Φλεβάρη Κουτσοφλέβαρε

Το όνομα του (κοινώς Φλεβάρης) προέρχεται από τη λατινική λέξη februare (=εξαγνίζω), που σημαίνει καθαρτήρια γιορτή, γιατί κατά την διάρκεια  του γίνονταν στη Ρώμη γιορτές θρησκευτικού καθαρμού και εξαγνισμού. Επίσης λέγεται Φλιάρης, Κουτσουφλέβαρος ή Κουτσός, Κούντουρος ή Κούτσουρος (δηλ. με κομμένη την ουρά, Πόντος), Κουτσούκης ή Μικρός (Κύπρος) και Κλαδευτής. Από το 46 π.Χ. οπότε καθιερώθηκε το Ιουλιανό ημερολόγιο, οι ημέρες του μήνα αυτού, από 30  περιορίστηκαν σε 29, ενώ κατά την εποχή του Αυγούστου μειώθηκαν κατά μια ακόμη ημέρα, η οποία προστέθηκε στο μήνα Αύγουστο, για να τιμηθεί ο αυτοκράτορας. Για να συντονιστεί το ημερολόγιο των 365 ημερών προς το  ηλιακό έτος, καθιερώθηκε η αύξηση των ημερών του Φεβρουαρίου κατά μια, κάθε 4 χρόνια. Τότε λέμε πως η χρονιά είναι δίσεκτη. Το δίσεκτο έτος, θεωρείται από το λαό μας κακότυχο, γι’ αυτό δεν πρέπει να φυτεύουν αμπέλια οι γεωργοί ούτε να γίνονται γάμοι ούτε να χτίζονται σπίτια.
ΕΡΓΑΣΙΕΣ:
                Φυτεύουν πατάτες.
                Προετοιμάζουν τα χωράφια για να σπείρουν ανοιξιάτικα σιτηρά & ενισχύουν τα φθινοπωρινά, λιπαίνοντάς τα.
                Κλαδεύουν αμπέλια & δέντρα.
                Καθαρισμός μαντριών.
                Συντήρηση κοπριάς σε λάκκους.
                Σβάρνισμα χωραφιών.
ΕΘΙΜΑ-ΠΡΟΛΗΨΕΙΣ:
                ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ. Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της αποκριάς.
ΜΠΟΥΛΕΣ & ΓΕΝΙΤΣΑΡΟΙ (Νάουσα): Ένα έθιμο με βαθιές ρίζες, που στο πέρασμα της μακραίωνης ιστορίας του ενσωμάτωσε στοιχεία της τοπικής παράδοσης και των ηρωικών αγώνων.
Πρώτη μαρτυρία για το δρώμενο έχουμε το 1706, αντί μνημόσυνου για το παιδομάζωμα της προηγούμενης χρονιάς. Την μεγαλύτερη ακμή του γνώρισε στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα και φθάνει αναλλοίωτο μέχρι τις μέρες μας.
Οι άνδρες συνηθίζουν να μεταμφιέζονται σε Γενίτσαρους και Μπούλες. Μπούλες ντύνονται οι λεπτοκαμωμένοι, ενώ Γενίτσαροι οι γεροδεμένοι. Η Μπούλα φορεί την τοπική γυναικεία νυφική φορεσιά και στολίζει το κεφάλι της με λευκό πέπλο, χρωματιστές κορδέλες και πολλά χάρτινα λουλούδια. Ο Γενίτσαρος φορεί φουστανέλα, τσαρούχια, μάλλινες μακριές κάλτσες και γιλέκο. Στολίζει το στήθος και την πλάτη του με πολλά νομίσματα και τη φουστανέλα του με πολλές αλυσίδες. Όταν περπατά, κουνάει το σώμα του και χοροπηδάει, για να κουδουνίζουν όσα φορεί. Στο κεφάλι, στη μέση και στο χέρι του δένει από ένα μαντίλι, ενώ στο λαιμό κρεμά σταυρό και αλυσίδα με φυλακτό. Η Μπούλα κι ο Γενίτσαρος φορούν στο πρόσωπο κέρινες μάσκες. Μαζεύονται παρέες-παρέες και κατεβαίνουν στην πλατεία της πόλης χορεύοντας.
Οι κάτοικοι της Νάουσας λένε, ότι στα χρόνια της τουρκοκρατίας, οι αρματολοί έβρισκαν στις Απόκριες την ευκαιρία να έλθουν στην πόλη μασκαρεμένοι και να γλεντήσουν με τους συγγενείς και τους φίλους τους, χωρίς να φοβούνται ότι θα τους αναγνωρίσουν οι Τούρκοι.
ΓΕΡΟΙ & ΚΟΡΕΛΕΣ (Σκύρος). Τοπικός μύθος ο οποίος λέει: Ήταν κάποτε ένας γέρος με τη γριά του κι είχαν πολλά κατσίκια. Όμως μια νύχτα του χειμώνα έπεσε στο βουνό χιόνι κι άγρια παγωνιά κι όλα τα κατσίκια ψόφησαν. Στην απελπισία τους οι βοσκοί ζώστηκαν τα κουδούνια των νεκρών ζώων και ροβόλησαν τις δύσβατες πλαγιές του βουνού μέχρι τη Χώρα. Με το κτύπο των κουδουνιών έφεραν στους χωριανούς τους το μήνυμα της καταστροφής. Από τότε κρατούν το έθιμο.
Οι μεταμφιεσμένοι, με ζωόμορφη όψη, κρατώντας μακριές ξύλινες μαγκούρες και ζωσμένοι πολλά κουδούνια που ζυγίζουν ως και 50 κιλά (Γέροι), και οι Κορέλες, άντρες ντυμένοι γυναικεία, γυρίζουν δρόμους και σπίτια σηκώνοντας το νησί με χαρούμενες φωνές, ορχηστρικές κινήσεις, τραγούδια, χορούς και προπαντός με τους δυνατούς και αρμονικούς χτύπους των κουδουνιών.
«ΜΠΑΜΠΟΥΓΕΡΑ» (Δράμα): Στην Καλή Βρύση πρωταγωνιστούν τα «Μπαμπούγερα«, άντρες μεταμφιεσμένοι ζωόμορφα, ζωσμένοι βαριά κουδούνια. Με το πέρας της τελετής του αγιασμού τα Μπαμπούγερα έχουν ήδη συγκεντρωθεί έξω από την εκκλησία και με την εντυπωσιακή και θορυβώδη παρουσία τους κυριαρχούν σ’ όλο το χωριό την ημέρα των Θεοφανίων και τις δύο επόμενες (6-8 Ιανουαρίου). Η αμφίεση των Μπαμπούγερων αποτελείται από άσπρη περισκελίδα, γυναικείο μαύρο επενδύτη αμανίκωτο, φλοκωτό στην εσωτερική μεριά, άσπρο πουκάμισο και πέντε μεγάλα κουδούνια που ζώνονται στη μέση. Η κεφαλή καλύπτεται με προσωπίδα από μάλλινο λευκό ύφασμα του αργαλειού. Στο μέτωπο ράβεται ένα στρογγυλό καθρεπτάκι, ενώ με ρούχα σχηματίζουν μεγάλη καμπούρα στη ράχη του μεταμφιεσμένου. Αποκορύφωμα και λήξη του γιορτασμού αποτελεί η σατιρική αναπαράσταση γάμου στις 8 Ιανουαρίου, με συμμετοχή στη χαρά και το γλέντι όλου του χωριού και των πολλών επισκεπτών, που τη μέρα αυτή συρρέουν στην Καλή Βρύση όχι μόνο από την περιοχή της Δράμας αλλά και από μακρινά μέρη. Η αναπαράσταση μιμείται το τοπικό εθιμικό τυπικό, με κάποιους νεωτερισμούς ή ευρηματικές προσαρμογές στην πραγματικότητα. Εντυπωσιακό στοιχείο αποτελεί η ξαφνική αρπαγή της νύφης από τα Μπαμπούγερα η οποία όμως αμέσως απελευθερώνεται. Παρότι το στοιχείο αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως υστερογενές, αποτελεί παραδοσιακό μοτίβο. Την τρίτη μέρα, 8 Ιανουαρίου της Αγίας Δομνίκης, τιμούσαν τη μαμή, της οποίας η παρουσία ήταν τόσο πολύτιμη στην παραδοσιακή κοινότητα και κοινωνία.
Μπαμπούγερα ντύνονται και παιδιά, στοιχείο της συνέχισης του εθίμου το οποίο στην Καλή Βρύση βιώνεται ως έκφραση ψυχικής ανάγκης και λειτουργεί ως συνειδητό χρέος στην προγονική κληρονομιά. Τα αναβιωμένα εθιμικά δρώμενα συνοδεύουν τα παραδοσιακά όργανα της περιοχής, η γκάιντα (είδος ασκού, μουσικού οργάνου γνωστού και στην αρχαιότητα), η λύρα και ο νταχαρές ή νταϊρές (ντέφι). Εκτός από αυτά όμως, ως μέσα μουσικής έκφρασης χρησιμοποιούνται και αντικείμενα της καθημερινής ζωής (κουδούνια και σήμαντρα). Το ανθρώπινο δε σώμα ως ηχοποιητικό μέσο με τα πόδια που χτυπούν στο έδαφος καθώς και ο τρόπος που κινείται φανερώνουν το πρωταρχικό στοιχείο της μουσικής, το ρυθμό.
ΚΑΛΟΓΕΡΟΣ (=Καλός γέρος). Θρακικό δρώμενο (στη Βιζύη) τη Δευτέρα της «Τυρινής».         Τελείται σε 3 διαδοχικές σκηνές:
                1. την μπάμπω με το εφταμηνίτικο
2. το φόνο του καλόγερου
3. την ψευδοαροτροίωση
Οι 2 πρώτες σκηνές είναι σατυρικές, η τελευταία σοβαρή. Έπαιρναν μέρος τα εξής πρόσωπα: οι 2 καλόγεροι (εκλέγονταν από τους προεστούς κάθε 4 χρόνια κι έπρεπε να ‘ναι παντρεμένοι), 2 κορίτσια ή Νύφες (2 ανύπαντροι νέοι που έπρεπε να μην παντρευτούν αυτά τα 4 χρόνια), η Μπάμπω (=μαμή) με το εφταμηνίτικο παιδί της, 2 κατσίβελοι (γύφτοι) και 2 Ζαπτιέδες (χωροφύλακες)
Οι καλόγεροι φορούσαν δέρματα ζώων, στο κεφάλι τους περικεφαλαία από τομάρι λύκου ή αλεπούς και μάσκα στο πρόσωπό τους πάλι από δέρμα. Γύρω από τη μέση τους κρεμούσαν κουδούνια. Ο Αρχικαλόγερος κρατούσε στο χέρι του ένα τόξο που μ’ αυτό πετούσε στάχτη αντί για βέλη ενώ ο άλλος καλόγερος κρατούσε ένα ραβδί. Η Μπάμπω φορούσε κουρέλια, ήταν καμπούρα κι είχε «κροκιδένια μαλλιά». Το εφταμηνίτικο παιδί της (ομοίωμα) το είχε μέσα σε ένα καλάθι. Οι κατσίβελοι ήταν ντυμένοι με ρούχα φτωχικά, με πρόσωπα μουντζουρωμένα κι έλεγαν πειράγματα κι αστεία. Τέλος οι Ζαπτιέδες βαστούσαν όπλα κι ακολουθούσαν τους καλόγερους.
Η πομπή ξεκινούσε με τύμπανα και γκάιντες. Περνούσε από τα σπίτια του χωριού κάνοντας έλεγχο σε κάθε σπιτικό, αν τα γεωργικά του εργαλεία ήταν στη θέση τους. Αφού επισκέπτονταν και το τελευταίο σπίτι κατέληγαν στην πλατεία του χωριού. Έτσι άρχιζε το δράμα με τις 3 σκηνές που προαναφέραμε. Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά από την τρίτη σκηνή της «ψευδοαροτροίωσης», οι θεατές συμμετείχαν ενεργά. Έπιαναν διπλό και τριπλό χορό-μπροστά οι καλόγεροι- και χόρευαν ως αργά το βράδυ.
ΟΙ «ΦΑΝΟΙ ΤΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ». Ένα διονυσιακό έθιμο, που αναβιώνει την Αποκριά στην Κοζάνη είναι ο Φανός. Η παράδοση θέλει με το άναμμα του φανού το βράδυ της Μεγάλης Αποκριάς να ξεκινούν τραγούδια, τα οποία εξιστορούν τα κατορθώματα των κλεφτών, αλλά και τον έρωτα. Τα τραγούδια ονομάζονται ξενίντραπα, μασκαραλίτκα ή νοικοκυρίσια κι έχουν σατιρικό χαρακτήρα και έντονες φαλλικές αναφορές. Στο έθιμο συμμετέχει όλη η Κοζάνη, ανάβουν συνολικά δεκατρείς φανοί, ένας σε κάθε γειτονιά της Κοζάνης.
Φωτιές που στήνονται στις γειτονιές ως είδος βωμού. Κάθε γειτονιά προσπαθεί να παρουσιάσει όχι μόνο τον ωραιότερο φανό, αλλά και τους πιο καλούς τραγουδιστές, που να έχουν θέση ξεχωριστή στην τοπική κοινωνία.
ΧΑΣΚΑΣ ή ΧΑΣΚΑΡΗΣ ή ΧΑΨΑΡΟΣ ή ΧΑΨΑΛΟΣ (Πανελλήνιο). Το πιο διασκεδαστικό έθιμο. Ένα παιχνίδι με αβγό καθαρισμένο, σπανιότερα ακαθάριστο. Έδεναν το αβγό με μια κλωστή από το ταβάνι και κάποιος το στριφογύριζε. Όποιος το έπιανε με το στόμα ήταν ο τυχερός. Αλλού το αβγό το έδεναν με κλωστή σ’ ένα μακρύ ξύλο που το κουνούσε ο νοικοκύρης. Αλλού πάλι προσπαθούσαν να το πιάσουν τα παιδιά με το στόμα, γονατιστά και με τα χέρια δεμένα.
                ΑΛΕΥΡΟΜΟΥΤΖΟΥΡΩΜΑΤΑ (Γαλαξίδι). Στο Γαλαξίδι την Καθαρά Δευτέρα δεν παίζουν με σερπαντίνες και χαρτοπόλεμο, αλλά παίζουν «αλευροπόλεμο» με βασικό υλικό το αλεύρι. Αυτό το έθιμο διατηρείται από το 1801. Εκείνα τα χρόνια, παρ’ όλο που το Γαλαξίδι τελούσε υπό την Τουρκική κατοχή, όλοι οι κάτοικοι περίμεναν τις Απόκριες για να διασκεδάσουν και να χορέψουν σε κύκλους. Ένας κύκλος για τις γυναίκες, ένας για τους άνδρες. Φορούσαν μάσκες ή απλά έβαφαν τα πρόσωπά τους με κάρβουνο. Στην συνέχεια προστέθηκε το αλεύρι, το λουλάκι, το βερνίκι των παπουτσιών και ή ώχρα. Στο μουντζούρωμα συμμετέχουν όλοι ανεξαιρέτως ηλικίας.
Ο γαμπρός και η νύφη (πάλι άντρας παρελαύνουν στη παραλία και στη συνέχεια οι παρευρισκόμενοι στο έθιμο, που ραίνουν το ζευγάρι με φούμο (αλεύρι), αρχίζουν να αλληλομουτζουρώνονται, χορεύοντας και διασκεδάζοντας.
                ΜΠΟΥΡΑΝΙ (Τίρναβος). Διονυσιακό έθιμο. Μια αλάδωτη χορτόσουπα που ετοιμάζεται και μοιράζεται με τη συνοδεία άσεμνων τραγουδιών και τολμηρών χειρονομιών.
               
ΒΛΑΧΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ (Θήβα). Η Θήβα φημίζεται για την αναπαράσταση του Βλάχικου Γάμου, κάθε Καθαρή Δευτέρα. Είναι ένα έθιμο που φθάνει στις ημέρες μας από το 1830 περίπου, μετά την απελευθέρωση των ορεινών περιοχών. Οι Βλάχοι, δηλ. οι τσοπάνηδες από την Μακεδονία, την Ήπειρο, Θεσσαλία και Ρούμελη, εγκατέλειψαν τότε την άγονη γη τους και βρήκαν γόνιμο έδαφος νοτιότερα. Το έθιμο αφομοιώθηκε και διατηρήθηκε μόνο στην Θήβα, την πατρίδα του Διονύσου. Πιστεύεται ότι ο Βλάχικος γάμος είναι κατάλοιπο Διονυσιακής Παράδοσης, (Πομπή, Πυρρίχιος χορός, Βακχευόμενος Σάτυρος ) στους βλάχους της Πίνδου.
Προξενιό, προικοπαράδοση, ξύρισμα γαμπρού, νυφοστόλισμα και όλα τα άλλα γαμήλια νόμιμα γίνονται με την καθιερωμένη εθιμική τάξη. Παλαιότερα, σήμερα παραλείπεται, σε κάποια στιγμή ένας συμπέθερος ή και ο ίδιος ο γαμπρός έπεφτε καταγής, ύστερα δήθεν από κάποια φιλονικία, προσποιούμενος τον πεθαμένο. Άρχιζε μοιρολόγημα και κοπετός (θρήνος με στηθοκτυπήματα). Ξαφνικά όμως ο πεθαμένος σηκωνόταν σαν να ανασταινόταν, με όλους τους συμβολισμούς μιας τέτοιας παράστασης.
               
ΤΟΥ ΚΟΥΤΡΟΥΛΗ Ο ΓΑΜΟΣ (Μεθώνη). Ανάμνηση πραγματικού γάμου, που έγινε στην πόλη αυτή πριν από αιώνες. Γαμπρός ήταν ο «καβαλάριος κυρ Ιωάννης ο Κουτρούλης», ο οποίος, ύστερα από πολλών χρόνων αναμονή και υπομονή, γιατί αντιδρούσε η εκκλησία, παντρεύτηκε την γυναίκα που αγαπούσε. Ο γάμος μεταβλήθηκε σε χαρούμενο πανηγύρι και πραγματικά έγινε παροιμιώδης.
               
Η ΜΟΝΟΗΜΕΡΗ ΚΛΩΣΤΗ (Βάρος Λήμνου). Γύρω στα 1916, μια ξαφνική αρρώστια έπληξε το Βάρος. Την αποκάλεσαν πανούκλα και θέριζε πραγματικά.
                Μέσα στο γενικό χαμό, μια γυναίκα του χωριού είδε στον ύπνο της τον Άγιο Χαράλαμπο, που τη συμβούλεψε να γνέσουν, σε μία μόνο μέρα, κλωστή, από τα βαμβάκια που καλλιεργούσαν, να την ενώσουν τρίκλωνη και να ζώσουν μ’ αυτή το χωριό.
Πράγματι, την άλλη μέρα, όλες οι γυναίκες του χωριού έκαναν αυτό, που τους είπε ο Άγιος και το χωριό σώθηκε από την επιδημία.
Από τότε, κάθε χρόνο, στη διάρκεια της Σαρακοστής, οι γυναίκες μαζεύονται σ’ ένα μεγάλο χορό και γνέθουν την κλωστή, την κάνουν τριπλή και φτιάχνουν 13 μεγάλα κουβάρια.
Από την εκκλησία, ξεκινάει η πομπή, με επικεφαλής τον παπά του χωριού και μια γυναίκα, που κουβαλάει τα κουβάρια με τη μονοήμερη κλωστή. Στο παρεκκλήσι του Αγίου Χαράλαμπου γίνεται η πρώτη στάση για δέηση και ξεκινάει το ζώσιμο του χωριού.
«ΜΠΡΑΜΔΕΣ» ή «ΟΙ ΚΑΛΕΣ» (Σκόπελος). Οι πιο αριστοκρατικές μεταμφιέσεις του νησιού. Φορούν τοπικές ενδυμασίες (φουστανέλες, βράκες, τουαλέτες εποχής…) και πολλά εξαρτήματα. Γυρίζουν από γειτονιά σε γειτονιά και τραγουδούν το επικό τραγούδι της «Βλάχας»:
                                       Άντε να πάμε Βλάχα στον πέρα καφενέ
Να σε τρατάρω Βλάχα σουμάδα κι αργιλέ
Δε θέλω τη σουμάδα ούτε τον αργιλέ
Μον θέλω ένα λουκούμι κι ένα γλυκό καφέ
                Οι Μπράμδες μαζεύονται την Κυριακή της Τυρινής στις πλατείες κι άλλα κεντρικά σημεία του νησιού, τραγουδούν και χορεύουν, ενώ παράλληλα τους κερνούν ρυζόγαλο, γαλατομπούρεκο κι άφθονο κρασί.
«Το έθιμο του Αχυρένιου-Γληγοράκη» αναβιώνει κάθε Καθαρά Δευτέρα  στην πόλη της Βόνιτσας. Είναι μια νότα παράδοσης που καταφέρνει συνδυάζοντας σάτιρα και διασκέδαση να προσφέρει κάθε φορά ξεχωριστές στιγμές στους επισκέπτες και τους ντόπιους. Οι απόψεις για τη προέλευση του εθίμου διίστανται. Κατά μία εκδοχή το έθιμο είναι εξέλιξη της σκωπτικής παράστασης κάποιων μοναχών της Αγίας Παρασκευής εις βάρος ενός μοναχού με το όνομα Γρηγόριος. Άλλοι υποστηρίζουν ότι το έθιμο είναι κληρονομιά από τους Βενετσιάνους από την περίοδο που κατείχαν την περιοχή. Όμως η επικρατέστερη άποψη είναι αυτή που θέλει τον Γληγοράκη ψαρά ο οποίος αρνήθηκε τη θάλασσα και έψαξε τη τύχη του στη στεριά. Η θάλασσα όμως τον εκδικήθηκε και τον έριξε στα ξένα, να ταλαιπωρείται και να μην μπορεί να έχει σταθερή δουλειά. Σε κάθε περίπτωση πάντως, το δρώμενο έχει στοιχεία των Διονυσιακών τελετών και των αρχαίων τελετών που γίνονταν για την υποδοχή της Άνοιξης.
Η διατήρηση και ο εμπλουτισμός του δρώμενου οφείλεται σίγουρα στους ντόπιους ψαράδες. Κάθε χρόνο την Αποκριά, οι ψαράδες ξαναθυμούνται εκείνο τον ψαρά, τον Γληγοράκη, και τον καταδικάζουν με το δικό τους τρόπο. Αφού πιουν, μασκαρευτούν από το Σαββατόβραδο της Τυρινής έως την Καθαρά Δευτέρα βλέπουν τον αρνητή της θάλασσας να έρχεται όπως τότε, που τον έφεραν σηκωτό για να τον πάνε στο Κοιμητήριο του ψαράδικου συνοικισμού.
Πρόχειρα φτιαγμένος από άχυρο και παλιά ρούχα κάνει την είσοδό του πάνω σε ένα γάιδαρο που τον τραβά ένας αγροφύλακας και του προσφέρουν βοήθεια δύο γιδοβοσκοί. Οι ρόλοι είναι από χρόνια μοιρασμένοι. Η μάνα, η γυναίκα, οι μοιρολογίστρες, ο γιατρός, οι συγγενείς, ο παπάς. Κάθε χρόνο καινούργια βάσανα περιμένουν τον Γληγοράκη. Κάθε στάση που κάνει δίνεται και μια μικρή θεατρική παράσταση. Ο γιατρός βγάζει γνωμάτευση κάνοντας ερωτήσεις στους συγγενείς και εξετάζει τον ασθενή. Με το πέρασμα των χρόνων η γνωμάτευση άρχισε να προσαρμόζεται στα δεδομένα της εποχής και κατέληξε σε αναπαράσταση και διακωμώδηση της επικαιρότητας.
Μέσα σε μοιρολόγια και θρήνους πλησιάζει ο παπάς με τα παπαδοπαίδια. Τα λόγια του παραλλαγμένα τροπάρια της νεκρώσιμης ακολουθίας. Το δειλινό στην κεντρική πλατεία της Βόνιτσας δίνεται η πιο μεγάλη παράσταση. Γλέντι με θαλασσινά, άφθονο κρασί, χορός και τραγούδι. Προς το τέλος της τελετής, σε κάποια διακοπή του γλεντιού, κάποιος εκφωνεί τον επικήδειο, που δεν είναι παρά μια καυστική σάτιρα της επικαιρότητας. Το απόβραδο ο Γληγοράκης στην άκρη του γιαλού ή μέσα σε πρόχειρα κατασκευασμένη βάρκα, ρίχνεται στη φωτιά. Γύρω από τον αχυρένιο που σιγοκαίγεται, γίνεται το γλέντι κορυφώνεται με χορό και ποτό. Άλλη μια Αποκριά φεύγει… μαζί με το «Γληγοράκη…
»
                ΤΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ.  
               
