Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΙΣ 11 ΓΑΤΕΣ
Στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας, ένα νέο πρόγραμμα πρόληψης που φέρει την επωνυμία « Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΙΣ 11 ΓΑΤΕΣ» ξεκινά να εφαρμόζεται στο νηπιαγωγείο μας.
Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς και θα συντονίζεται από την εκπαιδευτικό της τάξης κ. Κουσουντίδου Ευστρατία, η οποία είναι εκπαιδευμένη στην εφαρμογή του συγκεκριμένου παιδαγωγικού υλικού.
Ο στόχος του προγράμματος είναι να συμβάλει στην προσωπική και κοινωνική εκπαίδευση των μαθητών, δίνοντας τη δυνατότητα στα παιδιά να επεξεργαστούν και να συζητήσουν βασικά θέματα που τους απασχολούν στην καθημερινότητα τους όπως η επικοινωνία, η συνεργασία, η φιλία, ο φόβος, η ευτυχία κ.α.
Κυρίως όμως μέσω των επεισοδίων του παραμυθιού «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΙΣ 11 ΓΑΤΕΣ» έχει σκοπό να βοηθήσει τα παιδιά προσχολικής ηλικίας να προσεγγίσουν και να μάθουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους.
Τα παραπάνω επιτυγχάνονται με διάφορες εκπαιδευτικές μεθόδους όπως: ομαδικές ασκήσεις, καλλιτεχνική δημιουργία, ζωγραφική, παίξιμο ρόλων, συζήτηση και κυρίως μέσα από το παραμύθι και το παιχνίδι.
Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με το επιστημονικό προσωπικό του ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Π.Ε. ΚΟΖΑΝΗΣ «ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ» και με την υποστήριξη της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Κοζάνης.
Αφού πήραμε τις υπεύθυνες δηλώσεις των γονέων για τη συμμετοχή των παιδιών τους στο πρόγραμμα, ξεκινήσαμε δίνοντας όνομα στην ομάδα μας (Πασχαλίτσες) και προσδιορίζοντας τους κανόνες που πρέπει να διέπουν την ομάδα μας.
Στη συνέχεια “αντιγράψαμε ” τους κανόνες στο προσωπικό μας συμβόλαιο και αφού το υπογράψαμε όλοι, ο κάθε μαθητής το κράτησε στο αρχείο του.
Αφού γνωρίσαμε τους ήρωες της αυλής, ζωγραφίσαμε τη γάτα που μας άρεσε περισσότερο.
Πήραμε και καινούργιους φακέλους ,όπου θα βάζουμε όλες τα έργα που θα δημιουργούμε κατά τη διάρκεια του προγράμματος
Γίναμε γάτες και παίξαμε το παιχνίδι “βρες τη φωλιά σου”
1ο κεφάλαιο: ” Το κρυφό ραντεβού”
Με αφορμή το συγκεκριμένο απόσπασμα, μιλήσαμε για μυστικά, μάθαμε να ξεχωρίζουμε τα καλά από τα κακά, και αποφασίσαμε ότι τα καλά μυστικά δεν τα προδίδουμε, ενώ τα κακά τα λέμε αμέσως σε κάποιον μεγαλύτερο για να μας βοηθήσει.
Στη συνέχεια παρακολουθήσαμε το βιντεάκι “Το μυστικό του Βίκτωρα”
και μάθαμε τον κανόνα του εσώρουχου.
2ο κεφάλαιο: “Ο γάτος Σιάμ και το μαγικό φίλτρο”
Με αφορμή το συγκεκριμένο επεισόδιο συζητήσαμε για την ευτυχία και για το τί μας κάνει χαρούμενους και καταλήξαμε ότι δεν μπορούμε να είμαστε συνέχεια ευτυχισμένοι όπως και ότι δεν υπάρχουν μυστικά φίλτρα που μπορούν να μας κάνουν χαρούμενους.
