Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο συγκέντρωσε το σύνολο των νομοθετικών κειμένων (νόμοι, διατάγματα και υπουργικές αποφάσεις) της περιόδου 1899 – 1999 που αφορούν ωρολόγια και αναλυτικά προγράμματα και τα παρουσιάζει ταξινομημένα με βάση την ημερομηνία έκδοσής τους στον ιστότοπό του. Η προσπάθεια είναι από μόνη της εξαιρετικά σημαντική καθώς δίνει τη δυνατότητα όχι μόνο στους ερευνητές αλλά και σε κάθε ενδιαφερόμενο να ανατρέξει σε κείμενα που προσδιόρισαν εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις και αλλαγές σ’ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα.

“Με τη συλλογή αυτή του Π.Ι.”, όπως σημειώνει στο εισαγωγικό του σημείωμα ο Σωτήριος Γκλαβάς, “δίνεται η δυνατότητα μιας ολικής εικόνας και γενικής εκτίμησης των κατά καιρούς αλλαγών στα προγράμματα σπουδών με τις οποίες επισφραγίζονται αλλά και οριοθετούνται σημαντικές προσπάθειες για εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι τα τέλη του 20ού, όσον αφορά την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Επιπλέον ανοίγεται δρόμος στην έρευνα επιμέρους θεματικών ενοτήτων, ενώ υπάρχει πλέον ένα γενικό και ολοκληρωμένο κείμενο αναφοράς αλλά και προσφυγής σε κάθε αναγκαία μελλοντική αναμόρφωση ή αλλαγή των ωρολογίων και αναλυτικών προγραμμάτων”.

Όμως, ο τρόπος που επιλέχτηκε για την “ψηφιοποίηση” του υλικού μάλλον ακυρώνει την προσπάθεια παρά διευκολύνει την πρόσβαση σ’ αυτή. Κάθε σελίδα φωτογραφήθηκε χωριστά και παρουσιάζεται ως αρχείο εικόνας (jpg ή tiff) και μάλιστα χαμηλής ανάλυσης. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία τεράστιων αρχείων zip που περιέχουν το σύνολο των σελίδων σε μορφή εικόνας. Πχ., το ΠΔ217 του 1985, που αναφέρεται στα ωρολόγια και αναλυτικά προγράμματα των τεχνικών και επαγγελματικών Λυκείων της εποχής, αποτελείται από 158 (!) εικόνες συμπιεσμένες σ’ ένα αρχείο 50 Mb.

Κατανοώ ασφαλώς ότι η “πραγματική” ψηφιοποίηση απαιτεί χρόνο και εξειδικευμένο προσωπικό καθώς τα προγράμματα OCR (Οπτικής Αναγνώρισης Χαρακτήρων) ψηφιοποιούν πολυτονικά κείμενα, που μάλιστα προέρχονται από εκτυπώσεις όχι ιδιαίτερα ευκρινείς, παράγοντας πολλά λάθη που πρέπει να διορθωθούν και να ελεχθούν ένα προς ένα. Δεν κατανοώ όμως, στο βαθμό που το ψηφιακό υλικό υπάρχει, γιατί δεν επιλέχθηκε να μετατραπούν οι αρχικές φωτογραφίες σε αρχεία pdf για παράδειγμα, που θα πρόσφεραν τη δυνατότητα μελέτης του κειμένου χωρίς να απαιτείται το συνεχές άνοιγμα δύσχρηστων αρχείων ανά σελίδα.

Βεβαίως, όπως αναφέρει ο κ. Γκλαβάς στο εισαγωγικό του σημείωμα, έχει κατατεθεί στην ΕΥΔ/ΕΠΨΣ πρόταση για ψηφιοποίησή τους. Ποιος ο λόγος όμως, να γίνεται δυο φορές η ίδια δουλειά;

