Άρθρα κατηγορίας "Τα φύλα στη Λογοτεχνία"

τα φύλα στη λογοτεχνία

2ο σενάριο

 Ο έρωτας και το φύλο στη λογοτεχνία

 κατάλογος

Οι άγγελοι τραγουδάνε. Και οι ερωτευμένοι

επίσης […]. Και η θάλασσα είναι απέραντη,

 τα πουλιά μυριάδες, οι ψυχές όσες και οι

 συνδυασμοί που μπορούν να γεννήσουν

 οι ήχοι και τα λόγια, όταν ο έρωτας

 και το όνειρο συμβασιλεύουν».
(Οδ. Ελύτης, Τα ρω του έρωτα)

 

 Εξεταζόμενα κείμενα:

Ερωτόκριτος  (16ος-17ος αι. Κρητική λογοτεχνία Χαρακτηριστικά Κρητικής λογοτεχνίας , θεωρία)

 Έρωτος αποτελέσματα   (σ. 169 -17ος-18ος αι. Νεοελληνικός  Διαφωτισμός)

 Μονόλογος ευαισθήτου (σ.340-  19ος αι. Ρομαντική σχολή Αθηνών)

  Παράλληλα κείμενα:

 Αντιγόνη  του Σοφοκλή

 Αντιγόνη του Ζαν Ανούιγ

 Κοντά σου της Μαρίας Πολυδούρη

 

1η ώρα στην τάξη:

 Εντάσσουμε τα εξεταζόμενα κείμενα στην εποχή τους, εξετάζουμε το κοινωνικοϊστορικό πλαίσιο που τα γέννησε και αναζητούμε γενικά χαρακτηριστικά της λογοτεχνικής παραγωγής στις συγκεκριμένες περιόδους.

 

2η ώρα στην τάξη:

 Διαβάζουμε (σελ. 102) συνοπτικά την ιστορία του Ερωτόκριτου και  καταδεικνύουμε δύο βασικά θέματα : α) ο έρωτας ως ψυχοκίνητρο και β) ο ηρωισμός του νέου ως μέσο, σύμφωνα με το ιπποτικό πνεύμα, που θα οδηγήσει στο ευχάριστο τέλος.

 Διαβάζουμε  (και ακούμε) το παρακάτω απόσπασμα από τον Ερωτόκριτο

 ερωτEPΩTOKPITOΣ (ακούστε εδώ 77 καλλιτέχνες να αποδίδουν τον ερωτόκριτο)

Λέγει της ο Pωτόκριτος· «Ήκουσες τα μαντάτα,
που ο Kύρης σου μ’ εξόρισε σ’ τση ξενιτιάς τη στράτα;
K’ εφάνη του κ’ εσφάγηκεν ο-γι’ αφορμή εδική μου,        1355
σαν ήμαθε την προξενιάν, που’κουσε του Γονή μου.
K’ έτοιας λογής εμάνισε, τόσο βαρύ του φάνη,
κι ο Kύρης μου απ’ την πρίκαν του λογιάζω ν’ αποθάνει.
Tέσσερεις μέρες μοναχάς μου’δωκε ν’ ανιμένω,
κι απόκει να ξενιτευτώ, πολλά μακρά να πηαίνω.        1360
Kαι πώς να σ’ αποχωριστώ, και πώς να σου μακρύνω,
και πώς να ζήσω δίχως σου στο χωρισμόν εκείνο;
Eσίμωσε το τέλος μου, μάθεις το θες, Kερά μου,
στα ξένα πως μ’ εθάψασι, κ’ εκεί’ν’ τα κόκκαλά μου.
Kατέχω το κι ο Kύρης σου γλήγορα σε παντρεύγει,        1365
Pηγόπουλο, Aφεντόπουλο, σαν είσαι συ, γυρεύγει.
Kι ουδέ μπορείς ν’ αντισταθείς, σα θέλουν οι Γονείς σου
νικούν την-ε τη γνώμη σου, κι αλλάσσει η όρεξή σου.

«Mιά χάρη, Aφέντρα, σου ζητώ, κ’ εκείνη θέλω μόνο,
και μετά κείνη ολόχαρος τη ζήση μου τελειώνω.        1370
Tην ώρα που αρραβωνιαστείς, να βαραναστενάξεις,
κι όντε σα νύφη στολιστείς, σαν παντρεμένη αλλάξεις,
ν’ αναδακρυώσεις και να πεις· «Pωτόκριτε καημένε,
τά σου’ταξα λησμόνησα, τό’θελες πλιό δεν έναι.»

Διαβάζουμε το « Έρωτος αποτελέσματα»   και επιχειρούμε μια πρώτη  σύνδεση του έργου με την εποχή του και το σκοπό της επιλογής τέτοιων θεμάτων από συγγραφείς του Νεοελληνικού διαφωτισμού

 Διαβάζουμε το  «Μονόλογος ευαισθήτου»  του Εμμ. Ροΐδη , επισημαίνουμε το σαρκασμό του συγγραφέα  και επιχειρούμε να σκιαγραφήσουμε την κοινωνία του καιρού του

 3η ώρα στο εργαστήριο

 Εργασίες:

  Ομάδα 1η

 Ερωτόκριτος

Στα λόγια του Ερωτόκριτου να διακρίνετε τα κοινωνικά σχόλια για τη θέση της Αρετούσας ως γυναίκα αλλά και ως κόρη βασιλιά. Ποια θέση παίρνει ο ήρωας απέναντι στα κοινωνικά πρότυπα της εποχής του;

 Ομάδα 2η

 Μονόλογος ευαισθήτου

 Πώς αντιμετωπίζεται η γυναίκα ( όχι μόνο η σύζυγος αλλά γενικά το γυναικείο φύλο) από τον αφηγητή;

 Ομάδα 3η

 Μονόλογος ευαισθήτου

 Αν ήσαστε η γυναίκα αυτού του «ευαίσθητου» άντρα και ακούγατε κρυφά το μονόλογό του πώς θα αντιδρούσατε; Καταγράψτε τις σκέψεις σας σε μια παράγραφο 100 περίπου λέξεων.

 Ομάδα 4η

 Έρωτος αποτελέσματα

 Θυμηθείτε πώς παντρεύτηκε η Αρετή  στο ποίημα «του νεκρού αδελφού». Ποιες διαφορές δηλώνουν την αλλαγή στη θέση της γυναίκας όσον αφορά την ίδια της τη ζωή.

 Ομάδα 5η

 Ακούστε  και διαβάστε τα λόγια του χορού στην Αντιγόνη του Σοφοκλή

 Ποια είναι τα αποτελέσματα του έρωτα σύμφωνα με τα λόγια του χορού;

 Γράψτε ένα τετράστιχο που να αποδίδει το στίχο «Η Αφροδίτη δίχως μέριμνες μας περιπαίζει»

 Ομάδα 6η

 Ζαν Ανούιγ  «Αντιγόνη»  (Αποτελεί μια διασκευή της σοφόκλειας τραγωδίας που στην εποχή της θεωρήθηκε ως αντίσταση στην κυβέρνηση του στρατηγού Πετέν στο Βισύ. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Theatre de l’Atelier στο Παρίσι στις 4 Φεβρουαρίου του 1944, στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής)

 Ολόκληρη η παράσταση στο :αντιγ

 http://www.youtube.com/watch?v=0UqQ7syuyAI

 ΑΝΤΙΓΟΝΗ

 

Η ευτυχία… Ποια θα είναι η δικιά μου η ευτυχία ; Τι είδους ευτυχισμένη γυναίκα η μικρή Αντιγόνη ; Τι είδους μικρότητες θα πρέπει να κάνει κι αυτή, μέρα με την ημέρα, για ν’ αποσπάσει με τα δόντια της το μικρό κουρέλι της ευτυχίας που της ανήκει ; Σε ποιον θα πρέπει να πει ψέματα, σε ποιον να χαμογελάσει, σε ποιον να πουληθεί ; Πείτε μου. Ποιον θα πρέπει ν’ αφήσει να πεθάνει, κάνοντας πως δεν βλέπει ;

Θέλω να μάθω πώς θα κάνω κι εγώ για να γίνω ευτυχισμένη;

Κι αμέσως, γιατί αμέσως πρέπει να διαλέξω. Λέτε πως είν’ ωραία η ζωή. Θέλω να μάθω πώς θα κάνω για να ζήσω.

 Ναι, αγαπώ τον Αίμωνα. Αγαπώ έναν Αίμωνα γερό και νέο, έναν Αίμωνα απαιτητικό και πιστόν, όπως εγώ. Αν πρόκειται όμως η ζωή σας, η ευτυχία σας να περάσουν από πάνω του και να τον αφανίσουν με τη φθορά τους, αν πρόκειται να μη χλομιάζει πια ο Αίμων όταν εγώ χλομιάζω, αν πρόκειται να μη νομίζει πως πέθανα όταν αργώ πέντε λεφτά, αν πρόκειται να μη νοιώθει ολομόναχος στον κόσμο και να μη με μισεί όταν γελάω χωρίς να ξέρει αυτός γιατί, αν πρόκειται να γίνει κοντά μου ο Κύριος Αίμων, αν πρόκειται να μάθει να λέει «ναι» κι αυτός – τότε δεν τον αγαπώ πια τον Αίμωνα.

 Η Αντιγόνη του Ανούιγ διαφέρει κατά πολύ από πολλές ερωτευμένες ηρωΐδες της λογοτεχνίας μας. (π.χ Μαριας Πολυδούρη :

 Δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες
στα περασμένα χρόνια.
Και σε ήλιο, σε καλοκαιριού προμάντεμα
και σε βροχή, σε χιόνια,
δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες.

Εντοπίστε στα λόγια της πως ορίζει τον έρωτα και την ευτυχία της. Ποιο ρόλο νομίζετε ότι έπαιξε το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο στην σκιαγράφηση μιας τέτοιας ηρωΐδας;

 

Τα φύλα στη λογοτεχνία – Δημοτικά τραγούδια

Τα φύλα στη λογοτεχνία

ΤΟΥ νεκορύ    10ος-15ος αι. -Δημοτικά τραγούδια

« Του νεκρού αδερφού»

«Της νύφης που κακοπάθησε

«Η αρπαγή της γυναίκας του Διγενή»

«Ο γιος της χήρας»

Παράλληλα κείμενα: «Η προίκα» του Λασκαράτου

Φόνισσα του Παπαδιαμάντη  «ὑπανδρεύω τὴν κόρην μου Χαδούλαν…καὶ τῆς δίνω πρῶτον τὴν εὐχήν μου…» [απόσπασμα ]  επισκεφτείτε τη σελίδα : Σπουδαστήριο νέου Ελληνισμού

Συνανάγνωση   1η ώρα

Ακούστε : http://www.youtube.com/watch?v=xYLuxy5cdcA

(Ήπειρος της πεντατονίας)

Και ακούστε τον Μιχάλη Γκανά να διαβάζει τα παρακάτω:

Παραλογή, 1993) [ΙΙ]

Μια μάνα γύρευα να βρω

μ’ εννιά μαχαίρια στο πλευρό

και με τη μια της κόρη.

 

Τη βρίσκω στα βασιλικά

σε πέντε όνειρα κακά

 

και μες στα καρυοφύλλια.

 

Να ’πιανε μια νεροποντή

να ξύπναγε τον Κωσταντή

να πάει βρεγμένος σπίτι.

