Μέγαρα – Αρχαιολογικοί χώροι και Μουσεία

Κρήνη του Θεαγένους
Το μοναδικό κτίσμα της αρχαίας πόλης που σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση είναι η κρήνη που η παράδοση αναφέρει πως κτίστηκε από τον τύραννο Θεαγένη. Αυτό μαθαίνουμε από τον Παυσανία, ωστόσο η χρονολόγησή της είναι νεότερη του Θεαγένη όπως προκύπτει από την τοιχοδομία. Ήταν από τα πιο επιβλητικά αρχιτεκτονικά δημιουργήματα, χτισμένη σε θέση προσιτή για τους κατοίκους και των δύο λόφων, αλλά και της ευρύτερης περιοχής. Βρισκόταν στο διάσελο των δύο λόφων, κοντά στην αρχαία αγορά. Τροφοδοτούσε την πόλη με νερό από τον 5ο αι. π.Χ. έως τον 5ο αιώνα μ.Χ. Ήταν αξιοθαύμαστη («θέας άξια», γράφει ο Παυσανίας), για ο μέγεθος, τον διάκοσμο και το πλήθος των κιόνων της.
Σύμφωνα με τις γραπτές πηγές το νερό που έτρεχε στην κρήνη λεγόταν των «Σιθνιδών Νυμφών» και οι Σιθνίδες νύμφες ήταν ντόπιες.
Η πρώτη ανασκαφή έγινε το 1898 και έφερε στο φως τα κυριότερα μέρη της ενώ το 1957 έγινε μια συστηματικότερη ανασκαφή αποκαλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος της κρήνης.
Τον τελευταίο καιρό γίνονται ξανά ανασκαφές με σκοπό να αποκαλυφθεί ολόκληρη η κρήνη. Η κρήνη αποτελείται από δύο μέρη: την δεξαμενή και την ορθογώνια λεκάνη στην πρόσοψή της.
Η δεξαμενή ήταν ο χώρος όπου συγκεντρωνόταν το νερό, το οποίο έφθανε στην πόλη με αγωγούς από τα βόρεια και τις υπώρειες των Γερανείων .
Ο βόρειος, ο ανατολικός και ο δυτικός τοίχος της ορθογώνιας δεξαμενής ήταν χτισμένοι επιμελημένα με λίθους τοποθετημένους ισοδομικά και είχαν μοναδική στεγανότητα.
Στο βόρειο τοίχο υπήρχαν οπές για την εισροή του νερού μέσα στην δεξαμενή. Στο εσωτερικό της υψώνονταν 35 λίθινοι κίονες των οποίων ο κορμός ήταν οχτάπλευρος.
Ο κάθε κίονας είχε ύψος 5,20 μέτρα και διάμετρο 1/2 μέτρο περίπου. Τα κιονόκρανα ήταν δωρικά, απόλυτα ταιριασμένα με την μεγαλοπρέπεια της κρήνης. Κατά μήκος της δεξαμενής, υπήρχε ένα θωράκιο, ύψους 1,40 μέτρων που χώριζε τη δεξαμενή σε δύο μέρη.
Ο σκοπός του ήταν περισσότερο πρακτικός παρά διακοσμητικός. Όταν υπήρχε ανάγκη να καθαριστεί η κρήνη, δεν σταματούσε η λειτουργία της ,αφού ο καθαρισμός γινόταν εναλλάξ, στα δύο μέρη της δεξαμενής, χάρη στο θωράκιο. Η νότια πλευρά της κρήνης, που ήταν και η πρόσοψή της, δεν έχει αποκαλυφθεί ολόκληρη, λόγω της σύγχρονης δόμησης.. Στα νότια της κρήνης υπήρχε η επιμήκης λεκάνη απ? όπου μπορούσε κάποιος να αντλήσει νερό με τις υδρίες. Η λεκάνη αυτή ήταν γεμάτη με νερό μέχρι ένα ορισμένο ύψος, ενώ όταν η στάθμη έπεφτε, τότε χρησιμοποιούσαν σχοινιά για να αντλήσουν το νερό. Το πλάτος της λεκάνης ήταν 1,21 μέτρα ενώ μεταξύ αυτής και της δεξαμενής υπήρχε ένα κτιστό θωράκιο ύψους 1,23 μέτρων. Μπροστά από την λεκάνη υψώνονταν 11 τετράγωνοι στύλοι από πωρόλιθο, που σήμερα δεν σώζονται.
Σήμερα η κρήνη αυτή είναι μια από τις καλύτερα διατηρημένες αρχαίες κρήνες που σώζονται σε ολόκληρη την Ελλάδα και προκαλεί τον θαυμασμό όσων την επισκέπτονται. Εύκολα ο επισκέπτης μπορεί να διακρίνει τις οπές απ? όπου έτρεχε το νερό στο βόρειο τοίχο της δεξαμενής, όπως επίσης και τα σημάδια από την άνοδο και την κάθοδο των σχοινιών στην λεκάνη της κρήνης.

