Μέγαρα – Παραλιακή ζώνη

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Η ΠΑΡΑΛΙΑΚΗ ΖΩΝΗ ΤΩΝ ΜΕΓΑΡΩΝ   (γενικά)
Τα Μέγαρα είναι αρχαία και ιστορική πόλη. Βρίσκεται στο νομό Αττικής, 42 χλμ. δυτικά της Αθήνας και στη μέση περίπου της απόστασης Αθηνών – Κορίνθου. Η νέα πόλη απέχει 2 χλμ. από τη θάλασσα. Είναι χτισμένη πάνω στην παλιά στους δυο γραφικούς λόφους της Αλκάθους και Καρία. Σήμερα όμως με την αύξηση του πληθυσμού έχει απλωθεί και στο γύρω πεδινό μέρος και νότια έχει φθάσει σχεδόν μέχρι τη θάλασσα.
Η παραλιακή ζώνη των Μεγάρων εκτείνεται από την περιοχή της Αγίας Τριάδας ως την Κινέττα. Περιλαμβάνει με τη σειρά: την Αγία Τριάδα και τον υδροβιότοπο «Βουρκάρι», την Πάχη, τη Βαρέα, το Βαρδάρη, τον οικισμό «Πανόραμα», την Κακιά Σκάλα ή Σκιρωνίδες Πέτρες και την Κινέττα. Έχει μεγάλη ποικιλομορφία εδάφους στην οποία συνδυάζεται βουνό και θάλασσα. Πλούσια χλωρίδα, πανίδα και ιχθυοπανίδα, μαγευτικές τοποθεσίες, γραφικά δρομάκια, λοφάκια, εξωκλήσια του 16ου και 17ου αιώνος, όμορφες παραλίες με βραχάκια, βοτσαλάκια, αμμουδιές και καθαρή θάλασσα. Βρέχεται από το Σαρωνικό κόλπο ενώ το δυτικό μέρος της αποτελεί την κατάληξη των Γερανείων ορέων.
Η τάξη μας τη χρονιά αυτή ασχολήθηκε στα πλαίσια του μαθήματος της Ευέλικτης ζώνης με την παραλιακή ζώνη των Μεγάρων την οποία και θα σας παρουσιάσουμε σήμερα. Σκοπός της εργασίας αυτής ήταν να γνωρίσουμε την παραλιακή ζώνη της περιοχής μας. Ξεκινάμε την παρουσίαση ακολουθώντας το οδοιπορικό της εκπαιδευτικής επίσκεψης που κάναμε στις 3 Μαρτίου 2010.

ΚΙΝΕΤΤΑ – ΚΑΚΙΑ ΣΚΑΛΑ (Σκιρωνίδες πέτρες)
Ξεκινήσαμε πρωί από το σχολείο, μπήκαμε στην Εθνική Οδό Αθηνών – Κορίνθου παίρνοντας το δρόμο προς Κόρινθο. Σε λίγα λεπτά περνούσαμε από τις σήραγγες της Κακιάς Σκάλας. Εκεί θυμηθήκαμε τον αρχαίο πρόγονό μας τον αρχιτέκτονα Ευπαλίνο και το Ευπαλίνειο όρυγμα που έκανε στη Σάμο. Στη συνέχεια μπήκαμε στην παλαιά Εθνική Οδό Αθηνών – Κορίνθου και πήγαμε κατ’ ευθείαν στο παλαιό εξωκλήσι του αγίου Χαραλάμπους 17ου αι. το οποίο θαυμάσαμε απ’ έξω γιατί ήταν κλειστό.
Μιλήσαμε για την Κινέττα. Αναφέρουμε μερικά από αυτά που είπαμε:
Η Κινέττα είναι σημαντικός παραθεριστικός οικισμός δυτικά της πόλης των Μεγάρων. Ανήκει στο δήμο Μεγαρέων και έχει πάνω από 1.000 μόνιμους κατοίκους ενώ την καλοκαιρινή περίοδο ο πληθυσμός της ανέρχεται σε πολλές χιλιάδες. Βρέχεται από το Σαρωνικό κόλπο και είναι η κατάληξη των Γερανείων προς τη θάλασσα. Το μεγαλύτερο μέρος της καλύπτεται από πευκοδάσος που φθάνει μέχρι τη θάλασσα. Τα τελευταία χρόνια έχουν χτιστεί πολλές εξοχικές κατοικίες, ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Έχει όμορφες, καθαρές παραλίες, μαγαζιά, ψαροταβέρνες και γι’ αυτό την προτιμούν πολύ οι παραθεριστές του καλοκαιριού. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα ήταν σχεδόν ακατοίκητη. Λίγοι ηρωικοί Μεγαρίτες πήγαιναν εκεί με τα κάρα τους και όργωναν τα χωράφια τους. Η περιοχή ήταν γεμάτη από έλη, δηλαδή λιμνάζοντα νερά, γι’ αυτό και τα κουνούπια έσπερναν την ελονοσία. Η Κινέττα λοιπόν ήταν ελώδης τόπος και αυτό ακριβώς σημαίνει και το όνομά της.
Επόμενη στάση μας η παραλία της Κινέττας. Είδαμε την παραλία την καθαρή θάλασσα και το κυματάκι να σκάει στα πόδια μας. Στο βάθος απέναντι φαίνονταν αχνά τα βουνά της Πελοποννήσου. Μαζέψαμε στα κουβαδάκια μας πολύτιμη χλωρίδα και πανίδα της περιοχής και πήραμε το δρόμο για τα Μέγαρα από την Παλαιά Εθνική Οδό.
Σταματήσαμε για λίγο σ’ ένα σημείο που τα Γεράνεια όρη φθάνουν απότομα και κοφτά μέχρι τη θάλασσα. Είναι η Κακιά Σκάλα ή Σκιρωνίδες Πέτρες όπως ονομαζόταν στην αρχαιότητα και χωρίζει την πεδιάδα των Μεγάρων από την Κινέττα. Από τα αρχαία χρόνια αποτελούσε ένα φυσικό εμπόδιο στη χερσαία συγκοινωνία μεταξύ Αθηνών και Πελοποννήσου  κι εκεί, σύμφωνα με τη μυθολογία, έμενε ο Σκίρωνας, ένας μεγαλό-σωμος άνδρας που κρατούσε ένα τσεκούρι. Όταν περνούσε κάποιος ξένος, ο Σκίρωνας τον έβαζε να του πλύνει τα πόδια κι όταν ο ξένος έσκυβε τον κλωτσούσε κι έπεφτε στα βράχια και κατόπιν στη θάλασσα όπου μια χελώνα τέρας τον καταβρόχθιζε. Βέβαια υπάρχει και η αντίθετη άποψη για το Σκίρωνα που λέει ότι όχι μόνο δεν ήταν ληστής αλλά αντίθετα ήταν ευεργέτης και ήρωας της περιοχής, γιος του βασιλιά  των Μεγάρων Πύλαντα. Η περιοχή οφείλει την ονομασία «Σκιρωνίδες Πέτρες» στο Σκίρωνα. Σήμερα στην Κακιά Σκάλα έχουν κατασκευασθεί πέντε σήραγγες για να διευκολύνεται η κυκλοφορία των οχημάτων και να μειωθούν στο ελάχιστο τα ατυχήματα που συνέβαιναν στο παρελθόν λόγω της στενότητας του παλαιού δρόμου. Οι τρεις είναι στο ρεύμα προς Κόρινθο: Γεράνεια 930 μ., Ευπαλίνος 1700 μ. και Αίθρα 1160 μ. Οι άλλες δυο είναι στο ρεύμα προς Μέγαρα: Σκίρων 360 μ. και Θησέας 319 μ.
Συνεχίσαμε το δρόμο μας προς Μέγαρα περνώντας και από το Σκιρώνειο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το Μουσείο Πολυχρονοπούλου. Επόμενη στάση μας ο οικισμός «Πανόραμα»

ΟΙΚΙΣΜΟΣ «ΠΑΝΟΡΑΜΑ» – ΒΑΡΔΑΡΗΣ – ΒΑΡΕΑ
Σταματήσαμε δίπλα από το πανέμορφο εξωκλήσι της Αγίας Μαρκέλλας. Μας υποδέχτηκε ο παλαιός μόνιμος κάτοικος του οικισμού και επί σειράν ετών πρόεδρος κ. Κώστας Μπεκιράκης ο οποίος μας ξενάγησε στο ναό, μας κέρασε γλυκό και μας μίλησε για τον οικισμό, την ιστορία του, τους κατοίκους και τον τρόπο που χτίστηκε το εξωκλήσι της Αγίας Μαρκέλλας. Φάγαμε το κολατσιό μας, παίξαμε στην παιδική χαρά που υπάρχει στον περίβολο της εκκλησίας ενώ απολαύσαμε την υπέροχη θέα του Σαρωνικού κόλπου που απλώνεται μπροστά μας, τα βουνά της Πελοποννήσου, την Αίγινα, το αγκίστρι, την επίδαυρο και τη Σαλαμίνα διότι ο οικισμός είναι χτισμένος σε μια αμφιθεατρική πλαγιά των Γερανείων σε υψηλό σημείο από τη θάλασσα, εξ ου και το όνομα «Πανόραμα» που έχουν δώσει οι κάτοικοι.

Σύμφωνα με τον κ. Μπεκιράκη, τα πρώτα σπίτια στον οικισμό άρχισαν να χτίζονται το 1962 ενώ ο σύλλογος δημιουργήθηκε το 1972. Το χειμώνα ζουν εκεί 15 μόνιμοι κάτοικοι ενώ την καλοκαιρινή περίοδο μένουν κάτοικοι και στα 106 σπίτια του οικισμού. Είναι ένα ήσυχο μέρος με πλούσια φύση, καθαρό αέρα και υπέροχη θέα προς το Σαρωνικό. Τα καλοκαιρινά βράδια οι κάτοικοι βγαίνουν στην πλατεία και τα παιδιά παίζουν στην παιδική χαρά χωρίς να κινδυνεύουν από αυτοκίνητα. Το 1975 οι κάτοικοι του οικισμού αποφάσισαν να χτίσουν το εκκλησάκι της Αγίας Μαρκέλλας. Προσέφεραν όλοι προσωπική εργασία στον καθαρισμό της περιοχής και το χτίσιμο. Ύστερα από πολλές δυσκολίες και εμπόδια τελείωσε η εκκλησία και το 1981 έγινε η πρώτη θεία λειτουργία. Στη συνέχεια με τη συνεισφορά των κατοίκων το εκκλησάκι αγιογραφήθηκε εσωτερικά με πανέμορφες βυζαντινές αγιογραφίες και σήμερα αποτελεί κόσμημα του οικισμού.
Μετά τον οικισμό «Πανόραμα» κατεβήκαμε στις ωραίες παραλίες των Μεγάρων το Βαρδάρη και τη Βαρέα. Εκεί υπάρχουν βραχάκια, βότσαλα και αμμουδιά. Μπορείς να κάνεις μπάνιο, ψάρεμα, βόλτα και κατασκήνωση κάτω από τα πεύκα που φθάνουν μέχρι τη θάλασσα και να δεις ένα μαγευτικό ηλιοβασίλεμα με τον ήλιο να δύει πίσω από τα βουνά της Πελοποννήσου σχηματίζοντας με τις ακτίνες του πάνω στο νερό της θάλασσας μια πορτοκαλόχρυση γραμμή.
Σταματήσαμε στο εξωκκλήσι του Αϊ-Νικόλα (17ου αι.), παρατηρήσαμε το λοφάκι του Αγίου Γεωργίου Πάχης και την Πάχη που απλώνεται ανατολικά. Μαζέψαμε πλούσια χλωρίδα και πανίδα και συνεχίσαμε για την Πάχη.

ΠΑΧΗ
Εκεί συναντήσαμε το Μεγαρίτη καθηγητή των ΤΕΙ κ. Στέλιο Γκίνη, ο οποίος μας είπε πολλά κι ενδιαφέροντα πράγματα για την Πάχη και την ιστορία της. Τον ευχαριστούμε πολύ.

Η Πάχη είναι το επίνειο των Μεγάρων. Βρίσκεται 3 χλμ. Ν της πόλης και 1 χλμ. αριστερά στην έξοδο της εθνικής οδού στον κόμβο των Μεγάρων. Απέχει 41 χλμ. από την Αθήνα.
Έχει μεγάλη ιστορία. Στα αρχαία χρόνια ονομαζόταν Νισαία και ήταν το ένα από τα δυο λιμάνια των Μεγάρων στο Σαρωνικό κόλπο.
Σήμερα αποτελεί έναν πολύ όμορφο παραθαλάσσιο οικισμό, με μικρό λιμανάκι, παραδοσιακές ψαροταβέρνες. Ανήκει στο δήμο Μεγαρέων κι έχει περίπου 250 μόνιμους κατοίκους οι οποίοι είναι ψαράδες ή έχουν ψαροταβέρνες και καφετέριες.
Έχει πολλά αξιοθέατα για τους επισκέπτες: Το πανέμορφο λοφάκι του Αγίου Γεωργίου  που μπορείς ν’ ανέβεις με αυτοκίνητο ή με τα πόδια και να θαυμάσεις το κάτασπρο εξωκλήσι του Αγίου (17ος αι.), την Πάχη με τα σπιτάκια, το λιμανάκι με τις βαρκούλες και τα καΐκια των ψαράδων, τη μαγευτική θέα του Σαρωνικού κόλπου με τη Σαλαμίνα, την Αίγινα και τα βουνά της Πελοποννήσου απέναντι, τα τέσσερα νησάκια: μικρό νησί (Παχοπούλα), μεγάλο νησί (Πάχη) Ρεβυθούσα και Μακρονήσι που βρίσκονται ανάμεσα στην Πάχη και τη Σαλαμίνα και οι αρχαίοι τα έλεγαν «Μεθουρίδες» (Υπάρχει στα Μέγαρα και οδός Μεθουρίδων δίπλα από το παλιό ταχυδρομείο) , το καταπληκτικό ηλιοβασίλεμα, την πόλη των Μεγάρων, τον κάμπο με τον ελαιώνα, και τα βουνά Γεράνεια (Δ) και Πατέρας (Β). Το Παλαιόκαστρο ή Φραγκονέρι όπου η ανθρώπινη παρουσία χρονολογείται από το 3000 π.Χ. Η λέξη Φραγκονέρι έχει σχέση με το Δούκα των Αθηνών Φράγκο Νέριο που κατείχε το Παλαιόκαστρο και τη γύρω περιοχή στα χρόνια της Φραγκοκρατίας στην Ελλάδα (1204 μ.Χ. – 16ος αι.). Το εξωκλήσι του Αγίου Νικολάου (17ος αι.) κ.α.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγάλη αύξηση των επισκεπτών (Μεγαριτών και μη) στην Πάχη καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια του έτους.
Κάναμε καταγραφή των ονομάτων των μαγαζιών και των σκαφών που ήταν αραγμένα στο λιμανάκι. Αναφέρουμε μερικά από αυτά: Μαγαζιά και Ψαροταβέρνες: ΝΟΣΤΟΣ, ΠΑΡΑ ΘΙΝ’ ΑΛΟΣ, ΠΑΧΑΚΙ, ΑΚΡΟΓΙΑΛΙ, Η ΠΑΧΗ, ΘΑΛΑΜΙ, ΠΟΣΕΙΔΩΝ κ.α. Βάρκες και σκάφη: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ΔΙΠΛΑΡΑΣ, ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ, ΑΡΗΣ, ΧΑΡΑ, ΠΑΝΑΓΙΑ, ΟΡΣΙΠΠΟΣ, ΒΑΣΙΛΙΚΗ, ΚΑΤΕΡΙΝΑ, ΝΙΚΟΣ, ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΛΕΝΑ, ΜΑΡΙΑ, ΚΟΡΑΛΛΙ, ΕΥΤΥΧΙΑ, ΛΑΛΟΥΣΗΣ, ΒΑΓΓΕΛΗΣ, ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ κ.α. Δεν μπορέσαμε όμως ν’ ανεβούμε στο λόφο του αγίου Γεωργίου, λόγω αδυναμίας του λεωφορείου που μας μετέφερε, αλλά τον θαυμάσαμε από την Πάχη και θα δούμε τώρα σε video όλα αυτά που μπορεί να θαυμάσει κανείς ανεβαίνοντας εκεί πάνω. Επόμενος σταθμός μας η περιοχή της αγίας Τριάδας και ο υδροβιότοπος «Βουρκάρι».

ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΔΑ – ΥΔΡΟΒΙΟΤΟΠΟΣ «ΒΟΥΡΚΑΡΙ»
Τελευταίος σταθμός της εκπαιδευτικής μας επίσκεψης ήταν το Βουρκάρι Μεγάρων. Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο του δήμου Μεγαρέων και είναι μια περιοχή με ιδιαίτερη σημασία. Από ιστορικής πλευράς εκεί στη χερσόνησο της Μινώας ή χερσόνησο του τείχους όπως λεγόταν βρισκόταν το δεύτερο αρχαίο λιμάνι των Μεγάρων στο Σαρωνικό κόλπο, η Μινώα. Ακόμη υπάρχουν λείψανα αρχαίου τείχους, που έχτισαν οι Αθηναίοι την εποχή του Πελοποννησιακού πολέμου, για να ελέγχουν τα στενά της Σαλαμίνας. Επίσης εκεί βρίσκεται και το τείχος της Αγίας Τριάδας, που αποτελεί το μοναδικό ολοκληρωμένο σωζόμενο τείχος της περιόδου της επανάστασης του 1821 κι έχει κηρυχτεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Το τείχος χτίστηκε από τους Μεγαρίτες για να τους προσφέρει καταφύγιο στις τουρκικές επιθέσεις ενώ τους έδινε και τη δυνατότητα να περάσουν με ασφάλεια και στην απέναντι Σαλαμίνα αν τα πράγματα δυσκόλευαν πολύ στις μάχες με τους Τούρκους. Θαυμάσαμε το μήκος, το πλάτος και τις πολλές πολεμίστρες του τείχους.

Ο αβαθής όρμος του Βουρκαριού είναι πολύ σημαντικός υδροβιότοπος με ιδιαιτέρας σημασίας χλωρίδα και πανίδα. Ως προς τη χλωρίδα, η δυτική του ακτή αποτελεί ένα εκτεταμένο αλίπεδο («Αλμύρα») που καλύπτεται με αλοφυτική βλάστηση. Στις υπόλοιπες ακτές συναντάμε ασφόδελους, ασφάκες, πικραγγουριά, αρμυρίκια, σχίνο, κάπαρη, φλώμο κ.α.  Ως προς την πανίδα έχουν καταγραφεί 104 είδη πουλιών: αλκυόνες, λευκοτσικνιάδες, σταχτοτσικνιάδες, φλαμίνγκο, ασημόγλαροι, καστανοκέφαλοι και μαυροκέφαλοι γλάροι, γλαρόνια, χαλκόκοτες, βουτηχτάρια, ποταμότρυγγες, σπίνοι, κατσουλιέρηδες, νεροχελίδονα, γεράκια, σπουργίτια, καρδερίνες κ.α. Όσο για την ιχθυοπανίδα το Βουρκάρι λειτουργεί ως λιμνοθάλασσα. Παλιά οι ψαράδες το χρησιμοποιούσαν σαν φυσικό ιχθυοτροφείο. Μέχρι πριν είκοσι χρόνια ψάρευαν μεγάλες ποσότητες από σάλπες, αθερίνα, κεφαλόπουλα, σαργούς, τσιπούρες, μελανούρια, κοτσομούρες, χταπόδια, μύδια. Σήμερα λόγω της υποβάθμισης η ιχθυοπανίδα έχει μειωθεί αρκετά. Στο Βουρκάρι συναντήσαμε το δάσκαλο του 9ου δημοτικού σχολείου Μεγάρων κ. Λάμπρο Μπακαούκα ο  οποίος μας ξενάγησε στον οικισμό της Αγίας Τριάδας. Μας μίλησε για τους  κατοίκους, το εξωκλήσι της Αγίας Τριάδας (16ου αι.) το τείχος και τη σκοπιά των αρχαίων Αθηναίων, το πηγάδι με το πόσιμο νερό που υπάρχει λίγο πιο πίσω από το εξωκλήσι. Τον ευχαριστούμε πολύ. Συγκεντρώσαμε κι εδώ με τα κουβαδάκια μας μέρος από τη χλωρίδα και πανίδα της περιοχής και πήραμε το δρόμο του γυρισμού για το σχολείο.
Η εκπαιδευτική μας επίσκεψη έφθασε στο τέλος. Γνωρίσαμε από κοντά την περιοχή μας κι αυτή η εμπειρία θα μας μείνει αξέχαστη…

Αφήστε μια απάντηση