Μικρές Ανθρώπινες Ιστορίες: Το «χτικιό» στα χωριά της Αρκαδίας

Κοιτάζοντας κάποιες φωτογραφίες από εκδρομές στην Πλάκα Λασιθίου που έχουν ως φόντο την Σπιναλόγκα, σκέπτομαι πώς ένας τόπος που κρύβει τόσο πόνο, τόση θλίψη και απελπισία, έχει τη δύναμη να μας μεταδώσει όλα αυτά τα συναισθήματα  μέσα από την σιωπηλή και έρημη παρουσία του. Συνάμα, ένας τέτοιος τόπος μπορεί να ανασύρει από τη μνήμη μας ιστορίες που έχουμε ακούσει  από αγαπημένα πρόσωπα και οι οποίες διαδραματίστηκαν σε όχι γνωστά μέρη, σε όχι επισκέψιμους τόπους μα είναι ιστορίες που κρύβουν τον ίδιο ανθρώπινο πόνο, την ίδια θλίψη και απελπισία.

Στις αρχές του 20ου αιώνα τα χωριά της ορεινής Αρκαδίας  μαστίζονταν από την φυματίωση. «Χτικιό» την έλεγαν και ήταν πραγματική κατάρα. Μια μεταδοτική αρρώστια που οδηγούσε στο θάνατο.  Η πλειοψηφία των ασθενών ήταν νέοι, δυνατοί και όμορφοι άντρες. Πίστευαν πως ο πόλεμος (Μικρασιατικός) ήταν η αιτία που αποκτούσαν αυτήν την κατάρα οι νέοι άνθρωποι και επέστρεφαν από αυτόν άρρωστοι. Μεγάλο δεινό για τα χωριά χωρίς να υπάρχει κάποια θεραπεία για τη μάστιγα αυτήν.

Το καλοκαίρι, λοιπόν, οι συγγενείς του ασθενή τον μετέφεραν στον Μαλεβό (Πάρνωνα). Το ελατόδασος που υπήρχε εκεί πίστευαν ότι θα τον βοηθήσει να αντιμετωπίσει αυτήν την αρρώστια των πνευμόνων. Θεωρούσαν πως τα έλατα «έκαναν καλό». Μέσα στο δάσος έφτιαχναν μια «καλατζούκα» , η οποία αποτελείτο από τέσσερις κορμούς που είχαν βάλει στο έδαφος όρθιους και πάνω τους έβαζαν ξύλα και έφτιαχναν κάτι σαν κρεβάτι. Πρόκειται για μια κατασκευή ψηλή και γι’ αυτό χρησιμοποιούσαν σκάλα οι άρρωστοι για να ανεβαίνουν . Ο λόγος που την έφτιαχναν τόσο ψηλή ήταν για να προστατεύονται από τους λύκους και από τα άλλα άγρια ζώα που κυκλοφορούσαν στο δάσος.

trees

Εκεί άφηναν τον άρρωστο και έφευγαν, επέστρεφαν στο χωριό και στην καθημερινότητά τους με την ελπίδα ότι το ελατόδασος θα «κάνει το θαύμα του». Οι άρρωστοι βίωναν την απόλυτη μοναξιά και εγκατάλειψη. Τα βράδια τα περνούσαν πάνω στην «καλατζούκα» και τις μέρες κάτω στη σκιά της. Τη νύχτα τα ουρλιαχτά των λύκων δημιουργούσαν τρόμο και γι’ αυτό άναβαν φωτιές, ώστε να τους αποτρέψουν να πλησιάσουν την «καλατζούκα» και βέβαια τους ίδιους. Κάθε τρεις – τέσσερις μέρες η μάνα του κάθε αρρώστου, διανύοντας μια μεγάλη απόσταση και περπατώντας 5- 6 ώρες, τον επισκέπτονταν και του έφερνε φαγητό και  ρούχα. Καθόταν λίγο και επέστρεφε με λυγμούς στο χωριό. Όλο το χωριό άκουγε το θρήνο της.

μανα

Τον χειμώνα έφερναν τους άρρωστους στο χωριό και τους έβαζαν να μείνουν μόνοι  σε ακατοίκητα σπίτια, ώστε να μην κινδυνεύσουν οι άλλοι από την μεταδοτική αυτή ασθένεια. Και πάλι μόνο η μάνα τους επισκέπτονταν και τους πήγαινε είδη πρώτης ανάγκης.

Υπήρχαν και σπηλιές στην περιοχή, όπου παίζοντας τα μικρά παιδιά, έβρισκαν προσωπικά πράγματα ( ρεμπούμπλικες, γιλέκα από ακριβό υλικό κτλ) που δεν ανήκαν σε κατοίκους του χωριού – αφού ήταν ιδιαίτερα φτωχοί-  και πίστευαν ότι εκεί είχαν αφήσει στο παρελθόν ανθρώπους από μακρινά μέρη που είχαν φυματίωση.

Ακούγοντας συγκεκριμένες πραγματικές ιστορίες, όπως την παρακάτω,   συγκλονιζόμαστε.

Σε ένα από αυτά τα μικρά χωριά λοιπόν της ορεινής Αρκαδίας ένας νεαρός άνδρας, λεβέντης  που είχε φυματίωση ζούσε το χειμώνα μόνος σε ένα ακατοίκητο πέτρινο σπίτι που μια μεγάλη σκάλα οδηγούσε σε αυτό. Είχε ένα παράθυρο στο δρόμο και μπροστά του είχαν τοποθετήσει μία τάβλα πάνω στην οποία η μάνα του νέου είχε βάλει βασιλικούς. Αυτός καθόταν με τις ώρες στο παράθυρο και τραγουδούσε.  Έλεγαν ότι είχε υπέροχη φωνή. Κάποιο μικρό κοριτσάκι περίπου δέκα χρονών μια μέρα ανέβηκε τη μεγάλη σκάλα και θαύμασε από κοντά τη φωνή του νεαρού άντρα.  Μόλις το έμαθε όμως η μητέρα του κοριτσιού τρόμαξε και άρχισε να τής φωνάζει: « Κουρούνα, πού πήγες; Θα σε κολλήσει χτικιό»!  Επικράτησε μεγάλη αναστάτωση. Η μικρή φοβήθηκε και την επόμενη μέρα ανέβασε πυρετό μα τελικά, ευτυχώς, δεν ήταν κάτι.

