ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ
ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΟΡΙΣΜΟΙ
Περιβάλλον: Το σύνολο των γεωγραφικών, φυσικών και κοινωνικών συνθηκών μέσα στις οποίες γεννιέται, ζει και αναπτύσσεται ένα άτομο.
ΜΟΡΦΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
– Φυσικό περιβάλλον (έδαφος, θάλασσα, κλίμα, γεωγραφική θέση).
– Κοινωνικό περιβάλλον (οικογένεια, κοινωνία, πολιτεία, εκκλησία, σχολείο).
– Πολιτιστικό περιβάλλον (παραδόσεις, ήθη-έθιμα, καλλιτεχνική ζωή και δημιουργία).
- Το φυσικό περιβάλλον περιλαμβάνει όλους τους ζωντανούς οργανισμούς (έμβια ύλη) και την άβια ύλη που βρίσκονται με φυσικό τρόπο στη Γη.
Δεν είναι αποτέλεσμα ανθρώπινων δραστηριοτήτων και διαφοροποιείται από το δομημένο περιβάλλον, στο οποίο συγκαταλέγονται οι γεωγραφικές περιοχές που δέχονται σημαντική επιρροή από τον άνθρωπο. Στο φυσικό περιβάλλον μπορούμε να κατατάξουμε πλήρεις οικολογικές μονάδες, τα οικοσυστήματα, αλλά και παγκόσμιους φυσικούς πόρους όπως ο αέρας και το νερό.
- Κλιματική κρίση
Η Κλιματική Κρίση αναφέρεται στον αντίκτυπο των ανθρωπογενών αλλαγών στο κλίμα -μεταβολές στις θερμοκρασίες και τα καιρικά φαινόμενα-, συνέπεια των αυξανόμενων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Αυτές, έχουν ως αποτέλεσμα μια σειρά σοβαρών επιπτώσεων όπως την περιβαλλοντική υποβάθμιση, τις φυσικές καταστροφές, τα ακραία καιρικά φαινόμενα (π.χ. έντονες και παρατεταμένες βροχοπτώσεις και πλημμύρες), την υδατική, επισιτιστική και οικονομική ανασφάλεια, τις συγκρούσεις και την τρομοκρατία, καθώς και την απώλεια ανθρώπινων ζωών.
Επομένως, με αυτό τον όρο, δίνεται έμφαση στις πολλαπλές μεταβλητές, ανθρώπινες και μη, που επηρεάζονται από την ραγδαία αλλαγή του παγκόσμιου κλίματος.
Από κάποιους επιστήμονες η κλιματική κρίση, θεωρείται ως παγκόσμια υπαρξιακή κρίση. Οι άνθρωποι είχαμε πετύχει να δαμάσουμε τη φύση για χάρη της ανθρώπινης εξουσίας και κέρδους. Όμως η δύναμη της φύσης έχει αρχίσει να ανταποκρίνεται νομοτελειακά, κάτι που ορίζει πως πρέπει να μεταβάλλουμε άμεσα τις προτεραιότητες της συλλογικής μας συνύπαρξης. Για να επιτύχει όμως η προσπάθεια αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, χρειάζεται να μεταβληθούν τα καταναλωτικά μας πρότυπα, για να μην υπάρξει υποβάθμιση της υγείας, της ποιότητας ζωής, της βιοποικιλότητας, του φυσικού κάλλους και του πολιτισμού.
Οικολογία: Η επιστήμη που ασχολείται με την προστασία και την ισορροπία της φύσης καθώς και την εναρμόνιση της φύσης και του ανθρώπου.
Η αειφόρος (ή βιώσιμη) ανάπτυξη αναφέρεται στην οικονομική ανάπτυξη που σχεδιάζεται και υλοποιείται λαμβάνοντας υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιωσιμότητα. Γνώμονας της αειφορίας είναι η μέγιστη δυνατή απολαβή αγαθών από το περιβάλλον, χωρίς όμως να διακόπτεται η φυσική παραγωγή αυτών των προϊόντων σε ικανοποιητική ποσότητα και στο μέλλον.
Η βιώσιμη ανάπτυξη προϋποθέτει ανάπτυξη των παραγωγικών δομών της οικονομίας παράλληλα με τις υποδομές για μία υπεύθυνη στάση απέναντι στο φυσικό περιβάλλον και στα οικολογικά προβλήματα. Η βιωσιμότητα υπονοεί ότι οι φυσικοί πόροι υφίστανται εκμετάλλευση με ρυθμό μικρότερο από αυτόν με τον οποίον ανανεώνονται, διαφορετικά λαμβάνει χώρα η περιβαλλοντική υποβάθμιση.
ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
– Υλικές – πηγή ζωής, προσφορά πρώτων υλών.
– Αισθητικές – ομορφιά, αγαλλίαση, απόλαυση, ηρεμία ψυχική.
– Πνευματικές – πηγή έμπνευσης, στοχασμού, δημιουργίας.
– Κοινωνικές – αγωγή, συμπεριφορά, διαμόρφωση προσωπικότητας.
– Πολιτικές – οργάνωση, ιεραρχία, αρχές και κανόνες.
– Πολιτισμικές – ψυχαγωγία, καλλιτεχνική δραστηριότητα.
– Φιλοσοφικές – τάξη, αρμονία, νομοτέλεια, υπαρξιακή αγωνία.
ΑΙΤΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΦΥΣΗΣ
– Υπερεκμετάλλευση φυσικών πηγών και πόρων.
-Βιομηχανικά απόβλητα και τεχνολογική πρόοδος.
– Ρύπανση της θάλασσας και του αέρα, χημικές ουσίες.
– Ηχορύπανση και άναρχη δόμηση.
– Λύματα, απορρίμματα, φυτοφάρμακα, εντομοκτόνα.
– Παρεμβάσεις στη χλωρίδα και την πανίδα.
– Διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας.
– Εντατικοποίηση καλλιεργειών και παραγωγής.
–Καταστροφή δασών, εκχερσώσεις, πυρκαγιές, οικοπεδοποίηση.
– Υπερπληθυσμός, υπερκατανάλωση, υποκουλτούρα.
ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
-Πολιτική προστασίας περιβάλλοντος.
-Νομοθετικό πλαίσιο προστασίας περιβάλλοντος.
-Καταγραφή και ορθολογική χρήση φυσικού πλούτου.
-Οργάνωση περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
–Ανάπτυξη οικολογικής συνείδησης πολιτών.
- ωφέλειες από την επικοινωνία του ανθρώπου με τη φύση;
α) Η φύση είναι πηγή σωματικής και ψυχικής υγείας, γιατί ο άνθρωπος κοντά στη φύση:
— αναζωογονεί τον οργανισμό του.
— διατηρεί και ανανεώνει τη σωματική του ευρωστία.
— ξεκουράζει το μυαλό του και χαλαρώνει τα νεύρα του.
— απομακρύνεται από το γρήγορο και εντατικό ρυθμό της ζωής στην πόλη.
— νιώθει ευδιάθετος και χαρούμενος ξένοιαστος και αυθόρμητος.
— εξασφαλίζει σωματική υγεία και ψυχική ηρεμία.
— επιθυμεί έντονα και νιώθει την ανάγκη να επιστρέψει στις πρώτες του ρίζες (δηλαδή στη φύση)
β) Η φύση είναι πηγή πλούτου, γιατί:
— είναι η βάση της ατομικής και της εθνικής οικονομίας.
— είναι τροφός και μητέρα του ανθρώπου.
— προσφέρει στον άνθρωπο όλα τα αγαθά της (τροφές, πρώτες ύλες, νερό, αέρα, ήλιο)
γ) Η φύση είναι πηγή επιστημονικής έρευνας, γιατί:
— κεντρίζει την περιέργεια του ανθρώπου και τον πόθο του να λύσει τα μυστήρια της.
— αποκαλύπτει τους φυσικούς νόμους της.
— θεμελιώνει τις φυσικές επιστήμες και αναπτύσσει την τεχνική.
— κάνει τον άνθρωπο ερευνητή και επιστήμονα, δραστήριο και εφευρετικό.
— ανανεώνει τις πνευματικές δυνάμεις του ανθρώπου.
— οδηγεί τον άνθρωπο στην εύρεση της επιστημονικής αλήθειας.
δ) Η φύση είναι πηγή έμπνευσης και καλλιτεχνικής δημιουργίας, γιατί τα φυσικά φαινόμενα:
— προκαλούν θαυμασμό και δέος στην ψυχή· του καλλιτέχνη.
