https://minedu-secondary2.webex.com/meet/pfoutsitzis
Μην απομνημονεύετε από την αρχή ό,τι βρίσκετε μπροστά σας στο βιβλίο, και με τη σειρά που τα βρίσκετε σε μια ενότητα. ΔΕΙΤΕ ΠΡΩΤΑ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ και αφού καταλάβετε και απομνημονεύσετε τα βασικά πηγαίνετε σ’ όλο το κείμενο του βιβλίου. Παρακάτω είναι τα βασικά:
Κεφάλαιο 1ο
1 . Εισαγωγή
Αντικείμενο Πολιτικής Οικονομίας (μελέτη οικ. προβλημάτων κοινωνίας)
Οικονομικά προβλήματα (σε μορφή ερωτημάτων): α) ποια αγαθά και σε ποιες ποσότητες θα παραχθούν, β) με ποιο τρόπο (τεχνολογία), γ) πώς θα γίνει η διανομή στα μελη της κοινωνίας, δ) πώς θα αυξηθούν τα αγαθά, δηλ. πώς θα γίνει η ανάπτυξη της οικονομίας.
2. Η Οικονομία Ροβινσώνα Κρούσου (οικονομία ενός ατόμου)
Σε ποιο ερώτημα δεν απαντάει; Απ. Διανομή
3. Ανάγκες
Οικονομικές ανάγκες – ικανοποιούνται οικ. αγαθά
Ιδιότητες αγαθών
α) εξέλιξη (εξελίσσονται -διαφοροποιούνται- τα αγαθά που ικανοποιούν την ίδια ανάγκη
β) Πολλαπλασιασμός: Δημιουργία νέων αναγκών
γ) Κορεσμός: Όταν η ανάγκη ικανοποιηθεί πλήρως σε ένα χρονικό διάστημα, παύει να υπάρχει, αλλά προσωρινά, διότι επανεμφανίζεται-Παράδειγμα, ταχύτητα κορεσμού-υποκειμενικότητα.
Λόγοι που συντελούν στην εξέλιξη και τον πολλαπλασιασμό:
1) τεχνολογία (τεχνολογική πρόοδος, ανακάλυψη νέων/καλύτερων προϊόντων)
2) Μίμηση (έμφυτη τάση μίμησης = νέες ανάγκες)
3) συνήθεια (τάση επανάληψης απόλαυσης από χρήση αγαθού= συνήθεια κατανάλωσης)
4) Διαφήμιση (ψυχολογική επίδραση στην δημιουργία νέων αναγκών. ΜΜΕ-υπερκατανάλωση)
4. Προϊόντα ή Οικονομικά Αγαθά
οικονομικά αγαθά (προσπάθεια ανθρώπου / ελεύθερα αγαθά (ελεύθερα στη φύση)
οικονομικά αγαθά=προϊόντα=εμπορεύματα
Κατηγορίες αγαθών
Υλικά (τρόφιμα ρούχα) / Άυλα ή Υπηρεσίες (τραγούδι, ομιλία, μορφές ενέργειας: θερμότητα, φωτισμός κτλ)
Διαρκή (χρησιμοποιούνται πολλές φορές)/ καταναλωτά (χρησιμοποιούνται μία φορά)
Κεφαλαιουχικά (χρησιμοποιούνται από τις επιχειρήσεις) / καταναλωτικά (ικανοποιούν άμεσα τις ανάγκες των καταναλωτών)
5. Αγορά
Αγορά (ο χώρος και τα μέσα δηλ. διαδίκτυο, τηλέφωνο κτλ που γίνονται οι αγοραπωλησίες)
6. Κοινωνικοί θεσμοί
6.1. Η οικογένεια ή το νοικοκυριό
Νοικοκυριό / οικογένεια
Νοικοκυριό : άτομα αποφασίζουν μαζί για οικονομικά θέματα σπιτιού
Εισόδημα νοικοκυριού : μισθούς μελών, περιουσία (ενοίκια)
Εισόδημα νοικοκυριού: περιορισμένο βραχυχρόνια, δηλ. σταθερό.
Αποφάσεις νοικοκυριού:
α) Πόσο μέρος του εισοδήματος θα καταναλώσει
β) Σε ποια προϊο΄ντα και σε ποιες ποσότητες
γ) Που θα χρησιμοποιηθούν οι αποταμιεύσεις
δ) Ποια μέλη της οικογένειας θα εργαστούν
Οι παραπάνω αποφάσεις επηρεάζονται από:
α) μέγεθος εισοδήματος, β) μέγεθος νοικοκυριού και ηλικία μελών του, γ) τόπο εγκατάστασής του, δ) κοινωνικό περιβάλλον.
Βασική επιδίωξη νοικοκυριού: πληρέστερη ικανοποίηση αναγκών του με το διαθέσιμο εισόδημα
Παρατηρήσεις: Πρώτο. οι αποφάσεις παίρνονται σε συνδυασμό, Δεύτερο. κάποια νοικοκυριά είναι και επιχειρήσεις, άρα παίρνουν αποφάσεις και ως καταναλωτές και ως παραγωγοί.
6.2. Η επιχείρηση
Επιχειρήσεις=παραγωγικές μονάδες όπου 2 ή περισσότερα άτομα αποφασίζουν για την παραγωγή.
Αποφάσεις επιχείρησης: α) τι θα παράγει, β) σε ποιες ποσότητες, γ) με ποια τεχνολογια, δ) πού θα εγκατασταθεί, ε) πόσο θα το πουλάει.
Αντικειμενικός σκοπός επιχείρησης: μεγιστοποίηση του κέρδους.
Μεγιστοποίηση κέρδους= μεγαλύτερη δυνατή πωλούμενη ποσότητα, στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή, με το χαμηλότερο δυνατό κόστος.
Pr max=Pmax*Qmax-Cmin (όπου Pr: κέρδος, Ρ: τιμή αγαθού, Q: πωλούμενη ποσότητα, C: κόστος παραγωγής)
Σε μεγάλες επιχειρήσεις η προσπάθεια για μεγιστοποίηση του κέρδους είναι φανερή και προγραμματισμένη, όχι όμως και στις μικρές.
6.3. Εργατικο΄Σωματείο
Ε.Σ. = ενώσεις ή οργανώσεις εργαζομένων με αντικειμενικό σκοπό την προώθηση των συμφερόντων τους (τη βελτίωση της οικονομικής τους κατάστασης).
Πότε εμφνίστηκαν τα Ε.Σ.; τον 18ος αιώνα,
Πού εμφανίστηκαν; στην Αγγλία με την εξάπλωση της Βιομηχανικής Επανάστασης.
Για ποιο λόγο εμφανίστηκαν: Αίσθημα ανασφάλειας των εργαζομένων και το ενδεχόμενο της ανεργίας.
Τι πέτυχαν; Να αποκτήσουν ενωμένοι δύναμη απέναντι στον εργοδότη και να διεκδικούν τη βελτίωση της οικονομικής τους κατάστασης.
6.4. Το Κράτος
Ισχυρότερη συλλογική οντότητα
Παρεμβαίνει στις επιχειρήσεις με φορολόγηση και παροχή διευκολύνσεων.
Παρεμβαίνει στα νοικοκυριά με φορολόγηση και παροχή επιδομάτων και διάφορων αγαθών
Παράγει αγαθά και τα προσφέρει δωρεάν στους πολίτες (υγεία, προστασία, παιδεία κα.)
7. Παραγωγικές Δυνατότητες της Οικονομίας
7.1 Συντελεστές παραγωγής (=στοιχεία που βοηθούν την παραγωγή, δες και τον ορισμό του βιβλιου)
Παραγωγική διαδικασία: τρόποι μετασχηματισμού της ύλης σε χρήσιμα αγαθά για τον άνθρωπο.
Παραγωγικοί συντελεστές (εισαγωγικά): εργασία, φύση, εργαλεία (παραχθέντα μέσα παραγωγής)
Παραγωγικοί συντελεστές αναλυτικά:
α) Εργασία: καταβολή σωματική και πνευματικής ανθρώπινης προσπάθειας για παραγωγή αγαθού.
Στην εργασία εντάσσετται και το ανθρώπινο κεφάλαιο: γνώσεις+ικανότητες ανθρώπου από μόρφωση και εμπειρία)
β) Έδαφος: γεωγφ. έκταση, επιφάνεια, υπέδαφος – λίμνες, ποτάμια, θάλασσες- χρήσιμα συστατικά του εδάφους στην παραγωγική διαδικασία.
γ) Κεφάλαιο: προϊόντα που χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία για παραγωγή άλλων αγαθών (κτίρια, μηχανήματα κτλ)
Επιχειρηματικότητα (όχι αποδεκτή απ’ όλους): ικανότητα κάποιων ατόμων να διαβλέπουν (“μυρίζονται”) κέρδος σε διάφορες οικονομικές δραστηριότητες και συνδυάζουν τους άλλους τρεις παρ. συντελεστές για να το πετύχουν.
Χαρακτηριστικο στοιχείο τα συντελεστών παραγωγής: είναι δεδομένοι/περιορισμένοι/σταθεροί/βρίσκονται σε στενότητα, αμετάβλητοι βραχυχρόνια
Συνέπεια απο το παραπάνω είναι: αφού οι π.σ. είναι δεδομένοι και δεν μεταβάλλονται βραχυχρόνια τότε και τα αγαθά που παράγονται από αυτούς είναι περιορισμένα (σε σχέση με τις απεριόριστες ανάγκες των ανθρώπων).
7.2 Το κύριο οικονομικό πρόβλημα (κοπ)
Το κοπ προέρχεται από τη διαφορά μεταξύ (μεγάλου) πλήθους αναγκών των ανθρώπων και του περιορισμένου όγκου (αριθμού) των αγαθών για την ικανοποίησή τους.
Η σχετική έλλειψη αγαθών είναι στην πραγματικότητα έλλειψη παραγωγικών συντελεστών.
7.3 Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ)
Η ΚΠΔ (μεταξύ δύο αγαθών) δείχνει τις μέγιστες ποσότητες ενός αγαθού που μπορούν να παραχθούν με δεδομένες ποσότητες του άλλου αγαθού.
Η κατασκευή μιας ΚΠΔ απαιτεί τρεις προϋποθέσεις:
α) δύο αγαθά, β) πλήρη και αποδοτική (ορθολογική) απασχόληση των π.σ.και γ) αμετάβληλη τεχνολογία.
Αν αυξομειωθούν οι π.σ. ή μεταβληθεί η τεχνολογία (ή και τα δύο) μετατοπίζεται η ΚΠΔ
Αν δεν απασχολούνται όλοι οι π.σ. ή υποαπασχολούνται τότε η οικονομία παράγει σε συνδυασμούς αγαθών αριστερά της ΚΠΔ.
7.4. Η έννοια του Κόστους Ευκαιρίας
Αν μια οικονομία θελήσει να αυξήσει την ποσοτητα ενός αγαθού πρέπει αν μειώσει την ποσότητα ενός άλλου, συνεπώς η παραγωγή ενός αγαθού σημαίνει θυσία των άλλων που θα μπορούσαν να παραχθούν με τους ίδιους παραγωγικούς συντελεστές, αυτή είναι πραγματική έννοια του κόστους(=εναλλακτικό κόστος, ή κόστος ευκαρίας, ή πραγματικό κόστος)
8. Καταμερισμός των έργων
ΚτΕ: το άτομο απασχολείται στην παραγωγή ενός αγαθού ενώ καταναλώνει πολλά αγαθά στην παραγωγή των οποίων δεν συμμετέχει.
Πλεονεκτήματα (απασχόλησης σε μία εργασία–>αύξηση απόδοσης εργαζομένου και συνεπώς της παραγωγής):
(ι) το άτομο απασχολείται σε μία εργασία όπου είναι αποδοτικό
(ιι) αναπτύσσει δεξιοτεχνία και ικανότητα
(ιιι) βελτιώνει τον τρόπο παραγωγής δηλ. εφευρέσεις
Μειονέκτημα: η απασχόληση σε μία δραστηριότητα (εργασία) κάνει την εργασία ανιαρή/βαρετή, πράγμα που μειώνει την απόδοση.
9. Το χρήμα
Οι ανταλλαγές προϊόντων μεταξύ των ανθρώπων (αντιπραγματισμός) είχαν προβλήματα, γιαυτό οι άνθρωποι ανακάλυψαν το χρήμα.
Χρήμα είναι κάθε αντικειμενο γενικά αποδεκτό ως μέσο συναλλαγής. Άλλος ορισμός: Χρήμα είναι οτιδήποτε η κοινωνία αποδέχεται ως γενικο΄μέσο ανταλλαγής.
10. Το Οικονομικό Κύκλωμα (ΟΚ)
Το ΟΚ περιλαμβάνει τις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων, νοικοκυριών και κράτους, και δείχνει τις ροές παραγωγικών συντελεστών, αγαθών και χρήματος.
Σχόλια: Πρώτο: Οι ροές είναι συνεχείς, Δεύτερο: Το μέγεθος των συναλλαγών μεταβάλλεται όταν αυξομειώνεται η παραγωγική δραστηριότητα.
11. Αβεβαιότητα στην Οικονομική Ζωή
Και οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα ως προς το αποτέλεσμα των ενεργειών τους. Οι επιχειρήσεις μπορεί να έχουν στο τέλος ζημία, ή οι εργαζόμενοι να απολυθούν, να πάθουν κάποιο ατύχημα κα.
Άρα, οι αποφάσεις των οικονομούντων ατόμων (παραγωγών, εργαζομένων, καταναλωτών) δεν βασίζονται σε ένα βέβαιο αποτέλεσμα των ενεργειών τους, αλλά στην προσδοκία (αναμονή) ενός επιθυμητού αποτελέσματος.
- Οι Πληροφορίες
Στην οικονομική ανάλυση, υποθέτουμε ότι τα οικονομούντα άτομα ( νοικοκυριά , επιχειρήσεις), έχουν πλήρη γνώση των συνθηκών και δεδομένων που επικρατούν στην αγορά.
Υποθέτουμε ότι:
- ο εργαζόμενος γνωρίζει τις διαθέσιμες θέσεις εργασίας και τους μισθούς που δίνονται στις θέσεις αυτές .
- οι επιχειρηματίες γνωρίζουν τις τιμές των παραγωγικών συντελεστών και την κατάσταση των αγορών.
- οι καταναλωτές γνωρίζουν τις τιμές των προϊόντων που προσφέρονται στην αγορά.
Κεφάλαιο 9ο
Χαρακτηριστικά φάσεων οικονομικού κύκλου
α) Ύφεση
Χαρακτηριστικά: (αεζ ΠεΤ ΚΚΜ ΕΦΠ)
ανεργία (εκτεταμένη)
επενδύσεις (έλλειψη)
ζήτηση καταναλωτικών αγαθών (ανεπαρκής)
Παραγωγή (χαμηλότερο επίπεδο)
εισόδημα (χαμηλότερο επίπεδο)
Τιμές (μειώνονται ή αμετάβλητες)
Κέρδη (χαμηλά ή ζημίες)
Κλίμα επιχειρηματικο (όχι ευνοϊκό)
Μέλλον (απαισιόδοξο)
Ένταση φαινομένων από κύκλο σε κύκλο (διαφέρει)
Φαινόμενα (όσο έντονα, τόσο βαθιά κρίση)
Παράδειγμα: ύφεση 1929-30 ΗΠΑ
β) Άνοδος ή Άνθηση
Χαρακτηριστικά:(π.ει.-ρ-α πα.τι.τι.)
παραγωγή (αύξηση)
εισόδημα (αύξηση)
απασχοληση (αύξηση)
παραγωγή (αύξηση αρχικά εύκολη, λόγω πλεονάζουσας παραγωγικής δυναμικότητας και υποαπασχολούμενων π.σ.)
Τιμές αγαθών αρχικά (όχι αύξηση όσο υπάρχουν αχρησιμοποίητοι παραγωγικοί συντελεστές)
Τιμές αγαθών καθώς αυξάνεται η συνολική D και η απασχόληση π.σ. (πρώτες αυξήσεις)
γ) Κρίση
Χαρακτηριστικά: (τι.στε.πα.κο.τι.κ.ο.)
Τίμες (τάση έντονης αύξησης όσο η οικονομία πλησιάζει στο επίπεδο πλήρους απασχόλησης)
Στενότητες=ελλείψεις εργασίας (αρχικά εξειδικευμένης, αργότερα γενικό εργατικό δυναμικό)
Παραγωγή (δύσκολη αύξηση λόγω πλήρους απασχόλησης π.σ.)
Κόστος παραγωγής (αύξηση)
Τιμές (γενική αύξηση)
Κορυφή κύκλου = τελικό στάδιο ανοδικής πορείας
Οικονομία (ευαίσθητη και ευάλωτη στους παράγοντες που θα ανακόψουν την ανοδική της πορεία)
δ) Κάθοδος
Χαρακτηριστικά: (κατ.επ.ει.Τε)
Φαινόμενα αντίθετα της ανόδου
κατανάλωση (μειωμένη)
επενδύσεις (στασιμότητα ή μείωση)
εισόδημα (μείωση)
απασχόληση(μείωση)
Τέλος ύφεσης και ανοδική πορεία (άλλοτε γρήγορα και ανώδυνα, άλλοτε αργά οπότε παρατεταμένη ύφεση)
