Υλικό σχετικό με τη συζήτηση στην επιμορφωτική συνάντηση που οργάνωσε η Σύμβουλος Εκπαίδευσης Φιλολόγων Χαλκιδικής, Κωνσταντίνα Παπακώστα (Πέμπτη, 28 Νοεμβρίου 2024). Σε αρχείο pdf εδώ
Από τη διδασκαλία στο Γυμνάσιο μέχρι τη Γ΄ Λυκείου
Αναγκαιότητα να έχουμε γνώση της πορείας των μαθητών/τριών και της διδασκαλίας του μαθήματος. Θα πρέπει γνωρίζουμε τα βιβλία, τα Προγράμματα Σπουδών, τις οδηγίες διδασκαλίας, τις διαθέσιμες ώρες στο ωρολόγιο πρόγραμμα, τον τρόπο εξέτασης, κλπ
Διδακτικές πρακτικές για τη διδασκαλία στο Λύκειο
Αφορά την περίπτωση που αναρωτιόμαστε μήπως κάτι άλλο θα μπορούσαμε να κάνουμε, μήπως μπορούμε να διευρύνουμε τις διδακτικές πρακτικές για να ανταποκριθούμε στις ανάγκες και τους τρόπους των μαθητών/τριών. Αν έχουμε τη βεβαιότητα ότι η ευθύνη βαραίνει τους/τις προηγούμενους φιλολόγους ή τους/τις μαθητές/τριες, όσα ακολουθούν είναι εκ προοιμίου άχρηστα.
1. Συζήτηση με τους/τις μαθητές/τριες με σκοπό να βρούμε τι σημαίνει «αρχαία ελληνικά» στο μυαλό τους, τι σημαίνει για μας, τι τους δυσκολεύει, πώς μπορούμε να τους βοηθήσουμε.
Ένα παράδειγμα συζήτησης με μαθητές/τριες ή διαγνωστικής αξιολόγησης με άτυπες μορφές στο μάθημα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και γραμματείας, εδώ σε εξωτερικό υπερσύνδεσμο.
2. Η γνώση σαν πρόβλημα μετατρέπει τις ερωτήσεις και αλλάζει την εκφορά και τον στόχο τους προς μια κριτική προσέγγιση των κειμένων. Παράδειγμα, από το «αναγνωρίστε τον τύπο» σε «για ποιον λόγο χρησιμοποιεί οριστική», «θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει δευτερεύουσα πρόταση αντί για το απαρέμφατο», κλπ.
Παράδειγμα τέτοιας χρήσης μπορείτε να βρείτε σε ένα δικό μου σενάριο διδασκαλίας με τίτλο ὥρα καὶ σοὶ ἐπιδείκνυσθαι τὴν παιδείαν. Το σενάριο στον Πρωτέα: εδώ σε εξωτερικό υπερσύνδεσμο και το ψηφιακό περιβάλλον του σεναρίου: εδώ σε εξωτερικό υπερσύνδεσμο.
3. Αιτιολόγηση των γλωσσικών επιλογών του συγγραφέα και ανίχνευση των προθέσεων του συγγραφέα στη συγγραφή ενός κειμένου με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά κειμενικού είδους. Σε συνάφεια με το προηγούμενο μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τα αρχαία κείμενα ως εκφράσεις συγκεκριμένων προσώπων. Για ποιον λόγο έγραψε ο Θουκυδίδης, ποιος είναι ο σκοπός του, πώς διαφαίνεται στις γλωσσικές επιλογές του, κλπ
Μπορούμε να αντλήσουμε θεωρητικά στοιχεία για τις έννοιες Κείμενο και κειμενικό είδος στην Πύλη για την ελληνική γλώσσα, εδώ σε εξωτερικό υπερσύνδεσμο και εδώ σε εξωτερικό υπερσύνδεσμο.
4. Μετάφραση σε άλλη γλώσσα ή διάλεκτο. Ένα πρότζεκτ που αναθεωρεί τις σχέσεις μέσα στην αίθουσα και δίνει λόγο στην πολιτισμική και γλωσσική αφετηρία των μαθητών/τριών.
Μια σχετική δική μου «Πρόταση για την αξιοποίηση της πολυγλωσσίας στη διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών» δημοσιευμένη στις Μελέτες για την ελληνική γλώσσα 34 (2014) σελ. 401-410, του Τομέα Γλωσσολογίας της Φιλοσοφικής ΑΠΘ, εδώ σε εξωτερικό υπερσύνδεσμο.
5. Άλλες δημιουργικές διδακτικές πρακτικές, όπως η «Αξιοποίηση των ΤΠΕ για την κριτική και δημιουργική προσέγγιση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας».
Ένα παράδειγμα με μετάφραση κόμικ του Αρκά στα «σχολικά αρχαία ελληνικά». Ανακοίνωση στα Πρακτικά 5ου Πανελλήνιου Συνέδριου Εκπαιδευτικών για τις ΤΠΕ, Μάιος, 2009 σ. 403-409, εδώ σε εξωτερικό υπερσύνδεσμο.
Βίντεο στο γιουτιούμπ: εδώ σε εξωτερικό υπερσύνδεσμο.
6. Προσέγγιση με βάση τη σημασία και τη λειτουργία των λέξεων μέσα στο κείμενο με χρήση των εννοιών «δράστες», «ενέργειες», «περιστάσεις» σε πρώτη στάδιο και στη συνέχεια με χρήση της μεταγλώσσας Γραμματικής και Συντακτικού.
Αξιοποίηση διδαγμάτων της Συστημικής λειτουργικής γραμματικής. Ενδεικτικό άρθρο στην Πύλη για την ελληνική γλώσσα, εδώ: εδώ σε εξωτερικό υπερσύνδεσμο και στον Γλωσσικό Υπολογιστή, εδώ σε εξωτερικό υπερσύνδεσμο.
7. Παράδειγμα εξεταστικών και διδακτικών πρακτικών στη Γ΄ Λυκείου με διαμορφωμένα θέματα εξέτασης στις Πανελλαδικό Διαγωνισμό, παράδειγμα δραστηριοτήτων για τη διδασκαλία του αδίδακτου, αρχαία ελληνικά και τρόπος εξέτασης, προβληματισμός για τις διδακτικές πρακτικές, τα αδίδακτα κείμενα στις Πανελλαδικές της Γ΄ Λυκείου, σε αρχείο ντοκ, εδώ.
