Η φοίτηση ενός παιδιού στο προνήπιο και το νηπιαγωγείο αποτελεί ορόσημο στη ζωή του, καθώς καλείται να αποχωριστεί τη θαλπωρή του σπιτιού του και να ενταχθεί σε μια νέα κοινωνική ομάδα όπου θα κάνει τα πρώτα του εκπαιδευτικά βήματα. Στο νηπιαγωγείο οι μικροί μαθητές εφοδιάζονται με ένα ευρύ φάσμα ικανοτήτων και δεξιοτήτων γνωστικής αλλά και κοινωνικοσυναισθηματικής φύσεως. Στο δημοτικό καλούνται να μάθουν πολύ γρήγορα καινούργιες συμπεριφορές και να ξεμάθουν συνήθειες και τρόπους εργασίας. Η ομαλή μετάβαση από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό, εξαρτάται κυρίως από την κοινωνική, γνωστική και συναισθηματική επάρκεια του παιδιού.

Όταν τα παιδιά μεταβαίνουν από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό σχολείο, αυτά και η οικογένειά τους συχνά βιώνουν μια περίοδο σημαντικών αλλαγών. Τα παιδιά γίνονται μέλη μιας μεγαλύτερης ομάδας με μεγαλύτερες απαιτήσεις και συνήθειες. Επίσης το πρόγραμμα και η μέθοδος διδασκαλίας αλλάζουν. Στο δημοτικό σχολείο η ανάμειξη των γονιών είναι μεγαλύτερη και πιο ουσιαστική και τα παιδιά βιώνουν νέες συμπεριφορές και προσδοκίες τόσο από τους γονείς όσο και από τους εκπαιδευτικούς (Einarsdottir, 2003). Η μετάβαση επιφέρει αλλαγές και στο συναισθηματικό κόσμο των παιδιών όπως κάθε αλλαγή άλλωστε.

Παρακάτω παραθέτονται κάποιες συμβουλές στους γονείς που θα βοηθήσουν στη ομαλή μετάβαση των παιδιών τους στη νέα βαθμίδα εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και κατά τις αρχές της Α’ Δημοτικού, οι γονείς καλό είναι να :

• Να έχουν διαβάσει βιβλία μαζί με το παιδί
• Να έχουν εφαρμόσει πρόγραμμα και ρουτίνα στη καθημερινότητα του παιδιού(φαγητό, ύπνος κλπ)
• Παρέχουν ενθάρρυνση στην ανάληψη πρωτοβουλιών, της υπευθυνότητας και της αυτονόμησής τους μέσα από δουλειές όπως το μάζεμα των παιχνιδιών, η τακτοποίηση του δωματίου τους, βοήθεια σε ψώνια του σουπερμάρκετ…
• Να έχουν θετική στάση απέναντι στο σχολείο
• Να μεταφέρουν την αγάπη τους για αυτό και τη σημασία που έχει για το υπόλοιπο της ζωής τους
• Να λύνουν όλες τις απορίες που θέτει το παιδί με ειλικρίνεια
• Να δημιουργήσουν με τους δασκάλους σχέσεις συνεργασίας
• Να ανταποκρίνονται θετικά στο κάλεσμά τους
• Να ελέγχουν το άγχος τους
• Να ενθαρρύνουν την αυτόνομη μελέτη
• Να δείχνουν σεβασμό και κατανόηση στις ιδιαιτερότητες τους ή σε δυσκολίες που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν στη πορεία της μαθησιακής τους πορείας
• Να γνωρίζουν ότι το κάθε παιδί έχει το δικό του χρόνο προσαρμογής
• Δε μαθαίνουν όλοι το ίδιο (σε περίπτωση δυσκολιών)

Ο ρόλος των γονιών στη συνέχεια της χρονιάς εξακολουθεί να είναι ενεργός. Στη συνέχεια προτείνονται κάποιες συμβουλές που θα βοηθήσουν στην πορεία των παιδιών τους στο σχολείο αλλά και κάποιες πρακτικές που καλό είναι να αποφεύγονται:

Πρέπει:

• Να δίνουν σημασία στη προσπάθεια
• Να ενισχύουν συναισθηματικά το παιδί
• Να χτίζουν βήμα-βήμα την αυτοπεποίθησή του
• Να σέβονται τη δουλειά του
• Να εκφράζουν τον θαυμασμό τους για ό,τι μαθαίνει
• Να αποφεύγουν αποδοκιμαστικές φράσεις(π.χ. πώς το έκανες αυτό έτσι;/μα αν είναι δυνατόν… /τα έκανες θάλασσα.. κλπ)
• Να δείχνουν ανοχή
• Να περιορίζουν τη χρήση προστακτικής (π.χ. αντί για διάβασε τώρα→ Είναι/ήρθε η ώρα να διαβάσεις)
• Να μπαίνουν στη θέση του παιδιού
• Να κάνουν διάλογο μαζί του
• Να έχουν κοινή γραμμή και οι δύο γονείς

Δεν πρέπει:

• Να εκνευρίζονται
• Να πιέζουν το παιδί
• Να παρεμβαίνουν δίνοντας του την «έτοιμη» λύση, γίνοντας επομένως οι ίδιοι μαθητές
• Να χαρακτηρίζουν το παιδί (π.χ. τεμπέλης, ανίκανος κλπ)
• Να δίνουν έμφαση στα λάθη, αλλά στις επιτυχίες του
• Να το συγκρίνουν με άλλες ασχολίες/δραστηριότητες στις οποίες τα πάει καλά
• Να το συγκρίνουν με μεγαλύτερα αδέλφια/φίλους ή με τους εαυτούς τους ως μαθητές

Οι παραπάνω συμβουλές αποτελούν προτάσεις. Ο κάθε γονιός υιοθετεί αυτές που ταιριάζουν καλύτερα στην οικογένεια του. Αυτό που θα λέγαμε ότι έχει σημασία είναι η συνεχής ενημέρωση και φυσική παρουσία στο χώρο του σχολείου και των δύο γονέων, η οποία συνδέεται άρρηκτα με την ομαλή μετάβαση και την επιτυχημένη πορεία του
παιδιού. Η εμπιστοσύνη των γονιών στο σχολείο και στα πρόσωπα που το στελεχώνουν (Διευθυντής/ντρια, εκπαιδευτικοί, ψυχολόγο ή/και κοινωνικό λειτουργό) και η αδιαπραγμάτευτη διαθεσιμότητά τους αποτελούν σημαντικούς παράγοντες όχι μόνο στη διαδικασία της μετάβασης αλλά και στην πορεία τους εν γένει.

Καλή αρχή με εμπιστοσύνη στις δυνατότητες των παιδιών σας!

Ανδριάνα Ασημακοπούλου
Ψυχολόγος Νηπιαγωγείου Βλαχάτων

Βιβλιογραφία:
Johanna Einarsdottir (2018). When the bell rings we have to go inside: Preschool Children’s Views on the primary School. European Early Childhood Education Research Journal vol.11, 35-49
Ηλεκτρονική πηγή:
www. slideshare.net