Η ιστορία της γαλλικής σημαίας

“French flag @ Mairie @ Annecy-le-Vieux” από *_* διατίθεται με άδεια χρήσης CC by-2.0

Στις αρχές της περιόδου της Γαλλικής Επανάστασης, τα τρία χρώματα ενώθηκαν σε πρώτη φάση υπό τη μορφή μιας κονκάρδας. Τον Ιούλιο του 1789, λίγο πριν την κατάληψη της Βαστίλης, στο Παρίσι επικρατεί μεγάλη αναστάτωση. Ιδρύεται μια εθνοφρουρά με ξεχωριστό έμβλημα, μια δίχρωμη κονκάρδα με τα αρχαία χρώματα του Παρισιού, το μπλε και το κόκκινο. Στις 17 Ιουλίου, ο Λουδοβίκος ο 16ος, πηγαίνει στο Παρίσι για ν’ αναγνωρίσει την νέα Εθνοφρουρά. Υψώνει την κονκάρδα με το μπλε και κόκκινο χρώμα στην οποία φαίνεται ότι ο Lafayette, διοικητής Φρουράς, προσέθεσε και το άσπρο, χρώμα των Γάλλων βασιλιάδων.

Ο νόμος της 15ης Φεβρουαρίου 1794, καθιερώνει την τρίχρωμη σημαία ως εθνικό σύμβολο, διευκρινίζοντας, υπό τις παραινέσεις του ζωγράφου David, ότι η μπλε επιφάνεια έπρεπε να είναι προσκείμενη στο κοντάρι.

Κατά τον 19ο αιώνα, το άσπρο χρώμα, σύμβολο των υποστηρικτών του βασιλιά, συγκρούεται με τα τρία χρώματα, κληρονομιά της Επανάστασης. Η άσπρη σημαία ξαναγίνεται σύμβολο κατά την περίοδο της Παλινόρθωσης (επάνοδος στο θρόνο των έκπτωτων βασιλιάδων) αλλά ο Louis-Philippe επαναφέρει την τρίχρωμη σημαία η οποία και παίρνει τη θέση του μέχρι τότε συμβόλου ισχύος της Γαλατίας, τον Κόκορα.

Κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1848, αν και η τρίχρωμη σημαία έχει υιοθετηθεί από την προσωρινή κυβέρνηση, η κόκκινη σημαία είναι εκείνη που προβάλλεται ως ένδειξη εξέγερσης στα οδοφράγματα από το λαό.

Κατά την Τρίτη Δημοκρατία, παρατηρείται προοδευτικά μια κοινωνική συναίνεση γύρω από τα τρία χρώματα. Από το 1880, η επίδοση της σημαίας στο στρατό κατά τη διάρκεια της εορτής της 14ης Ιουλίου αποτελεί μεγάλη στιγμή πατριωτικού ενθουσιασμού.

Η γαλλική σημαία σήμερα

Με το Σύνταγμα του 1946 και του 1958 καθιερώθηκε η τρίχρωμη σημαία ως εθνικό έμβλημα της Δημοκρατίας.

Σήμερα, η γαλλική σημαία είναι ορατή στα δημόσια κτήρια. Κατά τη διάρκεια εθνικών τελετών γίνεται έπαρση της σημαίας ενώ της αποδίδονται τιμές σύμφωνα με εθιμοτυπική τελετουργία. Όταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκφράζεται δημόσια, η γαλλική σημαία συχνά τοποθετείται πίσω του. Ανάλογα με τις συνθήκες, τοποθετείται επίσης η ευρωπαϊκή σημαία ή η σημαία άλλου κράτους.

Η Γαλλική Επανάσταση

​Τον 18ο αιώνα η κοινωνία ήταν οργανωμένη σε τρεις κοινωνικές τάξεις. Κριτήρια για την κατάταξη του καθενός στην κοινωνική του τάξη ήταν η καταγωγή του ή τα προνόμια που θα του είχαν απονεμηθεί από τους ηγεμόνες.

Η πρώτη τάξη αποτελούνταν από τους ευγενείς (το 1,5% του πληθυσμού). Η δεύτερη τάξη αποτελούνταν από τον κλήρο (το 0,5% του πληθυσμού). Οι δύο πρώτες τάξεις ήταν και οι προνομιούχες: δεν πλήρωναν καθόλου φόρους και απολάμβαναν μόνο δικαιώματα. Η τελευταία τάξη αποτελούνταν από τον λαό (μέσα σ’ αυτόν ήταν το υπόλοιπο 98%, δηλαδή όλοι οι υπόλοιποι: αστοί, εργάτες, χωρικοί).
Ο λαός περνούσε όλα τα βάσανα: πλήρωνε όλους τους φόρους, αλλά δεν είχε δικαιώματα, ιδίως οι εργάτες και οι χωρικοί.

Σε όλη την χώρα υπήρχε φοβερή αντίθεση ανάμεσα στους ευγενείς και τον λαό. Οι πλούσιοι αριστοκράτες ζούσαν μέσα σε ένα περιβάλλον απόλυτης χλιδής, ενώ ο λαός, ιδιαίτερα οι φτωχοί εργάτες και αγρότες, διαβίωναν κάτω από το καθεστώς της απόλυτης φτώχειας. Γι’ αυτό και το 1789, μετά από έναν πολύ δύσκολο χειμώνα με κρύο και πείνα, ο λαός ξεσηκώθηκε. Λεηλάτησε πολλά σπίτια πλουσίων και κρατικές αποθήκες. Στην ύπαιθρο οι αγρότες έκαναν το ίδιο με τις βίλλες των γαιοκτημόνων.​
Στο Παρίσι οι επαναστάτες κατέλαβαν το μεσαιωνικό φρούριο της Βαστίλλης. Αυτά τα γεγονότα ήταν η αρχή του τέλους του παλιού απολυταρχικού καθεστώτος.

​​Η Γαλλική Επανάσταση πέρασε από τρία στάδια.

Κατά το πρώτο στάδιο, και κάτω από την πίεση των επαναστατών: πολλά από τα προνόμια των ευγενών καταργήθηκαν, η εκκλησιαστική περιουσία μοιράστηκε στον λαό, και η εξουσία του βασιλιά περιορίστηκε στο ελάχιστο. Τότε ψηφίστηκε και η «Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη», η οποία εμπνεόταν από τις αξίες και τις αρχές του Διαφωτισμού. Το κύριο σύνθημα της Επανάστασης ήταν: «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη»

Οι ευγενείς, όμως, αντέδρασαν ζητώντας βοήθεια από την Αυστρία: της ζήτησαν να επιτεθεί στον γαλλικό λαό προκειμένου να γυρίσει η κατάσταση όπως πρώτα και να επαναφέρουν τα προνόμιά τους.
​Η συμπεριφορά αυτή των ευγενών, όπως ήταν φυσικό, εξόργισε τον λαό και οδήγησε την κατάσταση στα άκρα, δηλαδή σε ένα καθεστώς βίας και τρομοκρατίας. Αυτό ήταν το δεύτερο στάδιο της επανάστασης. Σε αυτήν την φάση ο βασιλιάς, αρκετοί ευγενείς, αλλά και απλοί άνθρωποι που κατηγορήθηκαν πως ήταν εναντίον της επανάστασης, εκτελέστηκαν από τους επαναστάτες.

Στο τρίτο στάδιο και εξαιτίας αδυναμιών και σφαλμάτων των επαναστατών επικράτησαν ξανά οι συντηρητικοί. ​Τότε, ο Ναπολέων Βοναπάρτης που μέχρι τότε είχε την υποστήριξη του λαού, βρήκε την ευκαιρία και πήρε την εξουσία, κυβερνώντας δικτατορικά. ​​​
Παράλληλα, έκανε για πάνω από 20 χρόνια πολέμους εναντίον των γειτονικών χωρών της Γαλλίας, φτάνοντας ακόμα και μέχρι την Ρωσία.

Μια αποτίμηση

Η Γαλλική Επανάσταση ήταν η κοινωνική επανάσταση που κατάργησε την απόλυτη μοναρχία στη Γαλλία γκρεμίζοντας το φεουδαρχικό σύστημα και τις αυθαιρεσίες των ευγενών. Το αντικατέστησε με τη Δημοκρατία και ώθησε σε αναδιοργάνωση ακόμη και την ίδια τη ρωμαιοκαθολική Εκκλησία.
Με το σύνθημά της «ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη», η Γαλλική Επανάσταση ενέπνευσε τους λαούς όλης της Ευρώπης στο να παλέψουν ενάντια στην εκμετάλλευση και την απολυταρχική μοναρχία, αποτελώντας το έναυσμα για τον ξεσηκωμό στην Ισπανία, την Ιταλία και στην Ελλάδα.

Είναι αυτή που καθιέρωσε την έμμεση και αντιπροσωπευτική δημοκρατία που ισχύει σε όλο το δυτικό κόσμο σήμερα και είναι αυτή επίσης που ως συνέχεια ή και αποτέλεσμα του Διαφωτισμού έβαλε τις βάσεις για να γεννηθεί ένας πιο δημοκρατικός κόσμος. Είναι τέλος αυτή που γέννησε μια νέα τάξη πέραν από τις τάξεις του κλήρου και των ευγενών που υπήρχαν προ αυτής, γέννησε και ενίσχυσε την πάντα αναγκαία για μία χώρα και μία δημοκρατία αστική τάξη.