«Αυτοβιογραφία», Ε. Μουτζάν- Μαρτινέγκου

 

Αυτοβιογραφία:

• συνεχές αφηγηματικό κείμενο, στο οποίο ένας άνθρωπος γράφει ο ίδιος την ιστορία της ζωής του (ή ενός μέρους της).
•  Η αυτοβιογραφία πρέπει να διακρίνεται απ’ τα  απομνημονεύματα, όπου πάνω απ’ όλα δίνεται έμφαση στη συμμετοχή του συγγραφικού υποκειμένου σε σημαντικά γεγονότα της εποχής του
• Επίσης με την αυτοβιογραφία συγγενεύει και το ημερολόγιο, με τη διαφορά ότι το τελευταίο είναι ένα κείμενο χωρίς ιδιαίτερη συνοχή
• Η αυτοβιογραφία γράφεται σε χρόνο αρκετά μεταγενέστερο από τα όσα εξιστορεί και σ’ αυτό οφείλει τουλάχιστον ένα μέρος της λογοτεχνικότητάς της.

Λογοτεχνική αξία του έργου: διακρίνεται από Αφέλεια και απλότητα, συναισθηματισμό και αυθορμητισμό, δραματικότητα και λυρισμό

Γλώσσα: δημοτική με λόγια στοιχεία, χρήση α΄ προσώπου. Η γλώσσα της συγγραφέα είναι η λαϊκή γλώσσα που βρίσκει κατευθείαν ανταπόκριση στην ψυχή του αναγνώστη και παράλληλα μέσα από την απλότητά της και στο συνεχή/ρέοντα ρυθμό που δημιουργεί μπορεί να  αποδώσει  στο  μέγιστο  τα  συναισθήματα  που  βιώνει  η  ίδια  η  δημιουργός. Τα συναισθήματα αυτά, συναισθήματα ανάμεικτα από χαρά κι από δυσαρέσκεια και αγανάκτηση, συναισθήματα που καταγράφουν τις παλινδρομήσεις της νεανικής και ανήσυχης ψυχής της δε θα μπορούσαν να εκφραστούν με καλύτερο τρόπο παρά μόνο μέσα από τη λαϊκότητα της έκφρασης αλλά και τα πλούσια εκφραστικά μέσα στα οποία καταφεύγει η συγγραφέας.

Αφηγηματικός τρόπος: αυτοβιογραφία ► ομοδιηγητικός ► ταύτιση συγγραφέα- αφηγητή- πρωταγωνιστή

 Mορφή:

• Οι μεταφορές, οι παρομοιώσεις, οι προσωποποιήσεις των συγγραμμάτων με μικρά παιδιά και της ίδιας με μητέρα
•  χρήση του ουσιαστικού και του επιθέτου
•  ρητορικά ερωτήματα που μένουν αναπάντητα  στο  τέλος  του  αποσπάσματος  και  απευθύνει  προς  τον  εαυτό της ποικίλουν τη γλωσσική διατύπωση
• η χρήση του α΄ γραμματικού προσώπου

Ύφος: εξομολογητικό, αυθόρμητο, με τόνους διαμαρτυρίας, κυμαίνεται μεταξύ και γοργού έως έντονα θρηνητικού και αγωνιώδους, εξασφαλίζει τη ζωντάνια της αφήγησης αλλά και την αμεσότητα της πρόσληψης του έργου.

Στόχος: ευγενής, όχι ματαιόδοξη προσπάθεια να κερδίσει τη θέση στα γράμματα μέσα σε δυσμενείς συνθήκες.Διαμαρτυρία, ευαισθητοποίηση, συνειδητοποίηση αφύπνισης των καταπιεσμένων γυναικών. Υπεράσπιση δικαιωμάτων γυναίκας στη μόρφωση, πνευματική ελευθερία

Δομή:

• ενότητα 1η: η αντίδραση της αφηγήτριας στο άκουσμα της ελληνικής επανάστασης
• ενότητα 2η: τα χαρακτηριστικά της γυναικείας σκλαβιάς
• ενότητα 3^η: η αγωνία της συγγγραφέα για την τύχη των συγγραφικών της έργων

συναισθήματα:

