Αρχείο για "Νοέμβριος, 2017"

Απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις

 Απρόσωπα ρήματα και απρόσωπες εκφράσεις

Απρόσωπα ρήματα λέγονται όσα απαντούν συνήθως, ή μόνο, στο γ΄ ενικό πρόσωπο και δεν έχουν υποκείμενο όνομα που φανερώνει πρόσωπο ή πράγμα. Οι απρόσωπες εκφράσεις  ισοδύναμες προς τα απρόσωπα ρήματα, σχηματίζονται:

α. από ένα ουσιαστικό + ἐστί (καιρός ἐστι, ἀνάγκη ἐστί, ἔργον ἐστί)

β. από ένα ουδέτερο επιθέτου + ἐστί (ἄξιόν ἐστι, δίκαιόν ἐστι, δεινόν ἐστι)

γ. από ένα ουδέτερο ρηματικού επιθέτου + ἐστί (βιωτόν εστί, διδακτέον εστὶ)

δ. από ένα ουδέτερο μετοχής + ἐστί (εἰκός εστί, πρέπον εστί, δέον εστι) και

ε. από ένα τροπικό επίρρημα + ἔχει (καλῶς ἔχει, ῥαδίως ἔχει, εὖ ἔχει)

Μερικά από τα πιο συχνά απρόσωπα ρήματα είναι: χρή, δεῖ (=πρέπει), δοκεῖ (φαίνεται καλό), προσήκει (=ταιριάζει), λέγεται, ὁμολογεῖται κ.ά. Μερικές από τις πιο συχνές απρόσωπες εκφράσεις είναι: δέον ἐστί (=πρέπει να), καιρός ἐστι ή ὥρα ἐστί (=είναι κατάλληλη στιγμή να), ῥάδιόν ἐστι (=είναι εύκολο να), εἰκός εστί (= είναι φυσικό / λογικό να)

1.Το υποκείμενο των απρόσωπων ρημάτων και εκφράσεων

Τα απρόσωπα ρήματα και οι απρόσωπες εκφράσεις έχουν ως υποκείμενο

α) Άναρθρο απαρέμφατο τελικό ή ειδικό:

  1. Κῦρος λέγεται σύν πολλοῖς δακρύοις ἀποχωρῆσαι.
  2. Δε τόν παδα ζν κατά τό πρόσταγμα το παιδαγωγο.
  3. Προσήκει μισεν καί κολάζειν τούς προδότας καί δωροδόκους.
  4. νάγκη στί μάχεσθαι.

β) Δευτερεύουσα πρόταση, κυρίως ειδική, πλάγια ερωτηματική ή ενδοιαστική

  1. Δλόν στι τι κέρδους νεκ’ δικοσιν. [ειδική]
  2. γγέλλεται τι βασιλεύς φίκετο. [ειδική]
  3. δηλόν στι ε βουλήσονται φίλοι εναι. (αν θα θελήσουν) [πλάγια ερωτηματική]
  4. Δέος στί μή παρακρουσθτε πό τούτων. [ενδοιαστική]
    N.E.: • Φαίνεται πως λείπει. • Πρέπει να πας. [βουλητική] • Άγνωστο πώς έφυγε.
    • Υπάρχει φόβος μήπως το τζάμι σπάσει.

Όταν σε μια πρόταση υπάρχει ονομαστική πτώση που έχει θέση υποκειμένου, η σύνταξη του ρήματος είναι       προσωπική:
Δοκε τό φς ναντίον εναι τ σκότει.
 Νικίας ετυχής δοκε εναι.
Τισσαφέρνης λέγετο τούτων ρχειν.
N.E.: O Nίκος φαίνεται χλωμός.

2.Η δοτική προσωπική κοντά σε απρόσωπα ρήματα και απρόσωπες εκφράσεις

Κοντά σε απρόσωπα ρήματα και απρόσωπες εκφράσεις τίθεται συνήθως ένας προσδιορισμός σε δοτική πτώση που δηλώνει το πρόσωπο στο οποίο αναφέρεται το ρήμα και ονομάζεται δοτική προσωπική και από αυτήν συχνά εννοείται σε αιτιατική το υποκείμενο του εξαρτημένου απαρεμφά-του.

π.χ. Οὐ ῥάδιον ἦν Ἀλκιβιάδῃ (δοτ. προσ.) σῶσαι τήν πόλιν. Ἀλκιβιάδην= υποκείμενο του απαρεμφάτου

ξεστί σοι υέ, σσαι τόν πατέρα. (είναι δυνατόν σε σένα)
δηλον παντί νθρώπ π τό μέλλον ξει.
δοξέ μοι τήν πιστολήν πέμπειν.
N.E.: Μου είναι αδύνατον να σε καταλάβω.

ΑΣΚΗΣΗ ΕΜΠΕΔΩΣΗΣ 

Να αναγνωρίσετε τη μορφή της απρόσωπης σύνταξης στις παρακάτω προτάσεις και στη συνέχεια να βρείτε το υποκείμενο του ρήματος και το υποκείμενο του απαρεμφάτου. 

  • Ἂξιόν ἐστι ἡμᾶς τοῖς Ἀθηναῖοις φίλους εἶναι.
  • Ἀνάγκη ἐστί ἡμῖν ἀγωνίζεσθαι.
  • Χρή ὑμῖν τῶν κατηγορουμένων ἀκούειν.
  • Ού δυνατόν ἐστι τοῖς Ἀθηναῖοις περί εἰρήνης ταῦτα λέγειν.
  • Καλόν δ’ ἐστί καί τάς ξενικάς ἀρετάς μιμεῖσθαι.
  • Δίκαιόν ἐστι μοι ἀπολογήσασθαι πρός ταῦτα.
  • Ἒδοξε τοῖς Λακεδαιμονίοις καταλαβεῖν την πόλιν.
  • Προσήκει μισεῖν καί κολάζειν τούς προδότας καί δωροδόκους.
  • Ἀλλἀ καί τόν ἐπίλοιπον χρόνον ἀσφαλῶς ἡμῖν ἕξεστι ζῆν.
  • Δεῖ τόν δικαστήν ὀρθῶς δικάζειν.

Ετικέτες: ,

Η σύνταξη του απαρεμφάτου στην Αρχαία Ελληνική Γλώσσα

Διακρίνεται σε έναρθρο και άναρθρο.

Το έναρθρο απαρέμφατο :

  • Όπως λέει και το όνομά του, συνοδεύεται πάντα από το άρθρο του ουδέτερου γένους ( τό).
  • Το άρθρο κλίνεται κανονικά μόνο στον ενικό αριθμό, ενώ το απαρέμφατο δεν αλλάζει.   π.χ. τό πράττειν, τοῦ πράττειν, τῷ πράττειν, τό πράττειν
  • Λειτουργεί ως αφηρημένο ουσιαστικό.
  • Λειτουργεί συντακτικά ως υποκείμενο, αντικείμενο, επεξήγηση, εμπρόθετος προσδιορισμός κ.α.

π.χ. Τό λακωνίζειν ἐστί φιλοσοφεῖν. ( εδώ το έναρθρο απαρέμφατο τό λακωνίζειν λειτουργεί ως υποκείμενο του ρήματος ἐστί )

  • Δέχεται άρνηση μή.

Το άναρθρο απαρέμφατο:

  • Όπως λέει και το όνομά του, δε συνοδεύεται από άρθρο.
  • Έχει πολλές συντακτικές χρήσεις αλλά κυρίως λειτουργεί ως αντικείμενο σε προσωπικά ρήματα και υποκείμενο σε απρόσωπα ρήματα και απρόσωπες εκφράσεις.
  • Διακρίνεται σε ειδικό και τελικό.
           Ειδικό απαρέμφατο          Τελικό απαρέμφατο
Μεταφράζεται με τις λέξεις «ότι», «πως» Μεταφράζεται με τη λέξη «να»
Εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν«γνωρίζω», «λέω», «νομίζω»,

«αντιλαμβάνομαι» κ.α.

Εξαρτάται από ρήματα πουσημαίνουν «θέλω», «μπορώ»,

«προτρέπω», «απαγορεύω» κ.α.

Δέχεται άρνηση οὐ Δέχεται άρνηση μή
π.χ. Λέγουσι με σοφόν εἶναι.     Λένε ότι είμαι σοφός. π.χ. Βούλομαι ταῦτα πρᾶξαι.      Θέλω να πράξω αυτά.

 

Πότε το άναρθρο απαρέμφατο λειτουργεί ως αντικείμενο και πότε ως υποκείμενο ;

Το άναρθρο απαρέμφατο λειτουργεί ως αντικείμενο σε προσωπικά ρήματα και ως υποκείμενο σε απρόσωπα ρήματα και απρόσωπες εκφράσεις.

Προσωπικά ρήματα είναι αυτά που κλίνονται σε όλα τα πρόσωπα και έχουν ως υποκείμενό τους κάποιο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα.
π.χ. Ἐλεγον οὐκ εἶναι αὐτόνομοι.
Απρόσωπα ρήματα είναι αυτά που απαντούν μόνο στο γ’ ενικό πρόσωπο και δεν έχουν ως υποκείμενό τους κάποιο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα. Τα συνηθέστερα είναι τα εξής :
δεῖ ( =πρέπει ), χρή ( =πρέπει, είναι ανάγκη ), προσήκει ( =ταιριάζει ) κ.α.

Οι απρόσωπες εκφράσεις είναι φράσεις που αποτελούνται από ένα επίθετο ή επίρρημα και το γ’ενικό πρόσωπο των ρημάτων εἰμί και ἔχω.
π.χ. καλόν ἐστι ( = είναι καλό ), δίκαιον ἐστι ( είναι δίκαιο ), καλῶς ἔχει ( =είναι καλό ) κ.α.

π.χ. Προσήκει ὑμῖν ἀγωνίζεσθαι.
π.χ. Καλόν ἐστι τοῦτο μαθεῖν. 

Το απαρέμφατο είναι ρηματικός τύπος και γι’ αυτό συντάσσεται, δηλαδή παίρνει και το ίδιο υποκείμενο, αντικείμενο, κατηγορούμενο κ.τ.λ.

Το υποκείμενο του απαρεμφάτου μπορεί να είναι:

α) το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος (το αυτό πρόσωπο)

β) διαφορετικό από το υποκείμενο του ρήματος (έτερο πρόσωπο)

Στην πρώτη περίπτωση έχουμε ταυτοπροσωπία, ενώ στη δεύτερη ετεροπροσωπία.

 

Προτάσεις εξάσκησης: Να βρεις τι είναι συντακτικά τα υπογραμμισμένα απαρέμφατα (υποκείμενο ή αντικείμενο ρήματος) και έπειτα να τα συντάξεις εντοπίζοντας την ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία.

  1. Οὐδείς τῶν πολιτῶν ἤθελεν ἀπειθεῖν.
  2.  Δοκοῦμεν τόν Σωκράτην σοφόν εἶναι.
  3. Δυνάμεθα σῶσαι τήν πατρίδα.
  4. Ἐντεῦθεν ἐπειρῶντο ἀποχωρῆσαι.
  5. Οὐκ ἐπίσταμαι κιθαρίζειν.
  6. Ἐδίδαξε τούς παῖδας τοξεύειν.
  7. Πολλοί νομίζουσιν Ὅμηρον εἶναι τυφλόν.
  8. Μένων ἐβούλετο πλουτεῖν.
  9. Οὐ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν τούς νόμους.
  10. Σόλων ἐβούλετο πολίτας φυλάττειν τούς νόμους.
  11. Νομίζομεν ὑμᾶς πιστούς φίλους εἶναι.
  12. Κῦρος παραγγέλλει τῷ Κλεάρχῳ ἥκειν.
  13. Ἔλεγον Κῦρον ἄριστον ἄρχοντα γενέσθαι
  14. Ὤμοσαν οἵ τε Ἕλληνες καί Ἀριαῖος σύμμαχοι ἔσεσθαι.
  15. Κῦρος ὑπέσχετο δώσειν πέντε μνᾶς.
  16. Λύσανδρος τούς στρατηγούς ἐκέλευσε πλεῖν τήν ταχίστην.
  17. Ὁ πατήρ καί ἡ μήτηρ εὐδαίμονά σε ἐπιθυμοῦσι γενέσθαι.
  18. Φησί (ισχυρίζεται) ὁ κατήγορος οὐ δικαίως με λαμβάνειν τό ἀργύριον.  
  19. Ταύτην τήν πολιτείαν ἀριστοκρατίαν ἐνόμιζε εἶναι.
  20. Πάντας ὑμᾶς οἴομαι (= νομίζω) γιγνώσκειν τοῦτο.
  21. Δεῖ τόν ἄρχοντα τῶν ἀρχομένων διαφέρειν.
  22. Ῥᾴδιόν ἐστι αὐτοῖς δακρυσαι.

Ετικέτες: , ,

Top
 
Yπενθυμίζουμε ότι η μηδενική χρέωση μέσω κινητής τηλεφωνίας ισχύει μόνο για τον παρόντα ιστότοπο και για τους ιστότοπους που αναφέρονται στο δελτίο τύπου του Υπουργείου Παιδείας & Θρησκευμάτων.
Η προβολή περιεχομένου από άλλο ιστότοπο που έχει ενσωματωθεί στον παρόντα ιστότοπο (π.χ. video youtube) ή το άνοιγμα συνδέσμων που οδηγούν σε εξωτερικό περιεχόμενο δεν υπάγονται στη μηδενική χρέωση.
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων