Στοματική Υγιεινή

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ

Δόντια καθαρά, καλύτερη υγεία

Γεια σας αγαπημένοι μας φίλοι. Σήμερα θα συζητήσουμε για την υγεία των δοντιών μας, ένα πολύ σπουδαίο θέμα που αφορά όλους μας. Πρέπει βέβαια εξ αρχής να σας ενημερώσω έχουμε την τιμή και τη χαρά να βρίσκεται εδώ μαζί μας και ο διακεκριμένος χειρούργος οδοντίατρος κ. Ιπποκράτης Ασπροδοντιάδης, ο οποίος θα κάνει τις ερωτήσεις στους μαθητές της Ε΄ τάξης. Φυσικά, όταν είναι απαραίτητο, θα μας δίνει και τις πολύτιμες συμβουλές του. Επίσης θα ρωτάει κάθε τόσο κι εσάς, το ευγενές και αξιότιμο κοινό, για να διαπιστώσει τις γνώσεις σας γύρω από το σοβαρό αυτό θέμα. Ας κάνουμε όμως ησυχία ν’ ακούσουμε, γιατί όπως βλέπω η συζήτηση έχει ήδη αρχίσει.

Ασπροδοντιάδης: Έχει σημασία για τη ζωή μας να είμαστε υγιείς παιδιά;

Μαθητής: Ασφαλώς κ. Ασπροδοντιάδη. Η υγεία μας είναι το πολυτιμότερο αγαθό. Αν αρρωστήσουμε, μπορεί και να πεθάνουμε. Όταν έχουμε την υγεία μας, ζούμε ευτυχισμένα και απολαμβάνουμε τη ζωή μας. Στο περιβάλλον που ζούμε υπάρχουν πολλά μικρόβια. Αν μπουν στον οργανισμό μας και δεν τα αντιμετωπίσουμε αμέσως, θα πάθουμε ένα σωρό αρρώστιες.

Ασπροδοντιάδης: Και τι είναι η στοματική υγιεινή, μια και σήμερα θα ασχοληθούμε με την υγεία των δοντιών μας;

Μαθητής: Είναι η φροντίδα για την υγεία όλων των οργάνων και των ιστών που υπάρχουν στο στόμα μας: δόντια, ούλα, οστά της άνω και κάτω γνάθου, γλώσσα, ουρανίσκος, χείλη, μάγουλα, αμυγδαλές και σιελογόνοι αδένες.

Ασπροδοντιάδης: Σωστά. Και τι σημασία έχει η υγεία των δοντιών για την υγεία του οργανισμού μας:

Μαθητής: Δόντια σάπια ή ανύπαρκτα (λόγω εξαγωγής) δεν μπορούν να εκτελέσουν σωστά το έργο τους, που είναι η μάσηση και το λιώσιμο της τροφής, ώστε να γίνει πιο εύκολη η επεξεργασία της στο στομάχι. Έτσι δυσκολεύεται η πέψη, με διάφορα, άσχημα επακόλουθα για τον οργανισμό.

Μαθητής: Η ουλίτιδα (από την οποία πάσχει το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού) και η περιοδοντίτιδα, που είναι μια χρόνια κατάσταση συστηματικής φλεγμονής των ούλων και των οστών που στηρίζουν τα δόντια, αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρδιακού εμφράγμα-τος και εγκεφαλικού, ευθύνονται για την αύξηση της αρτηριακής πίεσης, την εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη, τη δημιουργία οστεοπόρωσης και διπλασιάζουν τις πιθανότητες θανάτου σε ασθενείς με καρκίνους του στόματος ή της πεπτικής οδού.

Ασπροδοντιάδης: Πιστεύετε ότι η υγεία του σώματος παίζει ρόλο στη γενικότερη εμφάνιση και ομορφιά μας;

Μαθητής: Μα φυσικά. Τονίζει την αυτοπεποίθησή μας ότι είμαστε ωραίοι στα μάτια των άλλων και επηρεάζει την επικοινωνία με τους συνανθρώπους μας. Ποιος δε θαυμάζει ένα όμορφο χαμόγελο με ωραία χείλη και υγιή, λευκά δόντια; Ποιος πάλι δεν αποστρέφεται ένα στόμα  που μυρίζει άσχημα κι ένα χαμόγελο με κιτρινισμένα, σάπια, στραβά ή ανύπαρκτα δόντια;

Ασπροδοντιάδης: Και πώς μπορούμε να επιτύχουμε μια σωστή στοματική υγιεινή;

Μαθητής: Πρώτα απ’ όλα με την ατομική μας προσπάθεια: α) Πλένουμε καθημερινά τα δόντια μας. β) Τρώμε περισσότερο τροφές πλούσιες σε ασβέστιο, μαγνήσιο, φθόριο και βιταμίνες B και C αποφεύγοντας τροφές με πολλή ζάχαρη και άμυλο. γ) Επισκε-πτόμαστε τακτικά τον οδοντίατρο (2 φορές το χρόνο). δ) Αποκτούμε καινούριες γνώσεις από βιβλία, άρθρα, περιοδικά, εφημερίδες, ραδιόφωνο, τηλεόραση, internet κλπ. ε) Συμμετέχουμε σε προγράμματα αγωγής υγείας. στ) Αντιμετωπίζουμε αμέσως τα προβλήματα των δοντιών μας και ζ) Δίνουμε σωστή αγωγή στα παιδιά από πολύ μικρή ηλικία διδάσκοντας τους βασικούς κανόνες στοματικής υγιεινής.

Μαθητής: Και με τη συμβολή της πολιτείας, η οποία βοηθάει πολύ με τη σωστή αγωγή μέσα από τα σχολικά βιβλία και τα διάφορα προγράμματα αγωγής υγείας, τα οποία περιλαμβάνουν: οδοντοστοματολογική εξέταση, ομιλίες από ειδικούς, σύσταση για θεραπεία ανάλογη με τις ανάγκες, επανεξέταση κάθε έξι μήνες, διαφώτιση για τη στοματική υγιεινή κ.α.

Ασπροδοντιάδης: Μμμ! Μπράβο σας! Σας βρίσκω πολύ ενημερωμένους. Πείτε μου όμως τώρα ποια και πόσα δόντια έχουμε μέσα στο στόμα μας;

Μαθητής: Στον άνθρωπο αναπτύσσονται δυο γενιές δοντιών, τα νεογιλά, αυτά, δηλαδή, που έχουμε όταν είμαστε μικροί και τα μόνιμα, αυτά που έχουμε όταν μεγαλώνουμε. Τα νεογιλά είναι 20 και μένουν στο στόμα μέχρι τον 6ο χρόνο της ζωής. Κατόπιν εμφανίζονται σταδιακά τα μόνιμα που είναι 32 και είναι τα εξής: 8 κοπτήρες (ή τομείς),  4 κυνόδοντες, 8 προγόμφιοι και 12 γομφίοι.

Μαθητής: Τα δόντια, ανάλογα με την εργασία που εκτελούν, έχουν διαφορετικό όνομα, μέγεθος και σχήμα. Οι κοπτήρες είναι πλατιά δόντια, μονόριζα (μια ρίζα), με μικρή επιφάνεια και κόβουν τις τροφές. Οι κυνόδοντες είναι μυτερά δόντια, μονόριζα, με μικρή επιφάνεια και σχίζουν τις τροφές. Οι προγόμφιοι είναι πλατιά δόντια, με δυο ρίζες, με μεγάλη επιφάνεια και μασάνε τις τροφές και οι  γομφίοι είναι πλατιά δόντια, πολύριζα (πολλές ρίζες), με τη μεγαλύτερη επιφάνεια απ’ όλα τα άλλα και μασάνε κι αυτοί τις τροφές.

Ασπροδοντιάδης: Και πώς είναι φτιαγμένα τα δόντια μας;

Μαθητής: Εξωτερικά, το κάθε δόντι χωρίζεται σε τρία τμήματα: Τη Μύλη, που είναι το μέρος του δοντιού που βλέπουμε και προεξέχει από τα ούλα. Τον Αυχένα, που είναι το μεσαίο τμήμα του δοντιού και καλύπτεται από τα ούλα και τη Ρίζα, που είναι το κάτω τμήμα του δοντιού που είναι κρυμμένο στο οστό της γνάθου (σιαγόνας) και ενώνεται με αυτό με έναν ιστό γεμάτο αιμοφόρα αγγεία, νεύρα και ίνες.

Μαθητής: Εσωτερικά, εξετάζοντας το δόντι από έξω προς τα μέσα, υπάρχει μια λευκή, σκληρή ουσία η Αδαμαντίνη. Είναι η σκληρότερη απ’ όλα τα κόκαλά μας και καλύπτει το τμήμα του δοντιού που βλέπουμε εξωτερικά, δηλαδή τη μύλη. Λίγο πιο μέσα είναι η Οδοντίνη. Υποκίτρινη σκληρή ουσία, η οποία είναι το θεμέλιο των δοντιών. Ακόμα πιο μέσα είναι η Οστεΐνη. Ουσία που καλύπτει την οδοντίνη στο τμήμα του δοντιού που είναι σφηνωμένο στα ούλα. Και τέλος μέσα μέσα είναι ο Πολφός. Κόκκινη μαλακή ουσία στην οποία βρίσκονται τα αιμοφόρα αγγεία και τα νεύρα που μπαίνουν εκεί από το ριζικό σωλήνα.

Ασπροδοντιάδης: Καλά όλα αυτά αλλά ξέρετε ότι στα δόντια παρουσιάζονται κάθε τόσο διάφορα προβλήματα;

Μαθητής: Βεβαίως κ. Ασπροδοντιάδη. Τα προβλήματα όμως παρουσιάζονται στα δόντια και τα ούλα όταν αδιαφορούμε για την καθαριότητά τους. Τα ούλα μας ματώνουν, τα δόντια μας αρχίζουν να σαπίζουν, νιώθουμε δυνατούς πόνους και μπορεί να τα χάσουμε ή να δημιουργήσουμε και άλλες αρρώστιες στον οργανισμό μας βλά-πτοντας ζωτικά όργανα, όπως π.χ. την καρδιά. Όταν τρώμε διάφορες τροφές, ιδιαίτερα δε αυτές που έχουν πολλή ζάχαρη, και δεν τα πλένουμε αμέσως μπορεί να πάθουμε ουλίτιδα, δηλαδή να ματώνουν συνέχεια τα ούλα μας. Ή τερηδόνα, που σημαίνει σάπισμα των δοντιών και περιοδοντίτιδα με την οποία θα πέσουν τα δόντια και θα τα χάσουμε για πάντα.

Ασπροδοντιάδης: Και τι μπορούμε να κάνουμε για ν’ αποφύγουμε όλα αυτά τα προβλήματα;

Μαθητής: Μα είναι απλό. Να έχουμε μια σωστή στοματική υγιεινή. Η υγιεινή των δοντιών είναι το σημαντικότερο πράγμα που πρέπει να φροντίζουμε καθημερινά για να μπορέσουμε να κρατήσουμε τα μόνιμα δόντια μας για όλη τη ζωή μας. Η σωστή υγιεινή συνίσταται κυρίως στα εξής: Την καθαριότητά τους με τακτικό και σωστό πλύσιμο. Τη διατροφή με τροφές που ωφελούν και αποφυγή αυτών που τα βλάπτουν. Την έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων και ατυχημάτων και την τακτική επίσκεψη στον οδοντίατρο.

Ασπροδοντιάδης: Συμφωνώ. Μισό λεπτό όμως, γιατί εσείς ωραία μου τα λέτε αλλά εγώ θέλω να ρωτήσω κι όσους μας παρακολουθούν για να δω αν γνωρίζουν τα βασικά για τη στοματική υγιεινή. (Απευθύνεται στο κοινό) Για πείτε μου εσείς παιδιά, ξέρετε κάθε πότε πρέπει να πλένετε τα δόντια σας; (Απαντάει το κοινό στις ερωτήσεις που δείχνει η διαφάνεια. Ο κ. Ασπροδοντιάδης κάνει διάλογο με το κοινό.) Απ.:……… Για να δούμε αν είναι σωστή η απάντηση. Ωραία! Κι αν είναι δύσκολο το παραπάνω, πόσες φορές την ημέρα πρέπει να πλένουμε τα δόντια μας; Απ.: ………… Πολύ καλά! Και πότε πρέπει να πλένουμε τα δόντια μας, αν θέλουμε να τα πλένουμε μόνο μια φορά την ημέρα; Απ.: …………… (Απευθύνεται τώρα στα παιδιά της Ε΄ τάξης) Πείτε μου παιδιά, ξέρετε πώς ακριβώς βουρτσίζουμε τα δόντια μας; (Ένας μαθητής διαβάζει αργά την απάντηση ενώ δυο άλλοι δείχνουν στο κοινό τον τρόπο βουρτσίσματος στην τεχνητή οδοντοστοιχία).

Μαθητής: Η οδοντόβουρτσα πρέπει να σημαδεύει τη γραμμή μεταξύ ούλων και δοντιών με γωνία 45ο και να κινείται πάνω – κάτω με κυκλικές κινήσεις και όχι αριστερά – δεξιά. Φροντίζουμε να βουρτσίζουμε σωστά όλα τα δόντια, όχι μόνο τα μπροστινά. Αρχίζουμε από την πάνω οδοντοστοιχία και από την εξωτερική επιφάνεια, μετά κάνουμε την εσωτερική και τέλος τη μασητική. Για τα μεσοδόντια διαστήματα χρησιμοποιούμε το οδοντικό νήμα που είναι πιο κατάλληλο και μπορεί να καθαρίσει σημεία που η οδοντόβουρτσα δεν καθαρίζει.

Μαθητής: Επαναλαμβάνουμε τα ίδια και για την κάτω οδοντοστοιχία. Ακόμη μπορού-με να χρησιμοποιήσουμε ξύλινες οδοντογλυφίδες ή μεσοδόντια βουρτσάκια, γιατί δεν πρέπει να παραμένουν τροφές ανάμεσα στα δόντια και να διαλύονται εκεί. Τέλος, καλό είναι να βουρτσίζουμε απαλά και τη γλώσσα μας, γιατί κι εκεί βρίσκονται μικρόβια.

Ασπροδοντιάδης: Το καθημερινό πλύσιμο των δοντιών πρέπει να γίνεται με την κατάλληλη οδοντόβουρτσα και την κατάλληλη οδοντόκρεμα. Ποια είναι η κατάλληλη οδοντόβουρτσα και ποια η κατάλληλη οδοντόκρεμα;

Μαθητής: Πιο κατάλληλη οδοντόβουρτσα θεωρείται αυτή που είναι μαλακή, έχει νάιλον τρίχες με στρογγυλευμένες άκρες και μικρό κεφάλι για να μπορεί να εισχωρεί σε όλα τα σημεία του στόματος  μέχρι τα πίσω δόντια. Η οδοντόβουρτσα πρέπει να αλλάζεται όταν φθείρεται ή κάθε τρεις μήνες.

Μαθητής: Καταλληλότερη οδοντόκρεμα θεωρείται αυτή που περιέχει fluoride το οποίο είναι φθοριούχο ασβέστιο και είναι η καλύτερη ασπίδα των δοντιών κατά των μικροβίων. Βέβαια κυκλοφορούν οδοντόκρεμες που καλύπτουν όλες τις ανάγκες και τις περιπτώσεις, όπως π.χ. πέτρα, ουλίτιδα, τερηδόνα, ευαισθησία κ.α. Αν έχουμε κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα, το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να συμβουλευτούμε τον οδοντίατρό μας, προτού αποφασίσουμε να πάρουμε κάποια οδοντόκρεμα.

Ασπροδοντιάδης: Οι τροφές που τρώμε επηρεάζουν την υγεία των δοντιών μας;

Μαθητής: Οι διατροφικές μας συνήθειες μπορούν να επηρεάσουν την υγεία των δοντιών μας. Τροφές με πολλή ζάχαρη και άμυλο βλάπτουν τα δόντια, ενώ τροφές πλούσιες σε ασβέστιο, φώσφορο, μαγνήσιο, φθόριο και βιταμίνες Β και C, τα ωφελούν και αποτελούν τη βάση για μια υγιή οδοντοστοιχία.

Μαθητής: Έχουμε φωτογραφίες με τροφές που έχουν πολλή ζάχαρη και άμυλο και βλάπτουν τα δόντια. (Μένει η διαφάνεια για ένα λεπτό για να την παρατηρήσουν τα παιδιά.)

Μαθητής: Έχουμε και τις τροφές που είναι οι πλούσιες σε  ασβέστιοφώσφορομαγνήσιο, φθόριο, βιταμίνες Β και C. Αυτές ωφελούν τα δόντια και αποτελούν τη βάση για μια υγιή οδοντοστοιχία. (βλ. παρακάτω)

Ασπροδοντιάδης: Κοιτάξτε καλά τις διαφάνειες παιδιά, γιατί τώρα θα σας κάνω ένα τεστάκι για να δω αν γνωρίζετε ποιες τροφές ωφελούν και ποιες βλάπτουν τα δόντια.

Μαθητής: Χωρίζουμε τις τροφές σε δυο κατηγορίες: α) Αυτές που βλάπτουν τα δόντια και β) Αυτές που τα ωφελούν. (Πέφτει η διαφάνεια που εμφανίζει μια μια τις τροφές και το κοινό καλείται να βρει σε ποια από τις δυο κατηγορίες ανήκει. Ο κ. Ασπροδοντιάδης ρωτάει για κάθε τροφή κι επιβραβεύει τις σωστές απαντήσεις.)

Ασπροδοντιάδης: Παρ’ όλα αυτά δεν μπορούμε πάντα ν’ αποφύγουμε τα προβλήματα και τα ατυχήματα στα δόντια μας. Τι πρέπει να κάνουμε σε τέτοιες περιπτώσεις;

Μαθητής: Τα δόντια μας είναι πολύτιμα και σαν πολύτιμα πρέπει να τα αντιμετωπί-ζουμε. Δηλαδή όταν παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα να μην αδιαφορούμε ή να πιστεύ-ουμε πως θα λυθεί από μόνο του ή ακόμα χειρότερα να κάνουμε τους «ειδικούς». Πρέπει αμέσως να πηγαίνουμε στον οδοντίατρο και μαζί του να βρίσκουμε την καλύτερη λύση. Δεν είναι λίγοι αυτοί που έπαθαν μεγάλη ζημιά στα δόντια τους από αμέλεια ή αδιαφορία στην έγκαιρη αντιμετώπιση των προβλημάτων τους.

Μαθητής: Επίσης θα πρέπει να προσέχουμε να μην προξενούμε μόνοι μας βλάβες στα δόντια μας. Αυτό συμβαίνει συνήθως όταν σπάμε ξηρούς καρπούς με τα δόντια ή όταν τρώμε απότομα πολύ ζεστές ή κρύες τροφές. Αν από κάποιο ατύχημα βγει ένα «ενήλικο» δόντι, μπορεί να ξαναφυτευτεί. Γι’ αυτό δεν το καθαρίζουμε αλλά το τοποθετούμε μέσα σε γάζα. Τοποθετούμε επίσης και μια  γάζα – ταμπόν  πάνω στο φάτνωμα του δοντιού αφού σιγουρευτούμε πως είναι σε υψηλότερο επίπεδο από τα διπλανά δόντια, έτσι ώστε να μπορεί να δαγκωθεί, και πηγαίνουμε αμέσως στον οδοντίατρο.

Ασπροδοντιάδης: Και για την επίσκεψη σε μας τους οδοντιάτρους τι έχετε να πείτε;

Μαθητής: Ο οδοντίατρος είναι ο ειδικός που παρακολουθεί την κατάσταση των δοντιών μας, μας δίνει τις κατάλληλες οδηγίες για τη σωστή φροντίδα τους και μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά και σωστά τα διάφορα προβλήματα, όπως π.χ. σαπίσματα των δοντιών, ασθένειες των ούλων και του περιοδοντίου, ορθοδοντικά προβλήματα από στραβά δόντια, ατυχήματα, ασθένειες του στόματος κ.α.

Μαθητής: Η επίσκεψή μας στον οδοντίατρο πρέπει να είναι τακτική, δυο φορές το χρόνο, ακόμα κι αν πιστεύουμε πως δεν έχουμε προβλήματα στα δόντια μας. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορούμε μόνοι μας να διαγνώσουμε πιθανά προβλήματα. Υπάρχουν περιπτώσεις που συμβαίνει κάτι και δεν προηγούνται συμπτώματα αλλά κι όταν νιώσουμε κάποιο πόνο, που μας πληροφορεί ότι κάτι συμβαίνει, ίσως τότε να ’ναι αργά για να προλάβουμε το κακό.

Μαθητής: Μια τακτική επίσκεψη περιλαμβάνει: α) Την εξέταση της εσωτερικής επι-φάνειας του στόματος, β) Την τέλεια εφαρμογή της οδοντοστοιχίας, γ) Την επιφάνεια των δοντιών, δ) Την ανατομία των δοντιών και ε) Την εξέταση των ούλων.

Ασπροδοντιάδης: Εκτός από τα προβλήματα στα δόντια μπορεί να εμφανισθούν και άλλα προβλήματα στη στοματική κοιλότητα, έτσι δεν είναι παιδ0ιά;

Μαθητής: Ασφαλώς! Στη στοματική κοιλότητα παρουσιάζονται και άλλες ασθένειες επώδυνες κι ενοχλητικές που μόνο με τη βοήθεια του οδοντιάτρου μπορούμε να αντιμετωπίσουμε. Έχει υπολογιστεί ότι πάνω από χίλιες νόσοι εμφανίζονται στο στόμα και μπορεί να είναι είτε νοσήματα που προσβάλλουν μόνο το στόμα είτε εκδήλωση νόσων που προσβάλλουν και άλλα όργανα και συστήματα του ανθρώπινου οργανισμού. Ενδεικτικά αναφέρουμε τις άφθες (μικρά άσπρα οιδήματα), τα ψυχρά έλκη (φυσαλίδες γεμάτες υγρό), τη λευκοπλακία (συμπαγείς ασπριδερές κηλίδες), τη μυκητίαση (μόλυνση από μύκητα),την κακοσμία του στόματος (δυσάρεστη αναπνοή), την ξηροστομία (έλλειψη σάλιου) κ.α.

Ασπροδοντιάδης: Μήπως ήρθε η ώρα να δώσετε και μερικές συμβουλές στους γονείς σας για να φροντίζουν καλύτερα την υγεία των δικών τους δοντιών και των δικών σας;

Μαθητής: Μα φυσικά κ. Ασπροδοντιάδη! Τα καλά παιδιά πρέπει πάντα να συμβουλεύουν τους γονείς τους.

Αγαπητοί γονείς: Η στοματική υγιεινή, όπως προαναφέραμε, έχει μεγάλη σημασία για την υγεία του σώματός μας. Γι’ αυτό πρέπει να την αντιμετωπίζουμε με την προσοχή και τη σοβαρότητα που της ταιριάζει. Έχει μεγάλη σημασία για τη ζωή των παιδιών σας να τους καλλιεργήσετε από τη μικρή ηλικία καλές συνήθειες που θα τους χαρίσουν υγεία και χαρά σ’ όλη τη ζωή τους. Ο καλύτερος τρόπος να τα διδάξετε σωστή στοματική υγιεινή είναι το παράδειγμα. Γι’ αυτό, όσες καλές συνήθειες θέλετε ν’ αποκτήσουν πρέπει πρώτα να τις έχετε κι εσείς. Δεν ωφελεί π.χ. να τους φωνάζετε καθημερινά να πλένουν τα δόντια τους κι εσείς να μην πλένετε τα δικά σας ή να τους λέτε να μην τρώνε πολλά γλυκά κι εσείς να τρώτε.

Μαθητής: Πλένετε μαζί τους τα δόντια σας μετά από κάθε κύριο γεύμα (πρωί, μεσημέρι, βράδυ). Αν αυτό είναι δύσκολο, επιμένετε να γίνεται οπωσδήποτε το βραδινό πλύσιμο. 4) Τα παροτρύνετε να μην τρώνε πολλά γλυκά (ιδιαίτερα στα ενδιάμεσα γεύματα) αλλά όταν πεινούν να τρώνε τροφές που ωφελούν τα δόντια π.χ. γάλα (όχι σοκολατούχο), ξηρούς καρπούς, φρούτα, φυσικούς χυμούς κλπ. 5) Τους λέτε να αποφεύγουν να τρώνε απότομα πολύ ζεστά ή πολύ κρύα φαγητά. Η απότομη αλλαγή από το ζεστό στο κρύο και αντίστροφα, βλάπτει τα δόντια. Ακόμη να μη σπάνε σκληρές τροφές (π.χ. ξηρούς καρπούς) με τα δόντια τους, γιατί μπορεί κάποιο δόντι να σπάσει.

Μαθητής: 6) Να επισκέπτεστε με τα παιδιά τακτικά τον οδοντίατρο (δυο φορές το χρόνο) κι όχι μόνο όταν παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα. 7) Τα ενθαρρύνετε να λένε τα τυχόν προβλήματα που παρουσιάζονται στα δόντια τους και να τα αντιμετωπίζουν αμέσως, δίνοντάς τους να καταλάβουν ότι ο φόβος, η αμέλεια και η αδιαφορία μόνο κακό θα κάνουν παρά καλό. 8) Ελέγχετε και μόνοι σας κάθε τόσο τα δόντια τους για να εντοπίζετε κάθε πρόβλημα στην αρχή του κι όχι όταν πια είναι αργά. 9) Τα αφήνετε να παίρνουν την οδοντόκρεμα και οδοντόβουρτσα που τους αρέσει, αρκεί να πληρεί τις προϋποθέσεις που πρέπει (βλ. Υγιεινή των δοντιών).

Μαθητής: 10) Τα συμβουλεύετε να μη χρησιμοποιούν τα ποτήρια, κουτάλια, πιρούνια, μαχαίρια κλπ. των άλλων αλλά μόνο τα δικά τους, ενημερώνοντας τα ότι κινδυνεύουν να κολλήσουν διάφορες ασθένειες. Επίσης να πλένουν καλά και τακτικά τα χέρια τους και να μη βάζουν οποιαδήποτε αντικείμενα στο στόμα τους. 11) Τα παροτρύνετε να συμμετέχουν στα διάφορα προγράμματα αγωγής Υγείας που γίνονται (συνήθως στο σχολείο) και να ενημερώνονται συνεχώς για ό,τι αφορά την υγεία του σώματος.

Ασπροδοντιάδης: Ευχαριστούμε παιδιά για τις πολύτιμες συμβουλές σας. Οι γοντείς σας θα τις λάβουν σοβαρά υπ’ ύψη τους και θα τις εφαρμόσουν από σήμερα κιόλας. Πέστε μου όμως τώρα πώς εφευρέθηκε η πρώτη οδοντόβουρτσα και πώς έμαθαν οι άνθρωποι να πλένουντ α δόντια τους μ’ αυτήν;

Μαθητής: Η πρώτη οδοντόβουρτσα κατασκευάστηκε το 1770 από τον William Addis, που ήταν τότε κρατούμενος σε φυλακή της Αγγλίας με την κατηγορία ότι είχε υποκινήσει μια εξέγερση. Ένα πρωί, την ώρα που καθάριζε   τα δόντια του με ένα κουρελάκι, συνέλαβε μια ιδέα. Την επόμενη μέρα κράτησε ένα κόκαλο από το κρέας που του έδωσαν για φαγητό και του άνοιξε μικρές τρύπες. Κατάφερε να πείσει το φύλακα να του φέρει λίγες σκληρές τρίχες (από κάποιο σκουπάκι ίσως) και άρχισε να τις κάνει ματσάκια και να τις προσαρμόζει στις τρύπες που είχε ανοίξει στο κόκαλο.

Μαθητής: Όταν ο Addis απελευθερώθηκε, ίδρυσε μια μικρή βιοτεχνία, την Windom Toothbrashes (η οποία υπάρχει μέχρι και σήμερα) και άρχισε να προμηθεύει τον κόσμο με τις πρώτες οδοντόβουρτσες! Το 1857 δόθηκε η πρώτη πατέντα για οδοντόβουρτσα στην Αμερική στον H.N. Wadsworth ενώ για πρώτη φορά η οδοντόβουρτσα μπαίνει σε κουτάκι το 1885 από την εταιρεία Florence Manufacturing. Την πιο σύγχρονη μορφή της η οδοντόβουρτσα την παίρνει μετά το 1937, όταν ανακαλύπτεται το νάιλον το οποίο αμέσως αντικατέστησε τις φυσικές τρίχες που χρησιμοποιούνταν μέχρι τότε για την κατασκευή της.

Ασπροδοντιάδης: Να πούμε τώρα και μερικά πράγματα για τα δόντια των ζώων, γιατί σίγουρα διαφέρουν από τα δικά μας.

Μαθητής: Τα ζώα χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: α) Τα σαρκοφάγα, που τρώνε κρέας, σάρκες δηλαδή, β) Τα φυτοφάγα, που τρώνε φυτά και γ) Τα παμφάγα, που τρώνε και κρέας και φυτά. Εμείς οι άνθρωποι ανήκουμε στην Τρίτη κατηγορία. Είμαστε παμφάγοι. Τρώμε κρέας, ψάρια, χορταρικά και φρούτα, δηλαδή ζωικές και φυτικές τροφές.

Μαθητής: Τα ψάρια χρησιμοποιούν τα δόντια τους για να κρατήσουν την τροφή, να την αποσπάσουν και να τη φάνε. Η γαλάζια φάλαινα δεν έχει δόντια. Έχει δυο σειρές λεπτών ελασμάτων, που τις αποκαλούν μπαλένες, για να συγκρατεί το πλαγκτόν του νερού με το οποίο τρέφεται.

Μαθητής: Στα αμφίβια ζώα τα δόντια τους πέφτουν σε μια ορισμένη ηλικία και, σε γενικές γραμμές, είναι ελάχιστα ανεπτυγμένα, ενώ, αντίθετα, των ερπετών είναι πολύ ανεπτυγμένα και μπορούν να αναγεννηθούν μέχρι και 20 φορές: πρόκειται για ζώα, όπως ο κροκόδειλος, που χαρακτηρίζονται από πολυοδοντοφυΐα.

Μαθητής: Τα ερπετά έχουν χωριστά πυκνά δόντια. Ορισμένα φίδια, όπως η οχιά, χρησιμοποιούν τα δόντια τους και να χύνουν μέσα από αυτά δηλητήριο στο θύμα τους. Τα δόντια με δηλητήριο είναι μεγάλα και με κάποια κλίση.

Μαθητής: Στα θηλαστικά οι λαγοί και τα κουνέλια έχουν μεγάλα μπροστινά δόντια με σμάλτο μόνο στο μπροστά μέρος. Τα χορτοφάγα έχουν τραπεζίτες σε μια σειρά. Αυτοί έχουν μεγάλη επιφάνεια μάσησης και πολτοποιούν την τροφή.

Μαθητής: Οι κοπτήρες του αλόγου και του κουνελιού και οι κυνόδοντες του ελέφαντα και του αγριογούρουνου χαρακτηρίζονται από συνεχή ανάπτυξη, γιατί αιματώνονται πλουσιοπάροχα σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Έτσι, τα δόντια τους δε φθείρονται ποτέ. Οι κυνόδοντες κάποιων ελεφάντων, από τους οποίους είναι ορατό το μισό μόνο μήκος τους, έχουν φθάσει τα  3,5 m μήκος και τα 30 Kgr βάρος.

Μαθητής: Τα σαρκοφάγα έχουν δόντια διαμορφωμένα έτσι ώστε να συγκρατούν, να σκοτώνουν και να κομματιάζουν το θήραμα. Τα δόντια της πάνω και της κάτω σιαγόνας σχηματίζουν ένα ψαλίδι που κόβει και κομματιάζει.

Μαθητής: Επιτίθενται και συλλαμβάνουν τη λεία τους με τους ακονισμένους κυνόδοντές τους και, στη συνέχεια, λειοτριβούν και κόβουν σε μικρά κομμάτια το κρέας με τους ισχυρούς τους γομφίους.

Ασπροδοντιάδης: Έμαθα ότι κάνατε και μια σπουδαία έρευνα εδώ στο σχολείο σας για να δείτε τι συμβαίνει με τα δόντια των συμμαθητών σας. Μπράβο παιδιά! Ελπίζω τα’ αποτελέσματα να ήταν καλά. Θέλετε να μας τα πείτε για να δούμε τι συμβαίνει και σε σας τους ίδιους από πλευράς στοματικής υγιεινής;

Μαθητής: Οι σφυγμομετρήσεις έγιναν στο σχολείο μας στις 30 Οκτωβρίου 2012. Ρωτήθηκαν παιδιά ηλικίας 8 έως 12 ετών των τάξεων Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄. Συνολικά πήρανε μέρος 134 μαθητές. Απ’ αυτούς, τα 70 ήταν αγόρια και τα 64 κορίτσια.

Ασπροδοντιάδης: Πολύ ωραία! Σας ακούμε λοιπόν.

Μαθητής: ΠΟΣΟ ΣΥΧΝΑ ΠΙΝΕΙΣ ΑΝΑΨΥΚΤΙΚΑ; Απ.: Ποτέ: 17%, Όχι κάθε μέρα: 78%, Κάθε μέρα: 5%. Τα αποτελέσματα της σφυγμομέτρησης είναι ικανοποιητικά, γιατί το 78% των παιδιών δεν πίνουν κάθε μέρα αναψυκτικά, ενώ το 17% δηλώνει ότι δεν πίνει ποτέ. Τα αναψυκτικά περιέχουν αρκετή ποσότητα ζάχαρης που βλάπτει τα δόντια.

Μαθητής: ΠΟΣΟ ΣΥΧΝΑ ΤΡΩΣ ΓΛΥΚΑ; Απ.: Ποτέ: 12%, Όχι κάθε μέρα: 80%, Κάθε μέρα: 8%. Είναι πολύ καλό που το 80% των παιδιών δεν τρώει κάθε μέρα γλυκά, ενώ το 12% δηλώνει ότι δεν τρώει ποτέ. Τα γλυκά παχαίνουν. Περιέχουν δε αρκετή ποσότητα ζάχαρης και συγκαταλέγονται στις τροφές που βλάπτουν τα δόντια.

Μαθητής: ΠΟΣΟ ΣΥΧΝΑ ΤΡΩΣ ΚΑΡΑΜΕΛΕΣ, ΓΛΕΙΦΙΤΖΟΥΡΙΑ, ΤΣΙΧΛΕΣ, ΜΠΙΣΚΟΤΑ, ΣΟΚΟΛΑΤΕΣ, ΓΑΡΙΔΑΚΙΑ, ΠΑΤΑΤΑΚΙΑ; Απ.: Ποτέ: 20%, Όχι κάθε μέρα: 72%, Κάθε μέρα: 8%. Το 72% των παιδιών δεν τρώει κάθε μέρα καραμέλες, γλειφιτζούρια, τσίχλες μπισκότα σοκολάτες, γαριδάκια και πατατάκια, ενώ το 20% δηλώνει ότι δεν τρώει ποτέ. Όλες αυτές οι τροφές έχουν πολλή ζάχαρη και βλάπτουν τα δόντια.

Μαθητής: ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΣΟΥ ΠΟΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ ΤΡΩΣ ΣΥΝΗΘΩΣ; Απ.: πρωινό: 51%, μεσημεριανό: 90%, βραδινό: 62%. (μόνο διαφάνεια)

Μαθητής: ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΣΟΥ ΠΟΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ ΤΡΩΣ ΣΥΝΗΘΩΣ; Τα αποτελέσματα πρέπει να μας προβληματίσουν πολύ. Μόνο το 51% των παιδιών τρώει πρωινό στο σπίτι, δηλαδή τα μισά παιδιά. Άρα τα άλλα μισά έρχονται στο σχολείο κι αρχίζουν το μάθημα χωρίς να έχουν φάει τίποτα. Έτσι μειώνεται η απόδοσή τους στο Σχολείο. Επίσης μόνο το 62% τρώει βραδινό. Ακόμη και το μεσημεριανό δεν τρώνε όλα τα παιδιά. Βλέπουμε ότι το 10% δεν τρώει μεσημεριανό. Αν θεωρήσουμε σαν βασικά γεύματα της ημέρας το πρωινό, μεσημεριανό και βραδινό, σύμφωνα με τα αποτελέσματα, πολλά παιδιά δεν τρώνε σωστά και υγιεινά. Το πιο πιθανό είναι να συμπληρώνουν τα γεύματα που δεν τρώνε στο σπίτι με τροφές που παίρνουν απ’ έξω και οι οποίες, κατά κανόνα, δεν προσφέρουν ό,τι και το σπιτικό φαγητό. Βλάπτουν τα δόντια και την υγεία τους γενικότερα αλλά και οικονομικά την οικογένεια. Αν πάλι θεωρήσουμε ότι δεν αναπληρώνουν από πουθενά τα γεύματα που χάνουν, τότε τα παιδιά αυτά υποσιτίζονται, πράγμα επίσης πολύ κακό για την υγεία, την ανάπτυξή, την απόδοση στο Σχολείο και τις υπόλοιπες δραστηριότητες της ημέρας.

Μαθητής: ΤΡΩΣ ΚΟΛΑΤΣΙΟ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΚΑΝΟΝΙΚΑ ΓΕΥΜΑΤΑ; Απ.: ΝΑΙ: 68%, ΟΧΙ: 32%. Το κολατσιό είναι απαραίτητο για τα παιδιά, που χρειάζονται αρκετή ενέργεια καθημερινά για ν’ αποδώσουν όπως πρέπει στις σχολικές και τις άλλες δραστηριότητές τους. Το ποσοστό του 32% των παιδιών που δεν τρώνε κολατσιό είναι αρκετά μεγάλο και πρέπει να μας προβληματίσει διότι φανερώνει ότι τα παιδιά αυτά δε σιτίζονται σωστά.

Μαθητής: ΤΡΩΣ ΣΥΧΝΑ ΦΡΟΥΤΑ; Απ.: ΝΑΙ: 86%, ΟΧΙ: 14%. Τα ποσοστά είναι αρκετά καλά και δείχνουν ότι τα περισσότερα παιδιά τρώνε συχνά φρούτα, τροφές απολύτως απαραίτητες και υγιεινές για τον οργανισμό. Συγκαταλέγονται στις τροφές που ωφελούν τα δόντια, συμβάλλουν μάλιστα και στον καθαρισμό τους.

Μαθητής: ΤΡΩΣ ΣΥΧΝΑ ΛΑΧΑΝΙΚΑ; Απ.: ΝΑΙ: 76%, ΟΧΙ: 24%. Και τα λαχανικά είναι τροφές πολύ χρήσιμες για τον οργανισμό. Το ΝΑΙ από το 76% των παιδιών είναι πολύ καλό αλλά το ΟΧΙ από το 24% θεωρούμε ότι είναι μεγάλο ποσοστό και δεν μπορούμε να το αγνοήσουμε. Οι γονείς πρέπει να επιμείνουν σ’ αυτές τις περιπτώσεις ώστε όλα τα παιδιά να τρώνε λαχανικά όσο γίνεται πιο συχνά.

Μαθητής: ΟΙ ΑΓΑΠΗΜΕΝΕΣ ΤΡΟΦΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΣΕΙΡΑ ΠΡΟΤΙΜΗΣΗΣ: Γάλα 50, Σουβλάκι 48, Δημητριακά 46, Κοτόπουλο 32, Κρέας 32, Πίτσα 25, Φυσικός χυμός 23, Γιαούρτι 22, Λαχανικά 22, Φρούτα 21, Όσπρια 18, Γλυκά 17, Καλαμπόκι 16, Αυγό 14, Ψάρι 14, Σοκολατούχο Γάλα 13, Αναψυκτικά 11, Τούρτα 10, Ξηροί καρποί 9, Γκοφρέτα 8, Κρουασάν 7, Σοκολάτα 7, Τσίχλα 7, Μπισκότα 6, Παγωτό 6, Πατατάκια 6, Ψωμί 6, Καραμέλες 4, Συκώτι 4, Τυρί 4, Ζάχαρη 1, Καρύδια 0.

Μαθητής: ΠΟΣΟ ΣΥΧΝΑ ΠΛΕΝΕΙΣ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ ΣΟΥ; Απ.: Κάθε μέρα: 76%, Μερικές φορές την εβδομάδα: 15%, Σπάνια: 7%, Ποτέ: 2%. Τα αποτελέσματα δεν είναι ικανο-ποιητικά δεδομένου ότι πρέπει να πλένουμε τα δόντια μας κάθε μέρα και μάλιστα όχι μόνο μια φορά για να τα διατηρούμε καθαρά και υγιή. Βλέπουμε ότι περίπου το ¼ των μαθητών δεν ακολουθεί σωστή στοματική υγιεινή και είναι μαθηματικά βέβαιο ότι οι μαθητές αυτοί κάποια στιγμή θ’ αναγκαστούν να σφραγίσουν ή και να βγάλουν δόντια που θα τους έχουν σαπίσει.

Μαθητής: ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΠΟΥ ΠΛΕΝΩ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ ΜΟΥ: Απ.: 1 φορά: 27%, 2 φορές: 35%, 3 φορές: 38%. Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας (για το 76% των παιδιών που δήλω-σαν ότι πλένουν κάθε μέρα τα δόντια τους) είναι αρκετά καλά. Σύμφωνα με τους κανονισμούς της σωστής υγιεινής των δοντιών πρέπει να πλένουμε τα δόντια μας κάθε φορά που τρώμε κάποια τροφή. Επειδή όμως αυτό δεν είναι εφικτό, τα πλένουμε τρεις φορές την ημέρα, μετά από τα κανονικά γεύματα (πρωί, μεσημέρι, βράδυ).

Μαθητής: ΦΟΒΑΣΑΙ ΝΑ ΠΑΣ ΣΤΟΝ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟ; Απ.: ΝΑΙ: 15%, ΟΧΙ: 85%. Τα αποτελέσματα είναι πολύ καλά. Για το 15% των παιδιών που φοβούνται να πάνε στον οδοντίατρο θα πρέπει να δώσουμε την κατάλληλη αγωγή ώστε να ξεπεράσουν τους φόβους τους δεδομένου ότι η επίσκεψη στον οδοντίατρο πρέπει να είναι τακτική.

Μαθητής: ΚΑΘΕ ΠΟΤΕ ΠΗΓΑΙΝΕΙΣ ΣΤΟΝ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟ; Απ.:1 φορά το χρόνο: 22%,  2 φορές το χρόνο: 27%, Μόνο αν πάθουν κάτι τα δόντια μου: 51%. Για μια σωστή και καλή παρακολούθηση της υγείας των δοντιών μας πρέπει να πηγαίνουμε στον οδοντίατρο δυο φορές το χρόνο. Εδώ βλέπουμε ότι τα μισά παιδιά πηγαίνουν στον οδοντίατρο μόνο αν πάθουν κάτι τα δόντια τους. Τότε όμως ίσως είναι αργά, γιατί το κακό θα έχει γίνει. Επιβάλλεται λοιπόν, σχολείο και οικογένεια να δώσουν την κατάλληλη ενημέρωση και αγωγή ώστε όλα τα παιδιά να πηγαίνουν τακτικά στον οδοντίατρο, σύμφωνα και με τον χρυσό κανόνα της ιατρικής που μας λέει ότι: «είναι καλύτερα να προλαβαίνεις το κακό παρά να το θεραπεύεις».

Μαθητής: ΟΤΑΝ ΦΑΣ ΚΑΤΙ ΓΛΥΚΟ ΣΟΥ ΠΟΝΑΝΕ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ; Απ.: ΝΑΙ: 15%,   ΟΧΙ: 85%. Τα ποσοστά είναι πολύ καλά και δείχνουν ότι οι περισσότεροι μαθητές έχουν υγιή δόντια. Όμως αυτό δε σημαίνει σε καμιά περίπτωση ότι πρέπει να αμελήσουν την καθημερινή φροντίδα τους. Όσο για το 15%, ο πόνος στα δόντια τους την ώρα που τρώνε κάτι γλυκό είναι καμπανάκι κινδύνου και πρέπει αμέσως να επισκεφθούν τον οδοντίατρό τους πριν είναι αργά.

Μαθητής: ΜΑΤΩΝΟΥΝ ΤΑ ΟΥΛΑ ΣΟΥ ΟΤΑΝ ΠΛΕΝΕΙΣ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ ΣΟΥ; Απ.: ΝΑΙ: 39%, ΟΧΙ: 61%. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, περίπου το 40% των μαθητών μας έχει πρόβλημα, γιατί είναι κακό σημάδι να ματώνουν τα ούλα καθώς πλένουμε τα δόντια μας. Πολύ πιθανό να έχουμε ουλίτιδα. Κρίνεται απαραίτητη μια επίσκεψη στον οδοντίατρο, ο οποίος θα διαγνώσει την αιτία του προβλήματος. Επίσης πρέπει να επανεξετάσουμε τον τρόπο που βουρτσίζουμε τα δόντια μας και ασφαλώς να τα πλένουμε πιο τακτικά.

Μαθητής: ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΣΑΠΙΩΝ ΔΟΝΤΙΩΝ ΚΑΙ ΣΦΡΑΓΙΣΜΑΤΑ: Απ.: Εξαγωγές σάπιων δοντιών 34%,  Σφραγίσματα: 58%. Το 1/3 των παιδιών έχει κάνει εξαγωγή δοντιού και περίπου το 60% σφράγισμα. Όλα αυτά δείχνουν ότι ένα μεγάλο μέρος των μαθητών μας δεν φροντίζουν σωστά τα δόντια τους και πρέπει άμεσα να ληφθούν μέτρα γι’ αυτό. Δηλαδή να μάθουν και να εφαρμόζουν τους κανόνες της σωστής στοματικής υγιεινής.

Ασπροδοντιάδης: Συγχαρητήρια παιδιά. Η έρευνά σας είναι πολύ καλή. Είναι ένα καλό δείγμα, όπως λένε και οι ειδικοί στις σφυγμομετρήσεις και αξίζει να τύχει ιδιαίτερης μελέτης. Θα ήθελα να μου τη δώσετε να την παρουσιάσω στο συνέδριο οδοντιάτρων που θα γίνει σε λίγες μέρες.

Μαθητές: (Όλοι μαζί) Ευχαριστούμε πολύ για τα καλά σας λόγια κ. Ασπροσδοντιάδη.

Ο ΠΟΝΟΔΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ
Θεατρικό σκετς

Σενάριο: Sotirios
Απρίλιος 2007

 

 

ΠΡΟΣΩΠΑ:

  1. Η Κατερίνα, μια μαθήτρια της πρώτης δημοτικού
  2. Η Κα Λουκία Ζαχαράκη, μαμά της Κατερίνας
  3. Ο κ. Ασπροδοντιάδης, οδοντίατρος.
  4. Η δεσποινίς Τούλα, βοηθός του κ. Ασπροδοντιάδη.
  5. Η Κα Γλυκοπούλου
  6. Η Μιμίκα, κόρη της Κας Γλυκοπούλου
  7. Τα δόντια (είκοσι μαθητές)
  8. Τα μικρόβια (δεκαπέντε μαθητές)
  9. Οδοντόβουρτσες (τρεις μαθητές)
  10. Το οδοντικό νήμα (τέσσερις μαθητές)
  11. Το φθοριούχο διάλυμα (δυο μαθητές)

 

ΣΤΟΛΕΣ:

Τα δόντια: Άσπρες μπλούζες απ’ έξω και από μέσα καφέ, μαύρες, γκρι ή μπεζ. Παντελονάκια διαφόρων χρωμάτων, ανάλογα με το όνομά τους π.χ. οι κοπτήρες κόκκινο,    οι κυνόδοντες πράσινο και οι γομφίοι μπλε.

Τα μικρόβια: Ρούχα με οποιοδήποτε σκούρο χρώμα.

Ο οδοντίατρος και η βοηθός του: Άσπρη ιατρική μπλούζα.

Σημείωση: Δόντια, μικρόβια, οδοντόβουρτσες, οδοντικά νήματα και φθοριούχα διαλύματα έχουν πάνω στα ρούχα τους ραμμένες ετικέτες με την  ιδιότητά τους. Τα μικρόβια θα έχουν ραμμένη πάνω τους και μια φωτογραφία της βλαβερής (για τα δόντια) τροφής που αντιπροσωπεύουν (π.χ. τούρτα, πατατάκια, σοκολάτες, καραμέλες κλπ.)

 

ΥΛΙΚΑ:

Οδοντόβουρτσες: Δυο κομμάτια φελιζόλ ή άλλο υλικό(π.χ. σκούπα) μήκους 1m

Οδοντικό νήμα: Δυο κομμάτια σχοινί 2m το καθένα.

Φθοριούχο διάλυμα: Δυο φυσούνες με νερό.

1η ΣΚΗΝΗ

 

(Η μητέρα συγυρίζει το σπίτι. Η Κατερίνα μπαίνει τρώγοντας σοκολάτα. Κάνει μερικές χορευτικές κινήσεις γυρίζοντας γύρω γύρω)

Κατερίνα: Α, τι ωραία σοκολάτα παιδιά! Τη βρήκα στο ψυγείο. Η μαμά δε θέλει να τρώω πολλά γλυκά γιατί χαλάνε, λέει, τα δόντια, αλλά μια σοκολατίτσα πήρα καλέ. Τι ψυχή έχει μια σοκολατίτσα. Να ήταν ένα κουτί σοκολατάκια μάλιστα, δυο πάστες μάλιστα, τρεις μπακλαβάδες μάλιστα, τέσσερις …

Μαμά: (Μπαίνει και βλέπει την Κατερίνα που τρώει τη σοκολάτα. Φωνάζει απότομα.) Κατερίνα τι κάνεις εκεί;  Τρως τη σοκολάτα που ήταν στο ψυγείο;

Κατερίνα: (Στο κοινό) Ωχ! Μας πιάσανε… Συγγνώμη καλέ μανούλα. Μια σοκολατίτσα είναι μόνο. Πήγα στο ψυγείο να πιω λίγο νεράκι και…

Μαμά: Και την είδες και την περιποιήθηκες, όπως βλέπω.

Κατερίνα: Συγγνώμη καλέ μανούλα, μη φωνάζεις. Αύριο δε θα φάω κανένα γλυκό. Στο υπόσχομαι.

Μαμά: Δεν έχουμε πει πολλές φορές ό,τι τα γλυκά παχαίνουν κι ό,τι χαλάνε και τα δόντια;

Κατερίνα: Το ’χουμε πει αλλά μη φοβάσαι εγώ έχω γερά δόντια. Δεν είδες προχθές πώς έσπασα  ένα μεγάλο καρύδι με τα δόντια μου; Έπαθα τίποτα, δεν έπαθα. Σου το ξαναλέω ότι εγώ… ωχ! αμάν! ωχ! ωχ! ωχ!

Μαμά: Τι είναι, τι συμβαίνει;

Κατερίνα: Ένας πόνος στο δόντι. Ωχ, έγινε πιο δυνατός. Ωωωχ! Αααχ! Πονάω. Τι είν’ αυτό που μ’ έπιασε τώρα; Βοήθεια. Βοήθειαααα! Πονάωωωω! (Φέρνει γύρω γύρω κι έχει το χέρι της στο μάγουλο. Η μαμά την κυνηγάει για να δει τι έχει στο δόντι.)

Μαμά: Μα στάσου, βρε παιδί μου, σε μια μεριά να δω τι έχεις. (Η Κατερίνα σταματά και η μητέρα προσπαθεί να δει στο στόμα της Κατερίνας αλλά μόλις πάει να αγγίξει το σημείο που πονάει το δόντι η Κατερίνα δεν την αφήνει. Ξανασηκώνεται και κάνει βόλτες φωνάζοντας).

Κατερίνα: Τα δόντια μου. Τα δοντάκια μου. Τι πόνος είν’ αυτός; Βοήθεια συνάνθρωποι. Δε μου ’χαν ξαναπονέσει έτσι τα δόντια. Ωωωχ!

Μαμά: Γρήγορα να πάμε στον οδοντίατρο. Και το ’λεγα ’γω. Κατερίνα μην τρως συνέχεια γλυκά. Κατερίνα να πλένεις τα δόντια σου. Κατερίνα μη σπας καρύδια κι αμύγδαλα με τα δόντια. Κατερίνα μην…

Κατερίνα: Άσε καλέ μανούλα το κήρυγμα τώρα. Σου λέω ότι μ’ έπιασε τρομερός πονόδοντος. Ααααχ! Τα δοντάκια μου. Και φοβάμαι να πάω στον οδοντίατρο… έχει κι αυτό το εργαλείο που κάνει σβιννν! Σαν να σου βάζουν ένα τρυπάνι στο στόμα είναι.   Αλλά τι να κάνω πονάω, πονάωω!

Μαμά: Γρήγορα στον οδοντίατρο τον κ. Ασπροδοντιάδη.

 

2η ΣΚΗΝΗ

 

(Βρισκόμαστε στο οδοντιατρείο του κ. Ασπροδοντιάδη ο οποίος μόλις τελειώνει ένα σφραγισματάκι στη Μιμίκα, τη χοντρούλα κόρη της κ. Γλυκοπούλου).

Ασπροδοντιάδης: Ορίστε τελειώσαμε Μιμίκα. Δεσποινίς Τούλα δώστε σας παρακαλώ στη Μιμίκα τα δωράκια που κάνουμε σ’ αυτές τις περιπτώσεις: μια φθοριούχο οδοντόκρεμα, μια οδοντόβουρτσα και μια κλεψύδρα των τριών λεπτών για να πλένει τα δόντια της στο σωστό χρόνο κι όχι βιαστικά και επιπόλαια, όπως έκανε μέχρι τώρα.

Δις Τούλα : Αμέσως γιατρέ. Ορίστε Μιμίκα. Και να θυμάσαι: Θα πλένεις τα δόντια σου τρία λεπτά, όσο δηλαδή κάνει να πέσει η χρωματιστή άμμος στην κλεψύδρα.

Μιμίκα: Ευχαριστώ πολύ γιατρέ. Θα εφαρμόσω τις οδηγίες σας.

(Η Μιμίκα σηκώνεται από την καρέκλα και φεύγει με τη μητέρα της)

Ασπροδοντιάδης: (Στην κ. Γλυκοπούλου) Θα σας περιμένω τη Δευτέρα για να κάνουμε και τη φθορίωση στη Μιμίκα.

Κα  Γλυκοπούλου: Θα έλθουμε οπωσδήποτε. Η Μιμίκα πρέπει να φροντίσει τα δοντάκια της γιατί πολύ είχε αδιαφορήσει μέχρι τώρα. Αντίο κ. Ασπροδοντιάδη.

Ασπροδοντιάδης: Στο καλό Κα Γλυκοπούλου. Γεια σου Μιμίκα κι όπως είπαμε.

Μαμά: (Μπαίνει η Κατερίνα με τη μαμά της) Καλημέρα σας κ. Ασπροδοντιάδη.

Ασπροδοντιάδης: Περάστε κ. Ζαχαράκη. Μα τι έχετε; Σας βλέπω αναστατωμένη. Τι συμβαίνει;  (Η Κατερίνα έχει δεμένο το κεφάλι της μ’ ένα μεγάλο μαντίλι)

Κατερίνα: Αααχ, ωωωωχ!

Μαμά: Κ. Ασπροδοντιάδη σας παρακαλώ κάντε κάτι  γιατί πονάνε πολύ τα δόντια της Κατερίνας. Ξέρετε, έτρωγε μια σοκολάτα και ξαφνικά την έπιασε δυνατός πονόδοντος.

Ασπροδοντιάδης: Ηρεμήστε κ. Ζαχαράκη, ηρεμήστε. Θα κάνω ό,τι μπορώ. Μην ανησυχείτε. Έλα Κατερίνα κάθισε στην καρέκλα και άνοιξε το στόμα σου να δούμε τι συμβαίνει.

Κατερίνα: Όχι, φοβάμαι το μικρό τρυπανάκι που κάνει σβιννν, σβιννν!

Ασπροδοντιάδης: Κατάλαβα. Τον τροχό εννοείς αλλά μη φοβάσαι δε θα σου κάνω τίποτα. Μια  ματιά θα ρίξω μόνο να δω γιατί πονάς τόσο πολύ.

Κατερίνα: Αν είναι έτσι να το ανοίξω. Ορίστε το άνοιξα. Αχ, μανούλα μου!

(Ο κ. Ασπροδοντιάδης κοιτάει μέσα στο στόμα της Κατερίνας)

Ασπροδοντιάδης: Ποπό! Τι γίνεται εδώ; Τι βλέπουν τα ματάκια μου; Έλα Κατερίνα να δεις τι συμβαίνει μέσα στο στόμα σου. (Παίρνει την Κατερίνα από το χέρι και προχωρούν στο σημείο που θα διαδραματισθεί η επόμενη σκηνή.)

 

3η ΣΚΗΝΗ

(Μπαίνουν τα είκοσι δόντια, παίρνουν τη θέση τους και λένε το τραγουδάκι τους κάνοντας και τις ανάλογες κινήσεις)

 

Τα νεογιλά δοντάκια

Κάντε κλικ εδώ για ν’ ακούσετε το τραγούδι των δοντιών.

Α΄ Μελωδία

Είκοσι μικρά δοντάκια
έχουν όλα τα παιδιά
[Μες στο στόμα στερεωμένα
κάνουν σοβαρή δουλειά.] (2)

Β΄ Μελωδία

Όλες τις τροφές μασάνε,
τις αλέθουνε καλά
[να χωνέψουν στην κοιλίτσα
να ’χουν σώματα γερά.] (2)

Γ΄  Μελωδία

Θέλουν όμως και φροντίδα
βούρτσα και πλύσιμο, συχνά.
[Κάτασπρα, γερά να λάμπουν
δυνατά και κοφτερά.] (2)

 

(Ακολουθεί ποίημα στο οποίο τα δόντια παρουσιάζονται στο κοινό)

Κοπτήρες:
Είμαστε οι οκτώ κοπτήρες.
Κόβουμε όλες τις τροφές
στην ποσότητα που πρέπει
για καλές, σωστές μπουκιές.

Κυνόδοντες:
Εμείς οι τέσσερις κυνόδοντες,
μυτεροί και δυνατοί.
Η δουλειά μας μόνο μία:
σκίζουμε κάθε τροφή.

Γομφίοι:
Είμαστε οι οκτώ γομφίοι
μ’ επιφάνεια πλατιά.
Μάσημα, άλεσμα με σάλιο
κι οι μπουκίτσες στην κοιλιά.

Όλα τα δόντια:
Είκοσι μικρά δοντάκια
έχουν όλα τα παιδιά.
Μες στο στόμα στερεωμένα
κάνουν σοβαρή δουλειά.

(Ακολουθούν τα μικρόβια. Λένε κι αυτά το τραγουδάκι τους, κάνοντας τις ανάλογες κινήσεις και κάθονται εξωτερικά γύρω από τα δόντια)

 

Τα μικρόβια

 

Κάντε κλικ εδώ για ν’ακούσετε το τραγούδι των μικροβίων.

Α΄ Μελωδία
Μικρόβια μας λένε όλοι
και …αντιπαθητικά.
Πως σαπίζουμε τα δόντια
και πονάνε φοβερά.

Τρέχουν για σφραγισματάκια
και πολλές εξαγωγές.
Μες στα άπλυτα τα δόντια
κάνουμε χρυσές δουλειές.

Β΄ Μελωδία
Βγαίνουμ’ απ’ τη ζαχαρίτσα,
τα γλυκά, τα κρουασάν,
τσίχλες, πίτσες, πατατάκια,
κρύα αναψυκτικά.

Τις μικρές καραμελίτσες
όλα τα ζαχαρωτά
και τις τούρτες που σερβίρουν
σε γιορτές, γενέθλια.

Α΄ Μελωδία
Οδοντόβουρτσα, φροντίδα,
μόνο αυτά φοβόμαστε.
Τότε φεύγουμε τρεχάλα
κι ούτε ξαναρχόμαστε.

Τότε φεύγουμε τρεχάλα
κι ούτε ξαναρχόμαστε.
Οδοντόβουρτσα, φροντίδα,
μόνο αυτά φοβόμαστε.

Μικρόβιο (αρχηγός) :
Μικρόβια ελάτε να παίξουμε. Σήμερα θα ευχαριστηθούμε παιχνίδι.

Δόντια (αρχηγός) :
Φύγετε, φύγετε παλιομικρόβια.
Θα καλέσουμε ενισχύσεις,
τους οδοντοκαθαριστές.
Οδοντόβουρτσα, οδοντογιατρό,
Φθοριούχο διάλυμα και νήμα οδοντικό.
Θα σας  πιάσουν θα σας δέσουν,
στη στιγμή θα σας διαλύσουν
κι απ’ το στόμα μέσα ευθύς
μαγικά θα σας εξαφανίσουν.

Μικρόβιο (αρχηγός) : Χα, χα, χα! Ας γελάσουμε. Ξεχνάτε φαίνεται κακόμοιρα δοντάκια ότι η Κατερίνα έχει να πλύνει τα δόντια της μια βδομάδα; Και μόνο γι’ αυτό, να είστε σίγουρα ότι θα σας σαπίσουμε από τα τσιμπήματα και θα σας ταράξουμε στους πόνους. Εμπρός μικρόβια πάνω τους!

(Αρχίζουν το παιχνίδι πειράζοντας τα δόντια με τσιμπιές και χτυπήματα και συνεχώς γίνονται όλο και πιο ενοχλητικά. Τα μικρόβια μπορούν να κινούνται ελεύθερα και να πηγαίνουν όπου θέλουν ενώ τα δόντια κάνουν λίγες κινήσεις προσπαθώντας να τα διώξουν, μένοντας όμως  σταθερά στη θέση τους. Τα μικρόβια βγάζουν από μερικά δόντια τις άσπρες μπλούζες τους και τις αφήνουν κάτω. Αυτά μένουν με τις σκούρες,  για να φανεί η «τερηδόνα»).

Ασπροδοντιάδης: Κατερίνα από πότε έχεις να πλύνεις τα δόντια σου; Εδώ τα μικρόβια έχουνε στήσει πανηγύρι.

Κατερίνα: Δε θυμάμαι ακριβώς γιατρέ. Ίσως να ’ναι… και μια βδομάδα.

Ασπροδοντιάδης: Και τι έχεις φάει από τότε;

Κατερίνα : Όχι και πολλά φαγητά που βλάπτουν τα δόντια. Μόνο τέσσερις πάστες, τρία πατατάκια, πέντε αναψυκτικά, δυο μπισκότα και τρεις σοκολατίτσες.

Μαμά: Βάλε και το καθημερινό φαγητό πρωί, μεσημέρι, βράδυ;

Ασπροδοντιάδης: Κάνε γρήγορα ένα γερό πλύσιμο στα δόντια σου, αν θέλεις να παραμεί-νουν στη θέση τους μέσα στο στόμα σου. Κι από δω και πέρα πρέπει να τα πλένεις τρεις φορές την ημέρα. (Στη δεσποινίδα Τούλα, τη βοηθό του) Δεσποινίς Τούλα δώστε σας παρακαλώ και στην Κατερίνα τα δωράκια μας: μια φθοριούχο οδοντόκρεμα, μια οδοντόβουρτσα και μια κλεψύδρα των τριών λεπτών.

Δις Τούλα : Αμέσως γιατρέ. Ορίστε Κατερίνα. Και να θυμάσαι: Θα πλένεις τα δόντια σου τρία λεπτά, όσο δηλαδή κάνει να πέσει η χρωματιστή άμμος στην κλεψύδρα.

Κατερίνα : Μάλιστα. Αααχ! τι έπαθα η κακομοίρα.

(Η Κατερίνα πηγαίνει στην άκρη της σκηνής και κάνει ότι πλένει τα δόντια της. Μπαίνουν στη σκηνή παιδιά με γιγάντιες οδοντόβουρτσες και σκοινιά (οδοντικό νήμα) και φυσούνες με νερό (φθοριούχο διάλυμα). Κυνηγάνε τα μικρόβια και τα διώχνουν μακριά. Τα δόντια επευφημούν. Οι Οδοντόβουρτσες, τα νήματα και το φθοριούχο διάλυμα βγαίνουν από τη σκηνή. Αμέσως μερικά μικρόβια επιστρέφουν. Τότε ξαναμπαίνουν οι οδοντόβουρτσες και τα κυνηγούν πάλι. Τα μικρόβια κάθονται μαζί με τα άλλα στην άκρη χωρίς να πηγαίνουν κοντά στα δόντια.          Τα δόντια πανηγυρίζουν κι όσα είχαν βγάλει την άσπρη μπλούζα την ξαναφορούν Οι οδοντόβουρτσες, τα οδοντικά νήματα και τα φθοριούχα διαλύματα κάθονται έξω αριστερά της σκηνής, ενώ τα μικρόβια έξω δεξιά).

 

Κατερίνα:Έπλυνα τα δόντια μου τρεις φορές.Επιτέλους, σταμάτησαν οι πόνοι. Τώρα νιώθω πολύ καλύτερα.

Δόντια:
Γιούπιιι! Μπράβοοο! Ζήτωωω!
Είμαστε και πάλι καθαρά,
δυνατά και κοφτερά.
Κατερίνα, σε παρακαλούμε,μην αργήσεις
πάλι να μας καθαρίσεις.
Φάε όσα θες γλυκά,
μα να μας πλένεις τακτικά.
Να ’μαστε όλα γερά,
γιατί κάνουμε, όπως ξέρεις,
μια σπουδαία, super σοβαρή δουλειά.

Κατερίνα:
Το υπόσχομαι καλά δοντάκια.
Θα σας πλένω κάθε μέρα.
Σίγουρα πρωί και βράδυ
κι όταν τρώω και γλυκάκια,
έκτακτα πλυσιματάκια.
Και στον κ. Ασπροδοντιάδη
δυο φορές το χρόνο επίσκεψη
να ’χω υγεία και χαρά,
δόντια  άσπρα, καθαρά.

Πιάνονται όλοι χέρι χέρι , εκτός από τα μικρόβια,
και λένε πάλι το τραγουδάκι   «Τα νεογιλά δοντάκια»

 

Τα νεογιλά δοντάκια

Α΄ Μελωδία

Είκοσι μικρά δοντάκια
έχουν όλα τα παιδιά
[Μες στο στόμα στερεωμένα
κάνουν σοβαρή δουλειά.] (2)

Β΄ Μελωδία

Όλες τις τροφές μασάνε,
τις αλέθουνε καλά
[να χωνέψουν στην κοιλίτσα
να ’χουν σώματα γερά.] (2)

Γ΄  Μελωδία

Θέλουν όμως και φροντίδα
βούρτσα και πλύσιμο, συχνά.
[Κάτασπρα, γερά να λάμπουν
δυνατά και κοφτερά.] (2)

ΤΕΛΟΣ