https://www.google.com/maps/@36.1792867,24.840131,6z/data=!3m1!4b1!4m2!6m1!1s16sjiXkQyh3YjrScrUhcxjbfYRjTDOnc?authuser=1&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MTAyMC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D

Σημασία της γλώσσας

• Βοηθά στην ανθρώπινη επικοινωνία.
• Είναι φορέας ιδεών, απόψεων, τρόπων και στάσεων συμπεριφοράς.
• Βοηθά στην κοινωνικοποίηση του ατόμου. Η διαδικασία κοινωνικοποίησης των ατόμων στηρίζεται στη γλώσσα. Με το διάλογο τα άτομα προσεγγίζουν το ένα το άλλο, κατανοούν τις αντιτιθέμενες απόψεις τους και μπορούν να συνθέτουν τις αντιθέσεις τους. Έτσι, συνεννοούνται και επιλύουν τις διαφορές τους.
• Προβληματίζει τα άτομα και καλλιεργεί την κριτική τους σκέψη.
• Το άτομο αισθάνεται μέλος μιας ευρύτερης οικογένειας, υιοθετεί εθνική συνείδηση.
• Το άτομο γνωρίζει την ιστορία και το παρελθόν του. Η γλώσσα είναι το βασικό όχημα μεταφοράς της συλλογικής μνήμης, της ιστορικής και της γενικότερης πολιτιστικής.
• Βοηθά στην κατανόηση ηθικών αξιών και συντελεί στη διάδοσή τους.
• Βοηθά στην ανάπτυξη των επιστημών.

Αιτίες της υποβάθμισης της γλώσσας

Η υποβαθμισμένη ποιότητα της γλώσσας που χρησιμοποιεί ο σημερινός Έλληνας συνδέεται άμεσα με τις ευρύτατες αλλαγές που προκαλούν τα νέα τεχνολογικά επιτεύγματα στην επικοινωνία, την έκφραση και τον τρόπο ζωής στις σύγχρονες κοινωνίες. Οι σημαντικότερες αιτίες της υποβάθμισης της γλώσσας μας είναι:

1.Η  επίδραση της  εικόνας και της τηλεοπτικής γλώσσας

• Η γλώσσα της τηλεόρασης και της διαφήμισης χαρακτηρίζεται από λεξιπενία, ατέλειες εκφραστικές και συντακτικές, τυποποιημένο και στερεότυπο λόγο, «σλόγκαν» και συνθήματα που επηρεάζουν αρνητικά το γλωσσικό αισθητήριο του δέκτη και επιφέρουν γλωσσική ανεπάρκεια.
• Η υποχώρηση του λόγου έναντι του ήχου και της εικόνας, περιορίζουν το λεξικό πλούτο, την επαφή του νέου με το λογοτεχνικό βιβλίο, τα επιστημονικό σύγγραμμα, τα οποία αναβαθμίζουν ποιοτικά τη γλωσσική έκφραση.
• Τα χαμηλής ποιότητας προγράμματα, που δεν εμπεριέχουν πλούσιο λόγο, ούτε αναδεικνύουν ευρύτερα πνευματικά ενδιαφέροντα και καθηλώνουν τους δέκτες περιορίζοντας τη κριτική τους σκέψη.
• 2.Η γλωσσική ηγεμονία της αγγλικής γλώσσας
• Μαζί με τις νέες τεχνολογίες εισέρχεται στην καθημερινότητά μας πλήθος λέξεων ξενικής προέλευσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ορολογία της πληροφορικής στην αγγλική γλώσσα και η χρήση του λατινικού αλφαβήτου σε βάρος του ελληνικού, με αποτέλεσμα τον παραμερισμό του λεκτικού πλούτου της γλώσσας μας.
• 3.Το ευδαιμονιστικό και χρησιμοθηρικό κλίμα της εποχής μας
• Ο άνθρωπος της εποχής μας επιδιώκει το όφελος και αξιολογεί τα πράγματα με κριτήριο το οικονομικό κέρδος, τα ποσοτικά κριτήρια και όχι τα ποιοτικά. Η ενασχόληση πλέον, στον αιώνα της πληροφορικής και των νέων τεχνολογιών, με  τη γλώσσα θεωρείται ξεπερασμένη και αναχρονιστική. Είναι, φυσικό, λοιπόν, να αδιαφορεί για τα πνευματικά αγαθά, τη γλώσσα και την πνευματική του καλλιέργεια.

 4.Η γενικότερη κρίση και δυσλειτουργία της παιδείας

• Η κακή οργάνωση της γλωσσικής διδασκαλίας και η υποτίμηση των γλωσσικών μαθημάτων έχει ως συνέπεια ο μαθητής να μην κατανοεί  σωστά τα εκφραστικά στοιχεία και στο τέλος να μην μαθαίνει ολοκληρωτικά την γλώσσα του.

 5.Η επικοινωνία των νέων

• Το πρόβλημα της κρίσης της γλώσσας παρουσιάζεται εντονότερο στους κόλπους της νεολαίας, γιατί οι νέοι, στην προσπάθειά τους να αντιταχθούν στο κατεστημένο  χάνουν το μέτρο και αμφισβητούν άγονα υψηλές αξίες, όπως η γλώσσα. Χρησιμοποιούν περιορισμένο αριθμό λέξεων, επικοινωνούν συνθηματικά, με μηνύματα στα greeklish που οδηγούν στη λεξιπενία.

6.Η κρίση του θεσμού της οικογένειας

• Η οικογένεια συχνά δεν παρέχει τα κατάλληλα εκείνα πνευματικά ερεθίσματα, όπως την αγάπη για το βιβλίο, την καθιέρωση του διαλόγου μέσα στην οικογένεια, που συντελούν στον εμπλουτισμό του λεξιλογίου των παιδιών. Η ζωή στις πόλεις είναι ασφυκτική, οι ρυθμοί ζωής είναι έντονοι και γρήγοροι, ο χρόνος ελάχιστος, με αποτέλεσμα οι γονείς να μην δίνουν την απαραίτητη προσοχή στις υψηλές αξίες όπως η γλώσσα και ο διάλογος.

Προτάσεις αντιμετώπισης:

 1.Η οικογένεια, η οποία μπορεί να αποτελέσει πρωταρχικό παράγοντα γλωσσικής καλλιέργειας του νέου, είναι ανάγκη να:

• Παρέχει τα κατάλληλα πνευματικά ερεθίσματα στα νεαρά μέλη της, γεγονός που θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στις προτεραιότητες και τις επιλογές τους.
• Ασκεί γλωσσική αγωγή, κυρίως μέσα από τον ορθό λόγο της καθημερινής επικοινωνίας και το διάλογο.
• Καλλιεργεί την αγάπη για το βιβλίο και όχι απλώς τη χρησιμοθηρική αντίληψη για τη γνώση στο στενό πλαίσιο της επιδιωκόμενης επαγγελματικής αποκατάστασης.
• 2.Η εκπαίδευση οφείλει να:

• Καταστήσει γνωστή τη γλώσσα σε όλη την ιστορική της διαδρομή και να αναδείξει με ελκυστικό και προσιτό τρόπο το λεξιλόγιο το λεξιλογικό της πλούτο και, κυρίως, τη λειτουργικότητά του στην καθημερινή επικοινωνία.
• Να αναβαθμίσει τα γλωσσικά μαθήματα και να επιδιώξει την ορθή διδασκαλία της γλώσσας, με σύγχρονους επιστημονικά και παιδαγωγικά τρόπους και με συγγράμματα ανανεωμένα, που θα αξιοποιούν την αποκτημένη εμπειρία.
• Να δημιουργήσει ένα πνευματικό περιβάλλον που θα ευνοεί την πνευματική αναζήτηση και το διάλογο.
• 3.Χρέος της πολιτείας για τη διαφύλαξη και την προβολή της ελληνικής γλώσσας

• Σχέδιο πολιτικής για τη γλώσσα, δηλαδή ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα για τη ν ενίσχυση και την προβολή της.
• Συγκρότηση θεσμών και φορέων με στόχο την έρευνα και τη διάδοση τη ελληνικής γλώσσας.
• Εμπλουτισμός βιβλιοθηκών με νέα βιβλία, ικανά να προσελκύσουν ένα μεγάλο μέρος των πολιτών και να καλλιεργήσουν τη φιλαναγνωστική διάθεση της ευρύτερης κοινωνίας.
• Μέριμνα για την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού μέσα από ειδικά προγράμματα, όπως αυτά της λαϊκής επιμόρφωσης, των ανοιχτών πανεπιστημίων κλπ.

4.Τα ΜΜΕ επιβάλλεται:

• Να χρησιμοποιούν ορθά τη γλώσσα στη διαδικασία σύνταξης των κειμένων και στη μετάδοση ειδήσεων. Να αποφεύγουν τον εντυπωσιακό λόγο, τις εξεζητημένες ή λαϊκιστικές εκφράσεις που λειτουργούν παραμορφωτικά στο χαρακτήρα και στο περιεχόμενο της γλώσσας.
• Να συμπεριλάβουν στο πρόγραμμά τους ειδικές εκπομπές, σχετικές με τη γλώσσα, μεταξύ αυτών και εκείνες που συνδυάζουν τη γλωσσική άσκηση με την ψυχαγωγία.
• Να περιορίσουν τις ξενόγλωσσες τηλεοπτικές σειρές ή να τις μεταγλωττίσουν με επιλεγμένες μεταφραστικές αποδόσεις.
• Να αναβαθμίσουν, γενικότερα, τα προγράμματά τους, ώστε να συμβάλλουν στην πνευματική καλλιέργεια του δέκτη.

5.Το άτομο πρέπει:

• Να συνειδητοποιήσει την αξία της γλώσσας και την ανάγκη διατήρησης της εθνικής ταυτότητας. Αυτό θα πραγματωθεί μέσω της αυτομόρφωσης και της αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου για ανάγνωση βιβλίων, δοκιμίων ,άρθρων που διακρίνονται για την ποιοτική χρήση της γλώσσας.
• Να προβεί σε νέα ιεράρχηση αξιών σύμφωνα με την οποία η πνευματική καλλιέργεια θα αποτελεί μείζονα προτεραιότητά του.

Η ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑ

Όποιος δεν ξέρει ξένες γλώσσες δεν ξέρει τίποτε από τη δική του. (Goethe)

Θετικά  γλωσσομάθειας
•    Η  ανάπτυξη  του  τουρισμού. Η καθιέρωση  των  ταξιδιών  ως  μέσου  ψυχαγωγίας  επιβάλλουν  τη  γνώση  των  ξένων  γλωσσών, για  να  είναι  δυνατή  η  επικοινωνία  με  άλλους  λαούς.
•    Η  μελέτη  της  γλώσσας  ενός  λαού  αποκαλύπτει  και  τον  τρόπο  της  σκέψης  του.
•    Συμβάλλει  στην  ανάπτυξη  της  οικονομίας (άνοιγμα  των  αγορών, τη  μεγιστοποίηση  της  παραγωγής, τη  βελτίωση  της  ποιότητας  των  προϊόντων). Δημιουργείται  μια  παγκόσμια  αγορά.
•    Προσφέρει  νέες  θέσεις  εργασίας. Δημιουργεί  μια  σειρά  επαγγελμάτων, όπως  δάσκαλοι  ξένων  γλωσσών, μεταφραστές  κ.α.
•    Επιλύει  καθημερινά  προβλήματα. Η  παγκοσμιοποίηση  της  ζωής, απαιτεί  επιστημονική, επαγγελματική  και  οικονομική  διεθνή  ενημέρωση.
•    Γλωσσομάθεια  σημαίνει  πνευματική  τελείωση. Το  πνεύμα  μαθαίνει  τον  τρόπο  σκέψης  και  διατύπωσης  του  άλλου  λαού. Αυτό  μόνο  του  αποτελεί  ένα  είδος  πνευματικής  ωφέλειας.
•    Στα  πλαίσια  του  επαγγέλματος : η  γλωσσομάθεια  επιτρέπει  την  προσέγγιση  της  ξένης  βιβλιογραφίας  και  την  επαφή  με  αλλόγλωσσους  συναδέλφους.
•    Απότοκο  του  προηγούμενου  είναι  η  ηθική  πρόοδος  του  ατόμου. Το  άτομο  εμπλουτίζει  τις  αξίες  του, προωθεί  την  ειρήνη  και  τη  δημοκρατία.

 Κίνδυνοι  από  τη  γλωσσομάθεια (ξενομανία)
•    Η  αλλοτρίωση  και  η  υποδούλωση  ενός  λαού (αποξένωση  από  την  ίδια  του  τη  γλώσσα).
•    Η  εισβολή  ξένων  λέξεων  στη  γλώσσα.

•   Επικρατεί  μια  τάση  μιμητισμού.
  •    Απομακρύνεται  ο  λαός  από  την  παράδοση.
  •    Όλα  αυτά  όμως  δεν  ισχύουν  όταν  κινούνται  σε  λογικά  επίπεδα  κι  όταν  η  επαφή  με  άλλους  πολιτισμούς  δεν  αλλοτριώνει  πρώτα  τους  ίδιους  τους  μελετητές. Από  κάθε  λαό  κάτι  μπορούμε  να  πάρουμε. Αρκεί  τα  στοιχεία  αυτά  να  τα  αφομοιώσουμε  δημιουργικά, έτσι  ώστε  να  συνυπάρξουν  με  τα  δικά  μας  κι  όχι  να  τα  αντικαταστήσουν.

1. Εκφράζουν το συναισθηματικό κόσμο του λαού.
2. Ο στίχος τους είναι ιαμβικός 15σύλλαβος.
3. Έχουν εικόνες και θέματα εμπνευσμένα από τη φύση.
4. Γράφονται σε απλή λαϊκή γλώσσα με στοιχεία τοπικής διαλέκτου.
5. Έχουν ταχεία εξέλιξη υπόθεσης.
6. Έχουν συχνές επαναλήψεις με ίδιες ή συνώνυμες λέξεις, καθώς και υπερβολές (σχήμα αδυνάτου).
7. Υπάρχει συμμετοχή της  φύσης.
8. Επαναλαμβάνεται το νόημα του πρώτου ημιστιχίου στο δεύτερο ημιστίχιο.
9. Προσωποποιούνται στοιχεία  φυσικού κόσμου  (π.χ. συχνά τα ζώα  παίρνουν ανθρώπινη λαλιά).
10. Η αφήγηση εναλλάσσεται  με τον διάλογο.
11. Οι προτάσεις  είναι σύντομες, απλές, παρατακτικές

Ανάλυση στίχου: «Θέλω να πα στην ξενιτιά να κάνω τριάντα μέρες»

Στίχος: Θέλω να πα στην ξενιτιά να κάνω τριάντα μέρες

Διαχωρισμός σε συλλαβές:

Θέ-λω | να | πα(στην) | ξε-νι-τιά | να | κά-νω | τρι-άν-τα | μέ-ρες

Συνιζήσεις και συναίρεση:

• «πα στην» → μετριέται ως μία συλλαβή (παστην), λόγω συνίζησης.
  • «τριάντα» → η συνίζηση κάνει τρι-άν-τα (δύο συλλαβές αντί για τρεις).

Γιατί είναι 15σύλλαβος παροξύτονος ιαμβικός:

Ο στίχος, μετά τις συνιζήσεις, έχει 15 συλλαβές συνολικά. Η τελευταία λέξη («μέρες») είναι παροξύτονη, καθώς τονίζεται στην προτελευταία συλλαβή. Ο ρυθμός του στίχου είναι ιαμβικός, δηλαδή οι άτονες και τονισμένες συλλαβές εναλλάσσονται (˘ ´), όπως συμβαίνει στους περισσότερους παραδοσιακούς δεκαπεντασύλλαβους.

Διάκριση ημιστιχίων:

Πρώτο ημιστίχιο (8 συλλαβές): Θέ-λω να πα(στην) ξε-νι-τιά
Δεύτερο ημιστίχιο (7 συλλαβές): να κά-νω τρι-άν-τα μέ-ρες

ΑΡΘΡΟ

• Δημοσιεύεται στην εφημερίδα του σχολείου ή του δήμου / της κοινότητας, της πόλης, περιοδικό, blog, του διαδικτυακού / ιστοσελίδα του σχολείου.
• Πραγματεύεται ένα θέμα της επικαιρότητας, με περιεχόμενο πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό, επιστημονικό…

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ:

• Έχει τίτλο
• Ακολουθεί τριμελή ανάπτυξη (πρόλογος/κύριο μέρος/επίλογος)
• Στον πρόλογο χρησιμοποιείται ένα γεγονός της επικαιρότητας ως αφόρμηση. Εκφράσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν:
  ◊ Πρόσφατα γίναμε μάρτυρες…
  ◊ Καθημερινά διαπιστώνει κανείς/γινόμαστε μάρτυρες…
  ◊ Τα τελευταία χρόνια συχνά γίνεται λόγος…
  ◊ Έκπληξη προκάλεσε η δημοσίευση της είδησης…
  ◊ Με αφορμή το …χ…. γεγονός αποφάσισα να εκφράσω δημόσια τις θέσεις μου γι’ αυτό σε αυτό το περιοδικό/στην εφημερίδα…
• Το ύφος είναι: επίσημο, σοβαρό, αντικειμενικό, απρόσωπο.
  Ωστόσο, αν δημοσιεύεται σε σχολική εφημερίδα/περιοδικό/ιστοσελίδα του σχολείου μπορεί να είναι οικείο, προσωπικό.
• Χρησιμοποιείται:
  → το γ’ πρόσωπο, γιατί κινείται στο χώρο της ερμηνευτικής δημοσιογραφίας,
  → το α’ ενικό και πληθυντικό και το β’ πληθυντικό, αν πρόκειται να δημοσιευτεί σε έντυπο/ιστοσελίδα του σχολείου.
• Ως προς του τρόπους πειθούς χρησιμοποιείται κυρίως η επίκληση στη λογική με επιχειρήματα και τεκμήρια (κυρίως αποτελεσμάτων)
• Χρησιμοποιείται η αναφορική λειτουργία της γλώσσας

ΟΜΙΛΙΑ

Η ομιλία, η εισήγηση και η διάλεξη είναι προσχεδιασμένος προφορικός λόγος. Γι’ αυτό το κείμενο που καλούμαστε να γράψουμε πρέπει να συνδυάζει αρμονικά τα γνωρίσματα του προφορικού και του γραπτού λόγου.

Οι περιστάσεις επικοινωνίας ποικίλουν: εκδήλωση του πολιτιστικού κέντρου του Δήμου, Βουλή των Εφήβων, εκδήλωση του σχολείου/του όποιου συλλόγου, συμμετοχή σε τηλεοπτική/ραδιοφωνική συζήτηση, σε συνέδριο, συζήτηση με συμμαθητές στην τάξη κ.α.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ:

• Υπάρχει προσφώνηση:
  Πρόκειται για τον εισαγωγικό χαιρετισμό που απευθύνει ο ομιλητής στο ακροατήριό του.
  ● Εξαρτάται άμεσα από την ιδιότητα του δέκτη και τις επιδιώξεις του πομπού.
  ● Είναι προσαρμοσμένη στο είδος του ακροατηρίου.
  ● Τοποθετείται στο πάνω αριστερό μέρος του κειμένου.
  ● Η προσφώνηση επιβάλλεται να είναι κλιμακωτή, δηλαδή ο πομπός απευθύνεται στο ακροατήριό του ξεκινώντας από τους πιο υψηλά ιστάμενους και προχωρώντας προς τους απλούς δέκτες (προηγείται η θρησκευτική και πολιτική ηγεσία).

π.χ.

Παναγιότατε,
Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε της Κυπριακής Δημοκρατίας,
Έντιμε κύριε Υπουργέ,
Αξιότιμε κύριε Διευθυντά,
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,
Κυρίες και Κύριοι

• Πρόλογος.
  Αναφέρουμε την αφορμή και το θέμα της ομιλίας μας. Μπορεί να γίνει και αναφορά στην ιδιότητά μας. Π.χ.:
• Αξιοποιώντας την ευκαιρία που μου δίνεται από τον θεσμό της Βουλής των Εφήβων θα ήθελα να εκφράσω τις σκέψεις μου για…
• Ως μέλος του μαθητικού συμβουλίου θα ήθελα να μοιραστώ του προβληματισμούς / ανησυχίες μου σχετικά με…
• Ο θεσμός της Βουλής των Εφήβων προσφέρει σε όλους εμάς τους νέους την ευκαιρία να εκφράσουμε τις απόψεις για θέματα της επικαιρότητας. Από αυτό το βήμα, λοιπόν, θα ήθελα να μοιραστώ τις σκέψεις μου/ανησυχίες μου για…
• Ο θεσμός της Βουλής των Εφήβων προσφέρει σε όλους εμάς τους νέους την ευκαιρία να ασκήσουμε κριτική στα «κακώς κείμενα» της εποχής μας. Από αυτό το βήμα, λοιπόν, θα ήθελα να μοιραστώ τις σκέψεις μου/ανησυχεί μου σχετικά με…
• Ο θεσμός της Βουλής των Εφήβων προσφέρει σε όλους εμάς τους νέους την ευκαιρία να ακουστεί ο λόγος των νέων για τα σοβαρά προβλήματα της εποχής μας. Από αυτό το βήμα, λοιπόν, θα ήθελα να μοιραστώ τις σκέψεις μου/ανησυχίες μου για…
• Χαιρετίζω την πρωτοβουλία του δήμου/σχολείου μας για τη διοργάνωση της εκδήλωσης αυτής με θέμα… και αξιοποιώ την ευκαιρία αυτή προκειμένου να εκφράσω κι εγώ τις ανησυχίες μου σχετικά με…
• Με αφορμή την εκδήλωση που διοργάνωσε ο δήμος/ το σχολείο μας/ ο σύλλογος χ, αξιοποιώ την ευκαιρία να διατυπώσω κάποιες σκέψεις μου αναφορικά με…
• Με δεδομένη την ευαισθησία που έχουμε εμείς οι νέοι για θέματα…
• Καταρχήν επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω τον/την (όνομα συλλόγου/οργανισμού/ φορέα) που έφερε το θέμα αυτό για συζήτηση και ευχαριστώ που με προσκαλέσατε.
• Καταρχάς επιτρέψτε μου να συγχαρώ του διοργανωτές αυτού του Συνεδρίου για την πρωτοτυπία του θέματος και την εξαίρετη διοργάνωση, αλλά και να τους ευχαριστήσω εκ μέρους των μαθητών και των καθηγητών του σχολείου μου, για την τιμητική τους πρόσκληση. Ως πρόεδρος/εκπρόσωπος του… θα επιχειρήσω να εκφράσω τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες όλων μας για… 
• Στο κύριο μέρος απαντάμε στα ζητούμενα του τίτλου της έκθεσης φροντίζοντας να στηρίζουμε με επιχειρήματα τις θέσεις μας.
  Προκειμένου να εντάξουμε στοιχεία προφορικού λόγου στο γραπτό μας μπορούμε να χρησιμοποιούμε προσφωνήσεις, ρητορικές ερωτήσεις, χρήση α’ ενικού και πληθυντικού και β’ πληθυντικού προσώπου, π.χ.: «Θεωρώ απαραίτητη την άμεση λήψη μέτρων», «Πιστεύω πως οι περισσότεροι συμφωνείτε με την άποψη ότι…», «Νομίζω πως κανένας δε διαφωνεί με την ανάγκη δραστηριοποίησης», «Υπάρχει άραγε λύση στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η νέα γενιά;»

Ο ομιλητής έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει (αναλόγως του θέματος):

• Αφήγηση: Πληροφορίες σχετικές με την ιστορική διαδρομή του θέματος ή αναδρομή στο παρελθόν.
• Βεβαίωση: Αποδεικτικό και τεκμηριωτικό υλικό υπέρ της υποστηριζόμενης θέσης. Παρατίθενται επιχειρήματα με παρουσίαση στοιχείων, δεδομένων, μαρτυριών, απόψεων ειδικών, έτσι που να καλύπτεται σφαιρικά το θέμα και να αναδεικνύεται η ορθότητα των θέσεων του πομπού.
• Ανασκευή: Εκ του αντιθέτου απόδειξη. Παρουσιάζεται η άλλη άποψη και αντικρούεται, γεγονός που ισχυροποιεί τη θέση του ομιλητή. Προβάλλονται οι κίνδυνοι που τυχόν θα προκύψουν από την επικράτηση του αντιθέτου.

• Στον επίλογο υπάρχει ανακεφαλαίωση και συμπέρασμα. Μπορεί να εκφράζεται ελπίδα για αίσια έκβαση του θέματος που αναλύθηκε.
• Διαπιστώνουμε, λοιπόν, ότι είναι χρέος όλων μας να κινητοποιηθούμε.
• Ολοκληρώνοντας, θα ήθελα να επισημάνω την ανάγκη συλλογικής δραστηριοποίησης.
• Λαμβάνοντας υπόψη όσα αναφέρθηκαν ευελπιστώ πως θα προβληματιστείτε και θα συνδράμετε στην ευόδωση του σκοπού αυτού.
• Η συλλογιστική πορεία που αναπτύχθηκε οδηγεί στο συμπέρασμα…
• Συνοψίζοντας θα καταλήξω στο συμπέρασμα…
• Είναι φανερό, λοιπόν,…
• Ευχή όλων αποτελεί…
• Θα ήθελα να ολοκληρώσω την ομιλία μου με την ευχή …/ την προτροπή…/ με τα λόγια του / της…
• Είναι ευθύνη όλων συνεπώς να… 
• Υπάρχει αποφώνηση.

Τυποποιημένη φράση που τοποθετείται πάντοτε ανεξάρτητα από το κείμενο στο κάτω δεξιό μέρος της γραπτής διατύπωσής του, με την οποία ο πομπός εκφράζει τις ευχαριστίες προς τις/τους δέκτες.

ΕΠΙΣΤΟΛΗ

ΤΑ ΜΕΡΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ-ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ:

1. Χωροχρονικό πλαίσιο αναφοράς: τόπος και χρόνος (γράφεται πάνω δεξιά),
   π.χ.:       Αθήνα, 21 Ιουνίου 2019
2. Προσφώνηση: ανάλογα με τον αποδέκτη π.χ. Φίλε Γιάννη (γράφεται πάνω αριστερά)
3. Το περιεχόμενο της επιστολής:

Πρόλογος:

• περιέχει την ταυτότητα και την ιδιότητα του αποστολές
• περιέχει το λόγο – σκοπό για τον οποίο γράφεται η επιστολή
• περιέχει συνοπτική αναφορά στο πρόβλημα – θέμα και την αφορμή για τη σύνταξη της επιστολής.
• περιέχει τη κεντρική θέση του αποστολές πάνω στο πρόβλημα.

Κύριο Μέρος:

• έκθεση και ανάλυση του θέματος/ζητουμένων του θέματος…,
• θέση – απόφανση του επιστολογράφου…,
• απόδειξη αυτής (επιχειρήματα και τεκμήρια) …,
• απόκρουση πιθανών αντίθετων απόψεων…, κλπ.

Επίλογος: περιεκτική ανακεφαλαίωση και επίκληση στον αποδέκτη της επιστολής να κατανοήσει τον προβληματισμό – σκεπτικισμό του αποστολέα και αν η θέση του αποδέκτη απαιτεί: να ευαισθητοποιήσει, να ανταποκριθεί άμεσα και να αναλάβει πρωτοβουλίες.

4. Αποφώνηση: ανάλογα με τον αποδέκτη    π.χ. Φιλικά (γράφεται κάτω δεξιά).
5. Στο τέλος, κάτω από την επιφώνηση, υπογράφουμε με την ιδιότητά μας.

π.χ.

• «Ένας μαθητής»
• «Ένας ευαισθητοποιημένος νέος/πολίτης…»
• «Ο πρόεδρος του μαθητικού συμβουλίου» ή ότι ορίζει η εκφώνηση.

6. Το ύφος μπορεί να είναι σοβαρό κι επίσημο (χρήση γ’ ενικού και πληθυντικού προσώπου), αν η επιστολή είναι επίσημη και απλό και οικείο (χρήση α’ και β’ ενικού και πληθυντικού προσώπου) αν απευθύνεται σε οικείο πρόσωπο.
7. Ας προς τους τρόπους πειθούς χρησιμοποιείται η επίκληση στη λογική αλλά μπορεί να αξιοποιηθεί και η επίκληση στο ήθος του πομπού και του δέκτη.

ΤΑ ΕΙΔΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ:

Α) Φιλική επιστολή:

Προσφώνηση: «Φίλε Γιάννη» / «Φίλε μου» / «Αγαπητέ Κώστα» / «Φίλε Κώστα» / «Αγαπημένε -η» / «Πολυαγαπημένε -η».

Ύφος: απλό, οικείο, προσωπικό, φυσικό…, που φανερώνει φυσικότητα και οικειότητα…

Αρχίζουμε την επιστολή αναφερόμενοι:

• στην αφορμή και στο θέμα, πχ. «Διάβασα ένα άρθρο που αναφερόταν στο…»,
• καθώς και στον σκοπό – γιατί αποφασίσαμε να του στείλουμε αυτή την επιστολή, κάνοντας επίκληση στο ήθος μας, π.χ. «Το άρθρο αυτό με προβλημάτισε και σκέφτηκα να μοιραστώ μαζί σου τον προβληματισμό αυτόν…» κλπ.
• επικαλούμαστε το συναίσθημά του και το ήθος του, όπως τους δεσμούς φίλους που μας συνδέουν, τα κοινά χαρακτηριστικά, τις κοινές αγωνίες και σκέψεις.
  π.χ. «Θυμάμαι τις πολύωρες συζυτήσεις μας γύρω από…» / «Γνωρίζω πως και εσύ ανησυχείς…» κλπ.

Επίλογος: κλείνουμε την επιστολή αναμένοντας τα σχόλια και τις σκέψεις του
π.χ. «Αναμένω με αγωνία τις σκέψεις σου…» / «Θα με ενδιέφερε πολύ και η δική σου άποψη…» κλπ.

Αποφώνηση: «Με αγάπη» / «Φιλικά» / «Με φιλικούς χαιρετισμούς» / «Με αισθήματα φιλίας» / «Πολλά φιλιά» κλπ.

Υπογραφή.

_______________________________________________________________________________________________

Β) Επίσημη επιστολή:

Προσφώνηση: «Αξιότιμε κύριε Υπουργέ» / «Αξιότιμα Μέλη της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων» / «Κύριε Διευθυντή/Αγαπητέ Κύριε Διευθυντά» / «Αξιότιμε κύριε πρόεδρε του Διοικητικού Συμβουλίου…» / «Κύριε Δήμαρχε» / «Αξιότιμε Κύριε Χ» (όταν ξέρουμε το όνομα του αποδέκτη) / «Αγαπητοί αναγνώστες» κλπ.

Ύφος: τυπικό και επίσημο…, που φανερώνει σεβασμό και εμπιστοσύνη και δεσμεύει τον αποδέκτη να ανταποκριθεί στο αίτημά μας.

Αρχίζουμε την επιστολή:

• αναφερόμενοι στο ποιοι είμαστε,
• στο θέμα της επιστολής,
• στην αφορμή για να τη στείλουμε,
• γιατί την στέλνουμε στο συγκεκριμένο πρόσωπο ή Αρχή και
• στο στόχο-σκοπό-προσδοκία αυτής της επιστολής

π.χ. → «Είμαστε το 15μελές Συμβουλείου του σχολείου χ… Αφορμή για την επιστολή αυτή αποτέλεσαν τα νέα μέτρα για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση… Αποφασίσαμε να σας στείλουμε την επιστολή αυτή διότι είστε το καθ’ ύλην αρμόδιο πρόσωπο, αλλά και γνωρίζοντας το ενδιαφέρον σας και τον αγώνα σας για μια καλύτερη εκπαίδευση… Προσδοκούμε να ακούσετε με προσοχή τις σκέψεις και προτάσεις μας, προκείμενου να…»

         → «Ως πρόεδρος του δεκαπενταμελούς συμβουλίου του σχολείου μας έλαβα την πρωτοβουλία να αποστείλω τη παρούσα επιστολή, για να σας παρουσιάσω τον προβληματισμό μου σχετικά με…»

         → «ως προβληματισμένος τηλεθεατής θα ήθελα να μοιραστώ τις ανησυχίες μου σχετικά με…»

         → «ως ενεργός πολίτης απευθύνομαι σε εσάς για να εκφράσω τις σκέψεις μου όσον αφορά»

          → «ως ευαισθητοποιημένος πολίτης αποστέλλω αυτή την επιστολή,
για να χαιρετίσω την πρωτοβουλία του δήμου μας
για να σας γνωστοποιήσουμε…
για να σας ανακοινώσουμε την πρόθεσή μας…
για να ζητήσουμε τη συνδρομή σας…/ την προσωπική σας παρέμβαση…/ να καταθέσουμε το αίτημα…/ να απευθύνουμε την έκκληση…»

Επικαλούμαστε κατά βάση το ήθος του αποδέκτη,

π.χ.

• «την αρμοδιότητά τους ως…»,
• «την ευαισθησία που έχει δείξει για σχετικά θέματα»,
• «τους αγώνες του…»,
• «την υπευθυνότητά του…»,
• «την ειλικρινή διάθεσή του για…». κλπ.

Ανάλογα κάνουμε επίκληση και στο δικό μας ήθος

π.χ.

• «ως νέοι που ανησυχούμε…»,
• «ως άτομα που οραματιζόμαστε ένα καλύτερο αύριο…»,
• «ως ενεργά μέλη της κοινωνίας…» κλπ.

Εκφράζουμε με ευγένεια τις σκέψεις και διαμαρτυρίες μας,

π.χ.

• «Επιτρέψτε μας να…»,
• «Θα επιθυμούσαμε να…»,
• «Θα θέλαμε να…»,
• «αισθανόμαστε την ανάγκη να…» κλπ.

Κλείνουμε την επιστολή εκφράζοντας τη βεβαιότητα πως θα συμμεριστεί τον προβληματισμό μας και αναμένοντας τη θετική του ανταπόκριση.

• «Ελπίζουμε πως θα λάβετε υπόψη σας τις προτάσεις μας…»
• «Ελπίζουμε πως θα αξιοποιήσετε τις προτάσεις μας…»
• «Ελπίζουμε πως θα λάβετε υπόψη σας τον προβληματισμό μας…»
• «Ευελπιστούμε πως οι σκέψεις μας θα συμβάλλουν στην αντιμετώπισή του…»
• «Από όλα τα παραπάνω προκύπτει το συμπέρασμα…»
• «Το σχολείο μας, λοιπόν, δίκαια διεκδικεί από το Υπουργείο την έγκριση της δαπάνης για…»
• «Η πρότασή μας λοιπόν…/Το αίτημά μας λοιπόν…»
• «Αποβλέπουμε λοιπόν σε μια εποικοδομητική συνεργασία, εφόσον έχουμε κοινό στόχο την…»
• «Ελπίζουμε ότι οι προτάσεις μας θα εισακουστούν και θα αποδειχτούν χρήσιμες συμβάλλοντας στην προσπάθεια που καταβάλλετε κι εσείς…».

Αποφώνηση: «Με σεβασμό» / «Με εκτίμηση»  κλπ.

Υπογραφή.

_______________________________________________________________________________________________

Γ) Ανοιχτή επιστολή προς δημοσίευση.

Οι επιστολές αυτές έχουν ως σκοπό να λάβει γνώση του περιεχομένου τους η κοινή γνώμη.

Τίτλος
Προσφώνηση: «Αγαπητή σύνταξη».

Αρχίζουμε την επιστολή αναφερόμενοι:

• στο ποιοι είμαστε,
• στο θέμα της επιστολής,
• στην αφορμή για να την στείλουμε,
• στο σκοπό μας που είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των αναγνωστών-κοινής γνώμης.

Τα μορφολογικά και υφολογικά χαρακτηριστικά τους:

• ύφος τυπικό κι επίσημο…, που φανερώνει σεβασμό κι εμπιστοσύνη κυρίως προς τους αναγνώστες…, βαθύς προβληματισμός…, σαφήνεια λόγου…, κρίσεις και αποδείξεις…,
• καλό είναι να αποφεύγονται η έντονη ειρωνεία, οι ύβρεις και οι προσβλητικοί υπαινιγμοί.

Αποφώνηση: «Ευχαριστούμε για τη φιλοξενία»

Η Ελληνογαλλική Σχολή Ουρσουλίνων  ήταν ένα από τα πιο γνωστά ιδιωτικά καθολικά σχολεία της Αθήνας, που λειτουργούσε υπό την ευθύνη του τάγματος των Ουρσουλινών μοναχών.

• Οι Ουρσουλίνες είναι καθολικό μοναχικό τάγμα που ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα με κύρια αποστολή την εκπαίδευση κοριτσιών. Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκαν τον 19ο αιώνα (αρχικά στην Τήνο, μετά και στην Αθήνα).
• Η Σχολή τους στην Αθήνα προσέφερε δίγλωσση εκπαίδευση (ελληνικά και γαλλικά) και ήταν γνωστή για το υψηλό μορφωτικό επίπεδο, την πειθαρχία, αλλά και τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της.
• Εκεί φοιτούσαν κυρίως κορίτσια από εύπορες ή αστικές οικογένειες, καθώς το σχολείο συνδύαζε την ελληνική παιδεία με τη γαλλική κουλτούρα, κάτι που θεωρούταν προνόμιο εκείνη την εποχή.

Η συγγραφέας Ζωρζ Σαρή φοίτησε στη Σχολή αυτή· μάλιστα στις αφηγήσεις της συχνά αναφέρεται στο περιβάλλον της σχολής, στη γαλλική παιδεία που πήρε, αλλά και στο πώς αυτή η εμπειρία επηρέασε την προσωπικότητά της και αργότερα τη συγγραφική της ταυτότητα.

Το αρχαίο ελληνικό ηθικό σχήμα ὕβρις → ἄτη → νέμεσις → τίσις περιγράφει τη διαδικασία της θείας τιμωρίας: ξεκινά με την τὴν ὕβριν (αλαζονική, υπέρμετρη συμπεριφορά), που οδηγεί στην άτη (τύφλωση του νου), η οποία προκαλεί την νέμεσι (οργή των θεών), η οποία με τη σειρά της επιφέρει την τίσι (την τιμωρία και καταστροφή του υβριστή).