5e3a45e5f89d5a9d018b24e651429839

Αυτός ο νέος άντρας μετά από λίγο καιρό πέθανε αλλά κανείς δεν πλησίαζε το σπίτι, γιατί υπήρχε ο φόβος πως θα κολλήσουν. Παλικάρι δυο μέτρα και η μάνα μόνη προσπαθούσε να το μεταφέρει κάτω, ώστε να το θάψει. Η εικόνα τραγική. Προσπαθούσε, μοιρολογώντας να κατεβάσει ,σέρνοντας το νεκρό σώμα του παιδιού της από τη μεγάλη σκάλα ολομόναχη. Σκαλί – σκαλί το κεφάλι πρώτα μετά τα πόδια κτλ.  Όλοι έβλεπαν από μακριά.  Κανείς δεν τολμούσε να πλησιάσει.  Κατόπιν, ένας χωριανός με οικονομική επιφάνεια αγόρασε ένα φάρμακο και ψέκασε ολόγυρα στην περιοχή και έτσι πήγαν οι χωριανοί να τον κηδέψουν. Η μάνα αυτή δεν κόλλησε ποτέ φυματίωση, έστω κι αν καθημερινά ερχόταν σε επαφή με το παιδί της.

Πόσο δύσκολες εικόνες , ρεαλιστικές και σκληρές, πόσο δύσκολες συνθήκες, πόσο δύσκολο να τα συνειδητοποιήσει όλα αυτά ο νους του ανθρώπου. Σίγουρα όμως συνειδητοποιούμε ότι  πολλές φορές ο άνθρωπος ξεπερνά τα όριά του και γίνεται υπεράνθρωπος και άλλοτε πάλι  δεν μπορεί να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και γίνεται υπάνθρωπος.

Ποιος να θυμάται τα σημεία που είχαν στήσει τις «καλατζούκες» πάνω στις οποίες είχαν φύγει τόσοι νέοι άνθρωποι μόνοι και αβοήθητοι; Ποιος να θυμάται πού είναι το σπίτι εκείνο στις σκάλες του οποίου διαδραματίστηκε μια τόσο απάνθρωπη σκηνή, βγαλμένη από αρχαία τραγωδία;  Ίσως να μην έχει και σημασία. Σίγουρα υπήρχαν και άλλα τέτοια σπίτια, πολλά. Και άλλοι τέτοια άνθρωποι, πολλοί.

Ιστορίες επαναλαμβανόμενες που φανερώνουν τις δυσκολίες της ανθρώπινης ύπαρξης. Ο ανθρώπινος πόνος αδιάκοπος, συνεχής, έχοντας αμέτρητες μορφές μάς συνοδεύει πάντα στο σύντομο αυτό ταξίδι μας.

THLIPSI-2

Αναμνήσεις της γιαγιάς Μαρίας (Μάρκαινα) που έφτασαν στα αυτιά μου μέσα από τις διηγήσεις της μαμάς Ευσταθίας.

Μ.Π.

Δημοσιεύθηκε στη Χωρίς κατηγορία | Σχολιάστε

Ένα λικέρ πικραμύγδαλο

Νιώθεις κουρασμένος και θέλεις να βγεις έξω να ξεσκάσεις …να πιεις κάτι για να αποφορτιστείς! Πόσα δυσβάσταχτα γεγονότα, πόσο άδικα και προαποφασισμένα. Η ζωή σου σε ένα τσουβάλι μαζί με ζωές άλλων … ζωές που έχουν ακριβώς την ίδια αντιμετώπιση από τους αχθοφόρους και τους εργοδηγούς!

Θες να ισορροπήσεις σε μια κατάσταση που σου επιβλήθηκε, προσπαθώντας  ποικιλότροπα. Άλλοτε να τα καταφέρνεις και άλλοτε όχι.  Πάντως προσπαθείς! Και αυτό έχει από μόνο του  αξία…  Περνάς από διάφορα στάδια: θυμού, απογοήτευσης, μελαγχολίας, κατάθλιψης, θλίψης και μόνιμης μοναξιάς, ωστόσο πάντα καταφέρνεις και βρίσκεις  ένα φωτεινό σημείο και πάντα περιμένεις μια μικροχαρά  να σε ανυψώσει για λίγο , να σε κάνει να πάρεις μια βαθιά ανάσα και να σε κάνει να χαμογελάσεις.  Ευτυχώς, υπάρχουν αυτές οι μικροχαρές που σε ζωντανεύουν και σε φωτίζουν έστω και για λίγο!

Και ξαφνικά, ζώντας σε αυτό το έρεβος,  αποφασίζεις να μπεις σε ένα μπαρ που φαντάζει όμορφο και φωτεινό, πιστεύοντας πως σε αυτό θα βρεις κάτι όμορφο και τόσο φωτεινό όσο και το περιβάλλον. Πραγματικά, όμορφες παρουσίες που μοιάζουν φιλόξενες, ανοιχτές και ήρεμες και θέλουν να σε κεράσουν ένα ποτό. Αποτελεί μια πρόκληση… Πιστεύεις πως ίσως γυρίζει η σελίδα και αυτό το ποτό θα σε δροσίσει, θα σε κάνει να χαρείς , θα σε γλυκάνει, θα σου προκαλέσει γέλιο και ευθυμία! Δέχεσαι την πρόκληση χαρούμενος… Κάνεις μια πρόποση και πίνεις.

Είναι ένα λικέρ πικραμύγδαλο… κερασμένο!

Και τα φώτα έσβησαν…

Δημοσιεύθηκε στη Χωρίς κατηγορία | Σχολιάστε

Μάρτης, ο πρώτος μήνας της Άνοιξης!

Ένας όχι ιδιαίτερα βαρύς Χειμώνας αναχωρεί και η Άνοιξη έρχεται να ζωγραφίσει με τα ποικίλα χρώματά της  τη φύση.

Άνοιξη

Όλοι την περιμένουμε, καθώς πιστεύουμε ότι θα ζωγραφίσει και τη διάθεσή μας ∙ θα την κάνει πολύχρωμη, χαρούμενη, αισιόδοξη.

Ο Μάρτης σύμφωνα με το  Ρωμαϊκό ημερολόγιο  ήταν ο πρώτος μήνας του χρόνου και ονομαζόταν Primus. Μετά το 46 π.Χ. ονομάστηκε Μάρτιος προς τιμή του θεού Mars- που αργότερα ταυτίστηκε με τον θεό Άρη-  από τους ιδρυτές της Ρώμης , Ρώμο και Ρωμύλο (σύμφωνα με το θρύλο, ήταν ο Mars  ήταν πατέρας τους).

Mars

Η αντιστοιχία του με το αρχαίο αττικό ημερολόγιο είναι  κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο με  τον 8ο μήνα, τον Ανθεστηριώνα και κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο με τον ένατο , τον Ελαφηβολιώνα.

Σύμφωνα με τον λαογράφο, Νικόλαο Πολίτη, «ο Μάρτης έχει δύο γυναίκες ∙   μια καλή ανοιχτόκαρδη και γελαστή και μια σκουντουφλιάρα και θυμώδισσα που πάντα κλαίει. Κι όταν πάει στη γελαστή γίνεται και ο καιρός γελαστός κι όταν πάει στην σκουντυφλιάρα ο καιρός χαλάει».  Άστατος μήνας!

Μαρτάκια

Ήδη από χθες η παράδοση προστάζει – τα παιδιά κυρίως- να βάλουν τα πρώτα χρώματα πάνω τους! Να βάλουν το «μάρτη», το βραχιολάκι που είναι φτιαγμένο από  άσπρη και  κόκκινη κλωστή, ώστε να προστατευθούν από τον ήλιο. Το βγάζουν στο τέλος του μήνα και το αφήνουν πάνω στις τριανταφυλλιές ή πάνω σε δέντρα , όταν δουν το πρώτο χελιδόνι, για να τον πάρουν τα πουλιά και να χτίσουν τη φωλιά τους.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μαζί με τα υγιή χελιδόνια και άλλα πουλιά μεταναστεύουν και ασθενή. Η παράδοση λέει ότι ειδικά το ασθενές χελιδόνι ,εάν δει κόκκινο χρώμα, το αποφεύγει και δεν πλησιάζει, αντιθέτως το υγιές χελιδόνι μαζεύει την ασπροκόκκινη κλωστίτσα που την βρίσκει στο ψηλό κλαδί του δένδρου και τη μεταφέρει στη φωλιά του για να αποτρέψει την χρήση της από τον ασθενή εισβολέα και να κλωσήσει τα υγιή αυγά του.

Το έθιμο του «μάρτη» είναι  παλιό και  το συναντάμε σε όλες σχεδόν τις βαλκανικές χώρες. Έχει τις ρίζες του  στην αρχαία Ελλάδα και τα Ελευσίνια Μυστήρια. Οι μύστες των Ελευσίνιων Μυστηρίων έδεναν την Κρόκη στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι. Η Κρόκη ήταν ένα σύμπλεγμα κόκκινης και λευκής κλωστής ή υφάσματος που το φορούσαν κατά τη διάρκεια μιας εκδήλωσης  γνωστής ως κρόκωσις, από τον μυθικό  Κρόκωνα, τον πρώτο κάτοικο της περιοχής.

Καλό μήνα σε όλους!

 

Δημοσιεύθηκε στη Επίκαιρα | Ετικέτες: | Σχολιάστε

Ξεχασμένα Χριστουγεννιάτικα έθιμα της Αρκαδικής γης

Πλησιάζουν τα Χριστούγεννα , οι πόλεις και τα σπίτια μας στολίζονται αναλόγως  και η  διάθεσή μας μεταμορφώνεται σε γιορτινή. Έχουμε αρχίσει να σκεπτόμαστε πού και πώς θα περάσουμε τις γιορτινές αυτές μέρες,

wallpaper_christmas_10

πού και με  ποιους θα κάνουμε …ρεβεγιόν Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς, έχοντας ενταχθεί πλήρως σε έναν σύγχρονο και …παγκοσμίως πανομοιότυπο τρόπο βίωσης αυτών των ημερών.

Αυτή η διαπίστωση μας δίνει την  αφόρμηση να θυμηθούμε ή και να γνωρίσουμε κάποια από τα έθιμα του τόπου μας.

Ένεκα γονιδίων, από την  Αρκαδία θα ξεκινήσει η διαδρομή αυτή!

Έπεται συνέχεια…

 

 Το Χριστόψωμο

Το «Ψωμί του Χριστού», όπως λέει και το όνομά του, το έφτιαχναν στην Αρκαδία  οι νοικοκυρές την Παραμονή των Χριστουγέννων με ευλάβεια.

χριστοψωμο

Στη ζύμη έβαζαν διάφορα υλικά, όπως κομμάτια από ξερά σύκα, καρύδια, άσπρες και μαύρες  σταφίδες αλλά και αποξηραμένη μουσταλευριά. Κατά τη διάρκεια του ζυμώματος λένε και την ευχή: «Ο Χριστός γεννιέται, το φως ανεβαίνει, το προζύμι για να γένει». Αφού το ζύμωναν και του έδιναν στρογγυλό σχήμα τοποθετούσαν πάνω πέντε άσπαστα καρύδια, ένα στο κέντρο και τέσσερα ολόγυρα. Τέλος, το άλειφαν με ζαχαρόνερο ή αυγό (για να πάρει χρώμα) και έριχναν αρκετό σουσάμι.

Την ημέρα των Χριστουγέννων, ο νοικοκύρης του σπιτιού, αφού σταύρωνε τα Χριστόψωμο το έκοβε σε κομμάτια και το μοίραζε στα μέλη της οικογένειας.

Λουκουμάδες

Στα χωριά της Αρκαδίας – πολλά χρόνια πίσω- συνήθιζαν την παραμονή των Χριστουγέννων ή της Πρωτοχρονιάς οι νοικοκυρές να φτιάχνουν λουκουμάδες.

loukoumades

Την ημέρα εκείνη άνοιγαν το πρώτο φρέσκο λάδι της χρονιάς, το οποίο και «εγκαινίαζαν»,  τηγανίζοντας λουκουμάδες.

Κατόπιν, αφού τους περιέχυναν με πολύ μέλι, τους έβαζαν σε ένα ξύλινο «σκαφίδι» (αυτό που χρησιμοποιούσαν στο ζύμωμα του ψωμιού) και το τοποθετούσαν πάνω σε ένα σεντούκι (μπαούλο).  Όσοι είχαν μεταλάβει έτρωγαν από την παραμονή ειδάλλως περίμεναν να τους απολαύσουν ανήμερα των Χριστουγέννων ή της Πρωτοχρονιάς.

Πρωτοχρονιάτικη πίτα

Την Πρωτοχρονιά συνήθιζαν να φτιάχνουν μία πίτα διαφορετική από εκείνη που έχουμε συνηθίσει εμείς σήμερα, καθώς είχε για βάση της τη ζύμη του ψωμιού.

Μέσα, λοιπόν, σε αυτήν τη ζύμη  έβαζαν λάδι, μέλι, ζάχαρη ή πετιμέζι και πορτοκάλι σε μικρές ποσότητες. Γινόταν, επομένως, ένα ψωμί ελαφρώς γλυκό. Του έδιναν σχήμα στρογγυλό και πάνω έβαζαν καρύδια.  Αφού την έψηναν, την περιέχυναν με αρκετό μέλι (για να είναι μελωμένος ο καινούριος χρόνος) και σουσάμι. Σε περίπτωση που δεν είχαν μέλι έβαζαν χοντρή ζάχαρη ή πετιμέζι.

 

Το σπάσιμο του ροδιού

ροδι

Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία για τη Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και ο νοικοκύρης κουβαλά μαζί του ένα ρόδι για να το «λειτουργήσει». Κατά την επιστροφή στο σπίτι, ο νοικοκύρης πρέπει να χτυπήσει το κουδούνι της εξώπορτας -δεν κάνει να ανοίξει ο ίδιος με το κλειδί του- και έτσι να είναι ο πρώτος που θα μπει στο σπίτι για να κάνει το καλό ποδαρικό, με το ρόδι στο χέρι. Μπαίνοντας μέσα, με το δεξί, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα, το ρίχνει δηλαδή κάτω με δύναμη για να σπάσει και να πεταχτούν οι ρώγες του παντού και ταυτόχρονα λέει: «με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά». Τα παιδιά μαζεμένα γύρω-γύρω κοιτάζουν οι ρώγες αν είναι τραγανές και κατακόκκινες. Όσο γερές κι όμορφες είναι οι ρώγες, τόσο χαρούμενες κι ευλογημένες θα είναι οι μέρες που φέρνει μαζί του ο νέος χρόνος.

Το κυνήγι

Σε χωριά της Αρκαδίας αλλά και στη Μάνη κατά τη διάρκεια της σαρακοστής των Χριστουγέννων τα παιδιά έβγαιναν για κυνήγι τα βράδια, εφοδιασμένα με φακούς με καινούργια «πλάκα» και γυρίζανε στα χαλάσματα και σε σπήλαια με στόχο τους γουργουγιάννηδες, τα μικρά πουλάκια που κούρνιαζαν εκεί. Τα θαμπώνανε με το φακό και τα πιάνανε. Στη συνέχεια τα πήγαιναν στο σπίτι όπου οι νοικοκυρές τα καθάριζαν και τα πάστωναν, τα βάζανε σε πήλινα ή γυάλινα βάζα και τα έτρωγαν τα Χριστούγεννα.

 

Θα κλείσω με ένα ξεχωριστό – ιδιαίτερο έθιμο που συναντάται σε ένα χωριό της Β. Κυνουρίας, την Ωριά, ανήμερα της Πρωτοχρονιάς (του Αγ. Βασιλείου).

Σύσσωμο το χωριό επισκεπτόταν τους εορτάζοντας της ημέρας (Βασίληδες, Βασιλικές). Όταν έφτανα, λοιπόν, στο σπίτι του εορτάζοντα τους κερνούσαν αρχικά, σιτάρι βρασμένο (για ευλογία) το οποίο και μάζευαν σε ένα μαντήλι. (Κάποιοι λένε ότι την προσφορά σιταριού την καθιέρωσαν, γιατί πολλοί κάτοικοι είχαν σκοτωθεί από τους Γερμανούς, ωστόσο δεν έχω διασταυρώσει αυτήν την πληροφορία).

Κατόπιν, τους κερνούσαν μουσταλευριά, τυρί, λουκάνικα, σταφύλια που είχαν διατηρήσει κρεμασμένα από τον Σεπτέμβρη, μήλα και κρασί από το βαγένι που άνοιγαν εκείνη τη μέρα.

kairos_hristoygenna

Καλές γιορτές!
Υ. Γ. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στη μητέρα μου ( Ευσταθία) για τις πολύτιμες πληροφορίες!

Δημοσιεύθηκε στη Επίκαιρα | Ετικέτες: , , | Σχολιάστε

Μια… συνάντηση κορυφαίων τη Δευτέρα 23 Οκτώβρη στο Κινηματοθέατρο Αστόρια

Μια «συνάντηση κορυφαίων» τη Δευτέρα 23 Οκτώβρη στο Κινηματοθέατρο Αστόρια , στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Τριλογίας Μουσικός Οκτώβρης!

Ο Καζαντζάκης συναντά  τον Χατζιδάκι με την σκηνοθετική επιμέλεια του Γιάννη Σμαραγδή.

«Βραδιάζει πάλι απόψε στο Μεγάλο Κάστρο» ήταν ο τίτλος της βραδιάς αφιέρωμα στον Νίκο Καζαντζάκη.

 

Όσοι παραβρεθήκαμε, αφήσαμε τη μουσική μα και την αφήγηση αποσπασμάτων από το έργο του Καζαντζάκη να μας ταξιδέψουν μαγικά.

Το εναρκτήριο λάκτισμα της εκδήλωσης το έδωσε ο ίδιος ο Σμαραγδής που μίλησε με βαθιά αγάπη για τον τόπο του , έναν τόπο που ποτέ δεν ξεχνά και πάντα τιμά!

https://youtu.be/Syi5o69Y7OM

Στο πρώτο μέρος ακούσαμε τραγούδια από το μουσικό έργο των Κ. και Μ. Μουντάκη  με την συγκλονιστική και γνήσια – χωρίς επιτήδευση- αφήγηση του Κ. Μουδάτσου.

 

 

Στο δεύτερο μέρος  έσμιξε το έργο των δυο μεγάλων προσωπικοτήτων: Νίκος Καζαντζάκης και Μάνος Χατζιδάκις .  Ακούστηκαν τραγούδια από το άλμπουμ του Μ. Χατζιδάκι ‘Καπετάν Μιχάλης» που γράφτηκαν για την ομώνυμη παράσταση  που ανέβασε ο Μάνος Κατράκης.

Ο Χ. Γαργανουράκης  και η Λ. Αθανασοπούλου εξαιρετικοί.

Υπέροχη βραδιά που μας δίνει το έναυσμα να θυμηθούμε εκείνο το άλμπουμ του Χατζιδάκι .

Το καλοκαίρι του 1966 από το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο του Μάνου Κατράκη ανέβηκε η θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος νου Ν. Καζαντζάκη «Καπετάν Μιχάλης» σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι. Αν κρίνουμε από τη διάρκεια των παραστάσεων (30 Ιουλίου έως 10 Δεκεμβρίου 1966) μα και τις αυστηρές κριτικές , δεν ήταν ιδιαίτερα εμπορική παράσταση.

Πάλλης Κατράκης
Καπετάν Πολυξίγκης (Βύρων Πάλλης), Καπετάν Μιχάλης (Μάνος Κατράκης) Πηγή: Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη

προγραμμα παραστασης2

 

 

 

Ωστόσο, ο «Καπετάν Μιχάλης» [Columbia/ EMI, 1966] είναι ένας αγαπημένος δίσκος του Μάνου Χατζιδάκι. Τραγούδια όπως «Η Κρασογιώργαινα», το «Πού είναι ο Θεός» και το «Κυρά μου Αμπελιώτισσα», (τραγουδά ο Γιώργος Ρωμανός και  αργότερα τα ακούσαμε από  τη Φλέρυ Νταντωνάκη)  παρασύρουν και σήμερα με τις μελωδίες τους.

 

Το άλμπουμ ηχογραφήθηκε στο Studio Alfa, στα Μελίσσια, στο διάστημα 10-19/7/1966.

Κοιτάζοντας το μέσα μέρος του εξωφύλλου πληροφορούμαστε πως οι… «στίχοι των τραγουδιών σχηματίστηκαν από αυτούσιες φράσεις του Ν. Καζαντζάκη που περιέχονται στο βιβλίο του ‘Καπετάν Μιχάλης’» και πως «την επιλογή και σύνθεση σε επτά ενότητες έκαμε ο Γεράσιμος Σταύρου».

 

Το άλμπουμ περιέχει επτά τραγούδια : «Όμορφη πούναι η Κρήτη», «Δεν ήταν νησί», «Κυρά μου Αμπελιώτισσα», «Η Κρασογιώργαινα», «Μεγαλοβδόμαδο», «Βαριά απόψε η νύχτα», «Πού είναι ο Θεός»

και τέσσερα ορχηστρικά «Εισαγωγή», «Μουσική για την Εμινέ», «Κερκέζικο», «Η σφαγή».

 

 

Χατζιδακις Κατρακης Ρωμανος
Στο πιάνο ο Μάνος Χατζιδάκςι, πίσω του ο Γιώργος Ρωμανός και δίπλα του ο Μάνος Κατράκης

 

Πηγή: http://www.lifo.gr

Δημοσιεύθηκε στη Επίκαιρα | Σχολιάστε

Το εξωτερικό τιμά Έλληνες λογοτέχνες

Το  Λονδίνο τίμησε το έργο του Ελύτη, η Βιέννη τίμησε τον Καζαντζάκη με αφορμή τα 60 χρόνια από το θάνατό του και  η  Αλεξάνδρεια τον Καβάφη!

Οδυσσ'εας Ελύτης

Οδυσσέας Ελύτης

Στο αμφιθέατρο της Βρετανικής Βιβλιοθήκης στο Λονδίνο πραγματοποιήθηκε αφιέρωμα στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη με τον τίτλο «Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!» με στίχους του νομπελίστα ποιητή και μουσική του Γιώργου Κουρουπού.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με αφορμή την ομώνυμη πεντάγλωσση έκδοση ανθολογίας στίχων του Οδ. Ελύτη που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ σε έντυπη και ηχητική   μορφή(CD).

Στίχους απήγγειλαν στην ελληνική και στην αγγλική γλώσσα η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου και ο πρώην πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ελλάδα Τζον Κίτμερ, ενώ συμμετείχαν ο βαρύτο

Τάσης Χριστογιάννης και η μεσόφωνος Θεοδώρα Μπάκα.

Η εκδήλωση προσέλκυσε πλήθος κόσμου, και αποτέλεσε ευκαιρία να μυηθεί το βρετανικό κοινό στην ελληνική ποίηση με όχημα τη σύγχρονη ελληνική μουσική.

Νίκος Καζαντζάκης

Νίκος Καζαντζάκης

Μία πολυδιάστατη προσέγγιση της προσωπικότητας και του έργου του κορυφαίου Έλληνα συγγραφέα και φιλοσόφου Νίκου Καζαντζάκη, με την ευκαιρία συμπλήρωσης 60 χρόνων από το θάνατό του, έχει ως στόχο του το μεγάλο τριήμερο αφιέρωμα που πραγματοποιείται από τις 16 έως τις 18 Οκτώβρη στη Βιέννη με πρωτοβουλία του γνωστού Έλληνα πιανίστα Χρήστου Μάραντου, ο οποίος έχει και τη γενική επιμέλειά του.

Στόχος του αφιερώματος είναι η γνωριμία στο αυστριακό κοινό, του έργου του Νίκου Καζαντζάκη, μέσα από πολλές και διαφορετικές πτυχές της τέχνης, τον κινηματογράφο και την μουσική, μέχρι τις διαλέξεις, τις δημόσιες συζητήσεις και αφηγήσεις, που θα προσπαθήσουν μία πολυδιάστατη προσέγγιση της φιλοσοφίας του.

Τις εκδηλώσεις διοργανώνουν η Ταινιοθήκη Αυστρίας σε συνεργασία με την Εταιρεία Φίλων της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών, τις «Διαλέξεις Βιέννης», τις Εκδόσεις Καζαντζάκη, τη Διεθνή Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη και το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη στη Μυρτιά της Κρήτης, υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Ελλάδας στην Αυστρία και της Ελληνοορθόδοξης Μητρόπολης Αυστρίας.

Το αφιέρωμα ξεκίνησε με μεγάλη εκδήλωση στον κεντρικό κινηματογράφο της Βιέννης Metro, έδρα της Ταινιοθήκης Αυστρίας, με θέμα την ιστορική επιγραφή στον τάφο του κορυφαίου συγγραφέα «Δεν ελπίζω τίποτε, δεν φοβάμαι τίποτε, είμαι ελεύθερος».

Κων/νος Καβάφης

Κων/νος Καβάφης

Τα φετινά Καβάφεια κορυφώθηκαν στο διήμερο λογοτεχνικό συμπόσιο (13-15/10) που διοργάνωσε το παράρτημα του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού (ΕΙΠ) στην Αλεξάνδρεια, με θέμα τον «Καβάφη στον 21ο αιώνα» και πλαισιώθηκαν από παράλληλες εκδηλώσεις.

Τα Διεθνή Βραβεία Καβάφη 2017 απονεμήθηκαν φέτος σε δύο Αιγύπτιους λογοτέχνες, τον ποιητή Μοχάμεντ Αλ Σαχάουι και τον αριστερό διανοούμενο πεζογράφο Σονάλα Ιμπραήμ, ο οποίος, παραλαμβάνοντας το βραβείο σε ειδική τελετή στην Όπερα της Αλεξάνδρειας, αναφέρθηκε σε κρατούμενους της Αιγύπτου, ευχόμενος την απελευθέρωση τους.

Το συμπόσιο για τον Καβάφη πραγματοποιήθηκε στο κτίριο της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, πάνω στην παραλιακή λεωφόρο, τη σαγηνευτική Κορνίς. Αν κάτι επιβεβαίωσαν με τις τοποθετήσεις τους οι ομιλητές είναι πως ο Καβάφης είναι ό,τι ο κάθε αναγνώστης θέλει να είναι στα ποιήματά του. Γι’ αυτό και είναι σύγχρονος.

Πηγές: tovima.gr, alfavita.gr

Δημοσιεύθηκε στη Χωρίς κατηγορία | Σχολιάστε

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2017

Στον Καζούο Ισιγκούρο απονέμεται το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας για το 2017.

Καζούο Ισιγκούρο

 

Αιτιολογώντας την απόφασή της, η επιτροπή αναφέρει πως το βραβείο απονέμεται στον Ισιγκούρο «ο οποίος, σε μυθιστορήματα μεγάλης συναισθηματικής δύναμης, έχει αποκαλύψει την άβυσσο κάτω από την ψευδαίσθηση της σύνδεσης μας με τον κόσμο».
Φέτος, κάθε βραβείο Νόμπελ συνοδεύεται από εννέα εκατομμύρια σουηδικές κορώνες (περίπου 937.000 ευρώ).

Ο Καζούο Ισιγκούρο γεννήθηκε στο Ναγκασάκι της Ιαπωνίας το 1954 και σε ηλικία πέντε ετών μετακόμισε με την οικογένειά του στη Βρετανία.

Τα βιβλία του Καζούο Ισιγκούρου παρουσιάζονται από τη Σουηδική Ακαδημία (Reuters)
Τα βιβλία του Καζούο Ισιγκούρου παρουσιάζονται από τη Σουηδική Ακαδημία (Reuters)

Έργα του είναι:

A Pale View of Hills (1982) με το οποίο κέρδισε το βραβείο Oυίνιφρεντ Xόλντμπι.

An Artist of the Floating World (1986) με το οποίο βραβεύτηκε με τα βραβεία Oυίτμπρεντ και Σκάνο.

The Remains of the Day (1989), (Tα απομεινάρια μιας μέρας, μτφρ. Γιούρι Kοβαλένκο, 1993)με το οποίο  κέρδισε το βραβείο Mπούκερ και έγινε διάσημος σ’ όλο τον κόσμο: το βιβλίο του μεταφράστηκε σε 24 γλώσσες, πούλησε 1.000.000 αντίτυπα μόνο στην αγγλική γλώσσα, και η ομώνυμη ταινία του Tζέιμς Άιβορι έγινε παγκόσμια επιτυχία.

O απαρηγόρητος (μτφρ. Mανόλης Πολέντας, 1997) τιμήθηκε με το βραβείο Tσέλτενχαμ.
Tότε που ήμασταν ορφανοί (μτφρ. Τόνια Κοβαλένκο, 2001).
Μη μ’ αφήσεις ποτέ (μτφρ. Τόνια Κοβαλένκο, 2005).
Νυχτερινά, συλλογή (μτφρ. Τόνια Κοβαλένκο, 2009).
The Buried Giant, (2015).
Η Σάρα Ντάνιους, εκπρόσωπος της Σουηδικής Ακαδημίας ανακοινώνει το Νομπέλ Λογοτεχνίας για το 2017 (Reuters)
Η Σάρα Ντάνιους, εκπρόσωπος της Σουηδικής Ακαδημίας ανακοινώνει το Νομπέλ Λογοτεχνίας για το 2017 (Reuters)

 

 

 

 

Πηγές: www.lifo.gr, www.protagon.gr

Δημοσιεύθηκε στη Χωρίς κατηγορία | Σχολιάστε

Αναμνήσεις που ξυπνούν…

Σήμερα είναι μια ιδιαίτερη μέρα για τους υποψηφίους των πανελλαδικών εξετάσεων, καθώς ανακοινώθηκαν οι βάσεις.
Ουσιαστικά όμως, η μέρα αυτή, στους περισσότερους από εμάς που περάσαμε από αυτόν τον κόμβο, ξυπνά αναμνήσεις και «ξεχασμένα» συναισθήματα.
Ξυπνά το χτυποκάρδι της αγωνίας, την αίσθηση της παράλυσης των ποδιών, τον ιδρώτα και το «Δεν αντέχω άλλο, η καρδιά μου θα σπάσει» λίγο πριν μάθουμε το αποτέλεσμα των προσπάθειών μας.
Και όταν έφτασε εκείνη η στιγμή της γνωστοποίησης, κάποιοι από εμάς αρχίσαμε να φωνάζουμε από χαρά, να χοροπηδάμε, να αγκαλιάζουμε, όποιον βρισκόταν δίπλα μας, να
μας συνταράσσουν ρίγη συγκίνησης και υπερηφάνειας. Νομίζαμε πως είχαμε κατακτήσει τον κόσμο, πως ήμασταν ισχυροί, πως -τι ειρωνία!- επιτέλους τελείωσαν τα βάσανα!!!
Θεωρούσαμε πως όλα στο εξής θα ήταν αλλιώτικα, εύκολα, ευχάριστα, αφού καταφέραμε να ανοίξουμε την πόρτα του πανεπιστημίου…
Κάποιοι φίλοι μας πάλι που το όνομά τους δεν ήταν στη λίστα που είχε αναρτηθεί στην εξώπορτα του σχολείου, ένιωθαν απογοήτευση και πικρία, πίστευαν πως όλα έχουν τελειώσει,
ένιωθαν αποτυχημένοι που δεν μπόρεσαν να κάνουν…υπερήφανους τους γονείς τους. Καποιοι θα ξαναπροσπαθούσαν και κάποιοι θα άλλαζαν ρότα, αναζητώντας νέες διεξόδους.
Και τα χρόνια πέρασαν και όλοι μας έχουμε διαγράψει έως τώρα μια μοναδική πορεία ζωής επαγγελματικής και προσωπικής.
Όσοι χαρήκαμε εκείνη τη μέρα έχουμε καταλάβει πως …δεν κατακτήσαμε τον κόσμο, ούτε ήμασταν ισχυροί και πως φυσικά τίποτε δεν ήταν εύκολο και απλό. Απλά είχαμε πετύχει
ένα στόχο, τον πρώτο μεγάλο μας στόχο, και αυτό από μόνο του έχει μεγάλη αξία. Είχαμε κερδίσει μια μάχη σημαντική – την πιο μεγάλη μάχη έως τότε- για την επιτυχία της οποίας
είχαμε επενδύσει πολλά. Και φυσικά έπρεπε να χαρούμε και να πανηγυρίσουμε. Οι μεγαλύτερες μάχες όμως, ήταν μπροστά μας.
Όσοι απογοητεύτηκαν κατάλαβαν και αυτοί στην πορεία πως δεν ανταπεξήλθαν στο έπακρο σε μια μάχη, αν και πάλεψαν, χωρίς όμως αυτό να είναι …τραγικό.
Αναζήτησαν νέες διαδρομές και βγήκαν νικητές σε αυτές. Δημιούργησαν το επαγγελματικό τους μέλλον μέσω άλλης  πορείας και βίωσαν ανάλογες επιτυχίες.

Ένα μεγάλο ΜΠΡΑΒΟ σε όσους σήμερα πανηγύρισαν!
Ένα μεγάλο ΜΠΡΑΒΟ σε όσους σήμερα, ενώ προσπάθησαν, δεν είδαν το όνομά τους στη λίστα των επιτυχόντων!
Η προσπάθεια από μόνη της είναι αξιέπαινη…
Σήμερα, ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα μιας μικρής μάχης.Πάντα σε μια μάχη υπάρχουν νικητές και ηττημένοι…Αυτή είναι η ζωή!διπλός δρομος
Οι μεγάλες όμως μάχες είναι μπροστά και απαιτούν από όλους θάρρος, επιμονή, υπομονή, αισιοδοξία και θέληση.
Είναι στο χέρι σας με τα όπλα που διαθέτετε να χαράξετε τους δρόμους που εσείς θέλετε να βαδίσετε και να τους προσανατολίσετε εκεί όπου ο καθένας επιθυμεί να φτάσει.
Σήμερα, ξεκινάτε όλοι!
Καλό σας ταξίδι στο δρόμο της ζωής…

Δημοσιεύθηκε στη Επίκαιρα | Σχολιάστε

Καλό Καλοκαίρι!

Καλοκαίρι 2017! CYMERA_20170605_143129

Τα σχολεία έκλεισαν, η θερμοκρασία ανεβαίνει, η κίνηση στους δρόμους λιγοστεύει, οι παραλίες γεμίζουν, η διάθεση αλλάζει! Δείγματα καλοκαιριού… Αγαπημένη εποχή!

Ακόμη ένα καλοκαίρι, λοιπόν, άνοιξε τις πόρτες του, για να μας υποδεχθεί.  Ξεκίνησε   με φθινοπωρινό καιρό και συνέχισε με καύσωνα!

‘Ενα καλοκαίρι που από το ξεκίνημά του μάς έδειξε ότι δεν έχει αναστολές και  είναι ικανό  για όλα…CYMERA_20170617_173611

Όπως και να έχει παραμένουμε αισιόδοξοι.

Σχεδιάζουμε πολυήμερα ταξίδια ή τριήμερα ξεκούρασης δίπλα στη θάλασσα, κάνοντας δροσερές βουτιές ή στο βουνό, απολαμβάνοντας τη δροσιά του πράσινου και αφήνοντας τη μεσημεριανή ραστώνη να μας «παραλύσει» γλυκά. Σιγοτραγουδάμε το «Καλοκαίρι» του Σαββόπουλου και ταξιδεύουμε νοερά στα καλοκαίρια των παιδικών μας χρόνων με όχημα τις νότες. 20160718_130057

Αυτό το καλοκαίρι σίγουρα θα έχει τα δικά του χρώματα,  θα είναι διαφορετικό από το περσινό, όπως και το περσινό ήταν διαφορετικό από όλα τα προηγούμενα. Ας ελπίσουμε όμως ότι για όλους θα είναι ξεχωριστό, όμορφο και ξεκούραστο.20160417_191442

Καλό καλοκαίρι να περάσουμε, έτσι όπως ο καθένας το έχει σχεδιάσει!

Δημοσιεύθηκε στη Επίκαιρα | Σχολιάστε

Μέρα Μαγιού…

Εργατική Πρωτομαγιά…Ημέρα αγώνων και μνήμης.

Ημέρα γέννησης του Γιάννη Ρίτσου ∙ 1 Μαΐου 1909 στη Μονεμβασιά.

Yiannis Ritsos

Γεννήθηκε Πρωτομαγιά  και ήταν περήφανος που η μέρα της γέννησής του συμπίπτει με την μέρα που είναι αφιερωμένη στους αγώνες της εργατιάς, τους αγώνες των φτωχών.

Αυτούς τους αγώνες τους ύμνησε και τους θρήνησε. Συμπορεύτηκε μαζί με  τους αγωνιστές, τους αγκάλιασε και υποκλίθηκε εμπρός τους.

««Μέρα Μαγιοῦ μοῦ μίσεψες, μέρα Μαγιοῦ σὲ χάνω, ἄνοιξη, γιέ, ποὺ ἀγάπαγες κι ἀνέβαινες ἀπάνω»

«Επιτάφιος»: έργο πανανθρώπινο, διαχρονικό, άξιος διάδοχος της αρχαίας τραγωδίας και πανάκριβη κληρονομιά για όλους εμάς.

Θεσσαλονίκη 1938: η απεργία των εργατών και τα συλλαλητήρια συγκλονίζουν, συνταράσσουν την πόλη. Στις 9 Μάη η χωροφυλακή πυροβολεί εναντίον των διαδηλωτών και σκοτώνει τον αυτοκινητιστή Τάσο Τούση. Οι απεργοί εναποθέτουν το άψυχο σώμα του σε μια πόρτα και η μάνα του, βλέποντάς του γονατίζει και θρηνεί, οδύρεται για το θάνατο του γιου της.

220px-A_mother_who_cries_(Thessaloniki_1936)

Αυτή η φωτογραφία γίνεται πρωτοσέλιδο την επόμενη μέρα στον Ριζοσπάστη. Βλέποντάς την ο Ρίτσος συγκλονίζεται και συγγράφει τον «Επιτάφιο».

«Γιέ μου, σπλάχνο τῶν σπλάχνων μου, καρδούλα τῆς καρδιᾶς μου,

πουλάκι τῆς φτωχιᾶς αὐλῆς, ἀνθὲ τῆς ἐρημιᾶς μου,

πῶς κλείσαν τὰ ματάκια σου καὶ δὲ θωρεῖς ποὺ κλαίω

καὶ δὲ σαλεύεις, δὲ γρικᾷς τὰ ποὺ πικρὰ σοῦ λέω;»

(Μέρος Ι: Ο Θάνατος: Το πρώτο μέρος ξεκινάει με τη μάνα, που διαπιστώνει πως ο γιος της είναι νεκρός).

 

Πρωτομαγιά 2017.

Μαζέψαμε λουλούδια και τρέξαμε στη φύση. Χαρήκαμε…

Μην ξεχνάμε όμως και την Εργατική Πρωτομαγιά.  Μην ξεχνάμε τους αγώνες των εργατών.

Μην αποσυνδέσουμε τη μέρα από τους εργατικούς αγώνες, μη σβήσουμε τη μνήμη των ηρώων της και τις θυσίες τους.

Μαζί με τα τραγούδια, τα λουλούδια και τα στεφάνια ας τους αφιερώσουμε ένα κομμάτι της σκέψης μας και ας τους έχουμε καθοδηγητές του μέλλοντός μας.

Καλό μήνα σε όλους!

20170501_124859[1]Πηγές: alfavita, wikipedia

Δημοσιεύθηκε στη Επίκαιρα | Σχολιάστε