— αφυπνίζουν στον άνθρωπο το αίσθημα του ωραίου.
— αναπτύσσουν τα καλαισθητικά συναισθήματα του ανθρώπου.
— εμπνέουν στον άνθρωπο την ευρυθμία και τη συμμετρία, την αρμονία και την αναλογία, την ενότητα και την ποικιλία.
— τροφοδοτούν τη δημιουργική φαντασία και κεντρίζουν την καλλιτεχνική δημιουργία του ανθρώπου.
— πλουτίζουν τη σφαίρα των ανθρώπινων γνώσεων.
— διευρύνουν τον ορίζοντα των φιλοσοφικών θεωριών.
— γίνονται πηγή της τέχνης και της ηθικής,
ε) Η φύση διδάσκει στον άνθρωπο:
— την αγάπη για το ωραίο και το αληθινό.
— το θαυμασμό, την περιέργεια και την φιλομάθεια.
— την τάξη και την αρμονία, την ποικιλία και τη συμμετρία.
— την εργατικότητα και τη δραστηριότητα.
— τη δικαιοσύνη και την εντιμότητα.
— την πρόνοια και την αποταμίευση.
— το στοχασμό και τον ορθολογισμό.
— την εγκράτεια και την αυτοκυριαρχία.
— το πάθος της ελευθερίας και τη χαρά της δημιουργίας.
στ) Η φύση εννοεί τη διαμόρφωση του χαρακτήρα του ανθρώπου, γιατί ο άνθρωπος κοντά στη φύση:
— επικοινωνεί πιο εύκολα με τους συνανθρώπους του.
—δεν έχει το άγχος που προκαλεί ο σύγχρονος τεχνικός πολιτισμός.
— εξασφαλίζει πνευματική διαύγεια, ψυχική γαλήνη και ηρεμία.
— απαλλάσσεται από τη ρουτίνα της καθημερινής ζωής.
— γίνεται εύρωστος και ήρεμος, αυθόρμητος και ειλικρινής, πρόσχαρος και ευδιάθετος, φυσιολάτρης και ευσυγκίνητος, συναισθηματικός και φιλάνθρωπος, καταδεκτικός και φιλόξενος, λιτοδίαιτος και απλοϊκός, εργατικός και έντιμος, δραστήριος και ενθουσιώδης, επινοητικός και εύστροφος, λογικός και προσεκτικός.
- Ποιες είναι οι αρνητικές συνέπειες της καταστροφής, της μόλυνσης και της ρύπανσης του φυσικού περιβάλλοντος;
- Οι εμπρησμοί αποτεφρώνουν τα δάση. Χωρίς τα δάση μειώνεται το οξυγόνο, καταστρέφεται η φυσική ομορφιά, χάνεται η πηγή της υγείας και του πλούτου.
- Η μόλυνση του πόσιμου νερού και του αέρα καταστρέφει τη ζωή του ανθρώπου.
- Η μόλυνση της ατμόσφαιρας από τις καμινάδες των εργοστασίων και τα καυσαέρια των αυτοκινήτων κάνει προβληματική τη ζωή των κατοίκων των μεγαλουπόλεων.
- Η ρύπανση των ποταμών, των λιμνών και των θαλασσών σκοτώνει τα ψάρια και άλλα υδρόβια ζώα. Η υγεία του ανθρώπου που έρχεται σε επαφή με το μολυσμένο υγρό στοιχείο, κινδυνεύει.
- Τα καυσαέρια των αυτοκινήτων αφαιρούν το οξυγόνο από τους κατοίκους των τσιμεντένιων πόλεων.
- Το νέφος περιέχει μονοξείδιο του άνθρακα, όζον, διοξείδιο του θείου, κυκλικούς υδρογονάνθρακες, οξείδια του αζώτου.
- Η ραδιενέργεια που αποδεσμεύεται με τις πυρηνικές δοκιμές και τα ατυχήματα στα πυρηνικά εργοστάσια προσβάλλει τα κύτταρα του ανθρώπου, προκαλεί αρρώστιες , μολύνει απέραντες περιοχές, δηλητηριάζει τα τρόφιμα.
- Η καταστροφή της χλωρίδας και της πανίδας μειώνει αισθητά τις φυσικές και τις ζωικές τροφές.
- Οι πετρελαιοκηλίδες από τα ναυάγια των τάνκερ νεκρώνουν κάθε ζωή στις θάλασσες που θα πέσουν.
- Η ηχορύπανση προσβάλλει το νευρικό σύστημα του ανθρώπου.
- Η αφισοκόλληση και τα πολιτικά συνθήματα ρυπαίνουν και υποβαθμίζουν το περιβάλλον.
- Η μόλυνση και η ρύπανση παραμορφώνουν και δολοφονούν το φυσικό περιβάλλον.
- Πώς θα διατηρηθεί η ισορροπία του οικολογικού περιβάλλοντος και του ανθρώπινου πληθυσμού;
Η ισορροπία του οικολογικού περιβάλλοντος και του ανθρώπινου πληθυσμού θα διατηρηθεί:
— αν χρησιμοποιούνται ήπιες πηγές ενέργειας (π.χ. ηλιακή ενέργεια).
αν απαγορεύονται οι ρυπογόνες ουσίες.
— αν τοποθετούνται φίλτρα στις βιομηχανίες.
— αν ελέγχονται τα καυσαέρια των αυτοκινήτων.
— αν γίνεται βιολογικός καθαρισμός των οικιακών λυμάτων και των αποβλήτων από τις βιομηχανίες.
— αν τιμωρούνται παραδειγματικά οι εμπρηστές των δασών.
— αν γίνονται αναδασώσεις μετά τις πυρκαγιές των δασών.
— αν γίνει οικογενειακός προγραμματισμός.
— αν καλλιεργείται η γη με σύγχρονα τεχνικά μέσα.
— αν αξιοποιούνται οι πλουτοπαραγωγικές πηγές κάθε χώρας.
ΠΑΡΑΔΟΣΗ
ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ – ΠΑΡΑΔΟΣΗ
Παράδοση ονομάζεται το σύνολο των πολιτιστικών στοιχείων που κληροδοτήθηκαν από παλαιότερες γενιές (τρόπος ζωής, σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, θεσμοί, αξίες, ήθη και έθιμα, καλλιτεχνικά και άλλα δημιουργήματα, έργα επώνυμα ή έργα λαϊκά).
Διάκριση: ο πληθυντικός του όρου (παραδόσεις) δηλώνει θεσμούς, ήθη και έθιμα και άλλα λαϊκά πολιτισμικά στοιχεία που μεταδίδονται προφορικά από γενιά σε γενιά. Και με μια ειδικότερη σημασία (και στον ενικό και στον πληθυντικό) η λέξη σημαίνει είδος λαϊκής αφήγησης.
Μορφές – είδη
Η παράδοση, ανάλογα με τα επιμέρους στοιχεία και με τον τομέα στον οποίο αναφέρεται, είναι: εθνική – ιστορική, πνευματική, θρησκευτική, λαϊκή, οικογενειακή.
Ανάλογα με τη μορφή που απαντάται είναι γραπτή – προφορική – μνημεία
ΑΠΟΛΥΤΗ ΕΜΜΟΝΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ (συντήρηση, προγονοπληξία, προγονολατρία)
Προγονοπληξία: η υπερβολική προσκόλληση στο παρελθόν. Η έμμονη προσήλωση στα επιτεύγματα του παρελθόντος και η άκριτη εξιδανίκευσή του.
-Προκαλεί στασιμότητα στην επιστήμη, την τεχνολογία, την τέχνη, τα γράμματα και γενικότερα στον πολιτισμό
-Στένεμα των πνευματικών οριζόντων
-Οπισθοδρόμηση
– Διατήρηση προκαταλήψεων, φανατισμού, ρατσισμού, εθνικισμού
ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ (προοδοπληξία-προοδολατρία)
Προοδοπληξία είναι η πλήρης απόρριψη του παρελθόντος και συνεπάγεται αδυναμία αξιοποίησης εκείνων των στοιχείων της παράδοσης που θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή σημαντικών αξιών, ιδεών, αντιλήψεων και κινήτρων για τη γόνιμη κινητοποίηση ενός έθνους.
– Στασιμότητα του πολιτισμού
-Πνευματικός και ηθικός μαρασμός
-Απώλεια εθνικής ταυτότητας
– Μιμητισμός, ξενομανία, πολιτιστικός εκφυλισμός
– Εξασθένιση της ιστορικής μνήμης
– Έλλειψη αυτογνωσίας
Αξία παράδοσης
Ο άνθρωπος δε νιώθει μετέωρος και ξεκομμένος από τις ρίζες του και το δέσιμο με την παράδοση λειτουργεί σαν στήριγμα ψυχικό, καθώς του δημιουργούνται συναισθήματα αυτοπεποίθησης και ασφάλειας. Πηγή έμπνευσης και δημιουργίας
Όταν αντλούνται διδάγματα από το παρελθόν και υιοθετούνται οι δοκιμασμένες αξίες του, υπάρχει κάποιος οδηγός για το παρόν και για το μέλλον.
Η παράδοση αποτελεί το πιο βασικό στοιχείο της εθνικής ταυτότητας ενός λαού και σημαντικό παράγοντα για την ενότητά του, συνδετικός-ενοποιητικός παράγοντας ενός έθνους
Η παράδοση έχει αξία όταν δε βιώνεται ως τυφλή και άγονη προσήλωση στο παρελθόν, αλλά όταν αντλεί από αυτό επιλεκτικά ό,τι χρήσιμο και δοκιμασμένο μπορεί να λειτουργήσει και στο παρόν, με την απόρριψη κάθε στοιχείου που είναι ξεπερασμένο και ανήκει σε άλλες εποχές.
Κρίση της παράδοσης – αίτια
– τεχνοκρατικό πνεύμα εποχής ,προοδοπληξία, μονοδιάστατη αντίληψη περί προόδου, θεωρείται στοιχείο οπισθοδρόμησης
-εμπορευματοποίηση της παράδοσης
-σύγχρονος τρόπος ζωής, επικράτηση του δυτικού πολιτιστικού προτύπου – αστικοποίηση
-παγκοσμιοποίηση, επικράτηση μαζικής κουλτούρας, μίμηση ξένων προτύπων, ξενομανία
– ταχύτατοι ρυθμοί εξέλιξης των σύγχρονων κοινωνιών, έλλειψη ελεύθερου χρόνου, πνεύμα σύγχρονης καταναλωτικής κουλτούρας
-αντίδραση των νέων σε οτιδήποτε παλιό , άκριτη απόρριψη
Ορθή στάση απέναντι στην παράδοση
-η ευθύνη των νέων: γνώση, κρίση και υπεύθυνη στάση –όχι άκριτη απόρριψη
Ένα μέρος του παρελθόντος πεθαίνει κάθε στιγμή και η θνησιμότητά του μας μολύνει αν προσκολληθούμε σ’ αυτό με υπερβολική αγάπη. Ένα μέρος του παρελθόντος μένει πάντα ζωντανό και κινδυνεύουμε, καταφρονώντας τη ζωντάνια του. (Γ. Σεφέρης)
-σχολείο: Ανθρωπιστικό περιεχόμενο σπουδών. Ενίσχυση του μαθήματος της γλώσσας. Βιωματική επαφή με την παράδοση μέσω εκδρομών, διαθεματικών εργασιών κα. Γνωριμία με τη λαϊκή τέχνη.
-ΜΜΕ: ποιοτικά προγράμματα, εκπομπές προβολής πολιτιστικής κληρονομιάς
-Πολιτεία: ανάδειξη κληρονομιάς μέσω και της κινητοποίησης τοπικών φορέων και αξιοποίησης δυνατοτήτων τεχνολογίας
ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ
Κλωνοποίηση είναι η διαδικασία δημιουργίας ενός ή περισσοτέρων ομοίων γενετικών αντιγράφων (κλώνων) από ένα πρότυπο. Με τη μοριακή κλωνοποίηση επιδιώκεται η αντιγραφή μορίων ή γονιδίων με σκοπό την ευχερέστερη μελέτη τους ή εκμετάλλευσή τους. Με την κλωνοποίηση μικροοργανισμών επιδιώκεται η παραγωγή πολλαπλών αντιγράφων ενός μικροοργανισμού, στον οποίο έχει εισαχθεί ένα ευνοϊκό για τα προϊόντα του γονίδιο.
ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗΣ
α. αναπαραγωγική κλωνοποίηση: αποσκοπεί στην ανάπτυξη ενός υγιούς αυτόνομου οργανισμού που θα περιέχει το επιθυμητό γενετικό υλικό
β. θεραπευτική/φαρμακευτική κλωνοποίηση: έχει στόχο την παραγωγή ενός οργάνου με θεραπευτική εφαρμογή
ΘΕΤΙΚΑ ΤΗΣ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗΣ
– Βελτίωση ποιότητας ανθρώπινης ζωής :
∙ αντιμετώπιση ασθενειών ανίατων μέχρι πρότινος, με την κλωνοποίηση οργάνων του ανθρώπινου σώματος θα είναι δυνατή η δημιουργία υγιών μελών
∙ αύξηση προσδόκιμου ζωής,
∙ καταπολέμηση της γήρανσης
– Δημιουργία καλύτερων ποικιλιών φυτών και ζώων
∙ διάσωση ειδών υπό εξαφάνιση
∙ αύξηση της παραγωγικότητας (πχ φυτά ανθεκτικά στην ξηρασία)
∙ αντιμετώπιση επισιτιστικής κρίσης
ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΤΗΣ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗΣ
-Γεννιούνται μεγάλα ηθικά ερωτήματα σχετικά με τα όρια της επιστημονικής ανάπτυξης.
-Η δημιουργία πανομοιότυπων ανθρώπων καταρρίπτει θεολογικές δοξασίες και θέτει ερωτήματα για το αν ο άνθρωπος καταγίνεται με δικαιοδοσίες του Θεού.
– Η προοπτική της ίασης αθεράπευτων μέχρι πρότινος ασθενειών ,ίσως προκαλέσει στο σύγχρονο άνθρωπο μια τάση χαλάρωσης και καταχρήσεων, διότι θα θεωρείται σχεδόν βέβαιο πως με την κλωνοποίηση θα λύσει το ενδεχόμενο σοβαρό πρόβλημα υγείας στο μέλλον.
– Ενδεχομένως, τα γενετικά πειράματα και η κλωνοποίηση οδηγήσουν στην εμπορευματοποίηση της ανθρώπινης ζωής.
-Παραδοσιακοί θεσμοί και παραδοσιακές αξίες, όπως η οικογένεια και ο γάμος, θα διαταραχθούν ή θα καταρρεύσουν
-Συναισθήματα, όπως είναι αυτά της μητρότητας και της συντροφικότητας, θα χάσουν ενδεχομένως το σημερινό νόημά τους.
– Εισβάλλει με βίαιο τρόπο στη φύση, με καταστροφικές συνέπειες για οποιαδήποτε μορφή ζωής. Ενδεχόμενη η εξάλειψη της ποικιλομορφίας και της βιοποικιλότητας .Η κλωνοποίηση πιθανόν να οδηγήσει στις μονοκαλλιέργειες, δηλαδή μιας μόνο ποικιλίας ενός φυτού (π.χ. του βαμβακιού), που έχουν βέβαια πρόσκαιρα θετικά αποτελέσματα, γιατί θα είναι πιο ευάλωτες και ο κίνδυνος καταστροφής της οικονομίας μιας χώρας θα είναι πάντοτε μεγάλος.
-Δημιουργείται η εντύπωση ότι οι κλωνοποιημένοι άνθρωποι ανήκουν σε μια ανώτερη φυλή. Τρέφει την ματαιοδοξία του ανθρώπου. Χρήση της για πολεμικούς σκοπούς (π.χ. ευγονική, αρία φυλή)
Συμπεράσματα:
«…η αναπαραγωγική κλωνοποίηση καθορίζει την προσωπικότητα του ατόμου και ετεροκαθορίζει το άτομο ως ένα είδος κατά παραγγελία ενώ καταστρατηγείται κάθε έννοια φυσικής αναπαραγωγικής διαδικασίας και ιδιαιτερότητας του ατόμου, οπότε ο νομοθέτης αποφάσισε να την απαγορεύσει. Αντίθετα, η αναγκαιότητα της θεραπευτικής κλωνοποίησης για λόγους έρευνας, επιστημονικής εξέλιξης και ίασης του ατόμου την καθιστά επιτρεπτή επιστημονική μέθοδο, αλλά και μέσο προάσπισης τόσο της ατομικής όσο και της κοινωνικής υγείας.
