1ο ΕΙΔΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΓΡΙΝΙΟΥ

«Εμπόδια στην Συμπεριληπτική Εκπαίδευση»

Του Δεληγιάννη Νικόλαου δάσκαλου – Διευθυντή  του 1^ου  Ειδικού Δημοτικού Σχολείου Αγρινίου

Η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία γιορτάζεται από το 1992 στις 3 Δεκεμβρίου, επειδή τη συγκεκριμένη ημέρα υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το Πρόγραμμα δράσης για τα ΑμΕΑ.

Στην Ελλάδα η 3η Δεκεμβρίου καθιερώθηκε το 1996 ως Εθνική Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία και σηματοδοτεί τον σεβασμό και την ισότιμη αντιμετώπιση των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες και την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού. Είναι ημέρα ενδυνάμωσης των διεκδικήσεων του αναπηρικού κινήματος για την αποδοχή της διαφορετικότητας, την ίση μεταχείριση, την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και την πλήρη κοινωνική ένταξη – ενσωμάτωση.

H συμπερίληψη των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και αναπηρία αποτελεί ένα επίκαιρο και ευαίσθητο θέμα, το οποίο αφορά την ισότητα στις ευκαιρίες εκπαίδευσης και τον σεβασμό απέναντι στα παιδιά, ανεξάρτητα από τις ιδιαιτερότητες και τις δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζουν. Αποτελεί δικαίωμα και όχι προνόμιο. Προάγει τη δίκαιη εκπαίδευση όλων των μαθητών, χωρίς αποκλεισμούς. Επιδιώκει την ευαισθητοποίηση, το σεβασμό και την αποδοχή των μαθητών του γενικού τυπικού σχολείου στη διαφορετικότητα.

Εμπόδια στην Υλοποίηση της Συμπεριληπτικής Εκπαίδευσης

Αν και ως όραμα η συμπεριληπτική εκπαίδευση παρουσιάζει ενδιαφέρον και, μάλιστα, ιδιαίτερα ελκυστικό, η εφαρμογή του ενέχει πολλές δυσκολίες και προσκρούει σε συγκεκριμένα εμπόδια, τα οποία συμβάλλουν αρνητικά ανάλογα με τη βαρύτητα του καθενός, αλλά και όλα μαζί σε συνδυασμό, όπως συνήθως εμφανίζονται.

Απαιτείται επαναπροσδιορισμός του θεωρητικού πλαισίου εστιάζοντας στην αρχιτεκτονική του ίδιου του εκπαιδευτικού συστήματος ως κοινωνικού θεσμού και στους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους προκύπτει η αδυναμία του να ανταποκριθεί στη διαφορετικότητα των μαθητών του. Η πολιτεία θα πρέπει σε ένα πρώτο επίπεδο να επανεξετάσει τις αξίες και τους στόχους της εκπαίδευσης και να διαμορφώσει μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, που θα περιλαμβάνει τον σχεδιασμό νέων προγραμμάτων σπουδών, την εκπαίδευση και τις συνεχείς επιμορφώσεις των εκπαιδευτικών, την αναβάθμιση της κτιριακής και υλικοτεχνικής υποδομής και την ικανοποιητική χρηματοδότηση.

Τα εμπόδια στην υλοποίηση της συμπερίληψης μπορούν να ομαδοποιηθούν σε οργανωτικά, γνωστικά και συμπεριφορικά.

1. Οργανωτικά εμπόδια.

Κρίσιμος παράγοντας και απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή της συμπερίληψης είναι η ενοποίηση του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τη γενική και την ειδική αγωγή και εκπαίδευση, επειδή αυτά τα δύο πεδία της εκπαίδευσης καλύπτονται από διαφορετική νομοθεσία. Η δημιουργία νέων ΑΠΣ-ΔΕΠΠΣ για την προσχολική, πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση κρίνεται αναγκαία για την επίτευξη της συμπερίληψης, ώστε να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες όλων των μαθητών.

2. Γνωστικά εμπόδια.

Τα εμπόδια της κατηγορίας αυτής αναφέρονται σε θέματα σχετικά με την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Είναι δεδομένο ότι τα γνωστικά ελλείμματα, που είναι φυσικό να υπάρχουν σχετικά με τις αρχές της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και τη διδακτική μεθοδολογία που την υποστηρίζει, πρέπει να καλυφθούν κυρίως στους εκπαιδευτικούς που έχουν πάρει γενική κατεύθυνση στις σπουδές τους, οι οποίοι χρειάζονται επιπρόσθετα επιμόρφωση σχετικά με την εκπαίδευση μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες, αλλά και σε δεύτερο επίπεδο στους ειδικούς παιδαγωγούς. Κρίνεται, λοιπόν, απαραίτητο να κατανοηθεί από τους ιθύνοντες η ανάγκη εκπαίδευσης και επιμόρφωσης των νεοεισερχόμενων και των παλαιότερων εκπαιδευτικών ώστε να δημιουργηθεί το δυναμικό των επαγγελματιών που προωθούν τη συμπερίληψη.

3. Συμπεριφορικά εμπόδια.

Αναφέρονται κυρίως στις στάσεις όλων των εμπλεκομένων και κυρίως των εκπαιδευτικών και των γονέων απέναντι στην εφαρμογή συμπεριληπτικών πρακτικών στο σχολείο, οι οποίες υπάγονται στο γενικότερο πλαίσιο της έννοιας της συμπεριληπτικής ή όχι κουλτούρας. Είναι δύσκολο έως αδύνατον για ένα εκπαιδευτικό να δράσει αποτελεσματικά με συμπεριληπτικές πρακτικές σε ένα σχολικό περιβάλλον μη εξοικειωμένο με τις αξίες και τις αρχές της συμπερίληψης.

Συχνά οι γονείς παιδιών του τυπικού σχολείου εκφράζουν ανησυχία και δυσπιστία γύρω από τα οφέλη της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης. Από την άλλη πλευρά, οι γονείς παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες αμφιβάλλουν για την ικανότητα του σχολείου να ανταποκριθεί στις ανάγκες των παιδιών τους. Αυτές οι αντιλήψεις δημιουργούν εμπόδια στην ανάπτυξη κοινής συμπεριληπτικής κουλτούρας και αναδεικνύουν την ανάγκη για διαρκή ενημέρωση, συνεργασία και καλλιέργεια ουσιαστικών δεσμών εμπιστοσύνης ανάμεσα στην οικογένεια και το σχολείο.

Συμπερασματικά, αν και έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την αναβάθμιση της αγωγής και εκπαίδευσης των ατόμων με αναπηρία, η ουσιαστική συμπερίληψη, στις υπάρχουσες συνθήκες και με τα τωρινά δεδομένα, φαντάζει ουτοπική.

Κάθε παιδί έχει δικαίωμα στη ζωή, την επιβίωση, την ανάπτυξη, την εκπαίδευση, την προστασία από βία, εκμετάλλευση και παραμέληση, καθώς και δικαίωμα συμμετοχής στις αποφάσεις που το αφορούν, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η Κοινωνική Λειτουργός του Σχολείου Κοσμά Αρετή συζήτησε με τους μαθητές για τα Δικαιώματα τους. Οι μαθητές ζωγράφισαν το δέντρο με τα Δικαιώματα των Παιδιών το οποίο σχεδίασε η εκπαιδευτικός Ελένη Τσιρογιάννη.

Η μικρή εκδήλωση ολοκληρώθηκε με το τραγούδι για τα Δικαιώματα που έγραψε και μελοποίησε η Μουσικός του σχολείου μας Ευαγγελία Μάνθου.

Το τρέχον σχολικό έτος στα πλαίσια του προγράμματος «ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΟΛΙΤΗ» και στο γνωστικό αντικείμενο των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων υλοποιείται από το σχολείο μας Δράση στο Θεματικό Πεδίο «ΚΑΛΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΗΜΕΡΙΑ», με τίτλο του σχεδίου δράσης «Υγιεινή διατροφή – Ατομική υγιεινή».

Οι μαθητές μας πραγματοποίησαν βιωματικό εργαστήρι παρασκευής φρουτοσαλάτας. Πριν ξεκινήσουν την παρασκευή, χρησιμοποίησαν τις αισθήσεις τους (την αφή, τη γεύση και την όσφρηση) για να αντιληφθούν και να γνωρίσουν καλύτερα τα φρούτα.

Στόχος της δράσης είναι η απόκτηση καλών συνηθειών προσωπικής υγιεινής από τους μαθητές, η συνειδητοποίηση της αξίας της υγιεινής διατροφής για τη βελτίωση της υγείας τους και η καλλιέργεια δεξιοτήτων αυτονομίας, της συνεργασίας, της αλληλοβοήθειας και της υπευθυνότητας.

Τη Δευτέρα 17/11/2025 στο πλαίσιο της ενδοσχολικής επιμόρφωσης εκπαιδευτικών πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα εκδηλώσεων του Σχολείου, επιμορφωτικό σεμινάριο συνολικής διάρκειας πέντε (5) ωρών (09:30-13:30), με την συμμετοχή όλου του προσωπικού του με θέμα: «Αρχική παρατήρηση – Αξιολόγηση – Σύνταξη Εξατομικευμένου Προγράμματος Εκπαίδευσης μαθητή». Ακολούθησε Ανοιχτή συζήτηση.

Εισηγήτριες ήταν οι εκπαιδευτικοί του Σχολείου Βλάχου Ιωάννα και Γιαννοκώστα Ελένη.

Με το πέρας του σεμιναρίου χορηγήθηκε  στους επιμορφωτές και επιμορφούμενους βεβαίωση συμμετοχής.

Την Δευτέρα 3 Νοεμβρίου 2025 ξεκίνησε για το τρέχον σχολικό έτος η υλοποίηση του προγράμματος Συνεκπαίδευσης έξι (6) μαθητών του Σχολείου μας με το 9^ο Δημοτικό Σχολείο Αγρινίου, στα Γνωστικά Αντικείμενα Φυσικής Αγωγής, Θεατρικής Αγωγής, Εικαστικών και Μουσικής.

Σκοπός των δράσεων της Συνεκπαίδευσης είναι:

1. Η προώθηση της συμπερίληψης και της ισοτιμίας στην εκπαίδευση με την παράλληλη ανάπτυξη των γνωστικών, μαθησιακών, ψυχοσυναισθηματικών και κοινωνικών δεξιοτήτων όλων των μαθητών, συμπεριλαμβανόμενων των μαθητών/τριών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
2. Η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης όλων των μαθητών σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η καλλιέργεια του σεβασμού στη διαφορετικότητα.

Την Δευτέρα, 17 Νοεμβρίου 2025 με τη συνδρομή όλου του προσωπικού, πραγματοποιήθηκε σχολική γιορτή για τον εορτασμό της επετείου του Πολυτεχνείου. Η γιορτή περιλάμβανε θεατρικό δρώμενο, αφηγήσεις και τραγούδια. Την γιορτή παρακολούθησαν και οι γονείς – κηδεμόνες των μαθητών μας.

Την Δευτέρα 27-10-2025, στην αίθουσα εκδηλώσεων του 1^ου  Ειδικού  Δημοτικού Σχολείου Αγρινίου, στο πλαίσιο της ενδοσχολικής επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, πραγματοποιήθηκε επιμορφωτικό σεμινάριο συνολικής διάρκειας πέντε (5) ωρών (09:30-13:30), με την συμμετοχή του προσωπικού του με θέμα:

«Η διαχείριση του Σεισμικού Κινδύνου στη Σχολική Κοινότητα. Καθήκοντα και αρμοδιότητες του προσωπικού.»

Ακολούθησε ανοιχτή συζήτηση

Το θέμα εισηγήθηκε η Γεραντώνη Σταυρούλα Εργοθεραπεύτρια του Σχολείου

Με το πέρας του σεμιναρίου χορηγήθηκε στους επιμορφωτές και επιμορφούμενους βεβαίωση συμμετοχής.

Την Δευτέρα 10 Νοεμβρίου δεκατέσσερις (14) μαθητές του Σχολείου μας συνοδεία εκπαιδευτικών, της Κοινωνικής Λειτουργού και του Σχολικού Νοσηλευτή, στα πλαίσια της προληπτικής ιατρικής και προαγωγής της υγείας, επισκέφτηκαν το Κοινωνικό Ιατρείο του Δήμου Αγρινίου, για προληπτικό οδοντιατρικό έλεγχο.

Ευχαριστούμε θερμά τον εθελοντή οδοντίατρο Τζώρα Βασίλειο, το προσωπικό του Κοινωνικού Ιατρείου, καθώς και την κυρία Μπόκα Γεωργία, Αντιδήμαρχο της Διεύθυνσης Κοινωνικής Προστασίας και Δημόσιας Υγείας του Δήμου Αγρινίου, για την ευαισθησία τους, την συνεχή συνεργασία και την αλληλεγγύη.

Το σχολείο μας και φέτος στα πλαίσια του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής συμμετέχει στη υλοποίηση του προγράμματος κολύμβησης του Υπουργείου Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Το μάθημα της κολύμβησης παρακολουθούν έντεκα μαθητές και πραγματοποιείται σε συνεχόμενες εβδομάδες στο Δημοτικό Κολυμβητήριο Αγρινίου κάθε Τρίτη.

Οι μαθητές μεταφέρονται δωρεάν με λεωφορείο και συνοδεύονται από την υπεύθυνη εκπαιδευτικό Φυσικής Αγωγής, Εκπαιδευτικό, το Σχολικό Νοσηλευτή και Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικό.

Οι μαθητές εκπαιδεύονται στις βασικές αρχές της κολύμβησης ώστε να είναι ασφαλείς κατά την παραμονή τους στο νερό. Επίσης απολαμβάνουν  τη συμμετοχή αφού το κολύμπι αποτελεί εξαιρετική άσκηση για την γενική ευεξία, χαλαρώνει και διώχνει το άγχος.

Με χαμόγελα  και περηφάνια γιορτάσαμε και φέτος την εθνική επέτειο της 28^ης Οκτωβρίου.

Αντιπροσωπεία μαθητών και εκπαιδευτικών συμμετείχε στην κατάθεση στεφάνου  και  απέτισε φόρο τιμής στους ήρωες του 1940.

Ο εορτασμός κορυφώθηκε με τη συμμετοχή του σχολείου μας στην παρέλαση με την καθοδήγηση της Εκπαιδευτικού Φυσικής Αγωγής Γκορόγια Γεωργίας και συνοδεία μελών του προσωπικού. Οι μαθητές μας εκπροσώπησαν  το σχολείο με τιμή και περηφάνια, εισπράττοντας το ζεστό χειροκρότημα του κόσμου.

Συγχαρητήρια σε όλα τα παιδιά και τους εκπαιδευτικούς για την άψογη συμμετοχή  και την άρτια οργάνωση!