Πού θα μπορούσε να μας ταξιδέψει μια δράση που να αφορά το παραδοσιακό μαντήλι; Σε ποιους περασμένους χρόνους και εποχές; Τι συναισθήματα θα μπορούσε να προκαλέσει και τι προσδοκίες είχαμε εμείς σαν συντονιστές από όλο αυτό;
Όλα ξεκίνησαν με αφορμή το παραδοσιακό μαντήλι της Αμοργού, “ο Φουτάς” και την αγάπη μας για την παράδοση και την ανάγκη να διατηρήσουμε ζωντανές τεχνικές που πάνε σιγά-σιγά να χαθούν με το χρόνο. Αυτό όμως που ζήσαμε σαν ομάδα στην πραγματικότητα ήταν ένα ταξίδι μοναδικό μέσα στο χρόνο και στις πιο κρυφές και ξεχασμένες αναμνήσεις των πιο ηλικιωμένων συμπολιτών του τόπου μας.
Στην προσπάθεια μας να βρούμε όσο περισσότερες παραδοσιακές στολές της Ρόδου, οι οποίες να χαρακτηρίζονται με κεντητά παραδοσιακά κεφαλομάντηλα, όπως αυτό της Αμοργού, ανακαλύψαμε πρόσωπα, τόπους και κυρίως προσωπικές ιστορίες ανθρώπων του τόπου μας. Κάθε ένας από εμάς, σκαλίζοντας αναμνήσεις των παππούδων και γιαγιάδων μας και όχι μόνο, ανακάλυψε πτυχές της ζωής και των παθών τους τις οποίες μοιράστηκαν μαζί μας με τον πιο αφοπλιστικό τρόπο.
Η κυρία Τσαμπίκα από τον Έμπωνα μας κάλεσε στο παραδοσιακό της σπίτι ακόμα στολισμένο με ζωγραφιστά χειροποίητα πιάτα, με παλιά πετρόχτιστη κουζίνα και το παραδοσιακό εμπωνιάτικο κρεβάτι την πάγκα, στρωμένη με χειροποίητη ζαχαρή πλεκτή κουβέρτα της οποίας τα τριαντάφυλλα προεξείχαν φουντωτά σαν αληθινά. ¨ένα πλεκτό υπόδειγμα τεχνικής και παράδοσης
Η κυρία Τσαμπίκα είχε το μαντήλι της παραδοσιακής της στολής φυλαγμένο στο σεντούκι, το έβαζε πάντα στις γιορτές του χωριού και ονειρευόταν ότι θα το έδινε στην κόρη της μια μέρα. “Δεν με προίκισε ο θεός με παιδιά, μόνο ανίψια μου έστειλε έτσι την στολή την χάρισα αλλά το μαντήλι μου το κράτησα”…το μαντήλι της κυρίας Τσαμπίκας είναι κόκκινο, με σταμπωτά πανέμορφα λουλούδια.
Η κυρία Ειρήνη από την Αρχάγγελο μας διηγήθηκε ότι εκείνη στο γάμο της ήθελα να βάλει μοντέρνο νυφικό, δεν ήθελε να βάλει παραδοσιακό. Τελικά οι γονείς την πάντρεψαν με Ιταλό και έφυγε στην Ιταλία. Έζησε μαζί του πολλά ευτυχισμένα χρόνια στην Τορβεργάτα, περιφέρεια της Ρώμης και έκανε τρία παιδιά. “Είναι καλογυναικάδες οι Ιταλοί”, μας είπε, “τις προσέχουν τις κυρές τους, τίποτε δεν μου έλειψε”. Γύρισε μετά από χρόνια όταν ο άντρας της είχε πια πεθάνει για να ξαναζήσει στο χωριό. Όσο μας μιλούσε ήταν στην κουζίνα και έριχνε στην κατσαρόλα μια κιτρινωπή φαρίνα. Μας πρόσφερε πολέντα με ραγκού και δεν δεχόταν αντιρρήσεις.
Το νυφικό της τελικά ήταν παραδοσιακό, η τυπική Αρχαγγελίτικη φορεσιά, μπεζ χρώμα στολισμένο με χρυσό κέντημα και το νυφικό της μαντήλι και αυτό ζαχαρί με χρυσό βελονάκι στις άκρες και ένα τριγωνικό κέντημα στο μέτωπο με πράσινη φανταχτερή πέτρα.
Στις εβδομαδιαίες μας συναντήσεις με τους μαθητές και μαθήτριες αναδείχτηκαν δικές τους τεχνικές στο πλέξιμο, μοντέρνες διασκευές της παράδοσης με σεβασμό πάντα στην τεχνική και στη δεξιότητα. Τα παιδιά έφερναν μαζί τους κεντήματα που έβρισκαν στα σπίτια των γιαγιάδων τους, έφερναν όμως και δικές τους δημιουργίες όπως πλεκτά αρκουδάκια, σκυλάκια και δεινοσαυράκια ή ακόμα και τσάντες πλεκτές, πανέμορφες δημιουργίες οι οποίες μας απέδειξαν ότι το κέντημα στην πραγματικότητα, παρόλο ότι για πολλά χρόνια είχε αρχίσει να χάνεται, τώρα αναδεικνύεται ξανά και να χρησιμοποιείται και από τις νέες γενιές όχι μόνο για τον στολισμό αλλά και για χρήσιμα αντικείμενα της καθημερινότητας.
Ένα πολύ ωραίο ταξίδι όλη την χρονιά που ελπίζουμε να συνεχισθεί…