Παλαιόκαστρο
Παλαιόκαστρο ονομάζεται ο μικρός λόφος, ύψους 40 m, νότια της πόλης κοντά στην παραλία (πηγαίνοντας προς Πάχη). Ήταν το επίνειο των Μεγάρων και η ανθρώπινη παρουσία εδώ χρονολογείται από την Πρωτοελλαδική περίοδο (3η χιλιετία π.Χ. έως 1900 π.Χ.). Από ανασκαφές που έχουν γίνει στον λόφο, έχουν έρθει στο φως ίχνη παρουσίας οικισμού και λιμανιού από την Πρωτοελλαδική έως και την Ρωμαϊκή εποχή. Πολλοί ερευνητές ταυτίζουν το Παλαιόκαστρο με τη Μινώα, το ένα από τα δύο λιμάνια της αρχαίας πόλης. Σήμερα σώζει τμήμα οχύρωσης ύστερων Μεσαιωνικών χρόνων , πάνω σε οχυρώσεις των αρχαίων χρόνων .

ΜΟΥΣΕΙΑ

Αρχαιολογικό Μουσείο Μεγάρων
Στεγάζεται στο νεοκλασικό κτήριο του Παλαιού Δημαρχείου, το οποίο χτίστηκε το 1873, στην οδό Δημάρχου Γ. Μενιδιάτη 22 και παραχωρήθηκε από τον Δήμο Μεγαρέων στο Υπουργείο Πολιτισμού για τον σκοπό αυτό.
Στους δύο ορόφους του κτηρίου εκτίθενται μερικά από τα ευρήματα των ανασκαφών που διενεργεί στα Μέγαρα και την ευρύτερη περιοχή της Μεγαρίδος, η Γ? Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Αθηνών, από την γλυπτική, την αρχιτεκτονική, την κεραμική της αρχαίας πόλης.
Στο ισόγειο (αίθουσα Α?) μπορεί κανείς να δει μαρμάρινα αγάλματα γυναικείων μορφών και αναθηματικά ανάγλυφα θεών και ηρώων που χρονολογούνται από τα τέλη του 5ου  αι. π.Χ. έως και τα Ρωμαϊκά χρόνια.
Στην  αίθουσα Β? υπάρχουν αξιόλογες επιτύμβιες στήλες διαφόρων εποχών αλλά και ενεπίγραφες λίθινες πλάκες, χρονολογούμενες από την Αρχαϊκή έως και την Ρωμαϊκή περίοδο. Στον όροφο του μουσείου εκτίθενται αντικείμενα της καθημερινής ζωής προερχόμενα κυρίως από τάφους που χρονολογούνται από τον 8ο αι. π.Χ. έως και την Ρωμαϊκή περίοδο (2ος  αι. μ.Χ.).
Συγκεκριμένα στην αίθουσα Γ? υπάρχουν πήλινα και γυάλινα αγγεία από τάφους καθώς και οι περίφημοι Μεγαρικοί σκύφοι (8ος -1ος αι. π.Χ.).
Στην αίθουσα Δ? εκτίθενται αντικείμενα καθημερινής χρήσης όπως λυχνάρια, στλεγγίδες, κάτοπτρα, υφαντικά βάρη και νομίσματα. Επίσης πήλινα αγγεία αφιερωμένα στην θεά Δήμητρα που λατρευόταν με μεγάλο σεβασμό στα Μέγαρα.(60ς αιώνας π.Χ. έως και την Ρωμαϊκή περίοδο). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προθήκη με μερικά από τα 10.000 αγγεία που βρέθηκαν στον αποθέτη Αρχαϊκού Ιερού στην θέση Μπούρι Αλεποχωρίου, εκεί όπου στην αρχαιότητα ήκμαζε η πόλη των Παγών (σημερινό Αλεποχώρι) καθώς και η προθήκη με ευρήματα από τη θέση Μάζι (δυτικά των Μεγάρων) (7ος -5ος αι. π.Χ.)Στον προαύλιο χώρο του μουσείου υπάρχουν επιτύμβιες στήλες και επιγραφές διαφόρων εποχών.

