Feed
Άρθρα
Σχόλια

Εργαστηριακά Κέντρα Φυσικών Επιστημών (Ε.Κ.Φ.Ε)

11 Απρ 2023 από

ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ

Δ/ΝΣΗ Β/ΘΜΙΑΣ
1 ΑΤΤΙΚΗΣ Α΄ ΑΘΗΝΑΣ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ
2 ΟΜΟΝΟΙΑΣ
3 Ν.ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑΣ
4 ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ
5 Β΄ ΑΘΗΝΑΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ
6 Ν.ΙΩΝΙΑΣ
7 Γ΄ ΑΘΗΝΑΣ ΑΓ. ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ
8 ΑΙΓΑΛΕΩ
9 Δ΄ ΑΘΗΝΑΣ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ
10 ΑΛΙΜΟΥ
11 ΑΝΑΤΟΛ. ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΑΛΛΗΝΗΣ
12 ΑΧΑΡΝΩΝ
13 ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΜΑΝΔΡΑΣ
14 ΠΕΙΡΑΙΑ ΝΙΚΑΙΑΣ
15 ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ(πρ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ)
16 ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ
17 ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ
18 ΑΧΑΙΑΣ ΠΑΤΡΩΝ
19 ΑΙΓΙΟΥ
20 ΗΛΕΙΑΣ ΠΥΡΓΟΥ
21 ΠΕΛΟΠΟΝΗΣΟΥ ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ ΝΑΥΠΛΙΟΥ
22 ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΤΡΙΠΟΛΗΣ
23 ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΚΟΡΙΝΘΟΥ
24 ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΣΠΑΡΤΗΣ
25 ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ
26 ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΡΤΑΣ ΑΡΤΑΣ
27 ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ
28 ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
29 ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ
30 ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ ΛΕΙΒΑΔΙΑΣ
31 ΕΥΒΟΙΑΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ
32 ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ
33 ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ ΛΑΜΙΑΣ
34 ΦΩΚΙΔΑΣ ΑΜΦΙΣΣΑΣ
35 ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΓΡΕΒΕΝΩΝ
36 ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ
37 ΚΟΖΑΝΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ
38 ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ
39 ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΗΜΑΘΙΑΣ ΒΕΡΟΙΑΣ
40 ΑΝΑΤΟΛ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ
41 ΤΟΥΜΠΑΣ
42 ΔΥΤ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΝΕΑΠΟΛΗΣ
43 ΕΥΟΣΜΟΥ
44 ΚΙΛΚΙΣ ΚΙΛΚΙΣ
45 ΠΕΛΛΑΣ ΕΔΕΣΣΑΣ
46 ΠΙΕΡΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ
47 ΣΕΡΡΩΝ ΣΕΡΡΩΝ
48 ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΠΟΛΥΓΥΡΟΥ
49 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΔΡΑΜΑΣ ΔΡΑΜΑΣ
50 ΕΒΡΟΥ ΑΛΕΞ/ΠΟΛΗΣ
51 ΟΡΕΣΤΙΑΔΑΣ
52 ΚΑΒΑΛΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ
53 ΞΑΝΘΗΣ ΞΑΝΘΗΣ
54 ΡΟΔΟΠΗΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
55 ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ
56 ΛΑΡΙΣΑΣ ΛΑΡΙΣΑΣ
57 ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ
58 ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΒΟΛΟΥ
59 ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΤΡΙΚΑΛΩΝ
60 ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ ΡΟΔΟΥ
61 ΚΩ
62 ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΣΥΡΟΥ
63 ΝΑΞΟΥ
64 ΘΗΡΑΣ
65 ΜΗΛΟΥ
66 ΑΝΔΡΟΥ
67 ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΛΕΣΒΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
68 ΣΑΜΟΥ ΣΑΜΟΥ
69 ΧΙΟΥ ΧΙΟΥ
70 ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΖΑΚΥΝΘΟΥ ΖΑΚΥΝΘΟΥ
71 ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ
72 ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ
73 ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
74 ΚΡΗΤΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 1ο ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
75 2ο ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
76 ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ
77 ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ
78 ΧΑΝΙΩΝ ΧΑΝΙΩΝ

Ετικέτες:, , ,

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Χωρίς κατηγορία | Δεν υπάρχουν σχόλια »

