Ενδεικτικός ορισμός : Επάγγελμα είναι η συγκεκριμένη, ειδικευμένη εργασία, την οποία ασκεί το άτομο με σκοπό την ικανοποίηση των αναγκών του (κυρίως των υλικών, αλλά και των πνευματικών, ψυχικών και κοινωνικών αναγκών του).
Η σημασία της ορθής επιλογής επαγγέλματος
Αναφορικά με το άτομο
Ø Οικονομικός παράγοντας : α) κάλυψη των βιοτικών αναγκών β) δυνατότητα οικονομικής ανεξαρτησίας γ) αναβάθμιση βιοτικού επιπέδου και ποιότητας ζωής- υλική ευμάρεια
Ø Κοινωνικοποίηση: α) ανάπτυξη κοινωνικών αρετών (συναναστροφή με διάφορα άτομα, καλλιέργεια διαλογικών ικανοτήτων, ανταλλαγή απόψεων κ.ά.) β)απουσία αισθήματος περιθωριοποίησης και υποτίμησης γ)κοινωνική αναγνώριση
Ø Ηθική διάσταση : α) εργασία σε πλαίσιο αρχών (συνέπεια, συνεργατικότητα – αλληλεγγύη, εντιμότητα, ευσυνειδησία κ.ά.) β) πιθανή απουσία καταναγκασμού ως προς την εργασιακή συμπεριφορά, με στόχο την επαγγελματική εξέλιξη.
Ø Πνευματική διάσταση : α) περαιτέρω καλλιέργεια των πνευματικών δυνάμεων του ατόμου, διεύρυνση των οριζόντων του β) ειδικότερα, στο με ορθά κριτήρια επιλεγμένο επάγγελμα, το άτομο οξύνει την κριτική του ικανότητα, καλλιεργεί την επινοητικότητα και τη δημιουργικότητά του ευρισκόμενο σε πνευματική εγρήγορση.
Ø Ψυχολογικός παράγοντας: α) αίσθημα πληρότητας, αυτοπραγμάτωση, αυτοπεποίθηση β) απαλλαγή από το άγχος και την ανασφάλεια της επαγγελματικής αποκατάστασης γ) η δέουσα επιλογή επαγγέλματος απαλλάσσει το άτομο από ενδεχόμενη βίωση καταναγκασμού, πλήξης και ανίας κατά την άσκηση του επαγγέλματος.
Αναφορικά με την κοινωνία:
Ø Οικονομική ανάπτυξη και ευημερία, αύξηση της παραγωγής.
Ø Βελτιστοποίηση της λειτουργίας των κοινωνικών θεσμών, ιδίως όταν το επάγγελμα έχει βαρύνουσα κοινωνική σημασία\ διάσταση (οι κατάλληλοι άνθρωποι στις κατάλληλες θέσεις).
Ø Ενδυνάμωση του κοινωνικού ιστού. Ενίσχυση κοινωνικής γαλήνης και συνοχής.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Ø Σφοδρός ανταγωνισμός
Ø Ριζικές αλλαγές στο εργασιακό περιβάλλον και στις εργασιακές σχέσεις (π.χ. τηλεεργασία, εργασία στο σπίτι)
Ø Τάση, από τη μια, προς μείωση ωραρίου (ημιαπασχόληση) ενώ, από την άλλη, οι ανάγκες που υπαγορεύει ο σύγχρονος τρόπος ζωής αιτούν και δεύτερη εργασία
Ø Η τεχνολογία αιχμής σε συνδυασμό με τα Νέα Μέσα (η/υ, ειδικά λογισμικά, Διαδίκτυο κ.α.)οδηγεί στην πλήρη μηχανοποίηση της εργασίας, δημιουργεί νέες ειδικότητες αλλά και μειώνει θέσεις εργασίας
Ø Αλλοτρίωση στην εργασία (βλέπε ομώνυμο φυλλάδιο)
Ø Απαιτητικότερα κριτήρια πρόσληψης ( λ.χ. μεταπτυχιακοί τίτλοι, γλωσσομάθεια, η/υ, προϋπηρεσία , δεξιότητες, γνώσεις διαχείρισης ανθρώπινων πόρων κ.α.)
Ø Αύξηση ανεργίας (κυρίως χρόνιας και ανάμεσα στους νέους)
Ø Σταδιακή συρρίκνωση εργασιακών δικαιωμάτων (λ.χ. άδειες, περίθαλψη, σύνταξη κ.α. )
Ø Κορεσμός επαγγελμάτων
Ø Υπερειδίκευση
Ø Μείωση ελεύθερου χρόνου
Ø Ψυχοσωματικές παθήσεις : υπερκόπωση, κατάθλιψη, εργασιομανία, νευρική κατάρρευση κ.α.
Ø Εργασία = αυτοσκοπός για πολλούς
Ø Εργασία= πηγή δυστυχίας για άλλους (λ.χ. παναμερικανική δημοσκόπηση το 1999 έδειξε πως ένα ποσοστό άνω του 70% των ερωτηθέντων ήταν απόλυτα δυσαρεστημένο με τη δουλειά του)
Ø Νομαδική εργασία- ευέλικτη εργασία : εναλλαγή πολλών επαγγελμάτων κατά τη διάρκεια της ζωής μας
Ø Απαίτηση για παραγωγικότητα