«

»

Ιαν 01

Εκτύπωσέ το Άρθρο

Υγεία, η παγκόσμια ευχή με την αλλαγή του χρόνου. Η απειλή της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα , πολιτικές πρόληψης & ο ρόλος του σχολείου

           Το πως ορίζεται  η υγεία και η ασθένεια ως κοινωνική αναπαράσταση  διαφέρει ανάλογα με τις πολιτιστικές διαφορές, τις ιδέες και πεποιθήσεις, την εκπαίδευση και την παιδεία αλλά και τις θρησκευτικές αντιλήψεις (για τη ζωή, το θάνατο, την αμαρτία, την τιμωρία, το μίασμα), καθώς και τις αντιλήψεις για το σώμα (για τα όρια του, την καθαριότητα, την εικόνα του, το φύλο του) που υπάρχουν σε κάθε κοινωνία.


 Η απειλή της  δημόσιας υγείας στη χώρα μας. Η κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα, οι λανθασμένες διατροφικές συνήθειες και επιλογές, η έλλειψη άσκησης, η παχυσαρκία, το άγχος και η έλλειψη μέτρων ασφαλείας κατά την οδήγηση, είναι μερικοί από τους παράγοντες που προκαλούν νόσους και ατυχήματα που ευθύνονται για το μεγαλύτερο αριθμό θανάτων στις δυτικές και άλλες υπό ανάπτυξη κοινωνίες. Μια διαπίστωση που, χρόνια πριν, ο Σ. Δοξιάδης έφερνε στο προσκήνιο δηλώνοντας ότι: «οι μεγαλύτεροι εχθροί για την υγεία δεν είναι τα μικρόβια, οι ιοί ή ο καρκίνος, αλλά η φτώχεια, η άγνοια και η εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο» (Δοξιάδης 1997). Κατά συνέπεια, καμία υπηρεσία υγείας δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις ανάγκες της σύγχρονης εποχής, ούτε να αντιμετωπίσει σύγχρονα προβλήματα αν δεν αναγνωριστεί η μεγάλη σημασία που έχουν οι κοινωνικές συνθήκες των οικονομικά ασθενών, και αν δεν βελτιωθεί η ζωή τους.

              Οι επιπτώσεις της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης στην χώρα μας για ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού υπήρξαν πολύ σοβαρές. Σε περιόδους κρίσης διεθνώς εμφανίζεται έξαρση σε λοιμώδη νοσήματα (φυματίωση, γρίπη, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα), λόγω της επιδείνωσης των συνθηκών διαβίωσης και τη δυσκολία πρόσβασης σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Στην Ελλάδα το 2010 καταγράφηκε επανεμφάνιση της ελονοσίας και κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου, ενώ η μόλυνση από τον ιό HIV σε χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών αυξήθηκε το 2011 πάνω από 1000%, λόγω της διακοπής του προγράμματος διανομής δωρεάν συρίγγων. Σύμφωνα με στοιχεία  στο πλαίσιο  μεγάλης  πανελλαδικής έρευνας Hellas Health VI που υλοποίησε το ΙΚΠΙ το Μάιο του 2015  (τα αποτελέσματα  εδώ), μεταξύ των άλλων, καταγράφεται πως το 35,7% των Ελληνίδων ηλικίας άνω των 40 δεν έχουν κάνει ποτέ μαστογραφία, στην παιδική παχυσαρκία η χώρα μας είναι πρώτη ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ, ενώ τα τελευταία χρόνια οι Έλληνες έχουν περιορίσει την κατανάλωση αλκοόλ και καπνού. Από το 2014, δε, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, σχεδόν 30% του πληθυσμού ηλικίας άνω των 15 ετών δήλωνε πως έχει περιορίσει τις δραστηριότητές του λόγω προβλημάτων υγείας. Η έρευνα διαπιστώνει ότι εν μέσω κρίσης η υγεία των πολιτών στην Ελλάδα έχει επηρεαστεί (ειδικά η ψυχική υγεία), οι δαπάνες στον τομέα της υγείας έχουν επηρεαστεί επίσης, ενώ το σύστημα υγείας έχει πιεστεί έντονα.  Συνοπτικά  η έρευνα αυτή διαπιστώνει :

α. Επιδείνωση της υγείας, κυρίως της ψυχικής, ιδιαίτερα για τα κατώτερα στρώματα.
β. Λήψη 
μειωμένης ιατρικής περίθαλψης, ειδικά για τους ανέργους και τους συνταξιούχους.
γ. Γίνεται 
προβληματική η πρόσβαση στο φάρμακο.
δ. Αυξάνονται οι 
ιδιωτικές δαπάνες υγείας.

ε. Επιβαρύνονται οικονομικά όλες οι εισοδηματικές κατηγορίες.
Η μέριμνα  και η φροντίδα για την πρόληψη και την προαγωγή της υγείας θα πρέπει να είναι στο πρώτο πλάνο της εθνικής στρατηγικής της χώρας μας στον τομέα της υγείας, έχοντας ως  επίκεντρο τον άνθρωπο, πάνω και πέρα από οργανωμένα, συγκρουόμενα ή επενδυμένα συμφέροντα. Σκοπός των υπηρεσιών υγείας θα πρέπει να είναι η βελτίωση και η προαγωγή της υγείας όλων των πολιτών, δίνοντάς τους τις απαραίτητες πληροφορίες, ενδυναμώνοντάς τους να παραμείνουν υγιείς, κάνοντας την καλύτερη χρήση των υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής φροντίδας, χαράζοντας μια συγκεκριμένη στρατηγική (μέτρα πρόληψης, νομοθεσία)  ώστε να εξασφαλιστεί το μέγιστο επίπεδο υγείας του γενικού πληθυσμού.

