Το καλοκαίρι είναι η εποχή που ξεκουραζόμαστε, παίρνουμε άδεια, αλλάζουμε παραστάσεις, κοιμόμαστε λίγο περισσότερο, βγαίνουμε, ταξιδεύουμε και απομακρυνόμαστε –έστω για λίγο– από τους ρυθμούς της καθημερινότητας. Κι όμως, όσο πλησιάζουμε προς το τέλος του Αυγούστου, πολλοί άνθρωποι μοιάζουν να νιώθουν λίγο πιο κουρασμένοι, λίγο πιο ευάλωτοι, λίγο πιο ευερέθιστοι…
Ίσως το έχεις παρατηρήσει κι εσύ γύρω σου. Κάποιοι φαίνονται να έχουν λιγότερη ενέργεια. Άλλοι αρρωσταίνουν ή νιώθουν ότι το σώμα τους αντιδρά περισσότερο στην κούραση. Υπάρχουν περισσότερα νεύρα, περισσότερες παρεξηγήσεις, περισσότερες στιγμές που κάποιος ξεσπά για κάτι που, υπό άλλες συνθήκες, πιθανότατα δεν θα τον επηρέαζε τόσο. Και ίσως να το έχεις παρατηρήσει και στον εαυτό σου. Να συγκινείσαι πιο εύκολα, να εκνευρίζεσαι περισσότερο ή να νιώθεις ότι ένα μικρό γεγονός ήταν αρκετό για να σε φέρει στα όριά σου.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι πάει λάθος. Μερικές φορές, αυτό που βιώνουμε έχει να κάνει λιγότερο με το συγκεκριμένο γεγονός που μας αναστάτωσε και περισσότερο με όλα όσα ήδη κουβαλάμε.
Το τέλος του καλοκαιριού ως ψυχολογική μετάβαση
Το τέλος του καλοκαιριού είναι, για πολλούς από εμάς, μια ιδιαίτερη ψυχολογική μετάβαση. Οι άνθρωποι δεν βιώνουμε τον χρόνο μόνο μέσα από ημερολόγια και ημερομηνίες. Υπάρχουν στιγμές που λειτουργούν σαν εσωτερικά ορόσημα: η Πρωτοχρονιά, τα γενέθλια, μια επέτειος, η αρχή μιας νέας δουλειάς ή μιας νέας περιόδου. Και ο Σεπτέμβριος, ακόμη κι αν έχουμε αφήσει εδώ και χρόνια πίσω μας το σχολείο, παραμένει για πολλούς μια αίσθηση επιστροφής. Επιστροφή στο πρόγραμμα, στις υποχρεώσεις, στους ρυθμούς που είχαν προσωρινά χαλαρώσει. Επιστροφή στα πράγματα που ίσως αφήσαμε για «μετά το καλοκαίρι».
Ο Αύγουστος είναι λίγο σαν Κυριακή απόγευμα. Το Σαββατοκύριακο δεν έχει τελειώσει ακόμη, αλλά ένα κομμάτι του μυαλού μας έχει ήδη αρχίσει να σκέφτεται τη Δευτέρα. Τι έχω να κάνω; Είμαι έτοιμος; Πρόλαβα να ξεκουραστώ; Τι με περιμένει; Τι πρέπει να αποφασίσω; Έτσι, ενώ το καλοκαίρι είναι ακόμη εδώ, το μυαλό μας μπορεί να έχει ήδη μετακινηθεί στον Σεπτέμβριο. Και αυτή η εσωτερική μετακίνηση από μόνη της μπορεί να δημιουργήσει ένταση. Οι μεταβάσεις έχουν έναν ιδιαίτερο τρόπο να μας κάνουν να κοιτάμε τη ζωή μας λίγο πιο προσεκτικά. Σαν να πραγματοποιούμε έναν εσωτερικό έλεγχο. Είμαι καλά εκεί που βρίσκομαι; Μου αρέσει η καθημερινότητά μου; Είμαι ευχαριστημένος με τη δουλειά μου; Με τις σχέσεις μου; Με τον τρόπο που ζω; Ξεκουράστηκα πραγματικά ή απλώς γέμισα το καλοκαίρι μου με διαφορετικές δραστηριότητες; Αυτές οι σκέψεις δεν σημαίνουν ότι περνάμε κάποια κρίση. Μπορεί απλώς να σημαίνουν ότι μια αλλαγή εποχής μάς δίνει, έστω και ασυνείδητα, την αφορμή να σταματήσουμε και να κάνουμε έναν μικρό απολογισμό.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που συχνά ξεχνάμε: το να περάσεις καλά δεν είναι πάντα το ίδιο με το να ξεκουραστείς πραγματικά. Μπορεί να ταξίδεψες, να βγήκες, να είδες ανθρώπους που αγαπάς και να δημιούργησες όμορφες αναμνήσεις. Μπορεί όμως παράλληλα να άλλαξες συνεχώς πρόγραμμα, να κοιμήθηκες λιγότερο, να προσπαθούσες να χωρέσεις δουλειά, υποχρεώσεις, κοινωνικές συναντήσεις και διακοπές μέσα στους ίδιους μήνες. Μπορεί να έκανες πολλά όμορφα πράγματα και παρ’ όλα αυτά να μην έδωσες πραγματικά στο νευρικό σου σύστημα την ευκαιρία να χαμηλώσει ρυθμούς.
Όταν τα αποθέματα αρχίζουν να μειώνονται
Και τότε έρχεται το τέλος του Αυγούστου με μια παράξενη συνειδητοποίηση: περιμέναμε να γεμίσουμε τις μπαταρίες μας, αλλά ίσως δεν γέμισαν όσο νομίζαμε. Την ίδια στιγμή, αρχίζουμε ήδη να αντιλαμβανόμαστε ότι οι απαιτήσεις του Σεπτεμβρίου πλησιάζουν. Περισσότερο πρόγραμμα, περισσότερες ευθύνες, περισσότερες αποφάσεις, περισσότερα «πρέπει». Όταν νιώθουμε ότι οι απαιτήσεις αυξάνονται ενώ τα αποθέματά μας δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλα, είναι λογικό να έχουμε μικρότερο περιθώριο για να διαχειριστούμε τη δυσκολία. Κάπως έτσι, το τελευταίο μικρό πράγμα μπορεί να μοιάζει δυσανάλογα μεγάλο. Ένα email, μια καθυστέρηση, μια παρεξήγηση, μια άσχημη κουβέντα ή μια μικρή απογοήτευση μπορεί να είναι απλώς η αφορμή. Η συναισθηματική αντίδραση δεν αφορά πάντα μόνο αυτό που συνέβη εκείνη τη στιγμή. Μερικές φορές αφορά και όλα όσα προηγήθηκαν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι είμαστε υπερβολικοί ή ότι δεν μπορούμε να διαχειριστούμε τη ζωή μας. Ίσως απλώς σημαίνει ότι έχουμε λιγότερα αποθέματα από όσα συνήθως. Και ίσως αυτή η περίοδος να μας καλεί όχι να πιέσουμε τον εαυτό μας περισσότερο, αλλά να τον παρατηρήσουμε λίγο καλύτερα.
Ο Σεπτέμβριος ως ευκαιρία για μια καθημερινότητα που χωρά την ξεκούραση
Γιατί, παρά τις αυξημένες απαιτήσεις που συνήθως φέρνει ο Σεπτέμβριος, η επιστροφή στη ρουτίνα μπορεί να είναι και μια ευκαιρία. Όχι απαραίτητα για μια μεγάλη επανεκκίνηση, ούτε για να αποφασίσουμε ότι από εδώ και πέρα θα γίνουμε πιο παραγωγικοί, πιο οργανωμένοι και πιο αποτελεσματικοί. Ίσως αυτή τη φορά η ερώτηση να είναι διαφορετική: πώς μπορώ να δημιουργήσω μια καθημερινότητα στην οποία δεν χρειάζεται να φτάνω στην εξάντληση για να επιτρέψω στον εαυτό μου να ξεκουραστεί; Η επαναφόρτιση απαιτεί πολύ λιγότερη προσπάθεια όταν είναι ήδη μέρος της ημέρας μας. Μια μικρή βόλτα, λίγος χρόνος έξω, ένα γεύμα χωρίς βιασύνη, μερικές σελίδες από ένα βιβλίο, λίγα λεπτά χωρίς οθόνες ή χωρίς την ανάγκη να κάνουμε κάτι χρήσιμο. Αυτά μπορεί να μοιάζουν μικρά, αλλά όταν γίνονται μέρος της καθημερινότητας, η ξεκούραση παύει να είναι κάτι που αναζητούμε μόνο όταν έχουμε ήδη αδειάσει.
Και ίσως, πάνω απ’ όλα, να θυμηθούμε ότι το τέλος του Αυγούστου δεν είναι προθεσμία. Δεν χρειάζεται να έχουμε λύσει όλα μας τα προβλήματα πριν μπει ο Σεπτέμβριος. Δεν χρειάζεται να έχουμε αποφασίσει τι θα κάνουμε με τη δουλειά, τις σχέσεις ή την επόμενη φάση της ζωής μας. Δεν χρειάζεται να επιστρέψουμε στη ρουτίνα ως μια εντελώς νέα και βελτιωμένη εκδοχή του εαυτού μας. Μπορούμε απλώς να βρισκόμαστε εδώ, σε αυτή την παράξενη περίοδο ανάμεσα σε αυτό που τελειώνει και σε αυτό που έρχεται. Να αναγνωρίζουμε ότι ίσως είμαστε λίγο πιο κουρασμένοι, λίγο πιο ευαίσθητοι ή λίγο λιγότερο έτοιμοι απ’ όσο θα θέλαμε. Και να το αντιμετωπίσουμε ως μια πληροφορία για μια καθημερινότητα στην οποία η ξεκούραση θα είναι μέρος του τρόπου ζωής μας.