 

Να του φορέσει τα στεγνά

να τον μαλώνει σιγανά…

(αναλογιστείτε: αλλάζουν οι ήρωες στα δύο τραγούδια ή παραμένουν κατ’ ουσίαν ίδιοι)

(2 ώρες) φύλλα εργασίας

Ομάδα 1η  -2η  

«Του νεκρού αδελφού»

«Της νύφης που κακοπάθησε»

  • Η δράση στα δύο κείμενα περιστρέφεται γύρω από μια σειρά συγκρούσεων ή σχέσεων των προσώπων, μέσα στο σπίτι ή έξω από αυτό.  Μπορείτε από αυτές τις σχέσεις/συγκρούσεις να σκιαγραφήσετε το ρόλο της οικογένειας και των μελών της στη δεδομένη κοινωνική συγκυρία;
  • Η αλλαγή της τύχης είναι πολύ διαδεδομένη στα δημοτικά τραγούδια. Πώς διακρίνεται αυτή η αλλαγή στα δύο κείμενα;
  • Αλλαγή φωνής/αφηγητή : Η Αρετή αφηγείται την ιστορία της (σε σελίδες ημερολογίου)

Ομάδα 3η   – 4η

«Η αρπαγή της γυναίκας του Διγενή»

«Ο γιος της χήρας»

  •      Οι τίτλοι των δύο ποιημάτων αναδεικνύουν τον κυρίαρχο ρόλο του άντρα. Πώς το πετυχαίνουν αυτό;
  •      η ηρωική πράξη χρησιμοποιείται ως μέσο, που θα  καταξιώσει τον ήρωα. Πώς δικαιολογείται αυτή η οπτική του αφηγητή από το κοινωνικοΐστορικό πλαίσιο;
  •     διαβάσετε τους παρακάτω στίχους να διακρίνετε τον διαφορετικό τρόπο που χτίζεται η προσωπικότητα του Διγενή. Μπορείτε να δικαιολογήσετε αυτή τη διαφορά στην οπτική;

Ο Διγενής  (ακούστε το ηχητικό)  Παραδοσιακό Κρητικό τραγούδι
Ο Διγενής ψυχομαχεί
κι η γης τόνε τρομάζειδιγενής
κι η πλάκα τον ανατριχιά
πως θα τόνε σκεπάσει
γιατί από `κειά που κοίτεται
λόγια `ντρειωμένου λέει:

Νάχεν η γης πατήματα
κι ο ουρανός κερκέλια
να πάτουν τα πατήματα
να `πιανα τα κερκέλια
ν’ ανέβαινα στον ουρανό,
να διπλωθώ να κάτσω
να δώσω σείσμα τ’ ουρανού.

Ομάδα 5η

«Του νεκρού αδελφού»

«Ο γιος της χήρας»

  • Πώς δικαιολογείται σε σχέση με το κοινωνικοΐστορικό πλαίσιο το πρότυπο του ήρωα-άνδρα  που προτάσσεται κάθε φορά;
  • Αλλαγή φωνής/αφηγητή : Η Αρετή απαντάει στον αδελφό της τον Κωνσταντή α) στο ίδιο ιστορικοκοινωνικό πλαίαιο και β) διαλέξτε ένα διαφορετικό κοινωνικοΐστορικό πλαίσιο για να δώσετε την απάντηση

4η ώρα

Ολομέλεια- παρουσίαση ομαδικών εργασιών, ανταλλαγή απόψεων

5η ώρα

Ανάγνωση του αποσπάσματος η «προίκα» του Λασκαράτου και από τη

Φόνισσα του Παπαδιαμάντη  «ὑπανδρεύω τὴν κόρην μου Χαδούλαν…καὶ τῆς δίνω πρῶτον τὴν εὐχήν μου…»

(προφορικές παρατηρήσεις- διαπιστώσεις)

Δείτε την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Οι νύφες» http://www.ipernity.com/doc/evangrek63/13080192

νύφες

 

Καλή αρχή

Σταματία Τσακίρη

Top
 
Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων