Παράδειγμα εννοιολογικού χάρτη: Καποδίστριας – Εννοιολογικός χάρτης (Γιαννακού Μαρία)
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ένας εννοιολογικός χάρτης είναι ένα διάγραμμα που απεικονίζει γραφικά τη συσχέτιση μεταξύ διαφόρων εννοιών. Οι εννοιολογικοί χάρτες είναι ένας τρόπος αναπαράστασης της ανθρώπινης σκέψης, ή πιο συγκεκριμένα τρόπος αναπαράστασης ενός κάποιου πεδίου γνώσεων (όταν η συσχέτιση που απεικονίζεται είναι επιστημονικά ακριβής). Υπάγονται στα συστήματα εννοιολογικής χαρτογράφησης στα οποία εκτός από τους εννοιολογικούς χάρτες ανήκουν και οι νοητικοί χάρτες. Οι δύο αυτές κατηγορίες συχνά αλληλεπικαλύπτονται και οι όροι χρησιμοποιούνται πολλές φορές για το ίδιο πράγμα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι μοιάζουν με διαγράμματα που έχουν στόχο την απεικόνιση της σκέψης μας.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Ένας εννοιολογικός χάρτης περιέχει κόμβους και συνδέσμους. Δύο κόμβοι μαζί με το σύνδεσμο που τους συνδέει αποτελούν ένα στιγμιότυπο. Οι κόμβοι αναπαριστούν τις έννοιες, που συνήθως περικλείονται σε έναν κύκλο ή ένα τετράπλευρο. Οι σύνδεσμοι αποτελούνται από μια γραμμή, η οποία μπορεί να έχει και τη μύτη του βέλους αν θέλουμε να δείξουμε τη μονόδρομη ή αμφίδρομη πορεία της σχέσης. Πάνω στη γραμμή γράφουμε τη σχέση της μίας έννοιας με την άλλη. Με τα παραπάνω στοιχεία μπορούμε να φτιάξουμε έναν εννοιολογικό χάρτη είτε με χαρτί και μολύβι είτε με κατάλληλο λογισμικό. Ένας εννοιολογικός χάρτης μπορεί να είναι απλός, δηλαδή, να συνδέει τις έννοιες σ’ ένα πρώτο επίπεδο ή πιο ανεπτυγμένος ώστε να συνδέει οικογένειες εννοιών με άλλες έννοιες. Να απλώνεται δηλαδή σε μεγάλο πλάτος και βάθος. Μοιάζει έτσι σαν ένα μεγάλο δίκτυο που δεν έχει προφανή αρχή και τέλος.
ΙΣΤΟΡΙΑ
Οι εννοιολογικοί χάρτες αναπτύχθηκαν για πρώτη φορά από τον Joseph D. Novak το 1972 κατά τη διάρκεια ενός ερευνητικού προγράμματος στο Cornell University. Το πρόγραμμα έγινε σε μαθητές και είχε στόχο τη μελέτη-παρακολούθηση των γνωστικών αλλαγών που αφορούσαν στις φυσικές επιστήμες. Η έρευνα της ομάδας του Novak ήταν βασισμένη στις θέσεις του Ντέιβιντ Όσουμπελ (David Ausubel – “The psychology of meaningful learning” – 1963) ότι, δηλαδή η γνώση μαθαίνεται και είναι πλήρως κατανοητή από το μαθητή, όταν αυτός γνωρίζει πώς αυτό που έμαθε σχετίζεται με άλλες πρότερες γνώσεις. Κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης έρευνας στο πανεπιστήμιο Cornell προέκυψε η ιδέα της παρουσίασης της σκέψης των παιδιών με τη βοήθεια ενός εννοιολογικού χάρτη.
Συνοπτική παρουσίαση των εννοιολογικών χαρτών.
Δημιουργία εννοιολογικού χάρτη με το Cmap Cloud
Ενσωμάτωση πολυμεσικών στοιχείων στον εννοιολογικό χάρτη
Βιβλιογραφία – Πηγές
Εννοιολογικοί χάρτες – Εργαλείο διερευνητικής διδασκαλίας και μάθησης.
Εννοιολογικός χάρτης – Χρήσεις εννοιολογικών χαρτών στην εκπαιδευτική διαδικασία
http://el.wikipedia.org/wiki/εννοιολογικοί χάρτες
Τ.Α.Μικρόπουλος, Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο, 2005
Β.Κόμης, Εισαγωγή στις εκπαιδευτικές εφαρμογές των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών, 2004
Ausubel, David P. (1968). Educational Psychology, A Cognitive View. New York: Holt, Rinehart and Winston, Inc. Ausubel, David P. (1967). Learning Theory and classroom Practice. Ontario: The Ontario Institute For Studies In Education.
Ausubel, David P. (1963). The Psychology of Meaningful Verbal Learning. New York: Grune & Stratton.Angelo, T. A. and Cross, K. P. Classroom Assessment Techniques, A Handbook for College Teachers (2nd ed., p. 197). Jossey-Bass, San Francisco, 1993.
Jonassen, D.H., Beissneer K., and Yacci, M.A. (1993) Structural Knowledge: Techniques for Conveying, Assessing, and Acquiring Structural Knowledge. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Novak, J.D. (1991) “Clarify with Concept Maps: A tool for students and teachers alike,” The Science Teacher, 58 (7), pp. 45-49.