ΓΙΟΡΤΕΣ:
               
ΣΥΜΟΓΙΟΡΤΑ.
1)Ο Άγιος Τρύφων (1/2). Προστατεύει τα αμπέλια & τους αγρούς από τα τρωκτικά.
2) Η  Παναγία η Υπαπαντή (2/2). Προστατεύει μυλωνάδες & αγρότες. Λένε στην ΑΙΤΩΛΙΑ: Ό,τι καιρό κάνει της Υπαπαντής, τέτοιο καιρό θα κάνει τις επόμενες 40 μέρες.
3) Ο Άγιος Συμεών (3/2). Οι έγκυες την ημέρα αυτή δε δούλευαν για μη σημαδευτούν τα παιδιά στην κοιλιά τους.
ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ. Είναι η Πέμπτη της Κρεατινής, που κάθε σπίτι ήθελε να «τσικνώσει τη γωνιά του», να ψήσει δηλαδή κρέας και η τσίκνα να απλωθεί ολόγυρα. Σήμερα, βέβαια, είναι απλά μία ακόμη ευκαιρία για διασκέδαση.
ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ:
                «Του Φλεβάρη είπαν να βρέξει και λησμόνησε να πάψει».
«Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει. Μα αν τύχει και θυμώσει, μες το χιόνι θα σε χώσει».
«Φλεβάρης, κουτσοφλέβαρος και του τσαπιού ο μήνας».
«Ο Φλεβάρης με νερό, κουτσός μπαίνει στο χορό».
«Παπαντή καλοβρεμένη, η κοφίνα γεμισμένη».
«Το Φλεβάρη μη φυτέψεις, ούτε να στεφανωθείς, Τρίτη μέρα μη δουλέψεις, Σάββατο μη στολιστείς».

                «Άγιε Πολύκαρπε βόηθα το σπόρο να φυτρώσει και να πολυκαρπίσει».
«Άμα αγκιάξει ο Κουτσοφλέβαρος το πόδι του, θα μας χώσει στα χιόνια».
«Αν δεν βγει ο Φλεβάρης δεν μπαίνει ο Μάρτης».
«Αν της Υπαπαντής δεν φανεί ο ήλιος, θα βρέχει 40 ημέρες. Αν φανεί θα έρθει καλή χρονιά».
«Άσπρος Φλεβάρης, χαρούμενος ο χωραφιάρης».
«Γενάρη γέννα το παιδί, Φλεβάρη, φλέβισέ το».
«Γενάρη και Φλεβάρη καταβολάδα και ξινάρι».
«Γενάρης με τα κρούσταλλα, Φλεβάρης με τα χιόνια».
«Γεναριάτικο αρνί και Φλεβαριάτικο κατσίκι».
«Ζεστός Φλεβάρης, το Πάσχα κρύο».
«Η Παπαντή διώχνει τις γιορτές με τ’ αντί».
«Θύμωσε ο Φλεβαράκης, πλάκωσε ο χιονάκης».
«Κάλλιο Μάρτης με παλούκια παρά Φλεβάρης με μπουμπούκια».
«Καλοκαιριά της Υπαπαντής, Μαρτιάτικος Χειμώνας».
«Κύριε ελέησον, Φλεβάρη, και στο χάλκωμα με βάνεις [δηλ. από το κρύο μπαίνω να ζεσταθώ μέσα στο καζάνι».
«Ο μήνας Φλεβάρης ή τις φλέβες (του νερού) ανοίγει ή τις φλέβες κλείνει».
«Ο Φλεβάρης αν θυμώσει, μες στο χιόνι θα μας χώσει».
«Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίζει του Καλοκαιριού μυρίζει κι αν τις φλέβες του ανοίξει, θε να κάψει να φλογίσει».
«Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίζει του Καλοκαιριού μυρίζει, κι αν αλήθεια φλογίσει πόσους σκύλους θα ψοφήσει».
«Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίζει, πάλι ή άνοιξη μυρίζει μα κι αν τύχη να θυμώσει, μες στα χιόνια θα μας χώσει».
«Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει καλοκαίρι θα μυρίσει κι άμα πει και θυμώσει μέσ’ τα χιόνια θα μας χώσει».
«Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει καλοκαίρι θα μυρίσει, μ’ αν τις φλέβες του ανοίξει ξεροπήγαδα γιομίζει».
«Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει».
«Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει, μα κι αν δώσει, μες στο χιόνι θα μας χώσει».
«Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, πάλι άνοιξη θ’ ανθίσει. Μα αν κάμει και πεισμώσει, μες τα χιόνια θα μας χώσει».
«Ο Φλεβάρης φλέβες ανοίγει και πόρτες σφαλάει».
«Ο Φλεβάρης με νερό, κουτσός μπαίνει στο χορό».
«Ότι έφτιασε ο Φλεβάρης έχει ο Αλωνάρης».
«Ότι ημέρα κάμει της Παπαντής, θα την κάνει σαράντα μέρες».
«Παπαντή καλοβρεμμένη, η κοφίνα γεμισμένη».
«Παπαντούλα βροχερή και τ’ αλώνια σαν σωροί».
«Παπαντούλα χιονισμένη, και τ’ αμπάρια γιομισμένα».
«Σου ‘πανε Φλεβάρη βρέξε και λησμόνησες να πάψεις».
«Στα μαλακά Φλεβάρη μου και έχει ο Θεός».
«Στις δέκα εφτά του Φλεβάρη θα ζεσταθεί το νύχι του βοδιού» [δηλ. αρχίζει να ζεσταίνει ο καιρός]
«Στις δεκαπέντ’ από Φλεβάρη βαρεί το άλογο ποδάρι».
«Τα γέρικα γαϊδούρια Φλεβάρη ψοφάνε».
«Τα έκανε ο Φλεβάρης κι έσκασε ο Μάρτης».
«Τα χιόνια του Φλεβάρη, βγάζουν τον Μάρτη παλικάρι».
«Τα χρέη του Φλεβάρη, ο Μάρτης τα πλερώνει».
«Την Τυρινή και των Βαγιών μπαίνει ο διάβολος στο γιαλό».
«Της Κρεατινής τα κομμάτια τα τρώει η Τυρινή και της Τυρινής τα σκυλιά».
«Το Φλεβάρη μη φυτέψεις, ούτε να στεφανωθείς, Τρίτη μέρα μη δουλέψεις, Σάββατο μη στολιστείς».
«Τον Γενάρη κλάδευε και τον Φλεβάρη απόσκαφτε».
«Τον κακό Φλεβάρη ψοφούν οι λύκοι απ’ την πείνα».
«Τον καλό τον Φλεβαράκη σκάρισε τ’ αρνάκι».
«Τον ξερό Φλεβάρη, σου παίρνει ο διάβολος το γαλάρι».
«Τον Φλεβάρη ανοίγουνε οι φλέβες».
«Τον Φλεβάρη τον καλό ανοίγει η γης από το νερό».
«Του Αϊ-Τρυφώνου μην δουλέψεις και τα χέρια σου κλαδέψεις».
«Του Φλεβάρη είπαν να βρέξει και λησμόνησε να πάψει».
«Του Φλεβάρη είπαν να βρέξει κι αλησμόνησε να πάψει».
«Του Φλεβάρη το κριθάρι του Μάρτη το κατσίκι».
«Τρεις τα γέννα, τρεις τη Φώτα κ’ έξι τα μεγάλα Πάσχα».
«Υπαπαντή καλοβρεγμένη, η κοφίνα γιομισμένη».
«Φλέβαρε – κουτσοφλέβαρε, καταραμένε μήνα, το έκανες το παράκανες με πέθανες απ’ την πείνα».
«Φλεβάρη κουτσοφλέβαρε καταραμένε μήνα, μας χιόνισες, μας απόπειρες, μας έλιωσες στην πείνα».
«Φλεβάρη μήνα κοίταγε ήλιο και φεγγάρι, πάρε και γνώμη από αστρί και κάνε ότι βγάλει».
«Φλεβάρη το ‘πες, Φλεβάρη το ‘κάνες».
«Φλεβάρη, φλέβες (νερού) μ’ άνοιξες».
«Φλεβάρης ,κουτσοφλέβαρος, έρχεται κούτσα κούτσα, όλο νερά και λούτσα».
«Φλεβάρης κουτσοφλέβαρος, και του τσαπιού ο μήνας».
«Φοβήθηκε ο παπάς τον Νοέμβρη και ο Δεσπότης τον Φλεβάρη».
«Φυλάξου από τον διάβολο κι από Φλεβαριάτικο κρύο».
«Χιόνι το Φλεβάρη βάνει στάπα στο κελάρι».
«Χιόνι Φλεβαριάτικο, αλώνι αβερτιάτικο».
«Χιόνια του Φλεβαριού, χρυσάφι του καλοκαιριού».

Σε ποιον έτυχε το φλουρί;

Το έθιμο της βασιλόπιτας

Υπάρχουν δύο παραδόσεις για το έθιμο αυτό. Η πρώτη λέει ότι ο ίδιος ο Άγιος Βασίλειος σκέφτηκε το τέχνασμα αυτό, θέλοντας να προσφέρει χαρά χωρίς να ακούει ούτε ένα ευχαριστώ. Ήθελε να βλέπει τα πρόσωπα των ανθρώπων να φωτίζονται από χαρά. Τι έκανε λοιπόν; Έπαιρνε λίρες, τις έβαζε μέσα στις πίτες και τις μοίραζε στους φτωχούς. Έπειτα καθώς έτρωγαν τις πίτες, έβρισκαν το δώρο του Αγίου Βασιλείου και περνούσαν όμορφα τις γιορτές. Έτσι διατηρήθηκε η παράδοση να βάζουμε και εμείς φλουρί για να τιμήσουμε τον Άγιο Βασίλειο και προς τιμήν του ονομάσαμε την πίτα, βασιλόπιτα.
Η δεύτερη παράδοση έχει να κάνει με μία ιστορία που έλαβε χώρα πριν 1500 χρόνια περίπου στην πόλη Καισάρεια της Καππαδοκίας, στην Μικρά Ασία. Ο Μέγας Βασίλειος ήταν δεσπότης της Καισαρείας και ζούσε βοηθώντας κάθε φτωχό και ανήμπορο. Κάποια μέρα ένας στρατηγός-τύραννος της περιοχής ζήτησε να του δοθούν όλοι οι θησαυροί της πόλης αλλιώς θα την πολιορκούσε και θα την κατακτούσε. Ο Μέγας Βασίλειος προσευχόταν όλο το βράδυ για να σώσει ο Θεός την πόλη. Την  επόμενη μέρα ο στρατηγός περικύκλωσε με το στρατό του την Καισάρεια και εισέβαλε απαιτώντας να δει τον δεσπότη ο οποίος εκείνη την ώρα προσευχόταν στο ναό, διατάσσοντας να του δοθεί αμέσως όλο το χρυσάφι της πόλης.
Ο Μέγας Βασίλειος απάντησε ότι οι κάτοικοι της πόλης δεν είχαν τίποτα το αξιόλογο να του δώσουν. Ο στρατηγός θύμωσε τόσο πολύ που απείλησε ότι θα εξορίσει τον δεσπότη, λέγοντας ότι μπορεί και να τον σκοτώσει αν δεν ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις του.
Οι χριστιανοί της Καισαρείας όμως αγαπούσαν τόσο πολύ τον δεσπότη τους που έσπευσαν να τον βοηθήσουν. Τι έκαναν λοιπόν; Μάζεψαν ό,τι χρυσαφικά είχαν και τα παρέδωσαν στον στρατηγό…Αυτός όμως ήταν τόσο εξοργισμένος που διέταξε τον στρατό του να επιτεθεί στην πόλη. Ο Μέγας Βασίλειος για να προστατέψει την πόλη προσευχήθηκε και έδωσε στον στρατηγό ένα σεντούκι με ό,τι χρυσαφικά είχαν μαζευτεί.
Όταν όμως ο στρατηγός πήγε ν’ ανοίξει το σεντούκι έγινε ένα θαύμα! Όσοι ήταν εκεί αντίκρισαν μία λάμψη και αμέσως μετά έναν λαμπρό καβαλάρη να επιτίθεται με δέος πάνω στον στρατηγό και τους δικούς του. Αμέσως εξαφανίστηκαν τόσο ο στρατηγός όσο και ο στρατός του. Ο καβαλάρης ήταν ο άγιος Μερκούριος και οι στρατιώτες του ήταν οι άγγελοι.
Αφού όμως σώθηκε η πόλη, ο Μέγας Βασίλειος βρέθηκε μπροστά σε ένα μεγάλο πρόβλημα…Θα έπρεπε να μοιράσει τα χρυσαφικά στους κατοίκους και η μοιρασιά θα έπρεπε να είναι απόλυτα δίκαιη. Προσευχήθηκε λοιπόν πάλι για να τον φωτίσει ο Θεός τι να κάνει. Και η λύση βρέθηκε!
Κάλεσε τους βοηθούς του και τους είπε να ζυμώσουν ψωμάκια, όπου μέσα στο κάθε ψωμάκι θα έβαζαν και λίγα χρυσαφικά και τα μοίρασε σαν ευλογία στους πιστούς. Στην αρχή όλοι παραξενεύτηκαν αλλά η μεγάλη έκπληξη ήρθε όταν κάθε οικογένεια έκοβε το ψωμί και έβρισκε μέσα τα χρυσαφικά της. Αυτό το ψωμάκι ήταν η βασιλόπιτα, η οποία έφερνε χαρά και ευλογία στους ανθρώπους.
Έκτοτε φτιάχνουμε και εμείς βασιλόπιτα βάζοντας ένα φλουρί μέσα την πρώτη μέρα του χρόνου, την ημέρα του Αγίου Βασιλείου.

Αυτά είναι τα 6 καλύτερα παιδικά μουσεία στην Αθήνα…

1) Ελληνικό Παιδικό Μουσείο/Παιδικό Μουσείο της Αθήνας

Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο λειτουργεί από το 1987 και από τότε προσπαθεί να φέρει σ’ επαφή τα παιδιά –ηλικίας μέχρι δώδεκα ετών- με τον πολιτισμό, την ιστορία την τέχνη και την επιστήμη, μέσω εκπαιδευτικών δράσεων και προγραμμάτων. Στηρίζεται στη μάθηση με τη βοήθεια αντικειμένων και παιχνιδιών. Ενδεικτικά, το Σάββατο, 3 Οκτωβρίου, το παιδί μπορεί να μάθει πώς «να ανακατεύει… το φθινόπωρο», μαγειρεύοντας! Θα ανακαλύψει τα υλικά και τα χρώματα του φθινοπώρου, και θα τα συνδέσει με υλικά μαγειρικής, φτιάχνοντας τη δική του μοναδική συνταγή που πιστεύει ότι αντιπροσωπεύει την εποχή αυτή.

Διεύθυνση: Ελληνικό Παιδικό Μουσείο, Κυδαθηναίων 14, Πλάκα

2) Μουσείο Συναισθημάτων της Παιδικής Ηλικίας

Πρόκειται για ένα μοναδικό μουσείο, που απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας έξι έως δώδεκα ετών και δίνει βάρος στην συναισθηματική τους ανάπτυξη ως μέσο για τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς τους ως ενήλικες. Γι’ αυτό, έχει σκοπό να μαθαίνει στα παιδιά πώς να εξοικειώνονται με τα συναισθήματά τους και να γνωρίζουν καλύτερα τον εαυτό τους.

 

Διεύθυνση: Καρατζά 7 & Τσάμη Καρατάσου 56, Φιλοπάππου, Αθήνα.

3) Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης

Αν θέλετε να φέρετε στην επιφάνεια την καλλιτεχνική πλευρά του παιδιού σας, το μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης είναι η κατάλληλη επιλογή! Προάγει τη μοναδικότητα της παιδικής τέχνης, γι’ αυτό και εκθέτει έργα ζωγραφικής και κατασκευές από παιδιά ηλικίας πέντε έως δεκατεσσάρων ετών. Ειδικά τις Κυριακές του Οκτωβρίου, οι μικροί επισκέπτες μαθαίνουν ποια είναι τα πιο σημαντικά έργα διάσημων ζωγράφων, όπως η Mona Lisa του Leonardo da Vinci, και στο τέλος εμπνέονται απ’ αυτά για να δημιουργήσουν τα δικά τους αριστουργήματα, ζωγραφίζοντας και κάνοντας κολάζ!

 

Διεύθυνση: Kόδρου 9, προέκταση οδού Bουλής, Πλάκα, Aθήνα.

4) Μουσείο Πειραμάτων

Το εν λόγω μουσείο προσπαθεί να μυήσει τα παιδιά στις επιστήμες. Μέσα από ενδιαφέροντα πειράματα και εκπαιδευτικά παιχνίδια, τα βοηθά ν’ ανακαλύψουν καινούρια πράγματα και, κυρίως, να καταλάβουν πόσο σημαντικό ρόλο έχει παίξει η επιστήμη σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας.

Διεύθυνση: Συβρισσαρίου 6 Καισαριανή.

5) Μουσείο Αφής

Είναι ένα από τα πέντε μουσεία αφής παγκοσμίως! Οι επισκέπτες του μπορούν να αγγίζουν τα εκθέματά του, που είναι πιστά αντίγραφα γνωστών πρωτοτύπων που εκτίθενται σε μουσεία σε ολόκληρη την Ελλάδα. Φορώντας μάσκα, τα παιδιά μπορούν να ψηλαφίσουν την Αφροδίτη της Μήλου και τον Ερμή του Πραξιτέλη, για να ευαισθητοποιηθούν σε θέματα που αφορούν ανθρώπους με προβλήματα όρασης.

Διεύθυνση: Δοϊράνης 198, Καλλιθέα

6) Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά μουσεία της Ελλάδας. Σκοπός του είναι να φέρει τα παιδιά σ’ επαφή με το φυσικό περιβάλλον, και να τα ευαισθητοποιήσει σχετικά με τους σοβαρούς κινδύνους που διατρέχει σήμερα.
Επισκεφθείτε τη μόνιμη έκθεση «Γαία» , όπου θα έχετε την ευκαιρία να παρακολουθήσετε την γεωλογική εξέλιξη του πλανήτη μας με τη «Γεώσφαιρα»-μία τεράστια ημισφαιρική οθόνη που είναι μοναδική στον κόσμο- και σίγουρα θα σας εντυπωσιάσει!

Διεύθυνση: Λεβίδου 13 και Όθωνος 100, Κηφισιά.

Τα »παιδικά τραγούδια» του Οδυσσέα Ελύτη…

              Τα «παιδικά» τραγούδια του Οδυσσέα Ελύτη

Ποιητής μεγάλος, ανάμεσα στους μεγαλύτερους που έβγαλε ετούτος ο τόπος, ο τόπος των ποιητών. Ο ποιητής του Άξιον Εστί και της θάλασσας, του “όσο κι αν κανείς προσέχει, όσο κι αν το κυνηγά, πάντα θα ‘ναι αργά, δεύτερη ζωή δεν έχει”. Ο ποιητής του “κάπου ανάμεσα Τρίτη και Τετάρτη πρέπει να παράπεσε η αληθινή σου μέρα”. Ύμνησε το Αιγαίο, τις λευκές πεζούλες και τις γλάστες των περβαζιών, τα μπλε παραθυρόφυλλα, το κύμα και το άφρισμά του.
Κι ανάμεσα σε όλα τούτα και άλλα τόσα, έγραψε και πολλά εξαιρετικά ποιήματα που αναζητούν παιδικά χείλη για να τραγουδηθούν.

Η ποδηλάτισσα
Μουσική: Μιχάλης Τρανουδάκης, Ποίηση: Οδυσσέας Ελύτης, Ερμηνεία: Αφροδίτη Μάνου
(από το Cd «Η ποδηλάτισσα», 1979)

Το δρόμο πλάι στη θάλασσα
περπάτησα που ‘κανε κάθε
μέρα η ποδηλάτισσα.

Βρήκα τα φρούτα που ‘χε
στο πανέρι της, το δαχτυλίδι
που ‘πεσε απ’ το χέρι της.                                      

Βρήκα το κουδουνάκι και το
σάλι της, τις ρόδες,
το τιμόνι, το πεντάλι της.