Στη συνέχεια σκεφτήκαν πράγματα που κάνουν την μέρα μας καλή και κακή, τα έγραψα σε ένα χαρτί:
και στη συνέχεια η κάθε ομάδα διάλεξε από τη λίστα αυτά που θεώρησε πιο σημαντικά και δημιούργησε τη δική της αφίσα.
3ο κεφάλαιο:” Ο Παντοφλίνος φοβάται το σκοτάδι”
Το συγκεκριμένο κεφάλαιο έγινε μέσω webex. Μιλήσαμε για τον φόβο, τα διάφορα είδη φόβου, το ψεύτικο θάρρος και τη μαγική λύση των προβλημάτων.
Μέσα από συζήτηση και κατάλληλες ερωτήσεις προσπαθήσαμε να επαναφέρουμε στο χώρο του «φυσιολογικού» τους φόβους, να δείξουμει ότι είναι κοινοί σε πολλούς ανθρώπους, να τους αποδραματοποιήσουμε και να μετριάσουμε το δυσάρεστο συναίσθημα που προκαλούν. Οι ερωτήσεις που τέθηκαν στα παιδιά θα τους επιτρέψουν να «εξορκίσουν» τους φόβους τους μιλώντας γι’ αυτούς, καταρχήν έµµεσα κι έπειτα άµεσα.
Στη συνέχει παίξαμε ένα Παιχνίδι /Συνειδητοποίηση μέσω της μίμησης:
Άφησα στους µαθητές το χρόνο να συζητήσουν για να διαλέξουν τι θα µιµηθούν και να αποφασίσουν ποιος θα κάνει τι, κ.λ.π. Στη συνέχεια με τη σειρά δίνουν την «παράστασή» τους. Οι θεατές προσπαθούν να µαντέψουν το φόβο που παρουσιάστηκε. Εάν χρειαστεί θέτουν ερωτήσεις στις οποίες δεν απαντούν παρά κουνώντας το κεφάλι, για να πουν ναι ή όχι. Αυτή η συµπληρωµατική δραστηριότητα στοχεύει στην επαναφορά στο χώρο τού «φυσιολογικού» και στην αποµυθοποίηση ορισµένων φόβων µέσα από µια «δραµατοποιηµένη παρουσίαση»
4ο κεφάλαιο:” Ο θάνατος του παππού της Βούλας”
Και το κεφάλαιο αυτό έγινε μέσω webex.Ο σκοπός του συγκεκριμένου σεναρίου είναι:
– Να βοηθήσει τα παιδιά να καταλάβουν: ότι όλοι κάποια στιγμή χάνουμε κάτι περισσότερο n λιγότερο σημαντικό.
– Ότι η απώλεια ενός ατόμου ή ενός αντικειμένου προκαλεί δυνατά συναισθήματα, πόνο και στενοχώρια.
– Ότι αυτά τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και απαραίτητα και ότι πρέπει να εκφραστούν και να δουλευτούν.
Αρχικά ζήτησα από τα παιδιά να σκεφτούν και να επιλέξουν ένα παράδειγμα από κάτι ή κάποιον που έχουν χάσει και να σκεφτούν πως ένοιωσαν (σχετικά συναισθήματα). Στη συνέχεια
να συμπληρώσουν την ημιτελή φράση:
«Κάτι που έχασα κάποτε……..
Ένοιωσα………………………..»
Ζήτησα από τα παιδιά να αναφερθούν σε ένα γεγονός που θυμούνται ξεκάθαρα.
Κατέγραψα όλα τα συναισθήματα που εκφράζουν, ενθαρρύνοντας τα παιδιά να εντοπίσουν και τα τωρινά τους συναισθήματα σχετικά.
Στην επόμενη δραστηριότητα ζήτησα από τα παιδιά να κλείσουν τα μάτια τους και να σκεφτούν κάτι πολύ πολύτιμο γι΄αυτά, π.χ. το ποδήλατό τους και να φανταστούν ότι πάνε να το χρησιμοποιήσουν μια μέρα και αυτό λείπει.
Ερωτήσεις πιθανές:
- Πως νοιώθετε;
- Τι κάνετε τότε;
Ζήτησα από τα παιδιά να ανταλλάξουν τα συναισθήματα τους με την ομάδα και κατέγραψα τα συναισθήματα όπως και πριν.
5ο κεφάλαιο:”Πρόσκληση σε αγώνα”
Ο στόχος της ενότητας είναι να δείξουμε ότι η εξαπάτηση και το ψέμα μπορούν να φέρουν οφέλη, αλλά αυτά δε διαρκούν πολύ, ενώ τα αποτελέσματα τους αργά ή γρήγορα θα είναι δυσάρεστα. Το ψέμα δεν πάει μακριά.
Ξεκινήσαμε με ένα παιχνίδι: Το κάθε παιδί καλείται να σκεφτεί και να γράψει ή και να ζωγραφίσει σε μια κόλλα Α4 2 γεγονότα. Το ένα θα είναι αληθινό γεγονός και το άλλο θα είναι ψέμα. Στη συνέχεια, οι υπόλοιποι στην ομάδα θα πρέπει να μαντέψουν, αφού διηγηθεί το κάθε παιδί τα γεγονότα του, ποιο ήταν το αληθινό και ποιο το ψεύτικο.
Πως το κατάλαβαν;
6ο κεφάλαιο:¨Ο Μουσούδης, η Λευκή, η Μαργαριταρένια και η φιλία¨
Οι στόχοι της ενότητας είναι:
-Να καταλάβουμε πόσο σπουδαίο είναι να έχουμε φίλους στη ζωή μας
-Να βρούμε την ποιότητα της καλής φιλίας, πώς είναι η καλή φιλία
Στο τέλος της ενότητας δημιούργησε ο καθένας μια φανταχτερή διαφήμιση για τον εαυτό του ώστε να πείσουμε τους άλλους να μας προτιμήσουν για φίλους 
7ο κεφάλαιο:”Ένα άσχημο αστείο”
Στο κεφάλαιο αυτό βοηθάμε τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν ότι καμιά φορά η συμμετοχή σε μια ομάδα μπορεί να οδηγήσει σε πράξεις που δε θέλουμε να κάνουμε ή σε πράξεις ανέντιμες, λανθασμένες. Ο στόχος είναι να εξετάσουμε πως και γιατί υπάρχει αυτή η πίεση από την ομάδα και πως αφήνουμε να μας παρασύρουν οι άλλοι. (Τρέμουμε την αρνητική γνώμη των άλλων;)
Στην ενότητα αυτή παίξαμε διάφορα παιχνίδια ρόλων που είχαν να κάνουν με την πίεση στην ομάδα των συνομηλίκων.
Στη συνέχεια ζητήσαμε από τα παιδιά να προσδιορίσουν τις διαφορετικές µορφές πίεσης που εµφανίστηκαν κατά το παιχνίδι ρόλων και συζητήσαμε πιθανούς τρόπους αντιµετώπισης της πίεσης ή να δώσουν δύο δυναµικές απαντήσεις σεβόµενοι τη γνώµη των άλλων. Ψάχνουν να βρουν τον πλέον αυθόρµητο και «φυσικό» τρόπο και η τάξη αναφέρει διάφορες δυναµικές απαντήσεις στην κατάσταση που παρουσιάστηκε.
Για το κλείσιμο της ενότητας διαβάσαμε στα παιδιά το παρακάτω φυλλάδιο:
Φυλλάδιο
ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΙΕΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΟΜΗΛΙΚΩΝ
Υπάρχουν φορές που οι φίλοι σου προσπαθούν να σε πείσουν να κάνεις το ένα ή το άλλο πράγµα. Εσύ, πιθανόν, δε θέλεις να κάνεις αυτό που σου λένε, αλλά δυσκολεύεσαι να αντιµετωπίσεις την κατάσταση. Ίσως οι παρακάτω συµβουλές σού φανούν χρήσιµες.
Πριν εξετάσεις αυτές τις συµβουλές είναι σηµαντικό να καταλάβεις ότι για να αντισταθείς επιτυχώς στην πίεση θα πρέπει να θέλεις να αντισταθείς και να αποφασίσει ς ο ίδιος για το τι θέλεις να κάνεις.
Συµβουλή 1
Κράτησε τη θέση σου, κάνε υποµονή, περίµενε λιγάκι. Αυτοί που ασκούν την πίεση θα καταλάβουν και θα υποχωρήσουν. Ίσως και ν’ αρχίσουν να παίρνουν στα σοβαρά τη θέση σου. Όλοι αναγνωρίζουµε το θάρρος όταν και όπου το συναντούµε.
Συµβουλή 2
Μην κατεβάζεις το κεφάλι, να είσαι περήφανος για τη θέση σου. Είναι πολύ δύσκολο να υποµένει κανείς την πίεση, γι’ αυτό να νιώθεις περήφανος που έχεις το θάρρος να διεκδικείς το δικαίωµά σου να αποφασίσεις ο ίδιος για το τι θα κάνεις.
Συµβουλή 3
Προσπάθησε να σκεφτείς ό,τι ξέρεις και έχεις µάθει για την αντιµετώπιση βρισιάς, πειράγµατος, απόρριψης ή αποµόνωσης. Να θυµάσαι ότι δεν είσαι ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος που οι φίλοι τον φέρνουν σε δύσκολη θέση.
Συµβουλή 4
Αν οι συγκεκριµένοι φίλοι που σε πιέζουν πραγµατικά δε σου αφήνουν περιθώρια ανεξάρτητης συµπεριφοράς, θα πρέπει να σκεφτείς σοβαρά να βρεις µία νέα παρέα που θα δείχνει περισσότερο σεβασµό στις αποφάσεις σου.
8ο κεφάλαιο:«ΟΤΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΝΩΜΕΝΟΙ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ, ΕΙΜΑΣΤΕ ΔΥΝΑΤΟΙ»
Σαν άνοιγμα της ενότητας αυτής παίζουμε το Παιχνίδι: ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΚΑΡΕΚΛΕΣ ΑΝΑΠΟΔΑ, που έχει σαν στόχο την ανάπτυξη της συνεργασίας και το δέσιµο της οµάδαs.
Εξηγούμε στα παιδιά ότι θα παίξουµε το γνωστό παιχνίδι «µουσικέs καρέκλεs», µε έναν διαφορετικό τρόπο.
θα τοποθετήσω στον κύκλο µία καρέκλα λιγότερη από τον αριθμό των συµµετεχόντων. θα σταθούµε στον κύκλο, μέσα από τις καρέκλεs, και όταν ακούσουµε τη µουσική θα αρχίσουµε να τρέχουµε γύρω γύρω.
Μόλιs σταµατάει n µουσική, θα καθόµαστε στις καρέκλεs και, επειδή είναι κατά µία λιγότερες, πάντα ένας θα µένει χωρίs καρέκλα. Αντί να βγαίνει από το παιχνίδι, όπωs συνηθίζεται θα κάθεται στην ίδια καρέκλα µε κάποιον άλλο. Σε κάθε γύρο θα βγάζουµε µία καρέκλα. Στόχοs µαs είναι να καταφέρουµε να καθίσουµε όλοι µαζί οε µια καρέκλα. As ξεκινήσουµε.