• 1^η ενότητα: λαχτάρα, ενθουσιασμός, αλληλεγγύη, υπερηφάνεια, αγωνιστικότητα
• 2^η ενότητα: φόβος βίαιης τυραννικής συζυγικής εξουσίας, επιθυμία απομάκρυνσης, τρόμος, θλίψη, απόγνωση,τραγικό αδιέξοδο
• 3^η ενότητα Αδυναμία αυτοπραγμάτωσης, αυτοδικαίωσης, αγωνία, ψυχικός πόνος, ευχή, επιθυμία

       

         Ελευθερία-σκλαβιά: διαμετρικά αντίθετες ως προς το περιεχόμενό τους παρουσιάζονται στο κείμενο μέσα από τα συναισθήματα  που  προκαλούν  στην  ψυχή  της  ηρωίδας  –  συγγραφέα  με ανάλογο τρόπο.

• Η ελευθερία παρουσιάζεται με τα πιο ζωηρά χρώματα και εγκωμιαστικά λόγια. Η έννοια της ελευθερίας δημιουργεί χαρά στην ίδια, αλλά συγχρόνως αποτελεί και το υπέρτατο  αγαθό.
•  Κατ’ αντίθεση, η σκλαβιά δεν  είναι  μόνο  η  σκλαβιά  των  Ελλήνων  στους Τούρκους    αλλά  κυρίως  η  γυναικεία  σκλαβιά  και  οι  περιορισμοί  που υπαγορεύει η θέση της γυναίκας στην κοινωνία παρουσιάζεται με δραματικό τρόπο μέσα από την εμπειρία της ίδιας της δημιουργού. Αυτή η κατάσταση που υπομένει και που δεν είναι τίποτ’ άλλο παρά μια άλλη μορφή δουλείας κατά την αντίληψή της,  καταδυναστεύει τις επιθυμίες της, τις ανάγκες της, περιορίζει τη δυναμικότητά της και τη θέλησή της για δράση  και  προσφορά,  ακυρώνει  την  πνευματική  της  ικανότητα  και έμπνευση και επομένως την καθιστά τραγικό και δυστυχισμένο πρόσωπο.

 

Η θέση της γυναίκας:  

• απηχεί τη θέση της στην ελληνική κοινωνία των αρχών του 19^ου αιώνα
• . Η θέση της γυναίκας όπως παρουσιάζεται μέσα από τις εμπειρίες της νεαρής δημιουργού παρομοιάζεται με αληθινή σκλαβιά, με ασφυκτικό κλοιό από τον οποίο ωστόσο δε μπορεί να βρει διέξοδο και συνεχώς την περιορίζει.
•  Η γυναικεία φύση σύμφωνα με τις αντιλήψεις της εποχής θέλει τη γυναίκα πιστή σύντροφο του συζύγου της από τη νεανική  της κιόλας ηλικία· η προσήλωσή της αυτή ταυτόχρονα της αφαιρεί πολλά δικαιώματα αλλά και ελευθερίες.
•  Είναι αναγκασμένη να ζει διαρκώς μέσα στο χώρο του σπιτιού σαν φυλακισμένη, να φροντίζει γι’ αυτό και για τα μέλη του ενώ κοινωνικές συναναστροφές και δημιουργικές ενασχολήσεις απαγορεύονται ρητά.
• Οι μόνες συναναστροφές της περιορίζονται στη συνομιλία με τα ίδια τα μέλη της οικογένειάς της.
• Έτσι  σε συνδυασμό με τους άλλους καταναγκαστικούς όρους που της επιβάλλονται συντελούν στην υποδούλωση και την αποξένωσή της από κάθε πηγή ζωής.
•  Ακόμα, μια γυναίκα δεν είχε το δικαίωμα να βοηθήσει τους επαναστάτες Έλληνες που πολεμούσαν για τη θρησκεία, την πατρίδα.
• Οι γυναίκες θεωρούνται υποδεέστερα πλάσματα μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον.

Φύλλα εργασίας

1^ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αυτοβιογραφία:

• συνεχές αφηγηματικό κείμενο, στο οποίο ένας άνθρωπος γράφει ο ίδιος την ιστορία της ζωής του (ή ενός μέρους της) (αφηγητής = συγγραφέας).
•  Η αυτοβιογραφία πρέπει να διακρίνεται απ” τα  απομνημονεύματα, όπου πάνω απ” όλα δίνεται έμφαση στη συμμετοχή του συγγραφικού υποκειμένου σε σημαντικά γεγονότα της εποχής του
• Επίσης με την αυτοβιογραφία συγγενεύει κ
• αι το ημερολόγιο, με τη διαφορά ότι το τελευταίο είναι ένα κείμενο χωρίς ιδιαίτερη συνοχή
• Η αυτοβιογραφία γράφεται σε χρόνο αρκετά μεταγενέστερο από τα όσα εξιστορεί και σ” αυτό οφείλει τουλάχιστον ένα μέρος της λογοτεχνικότητάς της.

1.Λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά της αυτογραφίας , να εντοπίσετε αυτά τα χαρακτηριστικά στο κείμενο

2. Να δώσετε έναν πλαγιότιτλο για κάθε ενότητα:

• ενότητα 1η: «Εις τούτον τον καιρόν….τας εκρατούσε διωγμένας.»
• ενότητα 2η: « Εγώ εφοβόμουν μεγάλως … να με γκρεμνίσουν εις το μνήμα»
• ενότητα 3^η : «Τι λοιπόν, έλεγα… τα γεννήματα της αγχινοίας»

3. Να αποδείξετε με στοιχεία από το κείμενο την εξής θέση: « Η γλώσσα της Μουτζάν είναι δημοτική με λόγια στοιχεία. Η γλώσσα της συγγραφέα είναι η λαϊκή γλώσσα που βρίσκει κατευθείαν ανταπόκριση στην ψυχή του αναγνώστη .Τα συναισθήματα αυτά δε θα μπορούσαν να εκφραστούν με καλύτερο τρόπο παρά μόνο μέσα από τη λαϊκότητα της έκφρασης αλλά και τα πλούσια εκφραστικά μέσα στα οποία καταφεύγει η συγγραφέας»
4. Ποιος αφηγηματικός τρόπος κυριαρχεί στο κείμενο;

2^ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

1. Ποιες είναι οι αντιδράσεις της  Ελισάβετ Μαρτινέγκου όταν πληροφορείται από το δάσκαλό της το γεγονός της Ελληνικής Επανάστασης;
2. Πώς παρουσιάζονται στο κείμενο οι έννοιες της ελευθερίας και της σκλαβιάς;
3. . Πώς ορίζεται η θέση της γυναίκας στο κείμενο;
4. Δοκιμάστε να αναλύσετε την παρομοίωση των «συγγραμμάτων» με παιδιά («γεννήματα της αγχινοίας»), στην κατάληξη του αποσπάσματος. Στη συνέχεια, προσπαθήστε να προσδιορίσετε πώς εννοεί η Mαρτινέγκου «το τέλος, διά το οποίον βάνει ο θεός τον άνθρωπον εις τον κόσμον».
5. Ποια συναισθήματα κατακλύζουν τη συγγραφέα σε κάθε ενότητα του κειμένου; Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα:

ενότητες	συναισθήματα

3ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

1. Αφού διαβάσετε το κείμενο της Ρέας Γαλανάκη «H μεταμφίεση» , να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις:

α) Με ποιο τρόπο δικαιολογεί η Ελισάβετ το φόβο της για το γάμο; Βρίσκετε ομοιότητες στο θέμα αυτό με την Ελένη Μπούκουρα;

β) Να επισημάνετε τις διαφορές στη στάση των πατεράδων των δύο γυναικών στο θέμα της εκπαίδευσής τους και γενικά της χειραφέτησής τους.

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ( επιλέξτε μία από τις τρεις)

1 ) Υποθέστε ότι η Ελισάβετ στέλνει ένα γράμμα στην Ελένη Μπούκουρα ή το αντίθετο. Θυμηθείτε ότι η Ελισάβετ έβρισκε στις επιστολές καταφύγιο εκτός από τη συγγραφή. Τι θα έγραφε αυτό το γράμμα; Στηριχθείτε στις ομοιότητες και στις διαφορές της ζωής τους καθώς και στις ιστορικές συνθήκες της εποχής και γράψτε μια επιστολή , την οποία θα παρουσιάσετε στην τάξη.

2) Με βάση τα δύο κείμενα, να δημιουργήσετε έναν υποτιθέμενο διάλογο μεταξύ των δύο γυναικών.

3) Λαμβάνοντας υπόψη τη θέση της γυναίκας στη σύγχρονη εποχή, να γράψετε έναν υποτιθέμενο ανάμεσα σ’ εσάς και στην Ελισάβετ.