Πολιτιστικό Πρόγραμμα (2014-2015) Ο Σίλλερ και η Ελλάδα (Schiller und Griechenland)

image

Γίναμε όλοι δέκτες, τα τελευταία χρόνια, αρνητικών σχολίων στο γερμανικό λαϊκό τύπο προς την Ελλάδα, τους Έλληνες και γενικά οτιδήποτε «ελληνικό». Το μεγάλο παράδοξο, ωστόσο, είναι ότι κανένας πολιτισμός, στο άμεσο παρελθόν, δεν έχει στραφεί τόσο στον «ελληνικό», όσο ο γερμανικός. Είναι αλήθεια, βέβαια,  ότι επρόκειτο για την αρχαία Ελλάδα αλλά, τότε, το «ελληνικό» αναφερόταν σε ό,τι πιο ανώτερο μπορούσε κανείς να φανταστεί.

Και αν στην κοινωνία της πληροφόρησης το «ελληνικό» παρουσιάζεται σήμερα ως ελάττωμα, στα γερμανικά πανεπιστήμια και σχολεία χρησιμεύει για να αναφέρεται στο καλύτερο από τις αρετές. Αρκεί να αναφέρουμε πως σε κάθε σχολείο στη Γερμανία διδάσκεται ως κορυφαίο έργο της γερμανικής φιλολογίας, το θεατρικό έργο «Φάουστ» του Γκαίτε, στο οποίο ο πρωταγωνιστής παντρεύεται με την Ελένη της Τροίας.

Ο γάμος του γερμανού Φάουστ με την Ελληνίδα Ελένη συμβολίζει, ανάμεσα σ’ άλλα πράγματα, την ένωση της αρχαίας Ελλάδας με ένα έθνος που γεννιόταν και το οποίο ονομαζόταν Γερμανία. Κατά τη διάρκεια, μάλιστα, του 18ου αιώνα και ως τα μέσα του επόμενου αιώνα, τρεις γενιές διαδέχονται η μια την άλλη, για τις οποίες το «ελληνικό» θεμελιώνει το μέλλον του πολιτισμού: Winckelmann και Lessing, Goethe και Schiller, Hegel, Holderlin και Schelling.

Συνεπώς η γερμανική κουλτούρα βρήκε τη μήτρα της, το λόγο της ύπαρξής της, το πεπρωμένο της σε μια ονειρική Ελλάδα . Ή, κατά μια άλλη άποψη, η Ελλάδα υπήρξε δια μέσου των συγγραφέων και καλλιτεχνών, το όνειρο της Γερμανίας.

Παίρνοντας, λοιπόν, ως αφορμή αυτή την πραγματικότητα, θελήσαμε φέτος στο πλαίσιο ενός πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο «Ο Σίλλερ και η Ελλάδα», να μελετήσουμε το έργο του Φρίντριχ Σίλλερ,  ενός από αυτούς τους Γερμανούς συγγραφείς που κυριολεκτικά λάτρεψαν την Ελλάδα ως απόλυτο και αναμφισβήτητο ιδανικό, στο οποίο έπρεπε να απευθύνεται όλη η κουλτούρα του μέλλοντος, για να φτάσει στην ωριμότητά της.

Στην παρουσίαση του Προγράμματος, που έλαβε χώρα στο σχολείο μας  στις 11 Μαϊου 2015, οι μαθητές της ομάδας ξεκίνησαν τραγουδώντας την α΄ στροφή από τον ύμνο της Ευρωπαϊκής ένωσης, στα γερμανικά και τα ελληνικά, με συνοδεία αρμονίου.

Οι περισσότεροι γνωρίζουν, πως ο ύμνος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σύνθεση του κορυφαίου γερμανού συνθέτη κλασικής μουσικής Λούντβιχ βαν Μπετόβεν. Η γνωστή ως ενάτη συμφωνία του Μπετόβεν είναι μελοποίηση ενός ύμνου του γερμανού συγγραφέα Φρίντριχ Σίλλερ , με τίτλο «Ωδή στη Χαρά» , γραμμένου στα 1785. Ο κορυφαίος αυτός Γερμανός ποιητής, που είχαμε την ευκαιρία να μελετήσουμε στο πολιτιστικό πρόγραμμα «Ο Σίλλερ και η Ελλάδα»  δίκαια θεωρείται «ο πρώτος Ευρωπαίος πολίτης». Άξιζε λοιπόν να τον γνωρίσουμε, γιατί:

-υπήρξε μεγάλο ανάστημα της Ευρωπαϊκής ιδέας.
-ήταν Γερμανός συγγραφέας, κι όμως στο έργο του μιλάει και προβάλλει μορφές άλλων λαών της Ευρώπης κι όχι της πατρίδας του. Έγραψε για ήρωες των Σκώτων, των Ελβετών, των Ιταλών, των Ολλανδών και άλλων.
-ήταν Γερμανός ποιητής, κι όμως τα ποιήματά του είναι διδασκαλίες της αξίας και της σημασίας της ελληνικής παιδείας, την οποία και θαύμαζε.
-ήταν Γερμανός πατριώτης, κι όμως το έργο του είναι ύμνος στην ελευθερία του ανθρώπου και στον σεβασμό της ιδιοπροσωπίας κάθε λαού της Ευρώπης.

Στην ομάδα συμμετείχαν 16 μαθητές και μαθήτριες από τα τμήματα Β3 και Β4. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος ερευνήσαμε  τη ζωή και το έργο αυτού του περίφημου γερμανού ποιητή και δραματογράφου. Αφού οι μαθητές χωρίστηκαν σε ομάδες, με οδηγό τα φύλλα εργασίας που τους δίνονταν, αναζήτησαν πληροφορίες σε βιβλία, εγκυκλοπαίδειες και το διαδίκτυο. Στη συνέχεια παρουσίασαν τις εργασίες τους στο πλαίσιο της πολιτιστικής ομάδας.

Μεγαλύτερη έμφαση δόθηκε στη σχέση του Σίλλερ με τον ελληνικό πολιτισμό, όπως αποτυπώνεται στα ποιήματά του, που σχετίζονται με την Ελλάδα και το ελληνικό πνεύμα. Στο λογοτεχνικό μας εργαστήρι μελετήσαμε τα ποιήματά του «Οι θεοί της Ελλάδας», «Ελληνικότητα», «Το ελληνικό δαιμόνιο », «Οι Φιλόσοφοι», «Οδυσσέας», «Ο αποχαιρετισμός του Έκτορα» , «Καρτερία» και άλλα. Αφού τα διαβάζαμε στη γερμανική τους έκδοση, τα μεταφράζαμε, τα αναλύαμε και τα δραματοποιούσαμε.

Ιδιαίτερη χαρά μας έδωσε η επίσκεψη της υπεύθυνης σχολικών προγραμμάτων κυρίας Κυριακής Δανιηλίδου, η οποία  δίδαξε στην ομάδα μας τεχνικές δραματοποίησης για τα ποιήματα του Σίλλερ. Την ευχαριστούμε θερμά για τις γνώσεις, την εμπειρία και την έμπνευση που μας πρόσφερε.

Εντύπωση μας έκαναν τέλος όσα έχει γράψει κατά καιρούς ο Σίλλερ για την Ελλάδα και τους Έλληνες. Ας μοιραστούμε τώρα μαζί σας μερικά αποσπάσματα:

«Έχω αποφασίσει, για τα επόμενα δύο χρόνια, να μη διαβάσω κανένα νεώτερο συγγραφέα. Δεν διαβάζω τίποτε άλλο, εκτός από Όμηρο.»

«Είμαι θαυμαστής και μαθητής του Πλουτάρχου, τον οποίον αναγινώσκω μετά θέρμης. Η μελέτη του εξυψώνει στην πλαδαράν γενεάν μας και την κάμνει σύγχρονον, καλυτέραν και ζωτικωτέραν.»

«Δεν θα ευδοκιμήσω ποτέ στον αιώνα των αιώνων, αν πιο ευτυχή άστρα και το ελληνικό πνευματικό κλίμα δεν με θερμάνουν για να γίνω ποιητής.»

«Κι εγώ γεννήθηκα στην Αρκαδία,
κι εμένα στην κούνια μου η φύση
μου υποσχέθηκε χαρά.»

«Να δημιουργήσεις δια του λόγου μίαν Ελλάδα και να την προβάλεις ως πολιτιστικό πρότυπο εκ των ένδον προς τα έξω.»

«Ο Γκαίτε ωρίμασε κάτω από τον ήλιο του Ελληνικού ουρανού»

 

 

Δημοσιεύθηκε στην Χωρίς κατηγορία. Αποθηκεύστε τον μόνιμο σύνδεσμο.

5 Responses to Πολιτιστικό Πρόγραμμα (2014-2015) Ο Σίλλερ και η Ελλάδα (Schiller und Griechenland)

  1. Ο/Η Κώστας λέει:

    Αγαπητή κυρία Φωτεινοπούλου,

    Καταρχάς να σας συγχαρώ για τη δημιουργική, εμπνευσμένη και ακάματη δουλειά σας. Επιτρέψτε μου, ωστόσο, μια σοβαρή −κατʼ εμέ απόλυτα τεκμηριωμένη− ένσταση. Η ένσταση μου, λοιπόν, αφορά τον «Καταραμένο Έλληνα», τον οποίο συμπεριλάβατε στα δρώμενά σας ως έργο του Σίλερ, παρότι το κείμενο αφενός μεν απουσιάζει από τα Άπαντα του ποιητή, αφετέρου (θα έπρεπε να) είναι προφανές ότι δεν είναι δυνατόν να προέρχεται ούτε από κλασικό ποιητή − πιθανότατα ούτε καν από φυσικό ομιλητή της Γερμανικής! Τα λόγια αυτά, ισχυρίζεστε, ο Σίλερ «αδιάκοπα [τα] επαναλάμβανε στις συζητήσεις του με το φίλο του Γκαίτε». Θα μπορούσατε, όμως, να υποδείξετε την πηγή σας για την πληροφορία αυτή; Εγώ πάντως έκανα φύλλο και φτερό τον Σίλερ και τον Γκαίτε, χωρίς να συναντήσω κάποια σχετικά αναφορά.

    Εκτενή ανάλυση του θέματος μπορείτε να βρείτε εδώ.

    Σας ευχαριστώ

    Κώστας

    • Αγαπητέ Κώστα,
      μόλις τώρα βλέπω το μήνυμά σας εδώ στο blog, καθώς δε λαμβάνω σχετικές ειδοποιήσεις. Σας ευχαριστώ για την επισήμανση και συγχαρητήρια για το σχετικό άρθρο σας με την εκτενή ανάλυση του θέματος. Την πληροφορία τη διάβασα στη συγκεκριμένη ιστοσελίδα https://www.sakketosaggelos.gr/Article/1300/ και μάλιστα υπάρχει η παραπομπή και σε βιβλίο: «Ας δούμε τώρα μερικά αποσπάσματα από όσα έχει γράψει κατά καιρούς ο Σίλλερ για την Ελλάδα και τους Έλληνες:
       «… Έλληνα, όπου κι αν γυρίσω την σκέψη μου, όπου κι αν στρέψω την ψυχή μου, μπροστά μου σε βρίσκω…Τέχνη λαχταρώ, ποίηση, θέατρο, αρχιτεκτονική, επιστήμη, μαθηματικά, φιλοσοφία, ιατρική… Δημοκρατία, ισονομία, ισοπολιτεία αναζητώ, εσύ μπροστά μου, μπροστάρης κι αξεπέραστος.» (Είναι τα λόγια του Σίλλερ που αδιάκοπα επανελάμβανε στις συζητήσεις του με τον Γκαίτε. Πηγή: Το βιβλίο «Τα Ελληνικά» του Walter Savage Landor, 1847.»

      • Ο/Η Κώστας λέει:

        Δυστυχώς, κυρία Φωτεινοπούλου, για άλλη μία φορά αποδεικνύεται ότι στο Διαδίκτυο δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε ούτε τον ίδιο μας τον εαυτό! Εν προκειμένω, ακόμα και η παραπομπή στο «Hellenics» κατασκεύασμα είναι, αφού στο βιβλίο όχι μόνο δεν γίνεται λόγος για κάποιον «καταραμένο Έλληνα»· όχι μόνο απουσιάζουν λέξεις-κλειδιά όπως το democracy ή το philosophy, αλλά δεν αναφέρονται ούτε καν τα ονόματα του Σίλερ και του Γκαίτε!

        Σας ευχαριστώ για την επικοινωνία

  2. Ο/Η Κώστας λέει:

    Το επίμαχο βιβλίο μπορεί κανείς να το βρει στην παρακάτω διεύθυνση:

    https://archive.org/details/hellenicswalter00landgoog

    Τον έλεγχο δε, δεν τον έκανα μόνο μέσω της αναζήτησης, αλλά έλεγξα και τις τριακόσιες πόσες σελίδες μία-μία.

Αφήστε μια απάντηση