Ολυμπιακοί Αγώνες

ΚΑΛΛΙΠΑΤΕΙΡΑ

 

Η Καλλιπάτειρα ήταν κόρη του ξακουστού πυγμάχου Διαγόρα, o oποίος νίκησε τέσσερις φορές στα Ίσθμια και δύο στα Νέμεα. Τα αδέλφια της ήταν Ολυμπιονίκες.
Όταν ο γιος της Καλλιπάτειρας θα έπαιρνε μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες, η επιθυμία της να τον δει να αγωνίζεται ήταν μεγάλη. Υπήρχε όμως αυστηρός Ολυμπιακός νόμος να μην μπορούν οι γυναίκες να παρακολουθήσουν τους αγώνες. Αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, θα έπρεπε να τις γκρεμίσουν από το ψηλό βουνό Τυπαίο για τιμωρία.

Και η απειλή του θανάτου ακόμη δεν εμπόδισε τη λαχτάρα της μάνας να αντικρίσει το παιδί της νικητή.
Η Καλλιπάτειρα δεν υπολόγισε τον κίνδυνο. Ντύθηκε γυμναστής και μαζί με το πλήθος μπήκε μέσα στο στάδιο απαρατήρητη. Όταν ο γιος της τελικά κατάφερε να νικήσει, η μητέρα του συγκινήθηκε τόσο πολύ που έτρεξε να τον αγκαλιάσει με λατρεία. Αλίμονο! Ο μανδύας της έπεσε και αποκαλύφθηκε η γυναικεία της φύση. Αμέσως τότε συνελήφθη. Η τιμωρία θα έπρεπε να είναι θάνατος.

Παρ’ όλα αυτά της δώσανε χάρη, επειδή η οικογένεια της ήταν φημισμένη. Η Καλλιπάτειρα γλίτωσε από βέβαιο θάνατο. Ακόμη και οι νόμοι λύγισαν μπροστά σε μία τόσο καταξιωμένη οικογένεια, μια οικογένεια Ολυμπιονικών.

Ο Πίνδαρος είχε γράψει τον 7ο Ολυμπιόνικο, έναν επινίκιο ύμνο αφιερωμένο στον πατέρα της, τον Διαγόρα, που είχε κερδίσει στην πυγμαχία στους Ολυμπιακούς Αγώνες το 464 π.Χ.

Στον ύμνο αυτό, ο Πίνδαρος εξυμνεί όχι μόνο τον Διαγόρα αλλά και την αθλητική παράδοση της οικογένειάς του. Αναφέρεται στην ευγενική καταγωγή του (από τον Ηρακλή και τον Τληπόλεμο), στην αρετή του και στην αθλητική δόξα που έφερε στη Ρόδο.Ο Πίνδαρος υμνεί αυτήν την οικογένεια για “τα αμάραντα προνόμια της αντρείας” τους, αναφερόμενος στην αθάνατη δόξα που κέρδισαν μέσω της γενναιότητας και της αθλητικής τους αρετής.

 “με τα αμάραντα προνόμια της αντρείας” αναφέρεται στα διαχρονικά και αναλλοίωτα πλεονεκτήματα ή τιμές που προέρχονται από την ανδρεία ή το θάρρος.

Αναλύοντας τους όρους:

  • “Αμάραντα”: Αυτό που δεν μαραίνεται, δεν φθείρεται με το χρόνο, είναι αιώνιο και διαρκές
  • “Προνόμια”: Τα ειδικά δικαιώματα, τιμές ή οφέλη
  • “Αντρεία”: Το θάρρος, η γενναιότητα, η τόλμη

Η φράση υποδηλώνει ότι η γενναιότητα και το θάρρος προσφέρουν διαχρονικά οφέλη που δεν χάνουν την αξία τους με το πέρασμα του χρόνου. Είναι μια έκφραση που συχνά συναντάται σε λογοτεχνικά ή ποιητικά κείμενα που εξυμνούν την αρετή της ανδρείας και τα αγαθά που προσφέρει αυτή στον άνθρωπο.

Ελένη Ευριπίδη

Α

Στον στίχο “Να χαίρεσαι που μοιάζεις στην Ελένη” έχουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα τραγικής ειρωνείας που προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ του “είναι” και του “φαίνεσθαι”.

Τι είναι τραγική ειρωνεία; Τραγική ειρωνεία έχουμε όταν το κοινό/θεατές γνωρίζουν κάτι σημαντικό που οι χαρακτήρες του έργου αγνοούν.

Στην περίπτωσή μας:

  • Το “είναι”: Η γυναίκα με την οποία μιλάει ο Μενέλαος είναι πραγματικά η Ελένη, η σύζυγός του.
  • Το “φαίνεσθαι”: Ο Μενέλαος νομίζει ότι η γυναίκα απλά μοιάζει στην Ελένη, αλλά δεν είναι η Ελένη.

Επομένως, όταν ο Μενέλαος λέει “Να χαίρεσαι που μοιάζεις στην Ελένη”, δημιουργείται τραγική ειρωνεία επειδή:

  1. Εμείς ως θεατές/αναγνώστες ξέρουμε ότι μιλάει στην πραγματική Ελένη.
  2. Ο Μενέλαος αγνοεί αυτή την πραγματικότητα και πιστεύει ότι μιλάει σε κάποια που απλώς μοιάζει στην Ελένη.
  3. Η γυναίκα δεν “μοιάζει” απλώς στην Ελένη – ΕΙΝΑΙ η Ελένη.

Αυτή η αντίθεση μεταξύ του τι είναι πραγματικά (η αληθινή Ελένη) και του τι νομίζει ο Μενέλαος ότι βλέπει (κάποια που μοιάζει στην Ελένη) είναι η ουσία της τραγικής ειρωνείας που βασίζεται στη διαφορά μεταξύ “είναι” και “φαίνεσθαι”.

“Αυτής μες στη σπηλιά που ήρθε απ’ την Τροία”:

Αυτός ο στίχος περιέχει τραγική ειρωνεία επειδή ο Μενέλαος αναφέρεται στην “Ελένη” που νομίζει ότι έφερε από την Τροία και βρίσκεται μέσα στη σπηλιά.