Ο πειρατής, ο κουρσάρος, έχει ξεχωριστή θέση στα παραμύθια όλου του κόσμου και στη συλλογική μνήμη λαών σαν τον δικό μας, όπου το αιώνιο φαινόμενο της πειρατείας διαμόρφωσε την ιστορία, την ανθρωπογεωγραφία και την αρχιτεκτονική του τόπου, αναφέρει σε άρθρο του στην Καθημερινή ο Νίκος Κωνσταντάρας, με αφορμή την έξαρση της πειρατείας στο Κέρας της Αφρικής.Η παλαιότερη αναφορά που έχουμε από κάπως «ιστορική» περίοδο είναι στον Ομηρο, όπου η πειρατεία παρουσιάζεται ως φυσικό αποτέλεσμα της πτώσης της κρητικής θαλασσοκρατίας. Μετά τον Μίνωα, η αθηναϊκή αυτοκρατορία και ο στόλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου επέβαλαν κάποια τάξη. Οι πολιτικές δυνάμεις πάντα εκμεταλλεύονταν τους πειρατές για να πλήξουν τα συμφέροντα άλλων λαών. Το βλέπουμε στην αρχαιότητα αλλά και πολύ αργότερα, στον 17ο αιώνα, όταν στην Καραϊβική οι Γάλλοι και Αγγλοι ενθάρρυναν τις επιθέσεις πειρατών εναντίον των πλοίων του κοινού εχθρού ? της Ισπανίας. Μόνο μετά την ήττα του Ναπολέοντα το 1815 και την επικράτηση της αγγλικής θαλασσοκρατίας εξαλείφθηκε το φαινόμενο της πειρατείας.Η περίπτωση της αρχαίας Ρώμης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στα τελευταία χρόνια της δημοκρατίας, τον 1ο αιώνα π.Χ., οι Ρωμαίοι κυριαρχούσαν στη στεριά και δεν έδειχναν ενδιαφέρον να αστυνομεύουν τις θάλασσες. Διάβαστε περισσότερα “Πειρατές”

Αν ισχύει το κλασικό “…λαός που δε γνωρίζει την ιστορία του είναι καταδικασμένος να την ξαναζήσει”, φαίνεται ότι εμείς θέλουμε να την ξαναζήσουμε. Δεν εξηγείται αλλιώς η πρεμούρα με την οποία προσπαθούμε να ξεμπερδεύουμε με την πρόσφατη ιστορία μας.

Διαβάζω στις εφημερίδες ότι το Εφετείο της Θεσσαλονίκης ετοιμάζεται να παραδώσει στην πυρά σχεδόν το σύνολο του αρχείου του από το 1914 έως το 1996. 

Σε συνεδρίασή της στις 30 Οκτωβρίου η επιτροπή του Εφετείου ( κάτι παθαίνουμε όταν μπαίνουμε σε ΕΠΙΤΡΟΠΗ) απεφάνθη πως το παραπάνω αρχείο «ουδεμία χρησιμότητα ή ιστορική αξία έχει» (κρατάτε με) που να δικαιολογεί τη φύλαξή του, και με επίκληση ενός Βασιλικού Διατάγματος του 1966 (πρόσφατο) αποφάσισε την εκποίησή του προς πολτοποίηση για βιομηχανική χρήση (δηλ η δικογραφία της υπόθεσης Λαμπράκη χασαπόχαρτο) ή την καταστροφή του διά πυρός (ή προσάναμμα). Διάβαστε περισσότερα “Γραφειοκράτες και ιστορική μνήμη”

Σήμερα συμπληρώνονται 70 χρόνια από τη «νύχτα των κρυστάλλων» (τα σπασμένα κρύσταλλα από τις βιτρίνες και τα παράθυρα καταστημάτων και κατοικιών των Εβραίων, των συναγωγών, που δέχτηκαν τις επιθέσεις του όχλου με τις αρχές απλώς να παρακολουθούν). Μέσα σε μια νύχτα σκοτώθηκαν περισσότεροι από 90 Εβραίοι και 30.000 οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Η 9η Νοεμβρίου έχει καθιερωθεί ως “Διεθνής Ημέρα κατά του φασισμού και του αντισημιτισμού” υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.

Δείτε: UNITED for Intercultural Action 

Κάθε φορά που σφίγγουν τα ζόρια, επιστρέφω με χαρά στα παιδικά αναγνώσματα αναζητώντας παραμυθία στο παραμύθι. Χιλιοδιαβασμένες ιστορίες του Βερν έχουν πάντα κάτι καινούργιο να μου πουν, ήρωες και υπερήρωες βοηθούν στη διαφυγή από την καθημερινότητα. Κυρίως όμως, είναι πάντα εκεί, οικείοι και μαζί άγνωστοι, πρόθυμοι οδηγοί σε αποδράσεις που δε χρειάζονται βαρύγδουπες αναλύσεις και εντάξεις.

Μέσα σ’ αυτούς τους ήρωες, αγαπημένος ίσως το ίδιο με τους ήρωες του “Δυο χρόνια διακοπές” του Βερν, ο Ροβινσώνας Κρούσος. Μεγαλώνοντας, κάπου είχε πάρει το μάτι μου ότι ο συγγραφέας του Ντάνιελ Νταφόε είχε πλάσει τον χαρακτήρα στηριζόμενος στην πραγματική ιστορία ενός Σκοτσέζου ναυτικού. Και να που τώρα η αρχαιολογική σκαπάνη έρχεται να επιβεβαιώσει την αρχική υπόθεση. 

Σύμφωνα με άρθρο της Καθημερινής αρχαιολόγοι έφεραν στο φως ίχνη από τον τόπο διαμονής του πραγματικού Ροβινσώνα Κρούσου. Πρόκειται για τον Σκοτσέζο ναυτικό Αλεξάντερ Σέλκιρκ, ο οποίος το 1704, με τη θέλησή του, εγκατέλειψε το πλοίο του, μετά από διαμάχη με τον πλοίαρχό του, και αποβιβάστηκε το 1704 σε ένα μικρό τροπικό ερημονήσι του Ειρηνικού Ωκεανού, το Άγκουας Μπουένας, όπου και παρέμεινε μόνος του για πέντε περίπου χρόνια, πριν ένα άλλο βρετανικό πλοίο, το 1709, τον πάρει μαζί του πίσω στην πατρίδα του. Διάβαστε περισσότερα “Αλεξάντερ Σέλκιρκ: ο πραγματικός Ροβινσώνας Κρούσος”

Με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς θα φτάσει στα σχολεία η γνωστή εγκύκλιος για τις αναθέσεις μαθημάτων ανά ειδικότητα χωρίς ιδιαίτερες αλλαγές σε σχέση με το παρελθόν. (Η μόνη αλλαγή αφορά στις αναθέσεις του κλάδου ΠΕ33 για τον οποίο όμως δεν προβλέπονται θέσεις μονίμων εκπαιδευτικών). Για μια ακόμα χρονιά η διδασκαλία της Ιστορίας θα δίνεται -έστω ως δεύτερη ανάθεση- σε θεολόγους, καθηγητές αγγλικής, γαλλικής, γερμανικής και νομικούς.

Αφελής ερώτηση: με ποιο κριτήριο ανατίθεται η διδασκαλία της Ιστορίας σε ειδικότητες πλην φιλολόγων; Και αν η απάντηση είναι το αφοπλιστικό “…έλα μωρέ, θα διαβάσουν πέντε πράγματα και θα τα πουν” γιατί δεν ισχύει το ίδιο για όλα τα μαθήματα;

Με ποιο κριτήριο -μόνη η Ιστορία από όλα τα μαθήματα- θεωρείται πάρεργο και “συμπλήρωση ωραρίου” για πέντε ειδικότητες;

Σε πόσα σχολεία η Ιστορία ανατίθεται εκ προοιμίου σε άσχετες ειδικότητες στο πλαίσιο μιας κακώς νοούμενης συναδελφικής αλληλεγγύης;

Και μη μου πείτε πως η πρακτική αυτή δεν έχει σχέση με το επίπεδο των ιστορικών γνώσεων των μαθητών…

Ας το θυμηθούμε την επόμενη φορά που με την ευκαιρία κάποιας επετείου θα δούμε τα γνωστά εξυπνακίστικα ρεπορτάζ με μαθητές να τοποθετούν τον Κολοκοτρώνη στην πύλη του Πολυτεχνείου και τον Βενιζέλο στα Δερβενάκια…