Ραδιοφωνικά σήματα από εξωπλανήτη στο μέγεθος της Γης εντόπισαν οι αστρονόμοι

9 Απρ 2023 από

Εξωπλανήτης

Έντονο ενδιαφέρον έχουν προκαλέσει εκπομπές ραδιοσημάτων από απόσταση 12 ετών φωτός από το Ηλιακό Σύστημα- με επιστήμονες να θεωρούν πως ίσως υποδεικνύει πιθανές αλληλεπιδράσεις μεταξύ του άστρου YZ Ceti και ενός πιθανού βραχώδους πλανήτη σε κοντινή τροχιά γύρω από αυτό.

Το μαγνητικό πεδίο της Γης κάνει και άλλα πράγματα από το να κάνει τις πυξίδες να δουλεύουν σωστά- για την ακρίβεια, βοηθά τον πλανήτη μας να διατηρεί την ατμόσφαιρά του αντανακλώντας σωματίδια υψηλής ενέργειας και πλάσμα που εκτοξεύεται τακτικά από τον Ήλιο- και επιστήμονες εντόπισαν έναν πιθανό πλανήτη σαν την Γη (στο μέγεθος της Γης) σε άλλο ηλιακό σύστημα (εξωπλανήτης) ως σοβαρό υποψήφιο επίσης για μαγνητικό πεδίο. Πρόκειται για τον YZ Ceti b, έναν βραχώδη πλανήτη σε τροχιά γύρω από ένα άστρο σε απόσταση περίπου 12 ετών φωτός από τη Γη.

Οι ερευνητές Σεμπάστιαν Πινέντα και Τζάκι Βίλαντσεν παρατήρησαν ένα επαναλαμβανόμενο ραδιοσήμα που εκπεμπόταν από το άστρο YZ Ceti χρησιμοποιώντας το ραδιοτηλεσκόπιο Karl G. Jansky Very Large Array, το οποίο διαχειρίζεται το National Radio Astronomy Observatory του US National Science Foundation. Οι Πινέντα και Βίλαντσεν διερευνούν τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ μακρινών άστρων και των πλανητών σε τροχιά. Η έρευνά τους δημοσιεύτηκε στο Nature Astronomy.

«Η έρευνα για πιθανώς κατοικήσιμους κόσμους ή κόσμους με ζωή σε άλλα ηλιακά συστήματα εξαρτάται εν μέρει από το αν είσαι σε θέση να διαπιστώσεις εάν βραχώδεις εξωπλανήτες σαν τη Γη έχουν μαγνητικά πεδία» είπε ο Τζο Πέσε του NSF, διευθυντής προγράμματος για το National Radio Astronomy Observatory. «Η έρευνα αυτή δεν δείχνει μόνο πως αυτός ο συγκεκριμένος βραχώδης εξωπλανήτης πιθανώς έχει μαγνητικό πεδίο μα παρέχει και μια υποσχόμενη μέθοδο για να βρεθούν περισσότεροι».

Το μαγνητικό πεδίο ενός πλανήτη μπορεί να εμποδίσει τη φθορά της ατμόσφαιρας ενός πλανήτη στο πέρασμα του χρόνου από σωματίδια που εκπέμπονται από το άστρο του, εξηγεί ο Πινέντα, αστροφυσικός του Πανεπιστημίου του Κολοράντο. «Το αν ένας πλανήτης επιβιώσει με ατμόσφαιρα ή όχι εξαρτάται από το αν έχει ισχυρό μαγνητικό πεδίο ή όχι».

«Βλέπω αυτό το πράγμα που δεν έχει δει κανείς άλλος πριν» λέει η Βίλαντσεν, αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο Μπάκνελ, για τη στιγμή που απομόνωσε το ραδιοσήμα ενώ εξέταζε δεδομένα στο σπίτι της ένα σαββατοκύριακο. «Είδαμε την αρχική έκλυση και ήταν όμορφη» λέει ο Πινέντα. «Όταν την ξαναείδαμε, έδειχνε πως, εντάξει, ίσως να έχουμε στα αλήθεια κάτι εδώ».

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα αστρικά ραδιοσήματα που εντόπισαν παράγονται από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ του μαγνητικού πεδίου του εξωπλανήτη και του άστρου γύρω από το οποίο κινείται. Ωστόσο για να εντοπίζονται τέτοια ραδιοκύματα σε μεγάλες αποστάσεις πρέπει να είναι πολύ ισχυρά. Ενώ μαγνητικά πεδία είχαν προηγουμένως εντοπιστεί σε τεράστιους εξωπλανήτες σαν τον Δία, το να γίνεται αυτό με συγκριτικά μικρούς εξωπλανήτες σαν τη Γη απαιτεί διαφορετική τεχνική.

Καθώς τα μαγνητικά πεδία είναι αόρατα, είναι δύσκολο να διαπιστωθεί εάν ένας μακρινός πλανήτης έχει όντως ένα, όπως εξηγεί η Βίλαντσεν. «Αυτό που κάνουμε είναι να ψάχνουμε έναν τρόπο να τους δούμε» προσθέτει. «Ψάχνουμε πλανήτες που είναι πραγματικά κοντά στα άστρα τους και έχουν παρόμοιο μέγεθος με τη Γη. Οι πλανήτες αυτοί είναι πολύ κοντά στα άστρα τους για να αποτελούν μέρη στα οποία θα μπορούσε να ζήσει κανείς, μα επειδή είναι τόσο κοντά οι πλανήτες περνούν μέσα από πολύ υλικό που προέρχεται από το άστρο. Αν ένας πλανήτης έχει μαγνητικό πεδίο και περνά μέσα από πολύ αστρικό υλικό, θα κάνει το άστρο να εκπέμπει φωτεινά ραδιοκύματα».

Το ΥΖ Ceti, ένας μικρός ερυθρός νάνος, και ο γνωστός του εξωπλανήτης, YZ Ceti b, αποτελούν ιδανικό ζεύγος επειδή ο εξωπλανήτης είναι τόσο κοντά στο άστρο που ολοκληρώνει μια πλήρη τροχιά μέσα σε μόλις δύο ημέρες (συγκριτικά, στο Ηλιακό Σύστημα, τον μικρότερο χρόνο έχει ο Ερμής, στις 88 ημέρες). Καθώς πλάσμα από το YZ Ceti αλληλεπιδρά με το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη, υπάρχει αλληλεπίδραση και με το μαγνητικό πεδίο του ίδιου του άστρου, οπότε και παράγονται ραδιοκύματα αρκετά ισχυρά για να παρατηρούνται από τη Γη. Η ισχύς τους μπορεί να μετρηθεί, επιτρέποντας στους ερευνητές να διαπιστώσουν πόσο ισχυρό μπορεί να είναι το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη.

Οι ερευνητές θεωρούν πως αν και ο YZ Ceti b είναι ο καλύτερος υποψήφιος προς το παρόν ως βραχώδης εξωπλανήτης με μαγνητικό πεδίο, δεν πρόκειται για μια υπόθεση που έχει «κλείσει» και απαιτείται ακόμα πολλή δουλειά πριν επιβεβαιωθεί οτιδήποτε…. Πηγή: physicsgg

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Αστρονομία | Δεν υπάρχουν σχόλια »

Πείραμα Ερατοσθένη 2023

9 Απρ 2023 από

Ο   Ερατοσθένης   (3ος π.Χ. αιώνας) ήταν διευθυντής της μεγάλης Βιβλιοθήκης του Μουσείου της Αλεξάνδρειας, όπου σε ένα πάπυρο διαβάζει ότι στις 21 Ιουνίου (νοτιοανατολικά της ηλίου) στα νότια σύνορα της πόλης Συήνης (Ασσουάν), οι στύλοι δεν ρίχνουν καθόλου σκιά και ο Ήλιος ανακλάται ακριβώς στο βάθος ενός πηγαδιού (δηλαδή βρίσκεται στο Ζενίθ του τόπου). Ως επιστήμονας, λοιπόν, ο Ερατοσθένης διερωτήθηκε, εάν συμβαίνει το ίδιο ταυτόχρονα και σε άλλο άλλο πχ. στην Αλεξάνδρεια. Όμως, στην Αλεξάνδρεια, κατά την ίδια μέρα και ώρα, οι κατακόρυφοι στύλοι έριχναν σκιά.

Αν η Γη ήταν επίπεδη, οι κατακόρυφοι στύλοι στις δύο πόλεις θα ήταν παράλληλοι και θα έπρεπε και οι δύο να ρίχνουν σκιά. Αφού, λοιπόν, αυτό δεν είναι αλήθεια, τι μπορεί να συμβεί; Η απάντηση δόθηκε από τον Ερατοσθένη υποστηρίζοντας ότι η επιφάνεια της Γης δεν είναι επίπεδη αλλά σφαιρική. Αυτό το συμπέρασμα είναι, προφανώς, θεμελιώδους σημασίας και επιπλέον επέτρεψε στην Ερατοσθένη να προσδιορίσει την ακτίνα και τη μήκος της περιφέρειας της Γης. Πραγματικά, από το μήκος της σκιάς υπολογίζεται αμέσως η διαφορά των γεωγραφικών διαστάσεων των δύο πόλεων, ίση με περίπου 7 μοίρες. Επειδή η απόσταση των δύο πόλεων ήταν γνωστή από ιστορίες βηματιστών και ήταν ίση με περίπου 800 χιλιόμετρα (εικάζεται ότι ο Ερατοσθένης ενοικίασε βηματομετρητές για τη μέτρησή της), η περιφέρεια της Γης υπολογίστηκε με 40000 χιλιόμετρα.

Αυτή είναι η σωστή απάντηση και ο Ερατοσθένης έδωσε με τη χρήση ως μοναδικά εργαλεία ράβδους, μάτια, πόδια, μυαλό με απλότητα σκέψης και εκτελέσεως. Το λάθος στον υπολογισμό ήταν μόνο 2%, ένα πραγματικά αξιοσημείωτο επίτευγμα για περίπου 2,5 χιλιάδες χρόνια πριν. Έτσι, ο Ερατοσθένης ήταν ο πρώτος άνθρωπος που μετρά τις διαστάσεις του πλανήτη Γη, γι ‘αυτό και θεωρείται δημιουργός της μαθηματικής γεωγραφίας.

Η ιδέα για το σύγχρονο πείραμα του Ερατοσθένη

Η εαρινή ισημερία τη Δευτέρα 20 Μαρτίου 2023, σηματοδοτεί την αρχή της άνοιξης. Την ημέρα αυτή ο Ήλιος βρίσκεται κάθετα πάνω από τον ισημερινό της Γης και η διάρκεια της ημέρας είναι περίπου ίση με της νύχτας.

Η δράση με τίτλο: «Το Πείραμα του Ερατοσθένη για τον υπολογισμό της ακτίνας της Γης» που θα πραγματοποιηθεί, την Δευτέρα 20 Μαρτίου 2023, δίνει την ευκαιρία σε μαθητές από σχολεία όλης της Ελλάδας να υπολογίσουν την περιφέρεια της Γης επαναλαμβάνοντας το διάσημο πείραμα του αρχαίου Έλληνα μαθηματικού, αστρονόμου και φιλοσόφου Ερατοσθένη. Βασικός στόχος της δράσης είναι η ανάδειξη του πειράματος, ως αναπόσπαστου συστατικού της εκπαιδευτικής διαδικασίας, μέσα από την συμμετοχή μαθητών και εκπαιδευτικών σε βιωματικές και συνεργατικές ανακαλυπτικές δραστηριότητες.

Η δράση διοργανώνεται φέτος από την Πανελλήνια Ένωση Υπευθύνων ΕΚΦΕ (ΠΑΝΕΚΦΕ), σε συνεργασία με το με το ΙΑΑΔΕΤ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, καθώς και την έγκριση του ΥΠΑΙΘ. Στη δράση μπορούν να συμμετέχουν ομάδες μαθητών Α/θμιας και Β/θμιας εκπαίδευσης, με την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών τους.

Η δραστηριότητα της υλοποίησης του ιστορικού πειράματος του Ερατοσθένη είναι ιδιαίτερα απλή. Με την απλότητα όμως αυτή, είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό ότι κατορθώνει να:

♦ οδηγεί στη διαπιστωμένη γνώση και αποδοχή της αξίας των Θετικών Επιστημών για την κατανόηση του σύμπαντος κόσμου,

♦ προσελκύει αβίαστα το ενδιαφέρον των μαθητών και να μαγνητίζει τη σκέψη αρκετών, ώστε να προωθεί και να καλλιεργεί τη θετική στάση τους απέναντι στις Θετικές Επιστήμες.

Διαδικασία πειράματος του Ερατοσθένη

Ερατοσθένης

Αν θεωρήσουμε ότι ο κύκλος στο διπλανό σχήμα είναι η Γη τότε η έλλειψη στο κέντρο είναι ο ισημερινός.

Τις ημέρες κοντά στην εαρινή ισημερία, όσοι βρίσκονται στον ισημερινό της Γης θα παρατηρήσουν ότι ο Ήλιος το μεσημέρι βρίσκεται πολύ κοντά στο ζενίθ. Επομένως οι ακτίνες πέφτουν κατακόρυφα και ο Ήλιος θα μπορούσε να καθρεφτίζεται στον πυθμένα ενός πηγαδιού.

Η προέκταση μιας ακτίνας του Ήλιου είναι η ΙΚ και περνάει από το κέντρο της Γης Κ. Έστω ότι εμείς είμαστε στη θέση Τ. Αν τοποθετήσουμε μια κατακόρυφη ράβδο ΤΑ=Υcm τότε αυτή το μεσημέρι (πχ στις 12:34 μ.μ. για τις Σέρρες) έχει σκιά ΤΣ=Χcm. Η κατάλληλη ώρα που πρέπει να κάνετε τη μέτρησή σας για κάθε τόπο υπολογίζεται από εδώ.

Υπολογίζουμε την εφαπτομένη της γωνίας ΣΑΤ από το λόγο Χ/Y και έτσι βρίσκουμε την γωνία που είναι φ μοίρες. Η γωνία φ είναι ίση με την επίκεντρη γωνία ΤΚΙ. Το γεωγραφικό πλάτος της θέσης μας είναι φ μοίρες.

Παρατήρηση: Η γωνία φ είναι ίση με το γεωγραφικό πλάτος μόνο αν η μέτρηση γίνει τις μέρες της εαρινής ή φθινοπωρινής ισημερίας.

Η απόσταση από τον ισημερινό ΤΙ=S υπολογίζεται από το Google Earth ή από εδώ.

Η περίμετρος της Γης και η ακτίνα της R υπολογίζονται χρησιμοποιώντας τις ακόλουθες μαθηματικές σχέσεις:

Σημαντική σημείωση: Για την συμπλήρωση της φόρμας συμμετοχής θα απαιτείται να γνωρίζετε το γεωγραφικό μήκος και το γεωγραφικό πλάτος του σχολείου σας. Οδηγίες για να το βρείτε υπάρχουν στην φόρμα συμμετοχής, αλλά μπορείτε να το βρείτε εύκολα και από εδώ, κάνοντας δεξί κλικ στο σημείο που θέλετε επιλέγετε από το πτυσσόμενο μενού “τι υπάρχει εδώ”. Οι γεωγραφικές συντεταγμένες θα εμφανιστούν στο αναδυόμενο παράθυρο με πρώτο το γεωγραφικό πλάτος και δεύτερο το γεωγραφικό μήκος . Πηγή: ΠΑΝΕΚΦΕ

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ειδήσεις Φυσικής | Δεν υπάρχουν σχόλια »

Θέματα Πανελλήνιου Διαγωνισμού Φυσικής Γ΄ Γυμνασίου ετών 2014-2023

8 Απρ 2023 από

2014 Γ Γυμν

2015 Γ Γυμν

2016 Γ Γυμν

2017 Γ Γυμν

2018 Γ Γυμν

2019 Γ Γυμν

2021 Γ Γυμν

2022 Γ Γυμν

2023 Γ Γυμν

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ειδήσεις Φυσικής | Δεν υπάρχουν σχόλια »

« Πιο πρόσφατα Άρθρα - Παλιότερα Άρθρα »

Όροι χρήσης blogs.sch.gr | Δήλωση προσβασιμότητας
Άνοιγμα μενού
Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση
Accessibility by WAH
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων