Δημοσιευμένο στην κατηγορία Καρυές, Ο τόπος μας

Γνωρίζω τον τόπο μου: Καρυές Πιερίας

Γεωργία Πατσιοδήμου (Α3)

 

safe_imageΤο χωριό   Καρυές   απέχει  21  χιλιόμετρα  από  την  Κατερίνη  και πήρε  το όνομα  του  από  τις  πολλές  καρυδιές  που υπήρχαν  σε αυτή  την τοποθεσία. Ο  επισκέπτης  μπορεί   να  εξακριβιώσει  την  ιστορική  φυσιογνωμία  των  Καρυών    που  φαίνεται  να  συνδέεται  με  τα  χρόνια  της τουρκοκρατίας. Ένα   μνημείο  είναι  το  Κονάκι, θερινή  κατοικία  του  τσιφλικά  του χωριού, που  κατεδαφίστηκε  το  1920, και  στην  θέση  του  χτίστηκε  ο   σημερινός  ναός  της Αγίας  Βαρβάρας. Η  περιοχή  ωστόσο  των  Καρυών  πρέπει  να  κατοικήθηκε  από  ελληνικά  φύλα  από  τους  προϊστορικούς  ακόμη  χρόνους,  όπως  μαρτυρεί  το αρχαίο  νεκροταφείο  που  βρέθηκε  γύρω  από  το  νεκροταφείο  των  Καρυών.

DSC_0243

Καθώς  η  συγκεκριμένη  περιοχή  βρίσκεται  πάνω  στον δρόμο  που  οδηγούσε  από  τη  Θεσσαλία  στη  θάλασσα  ήταν  φυσικό  να  έχει  οχυρωθεί  και  να  κατοικηθεί  από  την  αρχαιότητα. Δύο  μαρμάρινα  λιοντάρια  στη  θέση  Άγιος  Αθανάσιος, το  ένα  από  τα  οποία  φυλάσσεται  στο  καμπαναριό  της  εκκλησίας  της  Αγίας  Βαρβάρας, πρέπει  να  προέρχονται  από  ταφικό  μνημείο  ή  οικισμό  ελληνιστικών  χρόνων  που  υπήρχε  εκεί. Από  τις  διάφορες  τοποθεσίες  των  Καρυών (Άγιος  Αθανάσιος, Γραμμένη  Πέτρα, Μνήματα, Παλιογέφυρο) φαίνεται  ότι  στις  θέσεις  αυτές  δημιουργήθηκαν  κατά  τους  ελληνιστικούς  μέχρι  και  τους  βυζαντινούς  χρόνους  φρούρια  και  οικισμοί,   που  μετά  από  σεισμούς  ή  άλλες  φυσικές  καταστροφές  μετακινούνται  σε  άλλη  θέση.

Ανεβαίνοντας  προς  το  χωριό, κοντά  στην  εκκλησία  του  Αγίου  Αντωνίου  και  στην θέση   «Κεραμαριό» το  χώμα  γίνεται  ασπροκόκκινο  και  αποτελεί  άριστο  υλικό  για  πήλινες  κατασκευές. Στο  υπέδαφος  της  περιοχής  βρίσκονται  σπασμένες  κεραμίδες, που  γεννούν  την υποψία  ύπαρξης  φούρνου, όπου  έψηναν  πηλό. Στο  μέσο  της  διαδρομής  ο   επισκέπτης  μπορεί  να  εντοπίσει  μέσα  στους  καταπράσινους  αγρούς  πήλινα  δοχεία, διακοσμητικά  ή  αποθήκευσης  τροφίμων, πήλινα  αντικείμενα  με  παραστάσεις, ακόμη  και  αρχαία  νομίσματα  με  την  κεφαλή  του  Μ. Αλεξάνδρου.

Έτσι  ο   επισκέπτης  που  θα  αποφασίσει  να  περιηγηθεί  στα  φροντισμένα  σοκάκια  των  Καρυών  μέσα  σε  ένα  απίστευτα  όμορφο   φυσικό  τοπίο  θα  ακολουθήσει  της  ιστορίας  το  διάβα.  Αλλά  και  αυτός  που  θα βρεθεί  στην  θέση  «Στριβό«, μια  καταπράσινη  πλαγιά  σε απόσταση  1000  περίπου  μέτρων  πριν  από  την  είσοδο  του  χωριού, θα  περιηγηθεί  στης  ομορφιάς  το  διάβα. Εδώ  κάτοικοι  από  όλους  τους  οικισμούς  του  δημοτικού διαμερίσματος  Πέτρας  συγκεντρώνονται  για  να  γιορτάσουν  την  Καθαρά   Δευτέρα, τα  κούλουμα, πετώντας  χαρταετό  και  απολαμβάνοντας  παραδοσιακή  φασολάδα  και  λαγάνα. Τέλος, ο επισκέπτης  πρέπει  να  επισκεφθεί  τον  «Κούκο»  που είναι  λίγα  μέτρα  πάνω  από  το  δημοτικό  σχολείο  Καρυών.

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κάτω Μηλιά, Ο τόπος μας

Γνωρίζω τον τόπο μου: Κάτω Μηλιά Πιερίας

Παρασκευή Πατσιοδήμου (Α3)

Η  Μηλιά στη διαδρομή των αιώνων

76_big

Το χωριό μας, όπως και όλα σχεδόν τα χωριά του νομού μας, οφείλουν την ανάπτυξή τους κυρίως στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Κυριότερο αγροτικό προιόν της περιοχής μας σήμερα είναι ο καπνός. Τα πρώτα δειλά βήματα στην καλλιέργεια του καπνού στα χωριά μας έγιναν το 1920.Μέχρι τότε οι αγροτικές καλλιέργειες ήταν τα σιτάρια, το καλαμπόκι τα αμπέλια και λίγα οπωροφόρα δέντρα. Στην αρχή ασχολήθηκαν με την καλλιέργεια του καπνού ελάχιστες οικογένειες. Ξεκίνησαν να τον καλλιεργούν για βιοποριστικούς λόγους αλλά και για προσωπική χρήση. Οι άντρες κάπνιζαν από την παραγωγή τους, αν και ήταν παράνομο και διώκονταν γι’  αυτό.Όλοι θυμόμαστε τους παππούδες μας που έκοβαν με το «χαβάνι» τον αποξηραμένο καπνό και έστριβαν τσιγάρα. Ήταν κοινό μυστικό.

Μετά το 1950 μεγάλο μέρος των κατοίκων της Μηλιάς άρχισε να ασχολείται συστηματικά με αυτή την καλλιέργεια. Βέβαια, οι συνθήκες τότε ήταν πολύ δύσκολες. Το 1958 αγοράστηκαν τα πρώτα τρακτέρ στο χωριό.

Μέχρι το 1950 περίπου κατοικούσαν συνολικά 205 οικογένειες στους πέντε συνοικισμούς. Το διάστημα 1870-1960 οι οικογένειες είχαν από πέντε έως δέκα παιδιά.

Οι πέντε συνοικισμοί της Κ.Μηλιάς και της Μ.Μηλιάς ήταν: 55 οικογένειες στη Μπάρα, 35 οικογένειες στις Καλύβες (Χαντουλάδικα), 40 οικογένειες στις Λάκκες, 25 οικογένειες Φσιότσανη (Τζηκάδικα) και 50 οικογένειες  στη σημερινή Κάτω Μηλιά.

Ο Μορφωτικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Κ.Μηλιάς «Οι Λαζαίοι» ιδρύθηκε το 1964 από 50 περίπου νέους Μηλιώτες με την επωνυμία «Εθνική Μορφωτική Ένωσις Νέων Κ. Μηλιάς» με στόχο την πνευματική και πολιτιστική καλλιέργεια και ανάπτυξη των κατοίκων του χωριού και της κοινότητας Μηλιάς.

vivlio1

Σήμερα η   Κ.Μηλιά ανήκει στον Δήμο Κατερίνης.  Είναι χωριό (997 κάτοικοι με βάση την απογραφή πληθυσμού του 2001) με σημαντική ιστορική κληρονομιά, καθώς στην περιοχή έζησε και έδρασε η γνωστή κλεφταρματολική οικογένεια των Λαζαίων κατά τον 19ο αι.. Οι κάτοικοι της Κ.Μηλιάς ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την καλλιέργεια του καπνού. Στο χωριό υπάρχει Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο, φαρμακείο και κτηνιατρείο. Απέχει από την Κατερίνη 16 χιλ. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ήταν τσιφλίκι και αγοράστηκε από την δημογεροντία (κονότητα) το 1826. Η κοινότητα Μηλιάς απέκτησε τον  20ο   αι. κοινοτικό δάσος. Το χωριό βρίσκεται ανάμεσα σε δυο ποτάμια, το Μαυρονέρι και τον  Γκορτσόλακα,  ενώ είναι χτισμένο στους πρόποδες των Πιερίων απέχοντας μόλις 15 χιλιόμετρα από την γραφική Άνω Μηλιά και 25 από  το χιονοδρομικό  κέντρο του Ελατοχωρίου.

βροντισμένη

Εδώ και αρκετές δεκαετίες έχει αναπτυχθεί σημαντική  πολιτιστική δραστηριότητα με μπροστάρη τον πολιτιστικό και μορφωτικό σύλλογο Κάτω Μηλιάς ,« Οι Λαζαίοι». Η Κάτω μηλιά έχει αδερφοποιηθεί με την πόλη της Αταλάντης. Υπάρχει επίσης ο αθλητικός και ποδοσφαιρικός όμιλος  Κάτω Μηλέας, όπως ονομαζόταν παλιότερα το χωριό. Στην περιοχή βορειοανατολικά της Κάτω Μηλιάς, έχουν βρεθεί σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα (θέση Βροντισμένη) ανάμεσα στα οποία και αυτά μιας αρχαιότατης ρωμαϊκής πόλης (πιθανόν της Πουδαίας,  σύμφωνα με το Χάμουτι). Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η τρίκλιτη βασιλική  του 5 ου αιώνα.

Logo ano mhlia_f6d5784d61ecfc5bdb68b732e9359a6b

Στην διάρκεια του πολέμου με τους Ιταλούς το 1940, βρήκαν το θάνατο σύμφωνα  με επίσημο απολογισμό 4 μηλιώτες και 2 ήταν αγνοούμενοι.  Η κορυφαία αντιστασιακή πράξη έγινε στις 18 Απριλίου  1943 με τη μάχη στα Τάχνιστα, όπου σκοτώθηκαν 5 μηλιώτες  σε ένα άνισο αγώνα με τους Ναζί. Από τα μέσα του 19ου αιώνα, οι Μηλιώτες άρχισαν να εγκαθίστανται σταδιακά σε χαμηλότερες θέσεις, όπως τις Καλύβες και την Μπάρα, η οποία είναι η σημερινή Κάτω Μηλιά. Άλλοι από τους κατοίκους εγκαταστάθηκαν στα Τάχνιστα, τη σημερινή Κάτω Μηλιά, όπου και ίδρυσαν το ναό του Αγίου Δημητρίου. Τέλος το υψόμετρο της Κάτω Μηλιάς είναι 190 μέτρα..

 

 

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ο τόπος μας, Φωτεινά

Γνωρίζω τον τόπο μου: Φωτεινά Πιερίας

Αποστόλης Πίτσιας (Α3)

Τα Φωτεινά είναι ένα ορεινό χωρίο στον Νομό Πιερίας, ανάμεσα στον Όλυμπο και στα Πιέρια. Ο πληθυσμός του ανέρχεται στους 423 κατοίκους, κυρίως κτηνοτρόφους, καπνοπαραγωγούς και υλοτόμους. Το Δημοτικό διαμέρισμα των Φωτεινών έχει συνολικά 838 κατοίκους. Περιλαμβάνει την Πέτρα ή όπως την λένε οι ντόπιοι Λόκοβη, τη Μόρνα (Σκοτεινά) και το ψυχιατρικό Νοσοκομείο Πέτρας Ολύμπου. Απέχει 20 χιλιόμετρα από την Κατερίνη και μπορείτε να φτάσετε στο χωριό με το αυτοκίνητο και το λεωφορείο.

Η εκκλησία του χωριού, ο Άγιος Νικόλαος βρίσκεται λίγα μέτρα, αφού μπείτε στο χωριό, ενώ το νεκροταφείο είναι της Αγίας Παρασκευής και βρίσκεται στο πάνω χωριό. Υπάρχει στο χωριό πολιτιστικός-χορευτικός σύλλογος ο Ορφέας Φωτεινών.

4

Παλαιότερα το χωριό βρισκόταν πιο ψηλά, σε ένα μέρος με λιγοστό φως, τη Μόρνα ή Σκοτεινά. Τα Σκοτεινά είναι μικρό ορεινό χωριό της Πιερίας, χτισμένο σε υψόμετρο 700 μέτρων, 15 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Κάτω Μηλιάς. Η ονομασία του χωριού μέχρι τις 31 Αυγούστου 1926 ήταν Μόρνα (το όνομα σημαίνει σκοτεινός τόπος). Εκεί βρίσκεται και ένα φαράγγι με πλούσια βλάστηση, άφθονα νερά και άγρια ομορφιά. Επειδή το μέρος είναι ανήλιαγο λόγω της πυκνής βλάστησης , οι κάτοικοι έδωσαν το όνομα Σκοτεινά στο χωριό που εγκατέλειψαν και Φωτεινά στο νέο χωριό, όπου υπήρχε περισσότερο φως. Τα πέτρινα σπίτια της δεν κατοικούνται εδώ και περίπου 40 χρόνια, καθώς οι κάτοικοι της Μόρνας ίδρυσαν τα Φωτεινά, το 1965

Εκεί λειτουργούσε εργοστάσιο ξυλείας και έτσι ο Πληθυσμός έφτασε τους 1.178 κατοίκους το 1940. Εκεί γεννήθηκε ο Χρήστος Τσολάκης ενώ από την Μόρνα κατάγεται ο Γεωργάκης Ολύμπιος.

2

Πριν μπεις στη Μόρνα υπάρχει να πέτρινο γεφύρι. Αξίζει να το επισκεφθείτε, για να ψαρέψετε και να κάνετε μια όμορφη βόλτα. Οι κάτοικοι εγκατέλειψαν το χωριό το 1965 και πήγαν σε ένα πιο φωτεινό μέρος, στα Φωτεινά.

Στα Φωτεινά οι κάτοικοι είναι κυρίως ντόπιοι αλλά υπάρχουν και λίγοι βλάχοι. Τα Φωτεινά βρίσκονται σε υψόμετρο 300 μέτρα, ενώ η Μόρνα στα 700. Επίσης, λίγο πιο πάνω από το χωριό, τον Δεκέμβριο του 1997 είχε πέσει αεροπλάνο, όπου έχασαν πολλά άτομα την ζωή τους. Επίσης, η οξιά της Μόρνας θεωρείται από τις καλύτερες στην Ελλάδα και μεταξύ των άριστων σε ολόκληρο τον κόσμο.

3

Λέγεται ότι κάποιοι κάτοικοι της Μόρνας ήρθαν από το Σούλι και πρωτοεγκαταστάθηκαν στην Πέτρα και στην συνέχεια στην Μόρνα. Η πρώτη αναφορά προς το χωριό γίνεται κατά το 1850 από μία δωρεά από την Μονή Ζάβορδας των Γρεβενών προς την Μονή του Αγίου Νικολάου. Στο χωριό εδώ και μερικούς μήνες υπάρχει διαθέσιμο Ίντερνετ.

1

Λίγα χιλιόμετρα μακριά του χωριού έχει βρεθεί και αρχαίο νεκροταφείο, από τη μυκηναϊκή εποχή. Σύμφωνα με την παράδοση στην περιοχή βρισκόταν το μικρό βασίλειο της Πέτρας, ή Καρακόλι όπως ονομάζουν την περιοχή ακόμη και σήμερα οι κάτοικοι του χωριού. Έπειτα από προδοσία σύμφωνα με μία εκδοχή, οι Τούρκοι υπέταξαν το Κάστρο και σκότωσαν τους στρατιώτες , ενώ η βασίλισσα που επέζησε, αυτοκτόνησε πέφτοντας από το βράχο, μαζί με το παιδί της.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Άρθρα, Λόφος, Ο τόπος μας

Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά στον τόπο μας. Έθιμα μιας άλλης εποχής

της Ευγενίας Μπαλαούρα (Α2)

kalanta2bsti2bnikaia

 

ΛΙΓΕΣ ΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

Οι άνθρωποι μαζεύονταν σε κάθε γειτονιά για να σφάξουν το γουρούνι. Έβαζαν σ’ ένα σιδερένιο αντικείμενο (φτιαράκι) κάρβουνο και πάνω του θυμίαμα. Μ’ αυτό θύμιαζαν τρεις φορές το γουρούνι και ύστερα το τοποθετούσαν στο λαιμό του. Το έκοβαν σε κομμάτια και επειδή δεν υπήρχαν ψυγεία το έβαζαν μέσα σε μεγάλα δοχεία (καδιά) σκεπάζοντας τα με πολύ αλάτι (χοντρό). Το παχύ κρέας το ‘βραζαν και το έκαναν λίγδα για να μαγειρεύουν. Άλεθαν το κρέας και έκαναν λουκάνικα. Έβραζαν, επίσης τα εντόσθια (πνευμόνια, καρδιά, νεφρά, σπλήνα, συκώτι) και μ’ αυτά γέμιζαν το παχύ έντερο του γουρουνιού (ονομαζόταν παμπάρα). Το κρεμούσαν μαζί με τα λουκάνικα σ’ ένα ψηλό σημείο για να στεγνώσουν. Το κεφάλι και τα πόδια τα μαγείρευαν πατσά.

 

ΚΑΛΑΝΤΑ

Τα παιδιά πήγαιναν περίπου κατά τις 4-5 το ξημέρωμα στα σπίτια και έψελναν κάλαντα. Συγκεκριμένα τραγουδούσαν: «Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο. Κόλιαντρα!» Τότε, οι μεγάλοι έδιναν ξυλοκέρατα (χαρούπια), ολόκληρα ξερά σύκα (μάκες) και σκομαΐδες (σύκα ανοιγμένα στη μέση που τα άφηναν στον ήλιο για να ξεραθούν-στεγνώσουν)

 

καλαντα

ΗΜΕΡΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ
Το πρωί πήγαιναν στην εκκλησία και το μεσημέρι οι νοικοκυρές μαγείρευαν κοτόσουπα και οι άντρες έψηναν στη σούβλα. Μαζεύονταν μεγάλες παρέες, έτρωγαν, έπιναν, τραγουδούσαν και πολλές φορές χόρευαν.

 

ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ

Έφτιαχναν την πίτα με πολλά φύλλα και έβαζαν ένα κέρμα (φλουρί), ένα μικρό ξυλάκι που «παρίστανε» την γκλίτσα και ένα άλλο ξυλάκι φτιαγμένο έτσι ώστε να μοιάζει με αλέτρι. Αυτά τα έβαζαν για να εξασφαλίσουν μια καλή αγροτική χρονιά.

αρχείο λήψης

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ

→ Ο πρώτος επισκέπτης που θα πήγαινε στο σπίτι υποδεχόταν από την οικογένεια με χαρά, η οποία τον κέρναγε και τον έβαζε να καθίσει δίπλα στο τζάκι για να κάνει πυδιακό. Δηλαδή: αφού έδινε ευχές(«Θέλω κατσίκια, νύφες, γαμπρούς κ.ά.») έριχνε στο τζάκι σιτάρι ή αλάτι. Αν οι σπόροι έσκαγαν, η χρονιά (και η σοδειά) θα ήταν γόνιμη για την οικογένεια ενώ αν δεν έσκαγαν, προβλεπόταν μια δύσκολη χρονιά.

→ Ακόμη ένα έθιμο που γινόταν την Πρωτοχρονιά στον Λόφο ήταν το εξής: επειδή υπήρχε μόνο ένα σημείο με νερό όλοι ήθελαν να πάνε πρώτοι (το πρωί). Αυτός που θα έφτανε πρώτος θεωρούταν ο τυχερός της χρονιάς.

ΕΠΙΠΛΕΟΝ

→ Ανήμερα Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς δεν καθάριζαν τη στάχτη του τζακιού, γιατί το θεωρούσαν γρουσουζιά.

→ Τα λουκάνικα μπορούσαν να τα φάνε μετά την παραμονή των Θεοφανίων, εφόσον τα είχε «φωτίσει» ο παπάς.

 

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Λόφος, Ο τόπος μας

Γνωρίζω τον τόπο μου: Λόφος Πιερίας

Στέλλα Ευαγγελοπούλου (Α1)

 

Στους πρόποδες των Πιερίων, εκεί ακριβώς που αρχίζει να υψώνεται το βουνό των θεών (Όλυμπος), δυτικά της Κατερίνης, σε απόσταση 13 χιλιομέτρων και υψόμετρο 250 μέτρων, βρίσκεται ο όμορφος Λόφος (Ζιάζιακος).

Ο πληθυσμός του ανέρχεται στους 1.726 κατοίκους, με βάση την απογραφή του 2001.

Το χωριό έχει δύο μεγάλες εκκλησίες, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου.Επίσης, έχει ένα εξαθέσιο Δημοτικό Σχολείο και ένα διθέσιο νηπιαγωγείο, Κέντρο Υγείας, παιδικό σταθμό και δασικό συνεταιρισμό. Υπάρχουν και δύο ακόμη σύλλογοι. Ο Αθλητικός- Μορφωτικός Σύλλογος που έχει το όνομα του Γεωργάκη Ολύμπιου και ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Ζιάζιακος».

Οι Λοφίτες.

Οι Λοφίτες ξέρουν να διασκεδάζουν. Στο παλιό χωριό πηγαίνουν συχνά και γίνεται το πιο ωραίο πανηγύρι, στις 21 Νοεμβρίου, στις 30 Ιουνίου των Αγίων Αποστόλων και την έκτη μέρα του Πάσχα στης Ζωοδόχου Πηγής. Γίνεται πανηγύρι και στο καινούργιο χωριό στις 15 Αυγουστου, στις 7 Ιανουαρίου του Ιωάννη του Προδρόμου, τη δεύτερη μέρα του Πάσχα του Αγίου Γεωργίου.

Ο πολιτιστικός σύλλογος «Ζιάζιακο», που πήρε το όνομά του από το παλιό χωριό, προσελκύει τους νέους και τους διδάσκει τους παραδοσιακούς χορούς. Ακόμα, έχει ιδρύσει ένα Λαογραφικό Μουσείο που στεγάζεται στην κοινότητα του χωριού.

WP_20140327_011

Ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει το μεράκι και τη λεβεντιά των παιδιών στις εκδηλώσεις αλλά και να απολαύσει το ξακουστό ψητό στα μαγαζιά του χωριού. Επίσης να δεί παλιά αντικείμενα απο την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, «Μπιλτζίκια» και αντικείμενα οικιακής οικοτεχνίας της Κοινότητας και του Πολιτιστικού Συλλόγου στο Λαογραφικό Μουσείο, καθώς και την κατασκευή τους.

WP_20140327_002

WP_20140327_008