Σκιρώνειο Μουσείο Πολυχρονόπουλου (Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης).
Βρίσκεται στο 50ο  χλμ. της Παλαιάς Εθνικής Οδού Αθηνών Κορίνθου, περιοχή που από την αρχαιότητα ονομάζεται «Σκιρωνίδες Πέτρες», σε ένα ιδιαίτερου κάλλους αττικό τοπίο δίπλα στη θάλασσα. Μέσα σε μια φυσική χαράδρα είναι φτιαγμένο το αμφιθέατρο του Σκιρώνειου στα πρότυπα των αρχαίων ελληνικών αμφιθεάτρων.
Είναι Ίδρυμα εθνοφελές – κοινωφελές, Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου με επταμελές διοικητικό συμβούλιο. Λειτουργεί με προεδρικό διάταγμα του 1983 (ΦΕΚ15/19/1/1983 & 646/31/7/1997).
Άνοιξε το Μάιο του 1976, ένα χρόνο μετά τον πρόωρο θάνατο του γλύπτη Κώστα Πολυχρονόπουλου. Βρίσκεται στο 50ο  χλμ. της Παλαιάς Εθνικής Οδού Αθηνών Κορίνθου, περιοχή που από την αρχαιότητα ονομάζεται «Σκιρωνίδες Πέτρες».
Ο Κώστας Πολυχρονόπουλος το έχτιζε εργαστήριο μαζί και καταφύγιο στα σκοτεινά χρόνια της δικτατορίας των συνταγματαρχών στην Ελλάδα (1967 – 1974), σε έκταση 7.000 περίπου τ.μ. που φτάνει ως τη θάλασσα. Σχεδιασμένο από τον ίδιο, αρχιτεκτονικό γλυπτό ταιριάζει στη βραχώδη αυτή περιοχή της Κακιάς Σκάλας.
Έτσι με πυρήνα το εργαστήρι «Σκιρώνειο», όπως ο ίδιος το είχε ονομάσει δημιουργήθηκε το μουσείο του τόπος συνάντησης καλλιτεχνών από όλα τα μέρη της γης.
Μετά την αποδοχή της περιουσίας του Κώστα και της συζύγου του Μάρι Πολυχρονοπούλου από το Υπουργείο Οικονομικών με τη σύμφωνη γνωμοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού ολοκληρώθηκε σε διάστημα επτά περίπου ετών η σύσταση του νομικού προσώπου του Ιδρύματος στις αρχές του 1983.
Η ιδρύτρια του μουσείου, ζωγράφος Μαρί Πολυχρονοπούλου, με σκληρή προσωπική δουλειά, έχοντας τη βοήθεια και τη συμπαράσταση σημαντικών ανθρώπων του πνεύματος και της τέχνης από την Ελλάδα και το εξωτερικό, καταξιωμένων αλλά και νεότερων ιστορικών και κριτικών τέχνης, ενώσεων καλλιτεχνών και άλλων φορέων, διοργανώνει διεθνείς εκθέσεις γλυπτικής, συμπόσια γλυπτικής, συμπόσια ιστορικών και κριτικών τέχνης.
Σε αυτό το ιδιαίτερου κάλλους αττικό τοπίο δίπλα στη θάλασσα, μέσα σε μια φυσική χαράδρα φτιάχτηκε το αμφιθέατρο του Σκιρώνειου στα πρότυπα των αρχαίων ελληνικών αμφιθεάτρων, όπου παράλληλα με τις εκθέσεις του μουσείου, γίνονται ποιητικές και μουσικές εκδηλώσεις, χορευτικά και θεατρικά δρώμενα, διαλέξεις και προβολές. ( Πηγή: http://www.skironio.gr/ )

Καστάνειο Λαογραφικό Μουσείο Μεγάρων

Το μουσείο
Το Καστάνειο Λαογραφικό Μουσείο Μεγάρων ιδρύεται στις 4 Νεομβρίου 2009 και στεγάζεται σε μια σύγχρονη και ευρύχωρη αίθουσα της οδού Δημ. Σχινά 1 στα Μέγαρα με την ιδιωτική πρωτοβουλία και τις δαπάνες του ιδρυτή του, Σπυρίδωνος Μπερδελή. Διαθέτει ανέκδοτο αρχειακό υλικό, σπάνιες συλλογές και αριθμεί χιλιάδες αντικείμενα άμεσα συνδεδεμένα με το λαϊκό υλικό πολιτισμό. Τα εκθέματα αποτελούν τμήμα της μεγάλης συλλογής του Σπυρίδωνος Μπερδελή κι ένα μικρό μέρος τους έχει δωρηθεί από υποστηρικτές φίλους του μουσείου. Οι εκθέσεις του μουσείου ανανεώνονται συχνά και προστίθενται νέα εκθέματα.
Η ύπαρξη αυτού του μουσείου είναι σημαντική για την πόλη των Μεγάρων και για την ευρύτερη περιοχή της δυτικής Αττικής αφού το μουσείο θα έχει μια ευρύτερη παρουσία στα πολιτιστικά δρώμενα της Ελλάδας και σαν κύριο σημείο αναφοράς θα έχει τη λαογραφία των Ελλήνων.
Σκοπός του είναι η έρευνα, η διάσωση, η μελέτη, η προβολή του λαϊκού ελληνικού πολιτισμού καθώς επίσης και η εξασφάλιση πάσης φύσης λαογραφικού υλικού της Ελλάδας. Οι υπεύθυνοι του μουσείου και οι συνεργάτες τους έχουν σκοπό να δραστηριοποιηθούν ποικιλοτρόπως. Ειδικότερα η δημιουργία αρχείων λαογραφικών μελετών, η έκδοση βιβλίων, καρτών, ημερολογίων, αφισών, καθώς και επιστημονικών περιοδικών εθνογραφικού και ενδυματολογικού περιεχομένου είναι κάποια από τα άμεσα σχέδιά τους. Επίσης, στην εκδοτική τους δραστηριότητα προγραμματίζεται η παραγωγή δίσκων με ελληνική δημοτική μουσική. Σε χώρο ειδικώς διαμορφωμένο υπάρχει προοπτική να εκτελούνται Εκπαιδευτικά Προγράμματα που στοχεύουν στη μάθηση με αγάπη και σεβασμό στη λαϊκή παράδοση και το περιβάλλον.

Οι κύριοι στόχοι
Διατήρηση και προβολή της λαογραφίας και της παράδοσης της πόλης των Μεγάρων και του υπόλοιπου Ελληνισμού.
Έρευνα και μελέτη της πορείας των Μεγαρέων μέσα από το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο.
Ενδυνάμωση της Εθνικής συνείδησης.
Συνεργασία με λοιπούς πολιτιστικούς φορείς από την Ελλάδα και το εξωτερικό και τη σύσφιξη των σχέσεων των λαών.
Συμβολή στην προσπάθεια σχετικών φορέων για τη δια βίου μάθηση.

Οι δραστηριότητες
Εκθέσεις σπάνιου λαογραφικού υλικού (παραδοσιακές φορεσιές, κοσμήματα, καθημερινά σκεύη, γεωργικά εργαλεία).
Παρουσίαση καλλιτεχνικών εκθέσεων και βιβλίων.
Ομιλίες επιστημόνων, καλλιτεχνών, πολιτικών κ.α.
Ενημερωτικές ημερίδες.
Εκδόσεις λευκωμάτων, βιβλίων και δίσκων.
Αφιερώματα και βραβεύσεις σημαντικών προσωπικοτήτων του πολιτισμού και της επιστήμης.
Τμήματα μαθημάτων και σεμιναρίων.
Συμμετοχή σε προγράμματα των ΜΜΕ.
Οι παραπάνω δραστηριότητες δύναται να υλοποιηθούν με τη συμβολή και την συμμετοχή των κατάλληλων φορέων.

Οι χώροι του μουσείου
Στο ισόγειο ο επισκέπτης θα θαυμάσει υπέροχα δημιουργήματα της γυναικείας δεξιοτεχνίας που εκτίθενται σε ειδικώς διαμορφωμένο χώρο με προθήκες. Η εντυπωσιακότατη ενδυματολογική συλλογή τοπικών ενδυμασιών προκαλεί το θαυμασμό. Οι συλλογές από μαντίλια (μπόλιες), ζιπούνια, μας ταξιδεύουν στο μακρινό παρελθόν, περίπου τρεις αιώνες από την εποχή μας και βοηθούν τους παλιότερους να ανασύρουν στη μνήμη τους νοσταλγικές θύμησες και τους νεότερους να πλάσουν με τη φαντασία τους την αισθητική αντίληψη στα ενδυματολογικά του τόπου. Επίσης, αναλόγως με τη χωροταξία και την ανανέωση των συλλογών, στις συλλογές του μουσείου περιλαμβάνονται ζώνες, πόρπες, μουσικά όργανα παλαιών οργανοπαιχτών κ.α., αντικείμενα αυθεντικά όλα τους, που μαζί με τα όλα εκθέματα του μουσείου δίδουν αντιπροσωπευτική εικόνα της παραδοσιακής ζωής.
Το Μουσείο διαθέτει πλουσιώτατο φωτογραφικό υλικό, του οποίου ο όγκος υπολογίζεται σε 5.000 φωτογραφίες από το 1780 και δείγμα του υπάρχει και στα δυο επίπεδα του χώρου.
Ο επισκέπτης εισπράττει το πάθος και την αγωνία να μη χαθεί ούτε ένα κομμάτι που μπορεί να μας πληροφορήσει για τον παραδοσιακό βίο όχι μόνο των Μεγάρων αλλά και όλης της Ελλάδας. Το Καστάνειο λαογραφικό Μουσείο Μεγάρων θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί κιβωτός της ελληνικής μας παράδοσης και μια εστία παράδοσης που εκπέμπει ζεστασιά και αγάπη.
Σαν πολιτιστικός φορέας αναπτύσσει μια μουσειακή πολιτική συμβάλλοντας στην προσπάθεια για τη δημιουργία εξειδικευμένων τοπικών μουσείων στην περιφέρεια που στοχεύουν «εις την περισυλλογήν πάσης της λαογραφικής ύλης και εις την δημοσίευσιν αυτής». (Ν. Πολίτης)
Στο Μεσοπάτωμα έχουν τοποθετηθεί αυθεντικά έπιπλα, υφαντά, κασέλες, αντικείμενα χρηστικά και διακοσμητικά, ένας μεγάλος αριθμός από εργαλεία και σκεύη της πρωτογενούς και δευτερογενούς παραδοσιακής οικονομίας, οικιακά σκεύη, εργαλεία διαφόρων επαγγελμάτων, διαφορα κεραμικά και χάλκινα αντικείμενα του καθημερινού βίου σε ποικίλα σχέδια.

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 697-2213959

Αφήστε μια απάντηση