Σε αυτό το πλαίσιο, θα λέγαμε ότι η αναπαραγωγική κλωνοποίηση θεωρείται ότι προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια διότι καθορίζει σε σημαντικό βαθμό τη διαμόρφωση της προσωπικότητας ενός ατόμου κι αναιρεί το στοιχείο του τυχαίου στη δημιουργία του ανθρώπινου γονιδιώματος, χαρακτηριστικό που εξασφαλίζεται με τη φυσική διαδικασία αναπαραγωγής.
Αυτό που προβληματίζει ιδιαίτερα είναι ότι μέσω της κλωνοποίησης, το άτομο μετατρέπεται σε είδος «κατά παραγγελία», όπως προαναφέραμε. Δηλαδή, η κλωνοποίηση υποτιμά τη γενετική ιδιαιτερότητα του κάθε ατόμου και στερεί το άτομο από το δικαίωμα της άγνοιας σε ένα ανοικτό μέλλον. Πέραν του ότι η αναπαραγωγική κλωνοποίηση υποτιμά την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τη φυσική αναπαραγωγική διαδικασία, εκφράζεται και η ανησυχία για την πιθανότητα στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί η ανθρώπινη κλωνοποίηση από εμπορικά συμφέροντα για οικονομικό κέρδος, δηλαδή για πώληση κυττάρων για κλωνοποίηση, αύξηση της ζήτησης ωαρίων, πράξεις που αντίκεινται στην αρχή του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και προσβάλλουν κατάφωρα τη φυσική αναπαραγωγική διαδικασία.
Πέραν των ηθικών και συνταγματικών προβληματισμών, στην αναπαραγωγική κλωνοποίηση ελλοχεύουν πολλοί κίνδυνοι που αφορούν στη σωματική υγεία και ακεραιότητα του κλώνου. Επιστήμονες που επικρίνουν την ανθρώπινη κλωνοποίηση τόνισαν ότι το ένα τρίτο των κλωνοποιημένων θηλαστικών παρουσιάζουν ανωμαλίες στην ανάπτυξή τους και παρουσιάζουν, επίσης, μεγάλα εσωτερικά όργανα και έχουν αναπνευστικά και κυκλοφορικά προβλήματα.
σχετικά με τα ηθικά διλήμματα…
…Επομένως , στο θέμα της αναπαραγωγικής κλωνοποίησης και ιδιαίτερα αυτής του ανθρώπου ,όλοι σχεδόν συμφωνούν στη μη αποδοχή της, λόγω των πολλών βιολογικών κινδύνων για το νέο οργανισμό και τη μητέρα του, όπως επίσης των άλυτων ηθικών προβλήματων που θέτει.
Η θεραπευτική κλωνοποίηση , δεν γίνεται αποδεκτή από τη Χριστιανική Θρησκεία,λόγω της ιερατικής αντίληψης πως η ζωή ξεκινά δυνητικά από το στάδιο των δύο κυττάρων, προσφέρει όμως σημαντικές δυνατότητες ίασης σοβαρών ασθενειών με τη χρήση κλωνοποιημένων αρχέγονων κυττάρων,γι’ αυτό και στις περισσότερες χώρες υιοθετείται από την επιστημονική κοινότητα.
Τελικά ,μια σημαντική προσέγγιση σε όλα αυτά τα διλήμματα, μας δίνει ο Jean Paul Sartre με τη φράση του <κάθε άνθρωπος είναι φτιαγμένος από όλους τους ανθρώπους>, εννοώντας ότι ο άνθρωπος δεν είναι μόνο το γενετικό του υλικό,αλλά παράλληλα το σύνολο της προσωπικής ,της συλλογικής ,της κοινωνικής και της φυλετικής μνήμης.» κείμενο από ιατρική σελίδα στο διαδίκτυο
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
Τεχνολογία: Η μελέτη και η πρακτική εφαρμογή των γνώσεων, των μεθόδων και των πορισμάτων των θετικών επιστημών, και ιδιαίτερα της μηχανικής, στη βιομηχανία, στην ιατρική, στις επιχειρήσεις, στο εμπόριο και σε άλλους τομείς της δραστηριότητας και της ζωής του ανθρώπου γενικότερα.
Τεχνοκρατία: Η κυριαρχία του πνεύματος της τεχνολογίας στην κοινωνική και πολιτική ζωή – σε κάθε τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Η θεωρία σύμφωνα με την οποία η ευημερία του ανθρώπου στηρίζεται κυρίως στην τεχνολογική πρόοδο (σε αντίθεση με τη θεωρία που υποστηρίζει ότι η ευημερία εξαρτάται από τον ίδιο τον άνθρωπο και τις πνευματικές του αξίες).
Τεχνικός πολιτισμός: η κυριαρχία της «μηχανής» στη ζωή του ανθρώπου η οποία βοηθά και υποκαθιστά τον άνθρωπο σε κάθε δραστηριότητά του.
Σχέση επιστήμης-τεχνολογίας
-Οι σχέσεις των επιστημών και της τεχνολογίας είναι στενές και σε πολλές περιπτώσεις διακρίνονται δύσκολα. Η τεχνολογία συνεργάζεται με την επιστήμη και η επιστήμη με την τεχνολογία για να προχωρήσουν, άρα είναι αλληλένδετες.
-Η πρόοδος στην τεχνολογία και η ανάπτυξη της επιστήμης είναι άρρηκτα συνδεδεμένες, με την καθεμία να τροφοδοτεί και να επηρεάζει την άλλη. Η τεχνολογία παρέχει τα εργαλεία και τις μεθόδους που επιτρέπουν στους επιστήμονες να διεξάγουν έρευνα και να κάνουν νέες ανακαλύψεις.
Θετικές πλευρές της τεχνικής προόδου
- κυριαρχία του ανθρώπου στη φύση: αξιοποίηση των δυνάμεων της φύσης προς όφελος του ανθρώπου
- απαλλαγή από το μόχθο εργασίας
- παραγωγή περισσότερων αγαθών, σε λιγότερο χρόνο, με βελτιωμένη ποιότητα (= άνοδος του βιοτικού επιπέδου)
- ανάπτυξη της επιστήμης: η πρόοδος της έρευνας οδήγησε στη διάγνωση, πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών
- βελτίωση μέσων επικοινωνίας, μεταφοράς, πληροφόρησης
- αναβάθμιση της ανθρώπινης ζωής: άνοδος γνώσης, ορθολογισμός, κοινωνική ισότητα, οικουμενική συνείδηση, ανάπτυξη τέχνης
Αρνητικά του μηχανικού πολιτισμού
– καταστροφή φυσικού περιβάλλοντος
-μηχανοποίηση (και επομένως τυποποίηση, αυτοματισμός) της ανθρώπινης εργασίας και γενικότερα της ανθρώπινης ζωής.
-επιβάρυνση της προσωπικότητας: ο άνθρωπος σταδιακά απομακρύνθηκε από τομείς δραστηριότητας (ανία, αλλοτρίωση, μοναχικότητα)
– περιορισμός της ελευθερίας: η μηχανή καθορίζει την ανθρώπινη ενέργεια
-σωματική επιβάρυνση: ο άνθρωπος έγινε μαλθακός, απομακρύνθηκε από τη «φυσική» κίνηση.
-ανάπτυξη κοινωνικής παθογένειας: μεγαλουπόλεις/εγκληματικότητα/ τρομοκρατία/όπλα
Επιθυμητή στάση / αντιμετώπιση
Η κατανόηση του φαινομένου, ότι δηλαδή εφόσον ο πολιτισμός αναπτύσσεται μονομερώς, η κοινωνία δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες του ανθρώπου.
- Να μην υστερεί σε ανάπτυξη ο πνευματικός χαρακτήρας του πολιτισμού (συμβολή οικογένειας, σχολείου, πολιτείας)
- Προσανατολισμός του ατόμου στις ανθρωπιστικές αξίες ώστε να μην υφίσταται όλες τις αρνητικές εκδοχές της τεχνικής προόδου προκειμένου να απολαμβάνει τα αγαθά της.
ΕΠΙΣΤΗΜΗ
ΕΠΙΣΤΗΜΗ
Α. ΟΡΙΣΜΟΣ
Επιστήμη είναι:
· η πλήρης, ακριβής και σαφής γνώση των πραγμάτων.
· η συστηματική και μεθοδική έρευνα που αναφέρεται σε ορισμένο τομέα του επιστητού.
