Γενικό Λύκειο Καρέα
8 Σεπ 2013

Αντιαυταρχική αγωγή: Summerhill… Ένα σχολείο «διαφορετικό»… Θα σας άρεσε;

Συντάκτης: Κριπαροπούλου Αντιγόνη | Κάτω από: Εκπαίδευση/Παιδαγωγικά

«Το φυσιολογικό για ένα παιδί είναι να ζει τη δική του ζωή – όχι τη ζωή που οι αγχωμένοι γονείς του νομίζουν ότι θα ‘πρεπε να ζήσει, ούτε τη ζωή που του επιβάλλει ένας δάσκαλος που νομίζει ότι τα ξέρει όλα» A.S. Neill

33

Σάμερχιλ είναι το όνομα ενός μικρού σχολείου και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πειράματα στον τομέα της εκπαίδευσης. Ιδρύθηκε το 1921 από τον A.S.Neill και βρίσκεται στο Λέιστον της Αγγλίας μέσα σε ένα εξοχικό περιβάλλον (το πρώτο πράγμα που σ’ εντυπωσιάζει φτάνοντας στο Summerhill είναι ότι δεν έχει πόρτα)...

• Είναι ιδιωτικό σχολείο για παιδια 6-17 χρονών (Δημοτικό-Γυμνάσιο-Λύκειο) και λειτουργεί ως οικοτροφείο ( δηλαδή οι μαθητές δεν μετακινούνται-παρά μόνο σε περιόδους διακοπών- αλλά μένουν εκεί)..
• Είναι σχολείο «αντιαυταρχικής αγωγής». Η ανοιχτή δομή ενός ελεύθερου σχολείου έχει στόχο να ενθαρρύνει την αυτοπεποίθηση, την κριτική ικανότητα και την προσωπική ανάπτυξη.  Η βασική φιλοσοφία του είναι ότι τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα όταν είναι ελεύθερα παρά όταν εξαναγκάζονται (απομυθοποίηση της αυθεντίας του δασκάλου). Εργασίες εκτός μαθήματος, βαθμοί και εξετάσεις δεν υπάρχουν. Γι’ αυτό όλα τα μαθήματα είναι προαιρετικά και οι μαθητές αποφασίζουν μόνοι τους πώς θα αξιοποιήσουν τον χρόνο τους. Το πρόγραμμα διδασκαλίας είναι υποχρεωτικό για τους εκπαιδευτικούς , αλλά όχι και για τους μαθητές.
Οι απαραίτητες διατάξεις και οι κανονισμοί που αφορούν την καθημερινότητα της σχολικής κοινότητας (π.χ. η ασφάλεια και η υγεία των μαθητών) δεν εκδίδονται από μια αρχή, ένα συμβούλιο δασκάλων η ένα διευθυντή αλλά συζητιούνται αμεσοδημοκρατικά (αυτοδιοίκηση και αυτοδιαχείριση), ψηφίζονται, καταργούνται και τροποποιούνται στις γενικές σχολικές συνελεύσεις που γίνονται κάθε εβδομάδα με τη συμμετοχή όλων των μαθητών και του προσωπικού του σχολείου.   Όλοι έχουν ίσο δικαίωμα ψήφου.
• Εκτός από τα «κλασικά» μαθήματα (Αγγλικά, Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες κλπ.), διδάσκονται επίσης, Ξυλουργική, Ηχοληψία-dj, Μουσική, Φωτογραφία, Ζωγραφική, Θέατρο, Μαγειρική, Καράτε, Ιππασία κ.α. Στην αρχή κάθε τριμήνου οι μαθητές δηλώνουν ποια μαθήματα θέλουν να παρακολουθήσουν και με βάση τις επιλογές τους και κατόπιν συμφωνίας, βγαίνει το ωρολόγιο πρόγραμμα.
• Οι μαθητές μπορούν -αν θέλουν- να πάρουν μέρος στις εθνικές απολυτήριες εξετάσεις (εθνικό απολυτήριο). Οι περισσότεροι μαθητές του Summerhill επιλέγουν να δώσουν αυτές τις εξετάσεις και έχουν ποσοστά επιτυχίας υψηλότερα από τον μέσο όρο των υπόλοιπων Βρετανικών σχολείων. Το ίδιο ισχύει και για τις εξετάσεις εισαγωγής στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.
 • Οι σχέσεις του Summerhill με την Βρετανική κυβέρνηση δεν είναι οι καλύτερες. Έχει επιθεωρηθεί περισσότερες φορές από οποιοδήποτε άλλο σχολείο στην χώρα. Το 1999, μετά από μία μεγάλης έκτασης επιθεώρηση, ο Υπουργός Παιδείας απείλησε το σχολείο με κλείσιμο αν μέσα σε έξι μήνες δεν άλλαζε την τακτική των προαιρετικών μαθημάτων. Το σχολείο κατέφυγε στη δικαιοσύνη. Τον Μάρτιο του 2000, μπροστά σε ένα ειδικό δικαστήριο και μετά από τέσσερις μέρες ακροάσεων, όλοι οι ισχυρισμοί της κυβέρνησης κατέρρευσαν. Το Summerhill κέρδισε το δικαίωμα να επιθεωρείται με κριτήρια που σέβονται τη φιλοσοφία του.

Οι βασικές αρχές στις οποίες είναι οικοδομημένο το σχολείο του Summerhill είναι οι εξής:

«Προτιμώ ένα σχολείο που βγάζει ευτυχισμένους οδοκαθαριστές παρά νευρωτικούς επιστήμονες»
A.S.Neill

1. «Το παιδί είναι απ’ τη φύση του καλό» έλεγε ο Rousseau την εποχή του Διαφωτισμού και αυτή είναι μια από τις βασικές αρχές της αντιαυταρχικής αγωγής.

2. Ο στόχος της αγωγής – δηλαδή ο στόχος της ζωής –δεν είναι τίποτα περισσότερο από την κατάκτηση της χαράς και της ευτυχίας. Ευτυχισμένος για το Neill σημαίνει: Βρίσκω ενδιαφέροντα στη ζωή.

3. Με την αγωγή πρέπει ν’ αναπτυχθούν τόσο οι διανοητικές όσο και οι συναισθηματικές δυνάμεις του παιδιού.

4. Η αγωγή πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις ψυχικές ανάγκες και τις ικανότητες του κάθε παιδιού (εξατομικευμένη μάθηση). Στα παραδοσιακά σχολεία-σύμφωνα με την αντιαυταρχική αγωγή- τα παιδιά μεταβάλλονται σε μια άμορφη μάζα χωρίς ταυτότητα , όπου η ομοιομορφία και η τυποποίηση δημιουργούν στερεότυπα.

5. Επιβαλλόμενη η πειθαρχία προξενεί, όπως και η τιμωρία, φόβο και ο φόβος παράγει εχθρότητα και επιθετικότητα. Γι’ αυτό ,αποφεύγονται οι επιβαλλόμενες αυστηρές ποινές.

6. Ελευθερία δε σημαίνει συμβίωση χωρίς όρια και κανόνες. Ο Neill έθεσε εδώ τις βάσεις για αμοιβαίο σεβασμό μεταξύ των ανθρώπων. Τόσο ο δάσκαλος όσο και το παιδί δεν ασκούν εξουσία και επομένως καταναγκασμό.

7. Ο δάσκαλος πρέπει να είναι πραγματικά ειλικρινής.

8. Για να εξελιχθεί ένα παιδί και για να γίνει ένας ψυχικά υγιής άνθρωπος, πρέπει, σε κάποιο σημείο της ανάπτυξής του να «απογαλακτιστεί» και να σπάσει τους δεσμούς εξάρτησης από την οικογένειά του.

9. Τα αισθήματα ενοχής έχουν ως κύρια λειτουργία τους να δένουν το παιδί στο άρμα της εξουσίας και έτσι, εμποδίζουν την ανάπτυξη μιας ανεξάρτητης και αυτόνομης προσωπικότητας.

10. Στο Summerhill καλλιεργούνται οι ανθρωπιστικές αξίες χωρίς να διδάσκονται μαθήματα που αφορούν θρησκείες και δόγματα.

11. Δεν υπάρχουν προβληματικά παιδιά αλλά μόνο προβληματικοί γονείς και προβληματικές κοινωνίες. Η κοινωνία νοσεί, όχι τα παιδιά.

12. Το σχολείο πρέπει να παρέχει επιλογές και ευκαιρίες, που να επιτρέπουν στα παιδιά ν’ αναπτυχθούν με τους δικούς τους ρυθμούς και ν’ ακολουθούν τα δικά τους ενδιαφέροντά τους.

13. Το σχολείο πρέπει να δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να είναι ελεύθερα από κάθε επιβολή ή άλλα «πρότυπα επιτυχίας» και να επιδιώκουν τους δικούς τους σκοπούς ανεξάρτητα από τους σκοπούς και τα «θέλω» των οικογενειών, των δασκάλων ή της κοινωνίας.

14. Το σχολείο πρέπει να τους επιτρέπει να αποκτούν βιωματικές εμπειρίες, ελεύθερα από τις κρίσεις και τις παρεμβάσεις των ενηλίκων. Η ελευθερία να παίρνουν αποφάσεις πάντα ενέχει και πιθανότητες αρνητικής έκβασης.

15. Τέλος, τα παιδιά μπορούν να ζουν σε μια κοινότητα που τα υποστηρίζει και που είναι υπεύθυνα γι’ αυτήν, έχοντας την ελευθερία να είναι οι εαυτοί τους και τη δύναμη να αλλάζουν τη ζωή τους μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες και λειτουργίες.

«Στο Summerhill οι μαθητές θα αγωνιζόντουσαν μέχρι θανάτου για το δικαίωμα να αυτοδιοικούνται. Κατά τη γνώμη μου μία μαθητική συνέλευση έχει μεγαλύτερη αξία από τα μαθήματα μιας ολόκληρης εβδομάδας»             
A.S. Neill

Η ταινία είναι του Jon East, βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και έχει βραβευθεί με δύο βραβεία BAFTA (ενεργοποιείστε τους υπότιτλους).

Επιμέλεια: Αντιγόνη Κριπαροπούλου

 

Αφήστε μια απάντηση