           Η πολιτική τάξη στην Ελλάδα  (με οποιοδήποτε χρώμα, κόμμα ή παράταξη) για να μπορέσει να επιτύχει πραγματική βελτίωση της δημόσιας υγείας και της ευημερίας του ελληνικού πληθυσμού θα πρέπει  στον ευαίσθητο αυτό τομέα  να θέσει δύο στρατηγικούς  στόχους:

  • Βελτίωση της υγείας για όλους και μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας
  • Βελτίωση της ηγεσίας και της συμμετοχικής διακυβέρνησης για την υγεία

   Πολιτικές πρόληψης και  ο ρόλος του  σχολείου:

          Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, το σχολείο (σε όλο το φάσμα της Α/θμιας και Β/θμιας Εκπ/σης) μπορεί να συμβάλλει  στην πρόληψη και την προάσπιση της υγείας, καθώς παίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των μαθητών και στην υιοθέτηση αξιών, στάσεων και συμπεριφορών. Καθώς, π.χ. η ψυχολογία του παιδιού και του εφήβου θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που σχετίζεται με την εμφάνιση διαταραγμένων διατροφικών συμπεριφορών (χαμηλή αυτοεκτίμηση, κατάθλιψη, απομόνωση), το σχολικό περιβάλλον θα πρέπει να καλλιεργεί στους μαθητές το αίσθημα της συνεργασίας, της επικοινωνίας, της αυτοπεποίθησης και της αυτοεκτίμησης και να ενισχύει την ικανότητα του μαθητή για την υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Ο ρόλος του σχολείου και Ιδιαίτερα του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και την υγεία μπορεί να ξεκινά από την εκπαίδευση, αλλά επεκτείνεται πολύ περισσότερο εκτός μαθήματος, επενδύοντας στην έντονη αλληλεπίδραση μεταξύ μαθητών-εκπαιδευτικών, ώστε η κατάλληλη στάση και συμπεριφορά των εκπαιδευτικών να συμβάλλει στην προάσπιση μιας υγιούς συμπεριφοράς από τη μεριά των μαθητών.

         Στην κατεύθυνση αυτή, επιβάλλεται  στο ωρολόγιο πρόγραμμα να ενταχθούν εκπαιδευτικές/ βιωματικές  δράσεις. Για παράδειγμα, μαθήματα με θεματολογία σχετική με την αγωγή της υγείας και τη διατροφή, την εικόνα σώματος και την υγιή στάση απέναντι στην τροφή, διαφόρων ειδών εργασίες από τους μαθητές, επισκέψεις σε χώρους σχετικούς με την προαγωγή της υγείας, δημοσίευση σχετικού υλικού, και γενικότερα ενασχόληση με θέματα διατροφής και σωματικής δραστηριότητας μέσα από διαθεματική συνεργασία μεταξύ των μαθημάτων, προσδίδοντας ένα διασκεδαστικό χαρακτήρα στις δράσεις (π.χ. μέσα από τα καλλιτεχνικά, τη μουσική). Ως προς το ωρολόγιο πρόγραμμα εξέχουσα σημασία έχει το μάθημα της Φυσικής Αγωγής, η συμμετοχή στο οποίο συμβάλλει στην εξασφάλιση της ελάχιστης συνιστώμενης σωματικής δραστηριότητας για τα παιδιά. Αν και δεν είναι η μόνη ευκαιρία για τους μαθητές να είναι σωματικά δραστήριοι, το μάθημα της Φυσικής Αγωγής, έχοντας τακτική βάση και οργανωμένη δομή, αφενός δίνει τη δυνατότητα για ενασχόληση με άσκηση, αφετέρου εξοικειώνει τους μαθητές με την έννοια της συστηματικής σωματικής δραστηριότητας. Μελέτες έχουν δείξει ότι αύξηση της «δόσης» της σωματικής δραστηριότητας που πραγματοποιούν οι μαθητές στο σχολείο (είτε αυξάνοντας τις ώρες του μαθήματος ή τη συχνότητα, είτε προσθέτοντας το πρωί λίγα λεπτά άσκησης ή το απόγευμα) οδηγούν σε βελτίωση πολλών παραμέτρων της υγείας τους σε σχέση με το συμβατικό πρόγραμμα φυσικής αγωγής. 

Με  εκτίμηση

Παπαπαντελής Νικήτας

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/nikitpapa/2019/01/01/%cf%85%ce%b3%ce%b5%ce%af%ce%b1-%ce%b7-%cf%80%ce%b1%ce%b3%ce%ba%cf%8c%cf%83%ce%bc%ce%b9%ce%b1-%ce%b5%cf%85%cf%87%ce%ae-%ce%bc%ce%b5-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b1%ce%b3%ce%ae-%cf%84%ce%bf/

Top
 
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων