Ψηφιακός (ή Τεχνολογικός) Γραμματισμός ή Τεχνογραμματισμός είναι η γνώση του τι είναι τεχνολογία, πώς δουλεύει, τι σκοπούς εξυπηρετεί, ώστε να προάγεται η μάθηση, η παραγωγικότητα και η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών. Ο ψηφιακός γραμματισμός συμπεριλαμβάνει την ανάπτυξη ικανοτήτων χρήσης της ψηφιακής  τεχνολογίας, εργαλείων, επικοινωνιών και δικτύων, για να προσεγγίζουμε, να αξιολογούμε και να δημιουργούμε πληροφορίες, ώστε να λειτουργούμε στην κοινωνία της πληροφορίας.

Το τεχνολογικά εγγράμματο άτομο, δηλαδή το άτομο που λειτουργεί με βάση τον ψηφιακό γραμματισμό, πρέπει να μπορεί να αντιλαμβάνεται τη φύση και τον ρόλο της τεχνολογίας και να είναι ικανό να εκτιμά τα πλεονεκτήματα αλλά και τους κινδύνους που συνδέονται με την τεχνολογία. Είναι, λοιπόν, πολύ σημαντικό οι έφηβοι, οι μελλοντικοί πολίτες της Κοινωνίας της Πληροφορίας, να είναι τεχνολογικά εγγράμματοι, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούν την τεχνολογία για προσωπικούς, εκπαιδευτικούς και μελλοντικά επαγγελματικούς σκοπούς.

Η χρήση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ), βέβαια, δεν εξαλείφει τις ποικίλες κοινωνικές ανισότητες, αλλά συνεισφέρει σημαντικά στο να πάρουν αυτές νέο περιεχόμενο. Η αποκαλούμενη «ψηφιακή γενιά» δεν είναι κάτι το ομοιογενές που γνωρίζει άριστα τα νέα μέσα, αλλά στον τρόπο χρήσης τους αντανακλάται η εγγράμμματη ταυτότητα των παιδιών. Εκεί είναι που η οικογένεια και πρωτίστως το σχολείο πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη βαρύτητα.

 

ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

 

Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι στη χρήση των ΤΠΕ τα αγόρια φαίνεται να έχουν καλύτερη τεχνική γνώση και πιο μακροχρόνια εμπειρία, έχουν δε πολύ καλύτερες επιδόσεις στις ψυχαγωγικού χαρακτήρα πρακτικές (π.χ. παίξιμο παιχνιδιών κ.λπ.). Από την άλλη πλευρά, τα κορίτσια εμπλέκονται περισσότερο και έχουν καλύτερες επιδόσεις σε όλες σχεδόν τις δραστηριότητες που είναι πιο κοντά στις σχολικές πρακτικές γραμματισμού (π.χ. χρήση υπολογιστή για παραγωγή γραπτού λόγου, επίσκεψη σελίδων με σχολικού τύπου περιεχόμενα κ.λπ.).

Το επίπεδο του ψηφιακού γραμματισμού των μαθητών, πολλές φορές, σχετίζεται με την κοινωνικοοικονομική ομάδα από την οποία προέρχεται το παιδί, καθώς και με άλλους παράγοντες, όπως το φύλο, η οικονομική κατάσταση και το μορφωτικό επίπεδο της οικογένειας, το επάγγελμα των γονιών κ.λπ.

Επιπλέον, τα παιδιά εξοικειώνονται με τους ηλεκτρονικού υπολογιστές σε πολλούς χώρους, με επικρατέστερο το σπίτι και δευτερευόντως το σχολείο. Όμως, η εκτός σχολείου κατάκτηση του νέου γραμματισμού από τα παιδιά αποτελεί γι’ αυτά μια ευχάριστη εμπειρία, σε αντίθεση με ό,τι γίνεται στον χώρο του σχολείου και στο πλαίσιο των μαθημάτων. Ακόμη, οι ψυχαγωγικού τύπου πρακτικές είναι αρκετά διαδεδομένες σε όλα σχεδόν τα παιδιά. Οι πρακτικές όμως που έχουν στενότερη σχέση με τη σχολική λογική, όπως η συγγραφή κειμένων και οι παρουσιάσεις σε Power Point υιοθετούνται περισσότερο από παιδιά που προέρχονται από μεσαία και ανώτερα κοινωνικομορφωτικά στρώματα.

 

 

 

ΨΗΦΙΑΚΟ ΧΑΣΜΑ ή ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ

 

Ψηφιακό χάσμα ή ψηφιακός αποκλεισμός είναι το χάσμα μεταξύ ατόμων, οικογενειών, επιχειρήσεων και περιοχών, όσον αφορά τις ευκαιρίες τους να έχουν πρόσβαση στις ΤΠΕ και στη χρήση Διαδικτύου για ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων.

Εξάλλου, το κοινωνικό ψηφιακό χάσμα είναι μια νέα μορφή κοινωνικού αποκλεισμού, που αντανακλά τις ανισότητες της κοινωνίας και απειλεί να υποβαθμίσει άτομα, ομάδες πληθυσμού και ολόκληρες κοινωνίες με βάση κάποια κριτήρια κοινωνικού διαχωρισμού. Στην ανάπτυξή του σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι διαφορές ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις και στο φύλο. Άλλοι παράγοντες που το επηρεάζουν και το επιτείνουν είναι το κόστος εξοπλισμού και πρόσβασης στο Διαδίκτυο, το μορφωτικό επίπεδο (όσο υψηλότερο επίπεδο μόρφωσης έχει κάποιος τόσο πιθανότερο είναι να έχει πρόσβαση και να χρησιμοποιεί τις ΤΠΕ), το εισόδημα (οι χρήστες με μεγαλύτερο εισόδημα παρουσιάζουν υψηλότερο βαθμό χρήσης των ΤΠΕ), η ηλικία (ο ψηφιακός γραμματισμός παρατηρείται σε υψηλότερο επίπεδο στους νέους σε σύγκριση με τους ηλικιωμένους) κ.λπ.

Συνοψίζοντας, τονίζεται ότι είναι σημαντικό να είμαστε ψηφιακά εγγράμματοι, ενήλικοι και ανήλικοι, καθώς μόνο τότε θα είμαστε σε θέση να αξιοποιούμε όχι μόνο τις τεχνικές δυνατότητες των ΤΠΕ, αλλά και να συγκροτούμε τις προσωπικότητές μας, να αναπτύσσουμε τις προσωπικές δυνατότητες μετουσίωσης των εμπειριών και των σκέψεών μας σε πιο δημιουργική παρέμβαση στην εργασία, στο σχολείο, στην κοινωνία αλλά και γενικότερα στην καθημερινότητα μας. Τι καλύτερο, λοιπόν, από το να συμβαδίσουμε με την εποχή μας και να εξοικειωθούμε όλοι με τις ΤΠΕ;

 

 

Η χρήση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην εκπαίδευση αφορά όλα τα μαθησιακά αντικείμενα, καθώς σήμερα εφαρμόζεται το ολιστικό μοντέλο στη διδασκαλία των σχολικών μαθημάτων. Έχουν, μάλιστα, αναπτυχθεί διάφορα εκπαιδευτικά λογισμικά (ψηφιακά περιβάλλοντα), για να εξυπηρετήσουν τους σύγχρονους μαθησιακούς στόχους.

Όσον αφορά το μάθημα της Λογοτεχνίας, η διδασκαλία του με τη συνδρομή των ΤΠΕ αποτελεί μια πρόκληση στις μέρες μας, καθώς στο επίκεντρό της δε βρίσκεται πλέον ούτε το κείμενο, ούτε ο συγγραφέας, ούτε ο εκπαιδευτικός. Σ’ ένα σύστημα εκπαίδευσης που τείνει ολοένα και περισσότερο να θέσει στο κέντρο του τις ανάγκες και την προσωπικότητα του μαθητή, αντιμετωπίζοντάς τον ως ον κοινωνικό, το οποίο κάθε φορά εκφράζεται και μαθαίνει μέσα σε καθορισμένα κοινωνικά συμφραζόμενα, οι νέες τεχνολογίες στοιχειοθετούν τη δική τους ταυτότητα και ο ρόλος τους αναβαθμίζεται καθημερινά στη σχολική πραγματικότητα.

Επιπλέον, στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας η χρήση των ΤΠΕ δε θα πρέπει να περιορίζεται στην ανάκτηση πληροφοριών και στην απεικόνιση του πλαισίου του έργου, αλλά να αξιοποιείται για τη δημιουργική γραφή, δηλαδή για την ερασιτεχνική ανάπλαση του λογοτεχνικού κειμένου.

Σε όλες τις τάξεις οι εκπαιδευτικοί εστιάζουν στην παραγωγή λόγου εκ μέρους των μαθητών-αναγνωστών για κάθε κείμενο. Οι δραστηριότητες παραγωγής λόγου απορρέουν από το λογοτεχνικό κείμενο που διαβάζουν οι μαθητές και μπορούν να είναι:

α. αναγνωστικής ανταπόκρισης (με την έννοια ότι οι μαθητές παράγουν λόγο που προκύπτει από τα ζητήματα που εξετάστηκαν και προσεγγίστηκαν στην τάξη και συνδέονται με τις παραπάνω δραστηριότητες) και

β. δημιουργικής γραφής (αναδιήγηση τμήματος της ιστορίας με άλλη οπτική, δημιουργία νέας σκηνής στην οποία ο αναγνώστης συναντιέται με τον ήρωα, αλλαγή του τέλους της ιστορίας, κείμενο-παρουσίαση κ.λπ.).

Η δημιουργική γραφή που χρησιμοποιεί τον επεξεργαστή κειμένου, οργανώνει τις πολλαπλές εκδοχές του κειμένου, καθιστά τους μαθητές παραγωγούς γραπτού λόγου, επίδοξους συγγραφείς και διδάσκει πολλά και σημαντικά στοιχεία για τη λογοτεχνία, την κατασκευή και τη λειτουργία της στους μαθητές. Πολλές ψηφιακές εφαρμογές και εργαλεία μπορούν να βοηθήσουν τον εκπαιδευτικό στην προσπάθειά του για μύηση των μαθητών του στην παραγωγή προφορικού και γραπτού λόγου στην τάξη.

Ο μαθητής, από την πλευρά του, στηριζόμενος στην καθοδήγηση και την ενίσχυση του εκπαιδευτικού του μπορεί να δημιουργήσει ιστολόγιο συγγραφής και ανάγνωσης σε συνεργασία με τους συμμαθητές του. Έτσι, αναπτύσσονται οι αρχές της επικοινωνίας, της συνεργασίας και της σύσφιγξης των σχέσεων των μελών της μαθητικής κοινότητας. Παράλληλα, δημιουργείται με τη συνδρομή του εκπαιδευτικού το επικοινωνιακό πλαίσιο για την παραγωγή λόγου εκ μέρους των μαθητών με ταυτόχρονη παροχή δυνατοτήτων για δημοσίευση του παραγόμενου κειμένου τους. Έτσι, οι μαθητές εκπαιδεύονται και στους δύο ρόλους, αυτόν του συγγραφέα και αυτόν του αναγνώστη, εναλλάξ, στα όρια του μαθήματος της Λογοτεχνίας.

Τέλος, η αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας δίνει πολλές δυνατότητες για τη συνομιλία των λογοτεχνικών κειμένων με τις άλλες τέχνες (ζωγραφική, μουσική, δραματοποίηση, κινηματογραφική απεικόνιση κ.ά.), ενώ ταυτόχρονα διευρύνει την ποικιλία των μαθητικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του σχολείου.

internet

Είναι γενικά αποδεκτό ότι το Διαδίκτυο στη σύγχρονη εποχή, στην οποία ζούμε, αποτελεί ανεκτίμητο εργαλείο για όλους μας, πολύ δε περισσότερο για τους μαθητές σε όλη τη διάρκεια της σχολικής τους ζωής. Το Διαδίκτυο είναι βασικό μέσο άντλησης πληροφοριών και γνώσεων αλλά και ενημέρωσης, ψυχαγωγίας, κοινωνικοποίησης.

Παρόλα αυτά έχει αποδειχτεί περίτρανα ότι πολλοί κίνδυνοι ελλοχεύουν για τους μαθητές εξαιτίας της ανορθόδοξης χρήσης του. Όσο εποικοδομητικό μπορεί να αποδειχτεί  το μέσο αυτό στην καθημερινή τους μελέτη, άλλο τόσο επικίνδυνο μπορεί να αποβεί για τους ίδιους τους μαθητές. Η ορθή και ασφαλής αξιοποίησή του Διαδικτύου από τους μαθητές απαιτεί την ανάπτυξη  συγκεκριμένων δεξιοτήτων και, κυρίως, ιδιαίτερου βαθμού ωριμότητας από αυτούς. Η φύση του Διαδικτύου δεν εγγυάται ασφάλεια για τον ανήλικο χρήστη, καθώς οι δημοσιευμένες πληροφορίες δε χαρακτηρίζονται πάντα από καταλληλότητα και εγκυρότητα, ενώ η ταυτότητα και ο σκοπός των συντακτών δεν είναι πάντα εμφανείς.

Καλό είναι, λοιπόν, τα παιδιά κατά την περιδιάβασή τους στο Διαδίκτυο να προσέχουν ιδιαίτερα και να ακολουθούν τους βασικούς κανόνες για την ορθή και ασφαλή χρήση και αξιοποίησή του. Οι μαθητές, λοιπόν, πρέπει:

  • Να μη χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο και να μην παίζουν διαδικτυακά παιχνίδια πάνω από 1½ ώρα την ημέρα.
  • Να επιλέγουν με προσοχή και να γνωρίζουν τα προγράμματα με τα οποία ασχολούνται.
  • Να μάθουν να προστατεύουν το αγαθό της ιδιωτικότητάς τους. Να μη δίνουν ποτέ προσωπικά τους στοιχεία και μην αποκαλύπτουν λεπτομέρειες της προσωπικής τους ζωής σε άλλους χρήστες του Διαδικτύου.
  • Να μη γνωστοποιούν μέσω του Διαδικτύου τα στοιχεία επικοινωνίας τους σε αγνώστους.
  • Να μην αποκαλύπτουν τους κωδικούς πρόσβασης που χρησιμοποιούν.
  • Να μην επιχειρούν συναλλαγές μέσω του Διαδικτύου για την αγορά προϊόντων.
  • Κατά την επίσκεψή τους σε δικτυακούς τόπους να μη συμπληρώνουν φόρμες με τα παραπάνω στοιχεία, όταν τους ζητούνται.
  • Να μη δίνουν πληροφορίες που αφορούν την οικογένειά τους σε άτομα που γνωρίζουν στο Διαδίκτυο.
  • Να είναι επιφυλακτικοί ως προς την αποδοχή όσων διαβάζουν στο Διαδίκτυο ή αυτών που τους λένε οι άλλοι χρήστες του και να φιλτράρουν πάντοτε τις πληροφορίες που αντλούν από αυτό.
  • Να μη χρησιμοποιούν άκριτα οποιοδήποτε πρόγραμμα βρίσκουν στο Διαδίκτυο. Δεν είναι όλα τα προγράμματα ασφαλή, ακόμα και αν εμφανίζονται ως παιχνίδια. Ίσως περιέχουν Δούρειους Ίππους και ιούς, που μπορεί να βλάψουν τον υπολογιστή και τα δεδομένα τους.
  • Ποτέ να μη δεχτούν να συναντήσουν αγνώστους που γνώρισαν στο Διαδίκτυο.

 

Τα τελευταία χρόνια πολλά λέγονται για τον εθισμό, κυρίως των εφήβων, στο Διαδίκτυο. Τι είναι, όμως, ακριβώς αυτός ο εθισμός;Α

Ο εθισμός στο διαδίκτυο είναι η υπερβολική χρήση του διαδικτύου, η οποία καταλήγει να είναι μια μορφή εξάρτησης, που έχει δυσμενείς επιδράσεις όχι μόνο στην ψυχική αλλά και στη σωματική υγεία του ανθρώπου.

Αν και η αρχική λειτουργία του Διαδικτύου ήταν θετική, αφού αποτελούσε μια ανεξάντλητη πηγή πληροφοριών και γνώσεων για τον άνθρωπο, έχει μετατραπεί σε εξάρτηση, η οποία αρχίζει να παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις για το άτομο και την κοινωνία.

Σήμερα ο χρόνος που ξοδεύει ο μέσος χρήστης συνδεδεμένος στο Διαδίκτυο είναι ολοένα και περισσότερος. Αυτό το φαινόμενο ενίοτε οδηγεί σε μια μορφή εξάρτησης του ατόμου από αυτό. Πολλά παιδιά έχουν εθιστεί για αρκετό καιρό στο Διαδίκτυο, κυρίως στα διαδικτυακά παιχνίδια, με αποτέλεσμα να χάνουν την επικοινωνία με τον έξω κόσμο.

Ο εθισμός στο Διαδίκτυο μπορεί να αντιμετωπιστεί αρκεί όλοι να κατανοήσουμε ότι η χρήση των διαδικτυακών δραστηριοτήτων  καλό είναι να γίνεται με μέτρο. Σύμφωνα με τους ειδικούς η ενασχόληση με το Διαδίκτυο και τα διαδικτυακά παιχνίδια δεν πρέπει να ξεπερνά σε χρονική διάρκεια τη 1½ ώρα την ημέρα.

Πέρα από αυτό η οικογένεια, για να μυήσει το παιδί της στην ορθολογιστική χρήση των ψηφιακών μέσων θεμιτό είναι να ορίζει οικογενειακούς κανόνες χρήσης του υπολογιστή και του Διαδικτύου, που θα αφορούν και τους ίδιους τους γονείς. Τέλος, μπορεί να ωθήσει το παιδί σε εναλλακτικές δράσεις, όπως κοινωνικές ή αθλητικές δραστηριότητες ή σε οικογενειακές ενασχολήσεις που δε θα εμπεριέχουν τη χρήση του υπολογιστή και του Διαδικτύου.

 

Top
 
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων