Γεωργακούδη Αλεξάνδρα
Η δημοσιογραφία έχει μετατραπεί στις μέρες μας σε μέσο σκοπιμοτήτων και προπαγάνδας.
Με αφορμή τα σημερινά περιστατικά παραπληροφόρησης, είναι γεγονός ότι έχει αυξηθεί ραγδαία το ποσοστό των θυμάτων που πιστεύουν στα λεγόμενα <<fake news>> που προβάλλουν τα Μ.Μ.Ε. Με τον όρο παραπληροφόρηση, λοιπόν, ορίζουμε την σκόπιμη διάδοση ψευδών πληροφοριών με σκοπό τον προσανατολισμό της κοινής γνώμης σε ορισμένη κατεύθυνση. Συνδέεται άμεσα με οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα τα οποία διαπλέκονται με τον χώρο των μέσων ενημέρωσης (Τύπος, δελτία ειδήσεων, εκπομπές κ.ο.κ) και διαδραματίζουν ολοένα και αυξανόμενο παρεμβατικό ρόλο στην καθημερινότητά μας. Επομένως ποιες είναι οι αιτίες που προκαλούν το συγκεκριμένο φαινόμενο;
Πολλοί παράγοντες μπορούν να συντελέσουν στην εμφάνιση αυτού του κοινωνικού προβλήματος. Πρώτα απ’ όλα για την ύπαρξη και την ανάπτυξη των Μ.Μ.Ε απαιτούνται σημαντικά χρηματικά ποσά , τα οποία παρέχουν οι οικονομικά ισχυροί. Διαθέτοντας οι τελευταίοι την οικονομική δύναμη, προβάλλουν και επιβάλλουν όποια πρότυπα τρόπου ζωής και συμπεριφοράς τους συμφέρει να ενστερνισθεί ο λαός για να αποκομίσουν οι ίδιοι χρηματικά οφέλη.
Επιπροσθέτως, συμβάλλει σημαντικά και η εξάρτηση από τα κόμματα και τον εκάστοτε φορέα της εξουσίας. Η δημοσιογραφία έχει μετατραπεί στις μέρες μας σε μέσο σκοπιμοτήτων και προπαγάνδας. Προκειμένου να εξυπηρετηθούν ισχυρά πολιτικά συμφέροντα παραποιείται η ουσία των γεγονότων, υποβαθμίζονται μεγάλοι κίνδυνοι, παραποιούνται κατά κόρων οι πολιτικές καταστάσεις και ερμηνεύονται αυθαίρετα τα γεγονότα.
Μία ακόμα αιτία είναι και το ένστικτο της ανάδειξης. Στον τομέα των ειδήσεων πολλές φορές για λόγους εντυπωσιασμού δημιουργούνται ανύπαρκτες ειδήσεις και γεγονότα. Τέτοιου είδους φαινόμενα υποβιβάζουν το επίπεδο της πληροφόρησης και επιβαρύνουν την κοινωνία. Έτσι, δημιουργείται στους πολίτες το αίσθημα της ανασφάλειας.
Ωστόσο για όλες αυτές τις αιτίες υπάρχουν και οι αντίστοιχοι τρόποι αντιμετώπισης. Από την πλευρά του αναγνώστη/τηλεθεατή, απαιτείται η άσκηση της κριτικής ικανότητας που μπορεί να περιορίσει το φαινόμενο της παθητικοποίησής του και να ενισχύσει την αντίσταση του στα κατευθυνόμενα πρότυπα σκέψης και επιλογής. Καθοριστικό ρόλο κατέχει η παιδεία στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης καθώς μπορεί να προσαρμόσει τους στόχους της στη διεύρυνση των πνευματικών οριζόντων των μαθητών. Επομένως οι ίδιοι θα είναι σε θέση να αντιδρούν κριτικά στον καταιγισμό των πληροφοριών που δέχονται καθημερινά.
Όσον αφορά τον τρόπο παρουσίασης της είδησης απαιτείται από τους εκπροσώπους των Μ.Μ.Ε, ο διαχωρισμός της είδησης από το προσωπικό τους σχόλιο. Για να επιτευχθεί αυτό πρέπει οι δημοσιογράφοι να δώσουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην διατήρηση των κανόνων δημοσιογραφικής δεοντολογίας να κάνουν συστηματικούς ελέγχους των πηγών πληροφοριοδότησης, να διασταυρώσουν τις πληροφορίες που λαμβάνουν και στην συνέχεια να ελέγχουν την ακρίβεια και την εγκυρότητα αυτών. Αποτέλεσμα αυτού είναι η αντικειμενική προβολή μιας είδησης.
Η πληροφόρηση, για να είναι ωφέλιμη για τον άνθρωπο πρέπει να προέρχεται από χώρους όπου επικρατεί η δημοκρατία, η ελευθερία του λόγου και της έκφρασης, της άντλησης και της μετάδοσης των ειδήσεων. Συνεπώς πρέπει να υπάρξει ανεξαρτησία από οικονομικά και πολιτικά κέντρα εξουσίας ώστε να συγκροτηθεί η σωστή ιεράρχηση των θεμάτων που απασχολούν τον πολίτη και κατά επέκταση να έχουν ως στόχο την καλύτερη λειτουργία της ελληνικής κοινωνίας.
Κοντολογίς η υπεράσπιση της ελευθερίας του ανθρώπου στην σύγχρονη εποχή συνδέεται άμεσα με την αντίσταση στις σύγχρονες δυνάμεις των εξωγενών παραγόντων που τον επηρεάζουν. Η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης εντάσσεται σε αυτό το πλαίσιο. Η εξασφάλιση της ανεξαρτησίας και της δημοκρατικής λειτουργίας των μέσων ενημέρωσης αποτελεί μονόδρομο στον αγώνα για τον αυτοκαθορισμό του ανθρώπου και τη δημοκρατία.