Βρήκα τη ζώνη της, βρήκα σε
μιαν άκρη, μια πέτρα διάφανη
που ‘μοιαζε με δάκρυ.

Τα μάζεψα ένα ένα και τα
κράτησα κι έλεγα πού ‘ναι
πού ‘ναι η ποδηλάτισσα.

Την είδα να περνά πάνω
απ’ τα κύματα, την άλλη μέρα
πάνω από τα μνήματα.

Την τρίτη νύχτωσ’ έχασα
τ’ αχνάρια της, στους ουρανούς
άναψαν τα φανάρια της.

***

.

Το κοχύλι
Μουσική: Μιχάλης Τρανουδάκης, Ποίηση: Οδυσσέας Ελύτης, Ερμηνεία: Αφροδίτη Μάνου
(από το Cd «Η ποδηλάτισσα», 1979)
Έπεσα για να κολυμπήσω
κι άφησα την καρδιά μου πίσω

Άφησα την καρδιά μου χάμω
σαν το κοχύλι μες την άμμο

Πέρασαν όλες οι κοπέλες
με τα μαγιό και τις ομπρέλες

Ύστερα πέρασαν οι φίλοι
κανείς δε βρήκε το κοχύλι

Χρόνους και χρόνους κολυμπάω
που να ν αγάπη για να πάω

Έφαγε η θάλασσα το βράχο
κι έμεινε το νησί μονάχο.

odusseas-elutis-maria-nefeli

ilios_o_protos(1)

 

 

«Κάθε κατεργάρης στον πάγκο του»

Επιστροφή στο σχολείο μετά τις διακοπές των Χριστουγέννων…

  1. Θυμήσου το πρωινό
  2. Οργανώσου μαζί με το παιδί σου
  3. Μίλα με τον δάσκαλο
  4. Βρες τα δυνατά σημεία και δούλεψε πάνω στις αδυναμίες του
  5. Ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση του παιδιού σου, καλλιέργησε την ανεξαρτησία του
  6. Φρόντισε ώστε να ξαναγίνει υπεύθυνο
  7. Φρόντισε να οργανώσεις και να ελέγξεις τις εξωσχολικές δραστηριότητες
  8. Κάν’το οικογενειακή υπόθεση

Οι πρώτες μέρες του νέου έτους σηματοδοτούν, για γονείς, μαθητές και εκπαιδευτικούς την επιστροφή στο σχολείο μετά από –τουλάχιστον- 15 ημέρες ξεκούρασης. Είναι η περίοδος που οι εκπαιδευτικοί ανεβάζουν ρυθμό στα μαθήματα έως το Πάσχα , πριν το τελικό σπριντ που οδηγεί στο καλοκαίρι και τις εξετάσεις για όσες τάξεις διαθέτουν.
Βέβαια, μπορεί οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς να τα θέλουν όλα αυτά, αλλά τα παιδιά έχουν περάσει 15 μέρες «κραιπάλης» είτε με ύπνο αργά, με ταινίες και οικογενειακά δείπνα για τα μικρότερα, είτε με νυκτερινές εξόδους και ξενύχτια για τα μεγαλύτερα. Μη φοβάσαι όμως, ακολουθώντας μερικές απλές, αλλά πολύτιμες συμβουλές, θα μπορέσεις να επαναφέρεις ομαλά στις ράγες το εκτροχιασμένο τρένο, αποφεύγοντας και τις αχρείαστες προστριβές.

Βγάλε από την πρίζα τις συσκευές και επανέφερε τον ύπνο στα φυσιολογικά επίπεδα
Διακοπές σημαίνουν παραπάνω ώρα στον υπολογιστή, την κονσόλα για videogames, το tablet και φυσικά την τηλεόραση. Ακόμα και 2-3 μέρες πριν την επιστροφή στο σχολείο, προσπάθησε να επαναφέρεις τις ώρες που ξοδεύουν εκεί τα παιδιά σου σε αυτές μίας εργάσιμης εβδομάδας. Απλά μην τους τα στερήσεις ολοκληρωτικά, αλλά σταδιακά και αφού πρώτα έχετε εξηγηθεί μεταξύ σας.
Στα κανονικά τους επίπεδα πρέπει να επανέλθουν σταδιακά και οι ώρες κατάκλισης και ξυπνήματος. Όταν το παιδί ξέρει ότι μπορεί να ξενυχτήσει γιατί το πρωί θα κοιμηθεί όσο θέλει, μπορεί να αλλάξει συνήθειες. Οπότε και πάλι σταδιακά, επανέφερέ το στα προηγούμενα επίπεδα. Για καλό και για κακό, και σε επίπεδο παιχνιδιού, βάλε τα μικρότερα παιδιά να ντυθούν και καμιά φορά για πρόβα ώστε να συνηθίζουν και πάλι στην πρωινή ρουτίνα. Αν θες να το πας ακόμα ένα βήμα παραπέρα, προγραμμάτισε κάποια πρωινή δραστηριότητα ώστε να συνηθίσει το παιδί να βγαίνει το πρωί εκτός σπιτιού και πάλι, όπως για το σχολείο.

Θυμήσου το πρωινό
Εάν στις γιορτές, λόγω ακατάστατου ωραρίου, κάθε μέλος της οικογένειας έτρωγε για πρωινό ό,τι ήθελε, όποτε το ήθελε, γύρνα την ταχύτητα στα φυσιολογικά επίπεδα του γεμάτου οικογενειακού πρωινού με όλη την οικογένεια (στο μέτρο του εφικτού) γύρω από το τραπέζι. Ακόμα και εάν δεν ανήκει στις συνήθειές σου, καθιέρωσε το μιας και ένα γερό πρωινό αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες ώστε το παιδί να παραμείνει συγκεντρωμένο στη διάρκεια των μαθημάτων. Αν πάει στο σχολείο πεινασμένο, αφενός θα φάει κάτι μη υγιεινό απέξω, αφετέρου μέχρι να το κάνει, θα είναι νωθρό μιας και θα έχει άδεια τη… μηχανή καυσίμων. Τοστ, αυγά, φυσικοί χυμοί και γάλα με δημητριακά αποτελούν εξαιρετικές λύσεις. Εξάλλου και εσένα θα σου κάνει καλό ένα γερό καθημερινό πρωινό.

Οργανώσου μαζί με το παιδί σου
Τσέκαρε (από την αρχή) εάν το παιδί έχει όλα όσα χρειάζεται από σχολικά είδη. Χρειάζεται ας πούμε καινούρια τετράδια ή μολύβια; Χρειάζεται καινούριο ντοσιέ ή άδειασμα του παλιού από άχρηστα χαρτιά και ζωγραφιές; Μήπως η τσάντα του είναι γεμάτη με χαρτομάντιλα ή περιτυλίγματα από φαγητά και ψίχουλα; Βοήθησε το παιδί σου να επιστρέψει σχολείο ετοιμοπόλεμο από εφόδια και ο δάσκαλός του θα σε αγαπήσει!

Μίλα με τον δάσκαλο
Εάν δεν μίλησες με τον δάσκαλο ή τους καθηγητές πριν τις διακοπές των Χριστουγέννων, είναι μια καλή περίοδος να συζητήσετε με την επιστροφή στο σχολείο, μιας και όντας σχεδόν στο μέσο της χρονιάς είναι μια καλή περίοδος να ενημερωθείς για τυχόν αδυναμίες και κενά του παιδιού σου, τα οποία μπορείτε να δουλέψετε μαζί στο σπίτι. Εάν πιστεύεις ότι όλα πάνε καλά, ένα απλό τηλέφωνο ή ένα email για να ελέγξεις με τον δάσκαλο ότι όλα είναι εντάξει, αρκεί.

Πίσω στο διάβασμα και τις εργασίες για το σπίτι
Όπως μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, το παιδί πρέπει να μπει ξανά στη ρουτίνα του διαβάσματος και της εκτέλεσης των εργασιών που τυχόν έχει για το σπίτι. Βέβαια, ας μην γελιόμαστε, το ίδιο κι εμείς οι γονείς, μιας και εσύ χαλάρωσες στις γιορτές, όχι μόνο το παιδί σου. Μην παραλείψεις να είσαι στο μέτρο του εφικτού διαθέσιμος όποτε σε χρειαστεί το παιδί σου είτε για εργασία είτε για διάβασμα και βεβαιώσου κάθε φορά ότι φεύγει διαβασμένο για το σχολείο. Βέβαια, υπάρχει η άποψη ότι η υπευθυνότητα δεν επιβάλλεται, αλλά χτίζεται μέσω της προσπάθειας, οπότε εάν αμελήσει κάποια στιγμή να πάει διαβασμένο στο σχολείο, ίσως η ντροπή που θα νιώσει εκεί να είναι καλύτερο κίνητρο από οποιαδήποτε δική σου πίεση. Στο ίδιο πλαίσιο, καλό είναι να ξεκινάς τα διαβάσματα σχετικά νωρίς στις γιορτές και να κάνεις μια γενική επανάληψη, των όποιων υποχρεώσεων λίγο πριν την επιστροφή, ώστε το παιδί να τα έχει φρέσκα στη μνήμη του.

Βρες τα δυνατά σημεία και δούλεψε πάνω στις αδυναμίες του
Πριν τα Χριστούγεννα έχεις πάρει τον έλεγχο επιδόσεων του παιδιού σου. Τόσο κατά τη διάρκεια, αλλά και πριν επιστρέψει το παιδί σχολείο, καλό είναι να ξέρεις ποια είναι τα δυνατά του σημεία και πώς μπορείτε να τα εκμεταλλευτείτε μαζί, ενώ επίσης καλό είναι να βρεις τις αδυναμίες του και να δουλέψετε για να τις διορθώσετε με όποιον τρόπο θεωρείς εσύ καλύτερο ή ξέρεις ότι θα δουλέψει για το παιδί σου.

Ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση του παιδιού σου, καλλιέργησε την ανεξαρτησία του
Αυτό είναι πολύ σημαντικό ειδικά εάν έχεις μικρότερο σε ηλικία παιδί. Μέσα στην περίοδο των εορτών, το παιδί σου συνήθισε και πάλι τη διαδικασία ο μπαμπάς / η μαμά τα κάνει όλα, οπότε καλό θα είναι και πάλι να το προετοιμάσεις ώστε να απαγκιστρωθεί από σένα, αλλά και να βρει την ανεξαρτησία του, μιας και μόλις κλείσει η πόρτα της τάξης, πρέπει και πάλι να κολυμπήσει μόνο του. Μην επεμβαίνεις πολύ στη δουλειά του, άστο να κάνει λάθη και διόρθωσε το μεν, αλλά με λογικό και σωστό τρόπο δε, και πάνω από όλα μην πέσεις σε καμία περίπτωση στην παγίδα πολλών γονιών που προκειμένου να μην πάει το παιδί «αδιάβαστο» στο σχολείο, του γράφουν τις εργασίες. Δεν κρίνεσαι εσύ στο σχολείο για να έχεις τύψεις, κρίνεται το παιδί σου και όταν του σερβίρεις το φαγητό μασημένο δεν πρόκειται ποτέ να μάθει να κάνει τίποτα μόνο του. Εν ολίγοις απέφυγε την τακτική «Δεν ξέρεις / αργείς / δεν το κάνεις καλά εσύ άσε με να το κάνω εγώ».

Φρόντισε ώστε να ξαναγίνει υπεύθυνο
Αν αισθάνεσαι κι εσύ ξεκούραστος μετά τις γιορτές, ίσως είναι καιρός για λίγο προγραμματισμό. Η χαλαρότητα που έχουν φέρει οι γιορτές, πέρα από ότι ίσως έχουν κάνει τα παιδιά να ξεχάσουν τις υποχρεώσεις τους, μπορεί να τα έχει κάνει αμελή σε διάφορα θέματα, όπως π.χ. η τακτοποίηση ή η καθαριότητα. Φρόντισε ώστε πέρα από την πληρότητα σε προμήθειες και υλικά για το σχολείο να ορίσεις ένα μέρος όπου θα συγκεντρώνονται τα πράγμα για το σχολείο και μία ώρα κατά την οποία τα πάντα θα πρέπει να είναι μαζεμένα και στη θέση τους από την προηγούμενη ημέρα. Ειδικά στα μικρότερα παιδιά μπορείς να το κάνεις και λίγο σαν παιχνίδι για να αποκτήσουν κίνητρο.

Φρόντισε να οργανώσεις και να ελέγξεις τις εξωσχολικές δραστηριότητες
Πέρα από τις υποχρεώσεις του σχολείου, τα σύγχρονα παιδιά με τα γεμάτα προγράμματα, έχουν και μια σειρά δραστηριοτήτων μετά το σχολείο, με αρκετές από αυτές να «αναστέλλονται» λόγω των γιορτών. Κάνε έναν έλεγχο μαζί με το παιδί σου ώστε να είστε και οι δύο ενήμεροι και προγραμματισμένοι για το πού έχει να πάει και τί τυχόν χρειάζεται να έχει μαζί του. Από εκεί και πέρα, καλό είναι να ελέγξεις και το δικό σου πρόγραμμα για να είσαι σίγουρος ότι μπορείς να ανταποκριθείς σε τυχόν πήγαινε – έλα που χρειάζονται αλλά και να δεις εάν τυχόν χρειάζεται να έχει κάποιος την ευθύνη του παιδιού για κάποιες ώρες που δεν μπορείς εσύ. Στο ίδιο πλαίσιο, εάν δουλεύετε και οι δύο, προετοιμάσου για τυχόν ασθένειες, οι οποίες ευδοκιμούν αυτή την εποχή, έχοντας οργανώσει τυχόν βοήθεια από παππούδες ή γιαγιάδες ή κάποια νταντά ή babysitter.

Κάν’το οικογενειακή υπόθεση
Οργάνωσε την όλη κατάσταση ώστε να αποτελεί μια εμπειρία που ζείτε μαζί είτε και οι δύο γονείς είτε ο καθένας ξεχωριστά με το παιδί ή τα παιδιά. Αν όλο αυτό αρχίσει να λειτουργεί ομαδικά, το αποτέλεσμα θα είναι καλύτερο μιας και η καλύτερη ομάδα που πιθανόν να ανήκαμε ποτέ θα μπορούσε να ήταν μια σωστά δεμένη οικογένεια. Και πάλι όμως, εάν δεν έχεις καλές αναμνήσεις από το πώς βοηθούσαν εσένα οι δικοί σου σε διάβασμα και προσαρμογή, φρόντισε ώστε το δικό σου παιδί να μην έχει την ίδια άποψη για σένα. Άσε πίσω σου ξεπερασμένες και αφελείς απόψεις τύπου «και εμείς τα ίδια κάναμε δεν πάθαμε τίποτα», αφενός γιατί αλήθεια δεν ξέρουμε κατά πόσο έχουμε πάθει κάτι σε ψυχολογικό επίπεδο, αφετέρου γιατί άλλο παιδί ήσουν εσύ και κάτι εντελώς άλλο μπορεί να είναι το δικό σου παιδί. Σεβάσου την προσωπικότητά σου και οργάνωσε τη σχολική δουλειά χωρίς να το καλομαθαίνεις αλλά ούτε να το καταπιέζεις.