Μετά το τέλος του παιχνιδιού καθόμαστε στον κύκλο και συζητήσουµε πώs νιώσαµε και τι παρατηρήσαµε:
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
./ Πώs νιώσατε που ανατράππκε κάτι που το έχετε συνηθίσει αλλιώs;
./ Πώs ήταν για εσάs, αντί να εκτοπίζετε κάποιον, να του δίνετε χώρο; Αντί να τον ανταγωνίζεστε, να συνεργάζεστε;
./ Ποια στοιχεία το επέτρεψαν;
Αφού διαβάσαμε την σημερινή ιστορία, συζητήσαμε ποια πράγματα κάνουμε στο σχολείο μόνοι και ποια σε συνεργασία; (Γράφουμε μια εργασία μαζί ή μόνοι, διαβάζουμε μόνοι, ζωγραφίζουμε παρέα ή μόνοι, στη γυμναστική άλλες ασκήσεις τις κάνουμε μόνοι κι άλλες σε συνεργασία)
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα ή τα μειονεκτήματα, όταν δουλεύω μόνος/η;
Πλεονεκτήματα
“Παίρνω αυτοκόλλητο ή μπράβο, τελειώνω πιο γρήγορα, δε με ενοχλούν, το κάνω όπως θέλω, δε μαλώνουμε ποιος θα είναι ο αρχηγός.”
Μειονεκτήματα
“Νιώθω μοναξιά, δεν έχω παρέα να μιλήσω, δε μπορώ να ακούσω μια πιο σωστή γνώμη, δεν έχω φίλο στις δύσκολες ώρες για βοήθεια, δυσκολεύομαι να βρω μόνος τη λύση.”
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα ή τα μειονεκτήματα, όταν δουλεύω με ομάδα;
Πλεονεκτήματα
“Παίρνω όλοι μαζί μπράβο, βοηθάει ο ένας τον άλλο, τελειώνουμε πιο γρήγορα, έχουμε πιο πολλές ιδέες, βρίσκουμε πιο πολλές λύσεις, γνωριζόμαστε καλύτερα, κάνουμε φιλίες, δυο μυαλά σκέφτονται καλύτερα από ένα.”
Μειονεκτήματα
“Δε γίνεται πάντα το δικό μου, περιμένω να ακούσω και τους άλλους, γίνεται φασαρία, δε συμφωνούμε πάντα.”
Πώς νιώθω όταν συνεργάζομαι;
“Πολύ ωραία, με βοήθησε η ομάδα, συνεργαστήκαμε πολύ καλά, δεν είχαμε κανένα πρόβλημα, δε δυσκολευτήκαμε.”
9ο κεφάλαιο:«Η ΒΑΡΥΣΤΟΜΑΧΙΑ ΤΟΥ ΜΟΥΣΟΥΔΗ»
1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ «Ο ΑΡΡΩΣΤΟΣ ΚΟΥΚΛΟΣ» Εμφανίζουμε ένα ζωγραφιστό σε χαρτόνι λυπημένο στην έκφραση κούκλο. Χρησιμοποιούμε έννοιες όπως άρρωστος, κουρασμένος, πεινασμένος, λυπημένος, υγιής. Προτείνουμε να κάνουμε τον κούκλο να γελάσει. Να του κάνουμε αστεία, γκριμάτσες, ανέκδοτα. Μήπως να τον ταΐσουμε καλά, να τον πάμε στον γιατρό;
Αφού κάνουν τα παιδιά κάποια από αυτά,προχωράμε στην ανάγνωση της ενότητας και αφού την αναλύσουμε και την συζητήσουμε προχωράμε στην 2η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ « Ο Υγιης Κούκλος».Εμφανίζουμε τώρα ένα ζωγραφιστό σε χαρτόνι χαρούμενο στην έκφραση κούκλο, που έγινε καλά. Μέσα από την συζήτηση τα παιδιά πρέπει να κατανοήσουν ότι έχει σχέση ο τρόπος που φροντίζουμε τον εαυτό μας με την ποιότητα της ζωής και την υγεία μας και ότι η κάθε αρρώστια χρειάζεται την κατάλληλη θεραπεία.
10ο κεφάλαιο:¨Ο ΤΙΓΡΗΣ ΚΑΙ Η ΛΑΘΟΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ¨
11ο κεφάλαιο:¨Η επίσκεψη της Χαλιμάς¨
12ο κεφάλαιο: “Ο ΧΙΟΝΑΤΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΟΦΑΣΗ¨
