Ανάγλυφο τοπογραφικό σχέδιο της Αθήνας και των τειχών της κατά τους κλασικούς χρόνους (πηγή: ιστοσελίδα Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών)

 

 

Η πόλη-κράτος και η εξέλιξη του πολιτεύματος

 

Βασικά σημεία

 

1. Συστατικά στοιχεία της πόλης-κράτους: 

– στόχος της ήταν η καλή ζωή των πολιτών (Αριστοτέλης)

– κέντρο ήταν το ἄστυ, με τα σπίτια και τα καταστήματα, που χτιζόταν γύρω από την Ακρόπολη.

– οι ναοί και τα δημόσια κτίρια χτίζονταν στην Ακρόπολη.

– κάποιες πόλεις είχαν τείχη.

– οι γεωργοί και οι κτηνοτρόφοι κατοικούσαν και εργάζονταν στο ύπαιθρο της πόλης-κράτους.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Αρχαίες αποικίες στη Μεσόγειο. Με κόκκινο οι ελληνικές αποικίες και με κίτρινο οι φοινικικές (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Αποικιακή εξάπλωση

 

Βασικά σημεία

 

1. Αίτια Β΄ ελληνικού αποικισμού:

(α) οικονομικοί λόγοι: ήθελαν καλλιεργήσιμη γη και σιδηρομετάλλευμα.

(β) πολιτικοί λόγοι: κάποιοι ήθελαν να φύγουν από τον τόπο τους, επειδή επικρατούσαν εκεί οι πολιτικοί τους αντίπαλοι.

 

2. Ποιους παράγοντες λάμβαναν υπόψη τους πριν επιλέξουν τόπο εγκατάστασης;

– ο τόπος που επέλεγαν για να ιδρύσουν μια νέα πόλη έπρεπε να έχει κατάλληλο λιμάνι και πλούσια ενδοχώρα.

– η περιοχή έπρεπε να έχει φυσική οχύρωση, για να κάνει δυσκολότερες τις επιδρομές των ντόπιων.

 

Οι ελληνικές αποικίες του Εύξεινου Πόντου (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

3. Να σημειώσεις μερικές συνέπειες αποικισμού:

– ο Εύξεινος Πόντος και οι ακτές της Μεσογείου γέμισαν με ελληνικές αποικίες. Ιδίως η Κάτω Ιταλία, λόγω των πολλών ελληνικών εγκαταστάσεων πήρε το όνομα «Μεγάλη Ελλάδα».

 – οι πνευματικοί ορίζοντες των Ελλήνων διευρύνθηκαν, αφού γνώρισαν καλύτερα πολλούς άλλους λαούς.

– δημιουργήθηκαν καινούργια επαγγέλματα, επειδή υπήρχαν μέταλλα σε επάρκεια.

– αναπτύχθηκε η αγγειοπλαστική.

– αυξήθηκαν οι αγορές και επεκτάθηκε το εμπόριο. Με το εμπόριο ασχολούνται τώρα και οι κάπηλοι, δηλαδή οι μικρέμποροι.

 

 

Χάρτης του αποικισμού της «Μεγάλης Ελλάδας», όπου φαίνονται και οι πόλεις που αναφέρονται στο ακόλουθο παράθεμα (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

 

Παράθεμα:

Οι μαρτυρίες των ανασκαφών

Ελληνικά αντικείμενα που βρέθηκαν στα ενδότερα των Λεοντίνων, σε χώρους όπου ζούσαν ιθαγενείς, καθώς και ελληνικοί τάφοι που ανακαλύφθηκαν στις νεκροπόλεις μαρτυρούν αφενός τη γρήγορη και αρμονική συνύπαρξη Ελλήνων και Σικελών και αφετέρου τον πραγματικό εξελληνισμό των αυτοχθόνων. Σε παρόμοια συμπεράσματα οδηγούν και οι έρευνες στην περιοχή της Κατάνης: επιβίωση των ιθαγενών, αλλά συνάμα πρώιμος εξελληνισμός τους και ειρηνική συμβίωση με τους αποίκους. Αντίθετα, οι ανασκαφές στα περίχωρα της Γέλας και των Συρακουσών αποκάλυψαν εντελώς άλλα πράγματα: εξαφάνιση των εγχώριων οικισμών και αντικατάστασή τους από ελληνικά στρατιωτικά κτίσματα, δηλαδή φρούρια, πράγμα που αποδεικνύει εχθρικές σχέσεις και αντίσταση στον εξελληνισμό. Σε άλλες περιοχές, και ιδιαίτερα στα δυτικά του νησιού, τα ελληνικά αντικείμενα μαρτυρούν μάλλον την ύπαρξη εμπορικών σχέσεων παρά τον εξελληνισμό των ιθαγενών. 

C. Mossé, Η Αρχαϊκή Ελλάδα, Μ.Ι.Ε.Τ., μετ. Στρ. Πασχάλη, Αθήνα 2001, σ. 131

 

 

Για περισσότερες πληροφορίες:

  • Δείτε το σχεδιάγραμμα της ενότητας με ερωτήσεις και ασκήσεις πολλαπλής επιλογής.
  • Δείτε έναν διαδραστικό χάρτη από το Βρετανικό Μουσείο που απεικονίζει τις αποικίες που ιδρύθηκαν κατά τον Β΄ αποικισμό. Από το πεδίο Select a map επιλέξτε Colonies. Επιλέγοντας τις πόλεις θα δείτε τις αποικίες που ίδρυσε η καθεμιά.

 

 

Οι αρχαίες ελληνικές διάλεκτοι ως αποτέλεσμα του Α΄ αποικισμού
[πηγή: Βικιπαίδεια]

 

Μεταβατικοί χρόνοι

 

 Ο πρώτος ελληνικός αποικισμός

 

Κινήθηκαν από… Εγκαταστάθηκαν … Σημαντικότερες πόλεις στη Μ. Ασία
Θεσσαλοί Πίνδο Θεσσαλία
Αιολείς Θεσσαλία Τένεδο, Λέσβο και Β παράλια της Μ. Ασίας Κύμη, Φώκαια
Ίωνες Αττική, ΒΑ Πελοπόννησο και Εύβοια Κυκλάδες, Χίο, Σάμο και κεντρικά παράλια της Μ. Ασίας (Ιωνία) Έφεσος, Μίλητος
Δωριείς Πίνδο
Πελοπόννησο, Νότιες Κυκλάδες, Κω, Ρόδο και νότια παράλια της Μ. Ασίας Αλικαρνασσός, Κνίδος

Συνεχίστε την ανάγνωση

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Mycenaean_World_Greek.png/855px-Mycenaean_World_Greek.png

 

Ο Μυκηναϊκός κόσμος

 

Βασικά σημεία

 

1. Χρονικά όρια. Βασικές πληροφορίες.

(α) ο πρώτος μεγάλος ελληνικός πολιτισμός

Πρώτος μεγάλος ελληνικός πολιτισμός θεωρείται ο Μυκηναϊκός, που αναπτύχθηκε κατά το 1600-1100 π.Χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα. Είχε κέντρο τις Μυκήνες.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Παρακολουθήστε στο παραπάνω βίντεο ένα κατατοπιστικό ντοκιμαντέρ για τον Μινωικό πολιτισμό.

 

 

Ο Μινωικός πολιτισμός

 

Βασικά σημεία

 

1. Πότε και πού αναπτύχθηκε ο Μινωικός πολιτισμός; Γιατί ονομάστηκε έτσι;

Ο Μινωικός πολιτισμός αναπτύχθηκε στην Κρήτη. Οφείλει το όνομά του στον μυθικό βασιλιά της Κνωσού Μίνωα. Στο άρθρο της Βικιπαίδειας μπορείτε να διαβάσετε περισσότερες πληροφορίες για τον Μίνωα.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Δείτε στο βίντεο μια πολύ ενδιαφέρουσα παρουσίαση του Κυκλαδικού πολιτισμού από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στην Αθήνα. Ακολουθήστε αυτόν τον σύνδεσμο, για να παρακολουθήσετε το βίντεο στο YouTube.

 

Συνεχίστε την ανάγνωση

 

ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Διδακτέα ύλη

 

Διαβάστε αναλυτικές οδηγίες για τη διδασκαλία της Ιστορίας στο Γυμνάσιο (ημερήσιο και εσπερινό) κατά το σχολικό έτος 2021-2022 σε αυτόν τον σύνδεσμο (σελ. 2 για την ύλη της Α΄ Γυμνασίου).

Συνεχίστε την ανάγνωση