ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑΚΟΥΡΤΗ

1)Υπόθεση του κειμένου: Στην Αντίσταση εναντίον των κατακτητών συμμετείχαν και μικρά παιδιά

2)Ενότητες του κειμένου:

α)Ενότ. 1^η «Γενάρης του 42…το αστείο η ζωή του»): Πώς ζούσαν οι άνθρωποι τον Ιανουάριο του 1942 στην Ελλάδα

β) Ενότ. 2^η(«…Βραδάκι. Στο Ζάππειο…άφαντοι»): Το σαμποτάζ των παιδιών

3)Πρόσωπα του κειμένου: Ο δεκάχρονος πιτσιρίκος και ο Γερμανός. Εμφανίζονται χωρίς να μιλάνε και τα υπόλοιπα παιδιά. Αναφορά γίνεται και σε ένα παιδί που ένας Γερμανός του έσπασε το χέρι.

4)Τίτλος: Παρουσιάζονται τα πρόσωπα που συμμετέχουν στο κείμενο. Ένα από τα παιδιά φαίνεται αναλυτικά

1)Χαρακτήρες: α) Γερμανός: Συγκρίνεται με τον Κύκλωπα Πολύφημο που ήταν μεγαλόσωμος, αλλά είχε μυαλό μικρού παιδιού β) Πιτσιρίκος: Είναι ένα άφοβο παιδί που επιθυμεί την ελευθερία του. Είναι έξυπνος και πονηρός και ξεγελά τον φρουρό προκαλώντας πλήγματα στον εχθρό

2)Ποιοι μιλούν στην αφήγηση: α) Η κύρια φωνή είναι του αφηγητή που αφηγείται την ιστορία και σχολιάζει με ειρωνικό και χιουμοριστικό τρόπο β)Ακούγεται ο Γερμανός γ)Ακούγεται ο πιτσιρίκος δ)Ακούγονται οι σαλταδόροι (τραγούδι)

3)Χρόνος: Ιανουάριος 1942, όταν οι Έλληνες αγωνίζονται για να επιβιώσουν (βραδάκι)

4)Τόπος: Ζάππειο στην Αθήνα (Ελλάδα)

Αφηγηματικοί τρόποι:

 α)Αφήγηση: Παρουσιάζεται ρεαλιστικά η πραγματικότητα της εποχής δείχνοντας την ωμότητα και την αφέλεια των Γερμανών

β) Διάλογος: Ανάμεσα στον πιτσιρίκο-Οδυσσέα με το Γερμανό-Πολύφημο. Δίνεται με γοργότητα, ζωντάνια, παραστατικότητα και θεατρικότητα. Περιέχει χιούμορ και ειρωνεία

γ) Σχόλια: Σχολιάζει ο αφηγητής και ειρωνεύεται τους Γερμανούς και εκφράζει θαυμασμό για τους Έλληνες

δ) Ελεύθερος πλάγιος λόγος: Είναι οι σκέψεις του Γερμανού για την ανωτερότητα του έθνους του (σε γ΄ πρόσωπο οι ενδόμυχες σκέψεις του στρατιώτη)

ε) Εσωτερικός μονόλογος: Οι ενδόμυχες σκέψεις του στρατιώτη («Τι θέλει να κάνει;»)

1)Γλώσσα του κειμένου: Είναι απλή, κατανοητή, καθημερινή. Χρησιμοποιούνται λέξεις γερμανικές και καθημερινές των παιδιών.

2)Ύφος: Είναι απλό, χιουμοριστικό και ειρωνικό. Επίσης, ζωντανό και παραστατικό.

1)Εκφραστικά μέσα: Υπάρχουν μεταφορές, προσωποποιήσεις, παρομοιώσεις, λαϊκές εκφράσεις, ειρωνεία, υπερβολή, κλιμάκωση, αντονομασία, εικόνες και έμφαση.

α)Ειρωνεία: Αποδίδεται ένα νόημα διαφορετικό ή αντίθετο από αυτό που είναι στην πραγματικότητα. Συνήθως εκφράζεται υποτίμηση ή αποδοκιμασία.

β)Αντονομασία: Σχήμα λόγου όπου αντί για κύρια ονόματα υπάρχουν προσηγορικά και το αντίστροφο ή αντί για κύρια και προσηγορικά χρησιμοποιούνται άλλες σχετικές λέξεις

Φύλλα εργασίας «οι πιτσιρίκοι»

Κοινό Φύλλο

• Αφού διαβάσεις το κείμενο να συμπληρώσεις τον πίνακα:

2)   Γράψε έναν πλαγιότιτλο σε κάθε ενότητα:

1^η :«Γενάρης του ’42……το αστείο η ζωή του»

2^η: «Βραδάκι.…. Αφίτερζεν»

3^η:«Κι ο Κύκλωπας….άφαντοι»

3) Ποιες συνθήκες επικρατούν σύμφωνα με το κείμενο στην κατοχική Αθήνα τον Γενάρη του 42;

4) Να σχολιάσεις τον αφηγητή αλλά και τον χρόνο της αφήγησης .Ακολουθείται απόλυτη χρονική σειρά ή υπάρχουν και αναδρομές στο παρελθόν. Βρες ένα σημείο.

5)Συμπλήρωσε τον παρακάτω πίνακα βρίσκοντας στο κείμενο  ένα παράδειγμα για κάθε αφηγηματικό τρόπο.

6)  Να σχολιάσεις τη γλώσσα και το ύφος του κειμένου..

7. Να βρεις  στο κείμενο μία μεταφορά ,μία παρομοίωση και μια αντίθεση.

8. Στο κείμενο υπάρχουν αρκετά χιουμοριστικά στοιχεία .Μπορείς να βρεις δύο από αυτά;

2^ο Φύλλο

1^η ομάδα

1. Ποιος είναι ο ήρωας του κειμένου και πως αντιδρά στη βία των Γερμανών;
2. Βράδυ στο Ζάππειο. Ένα γερμανικό φορτηγό σταματημένο. Πως προσπαθεί να αντιμετωπίσει τους σαλταδόρους ο «γερμανός φρουρός»; Τι κάνουν οι μικροί σαλταδόροι και γίνονται επικίνδυνοι;
3. Ποια χαρακτηριστικά των Γερμανών εντοπίζεις στο κείμενο; Να υπογραμμίσεις φράσεις στο κείμενο που τα δείχνουν.

2^η ομάδα

1. Να σχολιάσετε τη φράση του κειμένου: «Σε πείσμα κάθε λογικής εξακολουθεί να ζει και να υπάρχει. Κι όχι μονάχα αυτό, παρά και ν’ αστειεύεται.»

2. Να σχολιάσετε τη φράση :  ”Ένας ακήρυκτος πόλεμος υπάρχει ανάμεσα στα θηρία και τα πεινασμένα αλητάκια της Αθήνας»: Ποιες νοηματικές αντιθέσεις διακρίνεις;

3. Να χαρακτηρίσετε τον μικρό ήρωα.

3^η ομάδα

1. «Οι Γερμανοί δε χωρατεύουν» Πώς έχει αποδειχθεί αυτό σύμφωνα με το κείμενο;

2. Με ποιες μυθικές μορφές παρομοιάζονται τα πρόσωπα του διηγήματος και γιατί;

3. Ποιο είναι το εύρημα (επινόηση)  του πιτσιρίκου και ποιος ο τελικός στόχος ; Τον πετυχαίνει; Πως αντιδρά ο Γερμανός;

Εργασία (να αναπτύξετε την απάντησή σας σε 80-200 λέξεις

1. Είσαι ένας από τους πιτσιρίκους που  κατέστρεψαν το φορτηγό. Να αφηγηθείς το περιστατικό τονίζοντας τα συναισθήματα που ένιωθες  τόσο για τον εαυτό σου , όσο και για το φίλο σου που απασχολούσε το Γερμανό .

2. Είσαι ο πιτσιρίκος που απασχολούσε το Γερμανό .Να αφηγηθείς το περιστατικό τονίζοντας τα συναισθήματα που ένιωθες  μέχρι την τελική επιτυχία.

3. Να δώσεις ένα άλλο τέλος στο κείμενο.

4. Οι πιρσιρίκοι του κειμένου επινοούν έναν τρόπο αντίδρασης στους Γερμανούς Ναζί, ο οποίος είναι εξαιρετικά επικίνδυνος για τη ζωή τους. Ποιες σκέψεις κάνεις για τα παιδιά αυτά και πώς σε κάνουν να νιώθεις; Πιστεύεις ότι σήμερα τα παιδιά της ηλικίας σου θα αντιδρούσαν σε έναν αδίστακτο εχθρό θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή τους ή όχι και γιατί;

Πηγή:  https://filologosab.blogspot.com/2019/10/blog-post_23.html