«Να ‘ταν τα νιάτα δυο φορές τα γηρατειά καμία…!!!» λέει ο θυμόσοφος λαός μας. Και όχι άδικα, μιας και τα νιάτα είναι ταυτισμένα με τη λάμψη, τη ζωντάνια, την ομορφιά, τα όνειρα. Αντίθετα, τα γηρατειά συνοδεύονται – κατά κανόνα- από μειωμένη ζωτικότητα, προοδευτική έκπτωση των σωματικών και νοητικών λειτουργιών, αρκετά συχνά κοινωνική απόσυρση και αυτόβουλη παραίτηση του ατόμου από την ίδια τη ζωή. Η διαδικασία της γήρανσης, αν και φυσιολογική, εντούτοις μας τρομάζει, μιας και θα θέλαμε να μείνουμε για πάντα νέοι, αποτάσσοντας τα γηρατειά και ό,τι κακό τα συνοδεύει. Υποταγμένοι στην επιθυμία μας αυτή προσπαθούμε να ανακαλύψουμε «το μαγικό ελιξίριο» με στόχο την αναστροφή της διαδικασίας της γήρανσης, τη διατήρηση της πολυπόθητης νιότης και ομορφιάς, ξεχνώντας όμως ότι μαγικά φίλτρα υπάρχουν μόνο στα παραμύθια!!! 

Ο φόβος για το γήρας, αποτελούσε ανέκαθεν αντικείμενο οικονομικής εκμετάλλευσης, με αποτέλεσμα, ιδιαίτερα στις μέρες μας, να δεχόμαστε καταιγισμό διαφημίσεων για ουσίες και σκευάσματα που υπόσχονται αναστροφή της φθοράς που επιφέρει ο πανδαμάτορας χρόνος, γυρίζοντας το βιολογικό μας ρολόι πολλές δεκαετίες πίσω, χαρίζοντας, τάχα, ευεξία και μακροημέρευση. Ο σύγχρονος καταναλωτής, από την άλλη, πλήττεται αρκετά συχνά, από παραπληροφόρηση, από κατευθυνόμενη εμπορική υποσχεσιολογία που σκοπίμως εξωραΐζει την κεκτημένη επιστημονική γνώση, η οποία, τις περισσότερες φορές, αποτελεί το καταστάλαγμα ώριμης, μακροχρόνιας, λογικής και τεκμηριωμένης ερευνητικής σκέψης και πειραματισμού.

Μία από τις μελέτες που σπανίως πλέον αναφέρεται και ελάχιστα γνωρίζει το ευρύ κοινό είναι και η μελέτη των 7 χωρών, με εμπνευστή της τον καθηγητή Ancel Keys. Η μελέτη αυτή, η οποία ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’50, προσπάθησε να απαντήσει στο ερώτημα ποιος και γιατί είναι ο πιο υγιής και μακροβιότερος λαός της γης. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως οι κάτοικοι της Κρήτης με τον λιτό και απέριττο βίο τους, ζούσαν μέχρι τα βαθειά γηρατειά, απαλλαγμένοι από ασθένειες! Η μακροημέρευση και η ευεξία από την οποία χαρακτηρίζονταν οι κάτοικοι της Μεγαλονήσου εκείνης της εποχής φαίνεται πως οφειλόταν σε τρεις κυρίαρχους παράγοντες:

1. Κρητική διατροφή: η διατροφή των κατοίκων της Κρήτης, τη δεκαετία του ’50 χαρακτηριζόταν από την καθημερινή κατανάλωση φρέσκων φρούτων, λαχανικών, όσπριων, άγριων χόρτων, δημητριακών ολικής άλεσης και ξηρών καρπών. Επίσης, ήταν συνηθισμένη η μέτρια κατανάλωση ψαριών με σκοπό την πρόσληψη των ωφέλιμων ιχθυελαίων και κόκκινου κρασιού (1-2 ποτηράκια την ημέρα) για τις πολύτιμες αντιοξειδωτικές του ουσίες. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στη σχεδόν καθημερινή κατανάλωση ελαιολάδου, το οποίο συνέβαλε καθοριστικά στην επιβράδυνση της κυτταρικής γήρανσης και στη θωράκιση του οργανισμού απέναντι στις ασθένειες. Παράλληλα, η κατανάλωση ζάχαρης, αλατιού, κόκκινου κρέατος, γαλακτοκομικών και ζωικών παραγώγων, ήταν ιδιαίτερα περιορισμένη. Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι ότι η τροφή που καταναλωνόταν μισό αιώνα πριν, ήταν αγνή, ελάχιστα επεξεργασμένη, απαλλαγμένη από χημικές ουσίες και πρόσθετα βελτιωτικά. Αντίθετα, στις μέρες μας η δημιουργία γενετικά τροποποιημένων τροφίμων, η αλόγιστη χρήση λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων, αντιβιοτικών και ορμονών, φαίνεται πως επιβαρύνουν ιδιαίτερα τον ανθρώπινο οργανισμό με απρόβλεπτες συνέπειες για την υγεία.
2. Νηστεία: οι άνθρωποι της εποχής εκείνης ακολουθώντας τη νηστεία που όριζε η Ορθόδοξη Χριστιανική πίστη απείχαν από την κατανάλωση κρέατος, αυγών και γαλακτοκομικών προϊόντων 180-200 μέρες το χρόνο, σε αντίθεση με τη σύγχρονη διατροφική κουλτούρα η οποία επιβάλλει, σε καθημερινή βάση, την κατανάλωση τέτοιων προϊόντων, πολλές φορές αμφιβόλου προέλευσης, ποιότητας και περιεκτικότητας σε θρεπτικά συστατικά. Κατά συνέπεια, η κατανάλωση κόκκινου κρέατος περιοριζόταν σε μία με δύο φορές το μήνα, τόσο για τα παιδιά όσο και για τους ενήλικες, ενώ περιορισμένη ήταν και η βρώση ζωικών παραγώγων. Ωστόσο, δεν παρατηρούνταν ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά ή μειωμένη ανάπτυξη στα παιδιά και στους εφήβους.
3. Αυξημένη φυσική δραστηριότητα: η πολύωρη φυσική δραστηριότητα ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των Κρητικών της εποχής εκείνης. Καθημερινά περπατούσαν 13-14 χιλιόμετρα, ενώ η καλλιέργεια της γης και οι κτηνοτροφικές εργασίες απαιτούσαν επίσης αυξημένη κατανάλωση ενέργειας. Αντιθέτως, στις μέρες μας η υιοθέτηση ενός καθιστικού τρόπου ζωής, μη συμβατού με την ανθρώπινη φύση, δημιουργεί ιδανικές συνθήκες πυροδότησης χρόνιων παθήσεων. Και αυτό συμβαίνει ενόσω γνωρίζουμε πλέον ότι η αποχή από την άσκηση αποτελεί έναν πολύ σημαντικό παράγοντα κινδύνου, εξίσου επιβαρυντικό με το κάπνισμα.

Συμπερασματικά, παρόλο που στις μέρες μας έχουν αναδυθεί και άλλες σημαντικές συνιστώσες που επηρεάζουν την μακροβιότητα και την ποιότητα ζωής του ανθρώπου, όπως για παράδειγμα η κατάσταση της ψυχικής του υγείας, η μελέτη των 7 χωρών μας έδωσε και εξακολουθεί να δίνει απαντήσεις σε καίρια ζητήματα. Δυστυχώς όμως, με το πέρασμα των χρόνων, η λήθη αλλά και η σκόπιμη απόκρυψη της επιστημονικής αλήθειας με στόχο το κέρδος επέφεραν κατακόρυφη αύξηση των δεικτών παχυσαρκίας, των εμφραγμάτων, του καρκίνου και της εμφάνισης, άγνωστων για παλαιότερες εποχές, χρόνιων εκφυλιστικών παθήσεων. Εντέλει, φαίνεται πως μαγικά ελιξίρια αναστροφής της διαδικασίας της γήρανσης δεν υπάρχουν. Ωστόσο, υπάρχει η τεκμηριωμένη επιστημονική γνώση, η οποία μπορεί να συμβάλλει στην καθυστέρηση της έλευσης της φθοράς που επιφέρει ο χρόνος και στη διατήρηση της ικανότητας του ανθρώπου να είναι λειτουργικός και υγιής μέχρι τα βαθειά γηρατειά.

Πηγή: http://www.elikar.gr/content/magazines/rythmoi/2015/4%CE%BF/04_Askisi_2015.pdf