· το σύνολο των ομοειδών γνώσεων, που συνδέονται οργανικά και συντάσσονται με σκοπό την εξήγηση των φαινομένων στη φύση και την κοινωνία.
Β. ΑΙΤΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ
1. Η ερευνητική φύση του ανθρώπου, η ενεργητική του στάση απέναντι στο περιβάλλον.
2. Η επιθυμία του για μάθηση.
3. Η αμφιβολία και η περιέργεια, που έχουν ως αποτέλεσμα την έρευνα και την επαλήθευση.
4. Η ανάγκη του ανθρώπου να ξεπεράσει πολλά εμπόδια και να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής του.
Γ. ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ
Α. υλικός τομέας:
· Βελτίωση της ποιότητας ζωής.
· Αύξηση της ποσότητας και βελτίωση της ποιότητας των αγαθών.
· Επωφελής εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου και κυριαρχία του ανθρώπου στη φύση.
· Προσφορά εργασίας με τα νέα επαγγέλματα, περιορισμός του σωματικού μόχθου.
· Οικονομική πρόοδος.
· Πρόληψη και καταπολέμηση των ασθενειών, αύξηση του μέσου όρου ζωής του ανθρώπου.
Β. ηθικός τομέας. Οι ανθρωπιστικές επιστήμες:
· καθιστούν δυνατή την αυτογνωσία. εξευγενίζουν τον συναισθηματικό κόσμο.
· συμβάλλουν στην ηθικοπνευματική τελείωση και στη διαμόρφωση μιας πολυδιάστατης προσωπικότητας.
Γ. πνευματικός τομέας. Η επιστήμη:
– Ασκεί το πνεύμα και ικανοποιεί τις πνευματικές ανάγκες του ανθρώπου.
-Αναπτύσσει την κρίση και εξασφαλίζει την πνευματική ελευθερία.
-Απαλλάσσει από εξωλογικά στοιχεία (προλήψεις, δεισιδαιμονίες).
Δ. ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ
Α. υλικός τομέας:
· Το φυσικό περιβάλλον μολύνεται και καταστρέφεται με την υπερεκ-μετάλλευση.
· Η ανθρωπότητα απειλείται με τα όπλα μαζικής καταστροφής.
· Με την εκμηχάνιση της παραγωγής αυξάνεται η ανεργία.
Β. πνευματικός – ψυχολογικός τομέας:
· Η εξειδίκευση των επιστημόνων οδηγεί συχνά στη μονομέρεια.
· Στερεί τη χαρά της δημιουργίας, αλλοτριώνει τον άνθρωπο από την εργασία και τον εαυτό του, εξαιτίας του υπέρμετρου προγραμματισμού και της αυστηρής μεθοδολογίας.
· Οδηγεί σε υπερβολικές φιλοδοξίες και αίσθηση υπεροχής.
Γ. ηθικός -κοινωνικός τομέας:
· Ο επιστημονισμός εξαφανίζει κάθε αίσθημα ανθρωπιάς.
· Απανθρωποποιεί το άτομο, αμβλύνει τις ηθικές του αντιστάσεις.
· Καλλιεργεί τον ανταγωνισμό μεταξύ των επιστημόνων στο πλαίσιο της
προσωπικής προβολής και διάκρισης.
· Καταρρακώνεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, υπονομεύεται η ελευθερία του ανθρώπου, αφού η επιστήμη μπορεί να γίνει όργανο για την εξαπάτηση, υποδούλωση και εκμετάλλευση των ανθρώπων.
· Με τα επιστημονικά πειράματα εμφανίζονται νέες ανίατες ασθένειες.
Προϋποθέσεις για την ανθρωποκεντρική αξιοποίηση της επιστήμης
Ο επιστήμονας πρέπει να διακρίνεται από:
· Παιδεία με ανθρωπιστικές αρχές και πνεύμα ελευθερίας.
· Γενική μόρφωση και ψυχική καλλιέργεια, ώστε να θέτει τις γνώσεις του στην υπηρεσία του ανθρώπου και να ασκεί το έργο του με υπευθυνότητα και αίσθημα κοινωνικής συνείδησης.
· Αυτογνωσία, για σωστή επιλογή στόχων, που να ανταποκρίνονται στα προβλήματα της ζωής.
· Ευσυνειδησία, ηθικές αρχές και αξίες.
· Η ειρήνη επιτρέπει στον επιστήμονα να επιδίδεται απερίσπαστα στο αν-θρωπιστικό του έργο.
· Η επανιεράρχηση των στόχων και αξιών του σύγχρονου ανθρώπου.
Τα εφόδια του επιστήμονα
· Διαμόρφωση ηθικής, αυτόνομης και ελεύθερης προσωπικότητας.
· Αίσθηση ότι επιτελεί κοινωνικό λειτούργημα και όχι μόνο βιοποριστικό επάγγελμα.
· Ενδιαφέρον για την σωστή και επωφελή για τον άνθρωπο μελλοντική χρήση των επιτευγμάτων του.
· Πίστη στα ανθρωπιστικά ιδανικά.
· Κοινωνικές αρετές ( ανιδιοτέλεια, πνεύμα συνεργασίας, άμιλλα.)
· Ηθικές αρχές ( ταπεινοφροσύνη, ετοιμότητα, ειλικρίνεια)
ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ
ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ
Αν και στις σύγχρονες δημοκρατικές κοινωνίες η θανατική ποινή θεωρείται από πολλούς παρωχημένος τρόπος απονομής δικαιοσύνης, η διόγκωση της εγκληματικότητας στην εποχή μας επαναφέρει στο προσκήνιο προβληματισμούς και συζητήσεις, σχετικές με την ανάγκη επιβολής ή την κατάργησή της.
Α. Επιχειρηματολογία υπέρ της επιβολής της θανατικής ποινής
1. Επιτυγχάνει τον παραδειγματισμό και αποτρέπει αποτελεσματικά τη διάπραξη ειδεχθών εγκλημάτων (γενική πρόληψη).
2. Ιδιαίτερα για τους επαγγελματίες εγκληματίες η απειλή της θανατικής ποινής έχει αναμφίβολα ανασταλτικό αποτέλεσμα.
3. Αποκαθιστά το κοινό περί δικαίου αίσθημα.
4. Αποτελεί πράξη δικαίωσης, κυρίως για τους συγγενείς του θύματος.
5. Αναβαθμίζει το κύρος της πολιτείας, αφού προστατεύει με δραστικά μέτρα τους πολίτες. Διαμορφώνει αίσθημα ασφάλειας, αφού υπερασπίζεται με τον πιο δυναμικό τρόπο το δικαίωμα της ζωής.
6. Συνιστά, μερικές φορές, τη μόνη επιλογή, αφού υπάρχουν εγκληματίες που η φύση του χαρακτήρα τους δεν επιδέχεται σωφρονισμό.
7. Το ανεπανόρθωτο της θανατικής ποινής είναι παραπλανητικό επιχείρημα.
Κάθε ποινή, όταν εκτελείται, δεν είναι επανορθώσιμη (εκτός από τη χρηματική).
Β. Επιχειρηματολογία υπέρ της κατάργησής της
1. Η επιβολή της θανατικής ποινής δεν αποτελεί πράξη σωφρονισμού, αλλά εκδίκησης.
2. Σε περίπτωση δικαστικής πλάνης η ποινή δεν είναι επανορθώσιμη.
3. Η εκτέλεση της θανατικής ποινής αποκτηνώνει αυτούς που εμπλέκονται στη διαδικασία της, εξοικειώνει με την ιδέα της απώλειας της ανθρώπινης ζωής και σχετικοποιεί την ηθική αξία της.
4. Η επιβολή της θανατικής ποινής, ενώ δεν αποτελεί λύση, προκαλεί την εσφαλμένη εντύπωση ότι λαμβάνονται σθεναρά μέτρα κατά του εγκλήματος. Έτσι, αποσπά την προσοχή από τα πιο σύνθετα μέτρα που είναι πράγματι αναγκαία.
5. Η θεσμοθέτηση της θανατικής ποινής από την πολιτεία αποτελεί προσβολή του πολιτισμού, των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της δημοκρατική υφής της κοινωνίας.
6. Στηρίζει την αυθεντία της κρατικής εξουσίας. Τα δικτατορικά, μάλιστα, καθεστώτα, προφασιζόμενα τη δημόσια ασφάλεια, την αξιοποιούν για την εξόντωση των πολιτικών τους αντιπάλων.
7. Η αποτελεσματικότητά της δεν έχει αποδειχθεί. Τα ειδεχθή εγκλήματα διαπράττονται συνήθως
· σε καταστάσεις έντονης συναισθηματικής διέγερσης
· από ψυχασθενείς
· από επαγγελματίες δολοφόνους
Όπως γίνεται αντιληπτό, στις περιπτώσεις αυτές η θανατική ποινή δε λειτουργεί αποτρεπτικά.
Συμπέρασμα
Η νηφάλια προσέγγιση του θέματος οδηγεί στην ευρύτερα εδραιωμένη, σήμερα, αντίληψη ότι η θανατική ποινή πρέπει να καταργηθεί. Εκτός των επι-χειρημάτων (ηθικών, πολιτικών, κοινωνικών, δικαστικών) που προαναφέρθηκαν, πρέπει, επιπλέον να τονιστεί ότι:
1. Η επιβολή της θανατικής ποινής δεν υλοποιεί πνεύμα ισονομίας. Επιβάλλεται, συνήθως, σε εγκληματίες από:
· ασθενέστερα κοινωνικο-οικονομικά στρώματα
· περιθωριακές ομάδες
· μετανάστες ή μειονότητες
Σπάνια έχει επιβληθεί σε άτομα θεωρούμενα κοινωνικά επιφανή.
2. Το ζητούμενο είναι η αναμόρφωση του σωφρονιστικού συστήματος, ο εκσυγχρονισμός και η εξυγίανση των φορέων του
3. Η πολιτεία οφείλει να δώσει έμφαση στη διαμόρφωση κοινωνικών συνθηκών που θα προλαμβάνουν την εκδήλωση εγκληματικής συμπεριφοράς
4. Για τα στυγερά, ιδιαζόντως ειδεχθή εγκλήματα, η ισόβια κάθειρξη, στην πλήρη υλοποίησή της, επαρκεί. Η επιβολή της θανατικής ποινής σε περιπτώσεις αποδεδειγμένης εμπορίας ναρκωτικών μπορεί να αποτελέσει, κατά την άποψη ορισμένων, αντικείμενο εύλογου προβληματισμού.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ
A.ΘΕΤΙΚΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΗΝ Ε.Ε
Οικονομία
· διάθεση προϊόντων σε μια ευρύτερη αγορά
· παροχή τεχνογνωσίας
· εκσυγχρονισμός βιοτεχνίας και βιομηχανίας λόγω ανταγωνισμού
· διαμόρφωση επαγγελματικής συνείδησης
Κοινωνικός τομέας
· συνεργασία για καταπολέμηση αρνητικών φαινομένων, όπως τα ναρκωτικά,
το έγκλημα, η τρομοκρατία
· διεύρυνση κοινωνικών δικαιωμάτων με την προσαρμογή τους στα ευρωπαϊκά
δεδομένα
Πολιτιστικός
· μεταλαμπάδευση στην Ευρώπη των διαχρονικών αξιών της χώρας μας
· εκπαίδευση: ανταλλαγές σε θέματα οργάνωσης και περιεχομένου, αξιοποίηση
υποτροφιών
Πολιτικός
· διεύρυνση δημοκρατικής λειτουργίας του πολιτεύματος
· ενίσχυση πολιτικού κύρους της χώρας μας, ώστε να παρεμβαίνει σε διεθνές
επίπεδο για αποκατάσταση πολιτικών κ.α. δικαιωμάτων
Εθνικός
· κοινή εξωτερική πολιτική ενισχύει το κύρος της χώρας και συμβάλλει στην
επίλυση εθνικών προβλημάτων
Β. ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΕΝΤΑΞΗΣ
Οικονομικός
· δυσχερής η αυτόνομη οικονομική πορεία
· αδυναμία μικρών επιχειρήσεων να αντεπεξέλθουν στον ανταγωνισμό.
Πολιτικός
· κίνδυνος υπερσυγκεντρωτισμού της εξουσίας ορισμένων ισχυρών χωρών
· αποδυνάμωση πολιτικής αυτονομίας εθνικών κυβερνήσεων.
Πολιτιστικός
· ανεξέλεγκτη εισροή χαμηλής ποιότητας ξενικών πολιτιστικών στοιχείων
· κίνδυνος πολιτιστικής αλλοτρίωσης και ισοπέδωσης της ιδιαιτερότητάς
κάθε χώρας
Τα θετικά από την ένταξη των νέων στην Ε.Ε
Θα μπορούν να ζουν σε ένα ευρύτερο περιβάλλον στο οποίο θα:
· δημιουργούνται ευνοϊκοί όροι για μια πολυεπίπεδη συνεργασία χωρίς
εθνικιστικές προκαταλήψεις και ιστορικά μίση που ταλάνιζαν τις παλαιότερες γενιές
· εδραιωθεί το δημοκρατικό πολίτευμα, απαραίτητος παράγοντας για τη
διασφάλιση της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και γενικότερα της κατοχύρωσης των
ανθρώπινων δικαιωμάτων
· μπορούν να συμμετέχουν σε εκπαιδευτικά πανευρωπαϊκά προγράμματα,
αξιοποιώντας το πλαίσιο των σπουδών τους
· επεκτείνουν τους επαγγελματικούς τους ορίζοντες σε έναν ενιαίο ευρωπαϊκό
χώρο με μεγαλύτερες προοπτικές
· προβάλλουν ένα δυναμικό παρόν της χώρας τους στις διεθνείς οικονομικές,
πολιτικές και πολιτιστικές εξελίξεις και αλλαγές.
Γ. Ο χαρακτήρας και οι στόχοι της Ε.Ε.
Να στηρίζεται στις αρχές:
· της αλληλεγγύης, της συνοχής, της κοινωνικής δικαιοσύνης
· της δημοκρατικότητας, του σεβασμού των ατομικών δικαιωμάτων και των
αρχών της πολιτισμικής σύνθεσης των κοινωνιών
· της αποκέντρωσης στη λήψη των αποφάσεων (με ενεργό συμμετοχή του
ευρωπαίου πολίτη).
· Δίχως την αναβίωση του εθνικισμού, την επανεμφάνιση της ξενοφοβίας και
του ρατσισμού.
· Να στοχεύει σε μια ανάπτυξη με ανθρωποκεντρική διάσταση, δίχως τε-
χνοκρατική αντίληψη, με σεβασμό στην ποιότητα ζωής, το φυσικό περιβάλλον και
την ενίσχυση του κράτους πρόνοιας.
· Με ισομερή ανάπτυξη όλων των περιοχών της.
· Με ενδυνάμωση των θεσμών μιας ισότιμης (πολιτικής, οικονομικής,
πολιτιστικής κ.α.) συνεργασίας, δίχως ηγεμονισμούς των ισχυρών χωρών.
· Με ειρηνικές πρωτοβουλίες για την κατάπαυση των εστιών πολέμου σε όλα τα
μέρη της γης και την παγίωση της ειρήνης.
· Μια Ευρώπη που θα στοχεύει στην ανάπτυξη σχέσεων φιλίας και συνεργασίας
με όλες τις χώρες, ομάδες χωρών και οργανισμούς, με σκοπό την προαγωγή της
σταθερότητας, της ευημερίας, της ειρήνης.
· Μια ενοποιημένη Ευρώπη που δε θα αποκλείει, με στενά οικονομικά κριτήρια,
τις αδύναμες χώρες από τους θεσμούς της.
ΜΑΖΟΠΟΙΗΣΗ-ΚΟΜΦΟΡΜΙΣΜΟΣ
ΚΟΜΦΟΡΜΙΣΜΟΣ -ΜΑΖΟΠΟΙΗΣΗ
Για να προσεγγίσει κανείς τους όρους κομφορμισμός και μαζοποίηση θα
πρέπει να ανατρέξει στη σχέση ανθρώπου – κοινωνίας αλλά και σε θέματα που
μελετούν την ανθρώπινη προσωπικότητα και χαρακτήρα.
Κοινωνικός κομφορμισμός: προκύπτει από τη βαθιά επίδραση της κοινωνίας μέσω
της κοινής γνώμης, αλλά και μέσω του αντίστοιχου ελέγχου της και από τους
κοινωνικούς θεσμούς που υφίσταται ο άνθρωπος σε ατομικό επίπεδο. Είναι, δηλαδή,
ο συμβιβασμός και η συμμόρφωση του ατόμου με τις κρατούσες απόψεις, ακόμα και
αν αυτές έρχονται σε σύγκρουση με τα βαθύτερα πιστεύω του, προκειμένου να μην
έρθει σε σύγκρουση με τον κοινωνικό περίγυρο.
Αυτό, αν και ως ένα σημείο είναι αναπόφευκτο αλλά και αναγκαίο, θεωρείται
ωστόσο μια μορφή καταπάτησης της ανθρώπινης ελευθερίας, αλλοίωσης της
προσωπικότητας, κατάργησης του ατομικού.
Συνήθως, ο κοινωνικός κομφορμισμός εξετάζεται σε σχέση με τα
χαρακτηριστικά του σύγχρονου πολιτισμού: η μηχανοποίηση, η τυποποίηση, ο
αυτοματισμός κυριαρχούν στην ανθρώπινη δράση, επιτείνουν το άγχος και την
αγωνία, αναγκάζουν σε ταχύτατους ρυθμούς ζωής και έτσι τραυματίζουν τη διανόηση
και στραγγαλίζουν τις πρωτοβουλίες του ατόμου. Η μονομέρεια, επομένως, του
πολιτισμού είναι που διαμορφώνει και τα συμπτώματα της ηθικής και πνευματικής
του κρίσης.
Μαζοποίηση, είναι κατ’ επέκταση η αφομοίωση, η υιοθέτηση από τον άνθρωπο
τρόπων σκέψης και συμπεριφοράς, χωρίς όμως να είναι αποτέλεσμα κριτικής
επεξεργασίας και συνειδητής επιλογής. Ο άνθρωπος εξομοιώνεται με το σύνολο που
παίρνει τη μορφή της μάζας, εφόσον δεν υπάρχει το στοιχείο της ιδιαιτερότητας στα
μέλη του.
Παράγοντες μαζοποίησης – αιτίες
– οικογένεια – σχολείο: προβάλλουν πρότυπα, αντιλήψεις και αξίες που δεν
ελέγχονται από το οικογενειακό ή σχολικό περιβάλλον και δεν συντελούν
στην διαμόρφωση της ελεύθερης προσωπικότητας των μελών της.
-χαμηλό πνευματικό και μορφωτικό επίπεδο: καθιστά τους ανθρώπους εύκολα
ελεγχόμενους από τους φορείς εξουσίας, ευάλωτους σε κάθε μορφή
χειραγώγησης.
– Μ.Μ.Ε.: διαμορφώνουν την κοινή γνώμη εξαιτίας της παντοδυναμίας τους,
σύμφωνα όμως με το συμφέρον τους, δηλαδή καταπατώντας τους
δεοντολογικούς κώδικες της πληροφόρησης προς χάριν του κέρδους.
– Πολιτική: όταν ο πολιτικός λόγος χαρακτηρίζεται από λαϊκισμό, δημαγωγία
προπαγάνδα, προκειμένου να εξυπηρετεί ιδιοτελείς σκοπούς.
-αισθητική ισοπέδωση – καταναλωτισμός: ομοιότητα στην εμφάνιση, στην
ψυχαγωγία, εξομοίωση στις προτιμήσεις των ανθρώπων.
– αστικοποίηση και έλλειψη επικοινωνίας: απομονώνει τον άνθρωπο και
ακρωτηριάζει την ανάγκη για διάλογο, παρέα, συζήτηση.
– παγκοσμιοποίηση: καταργεί την ιδιαιτερότητα των πολιτισμών.
Επιπτώσεις
-πνευματικός τομέας: αμβλύνει την κριτική ικανότητα και την προσωπική
εκτίμηση και θεώρηση του κόσμου.
– κοινωνικός: ενισχύει την κοινωνική παθογένεια (βία, εγκληματικότητα,
φανατισμός)
-ψυχολογικός: οδηγεί τον άνθρωπο στη βίωση οδυνηρών συναισθημάτων αλλά
και στην αλλοίωση του χαρακτήρα του.
– πολιτικός: καθώς μειώνεται το αίσθημα της προσωπικής ευθύνης και η
κριτική στάση στα πολιτικά δρώμενα, απειλούνται οι δημοκρατικοί θεσμοί
και παρεμποδίζεται η λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.
-εθνικός: κατάργηση της ιδιαίτερης πολιτιστικής ταυτότητας, αντικατάστασή
της από εθνικιστικές συμπεριφορές.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ
Ορισμός: Με τον όρο παγκοσμιοποίηση εννοούμε, καταρχάς, τη σύνθετη διαδικασία
υπέρβασης των εθνικών συνόρων μέσα από τα δίκτυα επικοινωνίας και την ανάπτυξη
οικονομικών, πολιτικών και γενικότερα πολιτισμικών σχέσεων σε έναν ενιαίο,
παγκόσμιας εμβέλειας, χώρο. Η παγκοσμιοποίηση στηρίζεται ουσιαστικά στην
τεχνολογική εξέλιξη, υλοποιείται στην οικονομία και επηρεάζει καταλυτικά τον
πολιτισμό.
Αίτια
Τα αίτια που οδήγησαν στην παγκοσμιοποίηση εντοπίζονται:
-Στην τεχνολογική εξέλιξη και ιδιαίτερα στην εξέλιξη των ηλεκτρονικών δικτύων
(τηλεπικοινωνίες, Μ.Μ.Ε., διαδίκτυο).
-Στην ανάγκη για ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων χωρίς τη διαμεσολάβηση κρατικών
φορέων.
-Στην υλοποίηση εμπορικών ανταλλαγών χωρίς δασμολογικούς και άλλους εθνικούς
περιορισμούς.
– Στην ελεύθερη διάδοση γνώσεων, ιδεών, τρόπων ζωής, αξιών, έργων, προϊόντων σε
έναν ενιαίο χώρο.
-Στη δημιουργία και ανάπτυξη νέων κέντρων εξουσίας αυτόνομων, ως ένα βαθμό,
από την πολιτική των κρατών. Εκπρόσωποι των νέων εξουσιών είναι τα Μ.Μ.Ε. και
οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις.
Θετικά της Παγκοσμιοποίησης
Οικονομία:
• οικονομικός ανταγωνισμός που συμβάλλει στη μείωση των τιμών και στη βελτίωση
της ποιότητας των προϊόντων
• ανταλλαγή οικονομικών μεθόδων και εμπειριών
• παροχή τεχνογνωσίας σε υπανάπτυκτες χώρες
• εκσυγχρονισμός βιοτεχνίας – βιομηχανίας
• διεύρυνση εμπορικών δραστηριοτήτων.
Κοινωνία:
• επικοινωνία πολιτών
Έκφραση – Έκθεση Γ’ Λυκείου – Σχεδιαγράμματα
114
• απαλλαγή από στερεότυπα και προκαταλήψεις για τους άλλους λαούς
• συνεργασία σε διακρατικό επίπεδο για καταπολέμηση φαινομένων, όπως τα
ναρκωτικά, το έγκλημα κ.ά.
Πολιτική:
• ενίσχυση δημοκρατικών πολιτευμάτων σ” όλες τις χώρες
• έλεγχος σε ανελεύθερα καθεστώτα μέσω διεθνών οργανισμών και παγκόσμιου
χαρακτήρα οργανώσεων.
Πολιτισμός:
• ανάπτυξη παιδείας και επιστήμης μέσω της συνεργασίας και των ανταλλαγών.
• πολιτιστικές ανταλλαγές (συμβολή στη διεύρυνση του αισθητικού κριτηρίου)
• συνειδητοποίηση της πολιτιστικής και εθνικής ιδιοπροσωπίας μίας χώρας.
Παγκόσμια συνεργασία :
• ευχερέστερη η αντιμετώπιση των παγκόσμιων προβλημάτων (οικολογικό, πυρηνικό
κ.ά.)
• απαλλαγή από ρατσισμό, προκαταλήψεις, εθνικισμό
• ανάπτυξη πνεύματος οικουμενικής συνείδησης.
Αρνητικά της Παγκοσμιοποίησης
Οικονομία:
• αδυναμία μικρών επιχειρήσεων και χωρών να αντεπεξέλθουν στο διεθνή
ανταγωνισμό
• η παγκόσμια επιχείρηση επιδιώκει τη μεγιστοποίηση των κερδών της με την
επιβολή ισχνών αμοιβών και την ελάχιστη κοινωνική ασφάλιση
• εξάρτηση μικρών χωρών από ισχυρές μέσω των πολυεθνικών εταιριών
• φτηνό εργατικό δυναμικό, περιορισμός εργασιακών δικαιωμάτων
• κυριαρχία οικονομετρικού μοντέλου ανάπτυξης σε βάρος των ανθρώπινων
δικαιωμάτων.
Πολιτική:
• εξάρτηση από ισχυρές χώρες, δορυφοροποίηση μικρών χωρών
• αδυναμία άσκησης αυτόνομης πολιτικής.
Πολιτισμός:
• κίνδυνοι πολιτιστικής αλλοτρίωσης
• ξενομανία, μιμητισμός.
Κοινωνία:
• υιοθέτηση αρνητικών κοινωνικών προτύπων και αξιών (ατομικισμός, ανταγωνισμός
κ.ά.).
Έθνος:
• κίνδυνος έξαρσης εθνικιστικών αντιλήψεων λόγω της απειλής αφομοίωσης από
άλλους πολιτισμούς.
Αισθητική:
• αισθητική ομοιομορφία, ομογενοποίηση, (επίδραση της παγκόσμιας πολιτιστικής
βιομηχανίας: κινηματογράφος, τέχνη, μορφές διασκέδασης), κατάργηση
ιδιαιτερότητας.
Διεθνείς σχέσεις:
• αποδυνάμωση διεθνών οργανισμών εξαιτίας της κυριαρχίας ισχυρών οικονομικών
συμφερόντων που δρουν ανεξέλεγκτα.
ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΣΜΟΣ
ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΣΜΟΣ
Α. ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΣΜΟΥ
- Η δομή της οικονομίας: στα πλαίσια της ελεύθερης οικονομίας οι ιδιωτικές επιχειρήσεις επιδιώκουν τη μεγιστοποίηση του κέρδους με την υπερπαραγωγή και έντονη προβολή των προϊόντων τους.
- Η ανάπτυξη της τεχνολογίας (αυτοματοποίηση παραγωγής):
- μαζική παραγωγή
- ποικιλία και ελκυστικότητα προϊόντων
- χαμηλό κόστος: προσιτά στο ευρύτερο κοινό.
- Η άνοδος του βιοτικού επιπέδου. Δίνει τη δυνατότητα:
- ικανοποίησης πρωταρχικών αναγκών
- για περισσότερες αγορές (επιθυμία για ικανοποίηση δευτερευουσών αναγκών )
- Η χρεωκοπία των πνευματικών, κοινωνικών και ηθικών αξιών αποπροσα-νατόλισε το άτομο και το έστρεψε:
- στον υλικό ευδαιμονισμό
- σε μια νέα ιεράρχηση αξιών (πλούτος, κοινωνική ανάδειξη, «είμαι ό,τι έχω και ό,τι καταναλώνω»).
Ο νεοπλουτισμός, η τάση αυτοπροβολής έκαναν, για αρκετούς, την επιδεικτική κατανάλωση τρόπο ζωής.
- Τα οξυμμένα προβλήματα, το άγχος, η ανία, οδηγούν συχνά το άτομο στην υπερκατανάλωση για εκτόνωση, φυγή.
- Η υπερκατανάλωση, εξάλλου, προωθείται ως νοοτροπία για αποπροσανατολισμό του λαού από υψηλές επιδιώξεις και διαιώνιση του κατεστημένου.
- Η διαφήμιση με επιστημονικά επεξεργασμένες τεχνικές ψυχολογικού επηρεασμού προκαλεί τεχνητές, πλασματικές ανάγκες.
Β. ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ
- 1. Ο ανταγωνισμός των βιομηχανιών και λοιπών παραγωγικών φορέων συμβάλλει στην ποιοτική βελτίωση των αγαθών.
- 2. Δυνατότητες επιλογής μεταξύ πολλών – ομοειδών προϊόντων.
- Βελτίωση των υλικών όρων ζωής, άνοδος βιοτικού επιπέδου.
- Ο άνθρωπος, ζώντας σε έναν παραγωγικό και καταναλωτικό οργασμό, δραστηριοποιείται, γίνεται δημιουργικότερος και βελτιώνει την επαγγελματική του κατάρτιση.
Γ. ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ
Για το άτομο
- Στον ψυχισμό του:
- άγχος για την απόκτηση όλο και περισσότερων υλικών αγαθών
- συμπλέγματα κατωτερότητας σε άτομα που αδυνατούν να εξασφαλίσουν ισάριθμα με τους άλλους αγαθά
- ο καταναλωτής, χωρίς μέτρο, είναι δέσμιος των ανικανοποίητων, συνήθως πλασματικών, αναγκών του.
- Στην πνευματική του υπόσταση:
- Η ταύτιση του «έχειν» με το «είναι» οδηγεί στην αδιαφορία για την πνευματική του καλλιέργεια.
- Στην εργασιακή – επαγγελματική του απασχόληση:
- Η εργασία αντιμετωπίζεται, συνήθως, χρησιμοθηρικά, αποκλειστικά ως πηγή κέρδους.
- Στον κοινωνικό τομέα:
- ο άνθρωπος υπερεργάζεται, με αποτέλεσμα την έλλειψη ελεύθερου χρόνου αλλά και διάθεσης για ουσιαστική επικοινωνία με τους άλλους
- αναπτύσσεται ανταγωνιστική – ατομικιστική διάθεση. Συχνά χρησιμοποιεί ο ένας τον άλλο ως μέσο.
- Στην ιδεολογία και την πολιτική συνείδηση:
- απομάκρυνση από ιδεολογικές αναζητήσεις, υψηλές αξίες . αδιαφορία για τα πολιτικά ζητήματα
Για την κοινωνία
- Η τάση για υπερκατανάλωση οδηγεί στη μείωση των φυσικών πόρων.
- Προκαλούνται οικολογικά προβλήματα (μόλυνση, ρύπανση, αύξηση απορριμμάτων).
- Τόσο η ανικανοποίητη επιθυμία απόκτησης καταναλωτικών αγαθών όσο και ο κορεσμός οδηγούν στην εκδήλωση φαινομένων κοινωνικής παθογένειας (βία, έγκλημα, ναρκωτικά κ.α.).
- 4. Δυσχεραίνεται η κοινωνική πρόοδος, αφού η επιδίωξη του υλικού ευδαιμονισμού αναστέλλει τη διάθεση για συνεργασία, προώθηση του κοινωνικού συμφέροντος.
- Κοινωνίες χωρίς πολιτικά ιδεώδη γίνονται ευάλωτες στις προσπάθειες χειραγώγησής τους.
Δ. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΣΤΟΛΗΣ
- Συνειδητοποίηση από το ίδιο το άτομο ότι η ποιότητα ζωής και η πραγματική του ευτυχία δεν ταυτίζεται με την απόκτηση πληθώρας υλικών αγαθών.
- Επαναπροσδιορισμός αξιών και επανιεράρχηση των αναγκών, καθώς και ανάπτυξη ευρύτερων ενδιαφερόντων (κοινωνικών, πολιτικών, πολιτιστικών κ.α.).
- Οικογένεια:
- καλλιέργεια πνεύματος ολιγάρκειας, εγκράτειας και αυτάρκειας
- ανάπτυξη της αίσθησης του μέτρου και του εφικτού στις επιθυμίες.
- Παιδεία: Διαμόρφωση ελεύθερων, πολυδιάστατων προσωπικοτήτων με ευρύτητα σκέψης και αυτόνομη βούληση, εσωτερικές αντιστάσεις και ορθή διαβάθμιση των προτεραιοτήτων τους.
- Πνευματικοί άνθρωποι:
- Συμβολή στη διαμόρφωση μιας νέας βιοθεωρίας και κοσμοαντίληψης που θα διασφαλίζει την εσωτερική ισορροπία του ανθρώπου και θα στοχεύει στη δημιουργία μιας κοινωνίας με ανθρωπιστικά ιδεώδη και ανάλογους προσανατολισμούς.
- MME:
- Προβολή θετικών προτύπων, ατόμων απαλλαγμένων από μικροαστικές αντιλήψεις (το νεοπλουτισμό, την κοινωνική επίδειξη) με υγιείς αξίες και ιδανικά, που αγωνίζονται για την πραγμάτωση υψηλών στόχων.
- Πολιτεία:
- Επιβολή δεοντολογικών αρχών στην αθέμιτη και παραπλανητική διαφήμιση, ώστε να μη λειτουργεί ως παράγοντας παραπληροφόρησης και μαζοποίησης.