Η περίοδος της καραντίνας ήταν μια ευκαιρία και για δημιουργία!

Μέσα από την ψηφιακή πλατφόρμα e-me είχαμε την ευκαιρία να κάνουμε μια πολύ καλή επανάληψη των ενοτήτων που είχαμε δει στην τάξη. Παράλληλα είχαμε και την ευκαιρία να τα δούμε και σύγχρονα μέσα από το webex.

Στη Γεωμετρία είχαμε τη χαρά να γνωριστούμε με τον Ευκλείδη! Πιο συγκεκριμένα εξετάσαμε  τα 5 αιτήματά του μέσα από το αρχαίο πρωτότυπο κείμενο και τη μετάφρασή τους. Με χαρά αναφέρω ότι τα αντίστοιχα σχήματα κατασκευάστηκαν χρησιμοποιώντας το Geogebra.

Παραθέτω εδώ τις καταπληκτικές εργασίες των μικρών φίλων της Ευκλείδειας Γεωμετρίας.

Η πρώτη είναι της μαθήτριας Ελένης Μεταφτσή από το Α2:

Η δεύτερη εργασία είναι δημιουργία της μαθήτριας Γραμματικής Σπανού από το Α2:

Η τρίτη από τις εργασίες είναι δημιουργία του μαθητή Νίκου Αντωνόπουλου από το Α3.

Η τέταρτη εργασία είναι μια δημιουργία της μαθήτριας Μαργαρίτας – Ραφαηλίας Ζαφείρη από το Α3:

Ακόμα μια δημιουργία είναι η επόμενη της μαθήτριας Αγάπης Τζουάνου και πάλι από το Α3:

Η τελευταία από τις εργασίες είναι μια δημιουργία της μαθήτριας Νερατζούλη Εύας από το Α2:

Η ολοκλήρωση του 1ου Πανελληνίου Διαγωνισμού που διοργανώθηκε από την ΕΛΣΤΑΤ (περισσότερα εδώ) βρήκε δυο από τις στατιστικές ομάδες του Σχολείου στην 2η και την 3η θέση!

Πιο συγκεκριμένα, η ομάδα ΓυμΚαρλ6 που αποτελείται από τους μαθητές της α’ τάξης Στάμο Μακρόγλου και Δημήτρη Μάνο απέσπασε 85,6 βαθμούς και κατέκτησε το ασημένιο μετάλλιο της 2ης θέσης ενώ η ομάδα ΓυμΚαρλ1 που αποτελείται από τη μαθήτρια της β’ τάξης Νεφέλη Λεκιώτη και τους μαθητές της β’ τάξης Ρένο Δημόπουλο και Ηλία Μαρμαρά συγκέντρωσε 82,6 βαθμούς κατακτώντας το χάλκινο μετάλλιο της 3ης θέσης.

Η τελική κατάταξη για την κατηγορία των γυμνασίων είναι:

Σε μια τελετή που πραγματοποιήθηκε στο κτίριο της ΕΛΣΤΑΤ στον Πειραιά την Παρασκευή 19 Μάη 2018 οι μαθητές παρέλαβαν τα έπαθλα και τα μετάλλια τους από τον πρόεδρο της ΕΛΣΤΑΤ κ. Αθανάσιο Γιαννόπουλο. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα έξοδα μετακίνησης των μαθητών και των συνοδών εκπαιδευτικών καλύφθηκαν πλήρως από την ΕΛΣΤΑΤ. Το δελτίο τύπου των διοργανωτών μπορεί κανείς να το διαβάσει εδώ.

Αξίζουν συγχαρητήρια στους νικητές (αλλά και σε όλους τους συμμετέχοντες) καθώς και στην ΕΛΣΤΑΤ για την πρωτοβουλία της διοργάνωσης αυτού του πρωτότυπου διαγωνισμού.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει και για την Προϊσταμένη του Τμήματος των Διεθνών Σχέσεων της ΕΛΣΤΑΤ κ. Νεκταρία Τσιλιγκάκη που ήδη από την 1η φάση του διαγωνισμού με ευγένεια και καλοσύνη απαντούσε στις ερωτήσεις που προέκυπταν διευκολύνοντας  όχι μόνο τους διαγωνιζόμενους μαθητές αλλά και τους επιβλέποντες εκπαιδευτικούς.

Ακολούθως, μπορεί κανείς να δει τις εργασίες των στατιστικών ομάδων που ανέλυσαν ένα σύνολο δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ:

• εργασία ομάδας ΓυμΚαρλ6 (ασημένιο μετάλλιο και 2η θέση)
• εργασία ομάδας ΓυμΚαρλ1 (χάλκινο μετάλλιο και 3η θέση)

Μπορεί ο Μάρτης να είναι σκακιστικός μήνας αλλά η ισημερία της 20ης μέρας του είναι η κατάλληλη μέρα για να μετρήσει κανείς … την ακτίνα του πλανήτη μας!

Η ιδέα είναι πραγματικά πρωτότυπη και παλιά. Την εφάρμοσε για πρώτη φορά ο Ερατοσθένης ο Κυρηναίος (σπουδαίος μαθηματικός και αστρονόμος της αρχαιότητας αλλά και διευθυντής της Μεγάλης Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας) αποδεικνύοντας καταρχήν ότι η γη είναι σφαιρική και υπολογίζοντας στη συνέχεια την ακτίνα της!

Ο Ερατοσθένης είναι σε όλους γνωστός από ένα μαθηματικό παιχνίδι της α’ τάξης του γυμνασίου, το γνωστό κόσκινο του Ερατοσθένη. Που είναι ένας πίνακας που περιέχει τους αριθμούς 1 έως 100 από τον οποίο διαγράφουμε διαδοχικά αριθμούς σύμφωνα με τις οδηγίες του Ερατοσθένη. Στο τέλος απομένουν μόνο οι πρώτοι αριθμοί.

Βιογραφικά στοιχεία για τον Ερατοσθένη αλλά και πληροφορίες για το σπουδαίο πείραμά του μπορεί κανείς να διαβάσει στην  ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, διαστημικών εφαρμογών και τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Το μόνο που χρειάζεται κανείς για να επαναλάβει το πείραμα του Ερατοσθένη είναι ένα ραβδί, ένα μέτρο, ένα ρολόι, όρεξη για μερικούς υπολογισμούς και φυσικά … ηλιοφάνεια!

Και αν οι υπολογισμοί μπορεί να γίνουν κάποιες φορές τρομακτικοί στο ΕΚΦΕ Σερρών ετοίμασαν ένα απλό λογιστικό φύλλο (Μετρήσεις σκιάς Υπολογισμοί 2018) που μετατρέπει όλη τη διαδικασία σε ένα πολύ ενδιαφέρον παιχνίδι.

Πρώτα βέβαια θα πρέπει κανείς να μετρήσει με ακρίβεια τη σκιά ενός ραβδιού γνωστού μήκους που έχει τοποθετηθεί κατακόρυφα στο έδαφος και να συμπληρώσει το σχετικό Φύλλο εργασίας.

Αν ΒΓ είναι το ραβδί που είναι τοποθετημένο κατακόρυφα προς το έδαφος και ΒΔ είναι η σκιά που αφήνει (όπως φαίνεται στο πλαϊνό σχήμα) τότε οι γωνίες φ και ω είναι ίσες γιατί είναι εντός εναλλάξ.

Σε μια επίκεντρη γωνία 360 μοιρών αντιστοιχεί το μήκος (ολόκληρου του κύκλου) 2πR όπου R η ακτίνα της Γης.

Ομοίως, στην επίκεντρη γωνία ω μοιρών αντιστοιχεί το μήκος του τόξου ΑΒ.

Έτσι,

Από την παραπάνω σχέση προκύπτει αμέσως το μήκος R της ακτίνας της Γης καθώς η γωνία φ υπολογίζεται από την εφαπτομένη της ενώ το μήκος του τόξου ΑΒ μπορεί κανείς να το υπολογίσει στο διαδίκτυο (για παράδειγμα από το National Hurricane Center)

Η πρωτότυπη αυτή δράση διοργανώνεται και φέτος από τα Εργαστηριακά Κέντρα Φυσικών Επιστημών (Ε.Κ.Φ.Ε.) Σερρών, Πιερίας, Λακωνίας, Κω και Θεσπρωτίας, με την υποστήριξη του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων και της Πανελλήνιας Ένωσης Υπευθύνων ΕΚΦΕ (ΠΑΝΕΚΦΕ) και σε αυτήν συμμετέχει και το Σχολείο μας.

Το Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, διαστημικών εφαρμογών και τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών υποστηρίζει τη συγκεκριμένη δράση και παρέχει κάθε δυνατή υποστήριξη στους συμμετέχοντες.

Έτσι λοιπόν, την Τρίτη 20 του Μάρτη 2018 εκπαιδευτικοί και μαθητές από το σχολείο μας λίγο μετά τις 12 το μεσημέρι άφησαν τις αίθουσες διδασκαλίας και βγήκαν στην αυλή του σχολείου εφοδιασμένοι με τα απαραίτητα για να επαναλάβουν το πείραμα του Ερατοσθένη.

Μετά το απαραίτητο κρυφτό (και ενώ οι μικροί γεωμέτρες είχαν στήσει τα ραβδιά τους κατακόρυφα προς το έδαφος με τη βοήθεια αλφαδιών) ο Ήλιος ξεπρόβαλλε από τα λίγα σύννεφα δίνοντας την ευκαιρία στους μικρούς γεωμέτρες να πραγματοποιήσουν τις μετρήσεις τους!

Οι μικροί γεωμέτρες πραγματοποίησαν αρκετές μετρήσεις και έπειτα από τις απαραίτητες πράξεις υπολόγισαν την ακτίνα του πλανήτη μας με αξιοθαύμαστη ακρίβεια (με αποκλίσεις από 0.16% έως 3% από την πραγματική τιμή!)

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην ανάλογη δράση του 2017 οι μαθητές του Γυμνασίου Μαραθοκάμπου είχαν επίσης υπολογίσει την ακτίνα του πλανήτη μας (με απόκλιση 0.94% και 1.04%).

Παραθέτουμε ένα απόσπασμα από το δελτίο τύπου των οργανωτών:

Την ημέρα της φετινής Εαρινής Ισημερίας (Τρίτη 20 Μαρτίου 2018), περισσότεροι από 15.000 μαθητές και 1500 εκπαιδευτικοί σε περίπου 850 ελληνικά σχολεία, χωρίς να χρειαστεί να μετακινηθούν ή να ταξιδέψουν, από τα προαύλια των σχολείων τους, κατόρθωσαν να υπολογίσουν την Περιφέρεια ενός ολόκληρου πλανήτη!

Για να πετύχουν τον στόχο τους, ακολούθησαν προσεκτικά τα «βήματα» του σπουδαίου Πένταθλου, Ερατοσθένη του Κυρηναίου.

Εκείνος, με τη διάνοια, τη γνώση και τα μέσα της εποχής του, κατόρθωσε το ακατόρθωτο… Οι σύγχρονοι μαθητές του, με όχημα τις Νέες Τεχνολογίες, (Google Earth, SunCalc κ.ά.) αξιοποίησαν κατάλληλα λογισμικά, μέτρησαν, παρατήρησαν, υπολόγισαν, σχολίασαν, σκέφτηκαν επιστημονικά και κατέληξαν σε συμπεράσματα σημαντικά και διδακτικά!

Με ευρηματικότητα, επιδεξιότητα και μεράκι, μαθητές κι εκπαιδευτικοί στερέωσαν ράβδους ή άλλα κατάλληλα αντικείμενα, μέτρησαν τα μήκη τους και τα μήκη των σκιών τους, επαναλαμβάνοντας σχεδόν ευλαβικά, το ιστορικό αυτό πείραμα, το αδιαμφισβήτητα εμποτισμένο από το μεγαλείο της ελληνικής διανόησης! Οι επίδοξοι «γεω-μέτρες», οδηγήθηκαν έτσι στον υπολογισμό της ακτίνας της Γης, με σφάλμα αξιοθαύμαστα μικρό!

Η «προστιθέμενη αξία» του πειράματος του Ερατοσθένη

Εκτελώντας το ιστορικό αυτό πείραμα, τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα

• να παρατηρήσουν τη σχετική κίνηση των ουράνιων σωμάτων

• να πειραματιστούν και να χρησιμοποιήσουν τις Νέες Τεχνολογίες εποικοδομητικά

• να οδηγηθούν με τρόπο πρωτότυπο στην κατάκτηση της γνώσης

• να συνεργαστούν εποικοδομητικά μεταξύ τους και με μαθητές άλλων σχολείων

• να γνωρίσουν το μεγαλείο της εξέχουσας προσωπικότητάς ενός μεγάλου επιστήμονα και ιστορικά στοιχεία της εποχής του

• να συνειδητοποιήσουν τη διαχρονική συνεισφορά του ελληνικού στοιχείου στην ιστορία της Επιστήμης

Αξίζει να σημειωθεί ότι το «Πείραμα του Ερατοσθένη», συγκαταλέγεται στα 10 ωραιότερα πειράματα στην Ιστορία της Φυσικής (δημοσίευση στο περιοδικό Physics Word, New York 2002) και υλοποιείται με ελάχιστα μέσα και με απλή διαδικασία. Με την απλότητα όμως αυτή, είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό το ότι κατορθώνει να

• διδάσκει τις βασικές αρχές της ερευνητικής μεθοδολογίας βιωματικά στους συμμετέχοντες

• οδηγεί στην αποδοχή της χρησιμότητας των Θετικών Επιστημών για την κατανόηση του σύμπαντος κόσμου

• προσελκύει το ενδιαφέρον των μαθητών και μαγνητίζει τη σκέψη αρκετών, καλλιεργώντας τη στάση τους απέναντι στις Θετικές Επιστήμες.

Ολόκληρο το δελτίο τύπου μπορεί κανείς να το διαβάσει εδώ.

Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ – http://www.statistics.gr/), στο πλαίσιο του προγράμματος «Ανάπτυξη της στατιστικής παιδείας στην Ελλάδα», διοργανώνει, για πρώτη φορά, τον «Διαγωνισμό στη Στατιστική» στην Ελλάδα.

Σκοπός του διαγωνισμού είναι η ανάδειξη ταλαντούχων μαθητών που ενδιαφέρονται για τη στατιστική επιστήμη, τον τρόπο παραγωγής και τη χρήση των επίσημων στατιστικών στην καθημερινότητά τους, αλλά και σε άλλους τομείς της κοινωνίας, όπως στην οικονομία και τη χάραξη πολιτικής.

Στο διαγωνισμό αυτό δήλωσαν συμμετοχή 24 μαθητές του Σχολείου μας (από όλες τις τάξεις) και χωρίστηκαν σε 8 ομάδες των 3 μαθητών.

Οι μικροί φίλοι της Στατιστικής (αφού παρακολούθησαν έξτρα μαθήματα Πιθανοτήτων και Στατιστικής μετά τα πρωινά μαθήματα) κατά την πρώτη φάση του διαγωνισμού εξετάστηκαν σε τρία τεστ (βασικών στατιστικών γνώσεων, χρήση των πηγών των επίσημων στατιστικών δεδομένων και ερμηνεία στατιστικών αναφορών και πινάκων) και τελικά 4 από τις ομάδες του Σχολείου μας προκρίθηκαν στην επόμενη φάση!

Τα αποτελέσματα (όπως και τα τεστ με τις απαντήσεις) μπορεί κανείς να τα δει αναλυτικά στην ιστοσελίδα του διαγωνισμού http://www.statistics.gr/el/statistics-competition

Στην δεύτερη φάση οι “στατιστικές” ομάδες που προκρίθηκαν, θα κληθούν να πραγματοποιήσουν την ανάλυση ενός συνόλου δεδομένων που θα είναι καθολικό και θα επιτρέπει τη διερεύνηση διαφορετικών πτυχών πληροφοριών.

Ενώ οι τελικές νικήτριες ομάδες θα έχουν το δικαίωμα να διαγωνιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον “Ευρωπαϊκό Διαγωνισμό στη Στατιστική” που διοργανώνει η Eurostat από 16 Απριλίου – 4 Μαΐου 2018.