Μετά από πολλά χρόνια η κοινωνιολογία επανέρχεται ως εξεταζόμενο μάθημα στις εισαγωγικές εξετάσεις. Ας δούμε πως προσεγγίζει το αντικείμενο της επιστήμης ο Εμίλ Ντύρκεμ, ένας από τους πρώτους και σπουδαιότερους κοινωνιολόγους.

«Η κοινωνιολογία , όπως την αντιλαμβάνεται ο Ντυρκέμ , είναι η μελέτη των ουσιωδώς κοινωνικών γεγονότων και η εξήγηση των γεγονότων αυτών με κοινωνιολογικό τρόπο . (…)Η αντίληψη του Ντυρκέμ για την κοινωνιολογία στηρίζεται σε μια θεωρία του κοινωνικού γεγονότος . Στόχος του Ντυρκέμ είναι να αποδείξει ότι μπορεί και ότι πρέπει να υπάρξει μια κοινωνιολογία που να είναι αντικειμενική επιστήμη , σύμφωνη με το πρότυπο των άλλων επιστημών και με αντικείμενο το κοινωνικό γεγονός . Δύο πράγματα είναι αναγκαία για να υπάρξει κοινωνιολογία : Πρέπει , πρώτον , να έχει ειδικό αντικείμενο , που να διακρίνεται από τα αντικείμενα των άλλων επιστημών . Πρέπει , δεύτερον ,το αντικείμενο αυτό να παρατηρείται και να εξηγείται με τρόπο όμοιο με εκείνον που παρατηρούνται και εξηγούνται τα αντικείμενα των άλλων επιστημών . Η διπλή αυτή απαίτηση οδηγεί στις δύο περίφημες διατυπώσεις , με τις οποίες συνοψίζεται γενικά η σκέψη του Ντυρκέμ : πρέπει να αντιμετωπίζουμε τα κοινωνικά γεγονότα ως πράγματα. Χαρακτηριστικό του κοινωνικού γεγονότος είναι ότι ασκεί εξαναγκασμό πάνω στα άτομα .Η πρώτη διατύπωση συζητήθηκε πάρα πολύ ,  και απαιτεί μια προσπάθεια κατανόησης . Αφετηρία είναι η ιδέα ότι δεν γνωρίζουμε , με την επιστημονική έννοια της λέξης γνωρίζω , το τί είναι τα κοινωνικά φαινόμενα που μας περιβάλλουν , μέσα στα οποία ζούμε , και θα μπορούσαμε να πούμε , τα οποία ζούμε . Δεν γνωρίζουμε τί είναι το κράτος , η κυριαρχία , η πολιτική ελευθερία , η δημοκρατία , ο σοσιαλισμός ή ο κομμουνισμός . Αυτό δε σημαίνει ότι δεν έχουμε κάποια ιδέα γι ’αυτά . Ακριβώς όμως επειδή έχουμε γι ’αυτά μια θολή και συγκεχυμένη ιδέα , έχει σημασία να θεωρήσουμε τα κοινωνικά γεγονότα ως πράγματα , να απαλλαγούμε δηλαδή από προκαταβολικές έννοιες και προλήψεις που μας παραλύουν όταν θέλουμε να τα γνωρίσουμε επιστημονικά . Πρέπει να παρατηρούμε τα κοινωνικά γεγονότα από τα έξω να τα ανακαλύπτουμε όπως τα φυσικά γεγονότα . Επειδή έχουμε την αυταπάτη ότι γνωρίζουμε τις κοινωνικές πραγματικότητες , έχει σημασία να πειστούμε ότι δεν μας γίνονται άμεσα γνωστές . Με την έννοια αυτή ο Ντυρκέμ τονίζει ότι πρέπει να αντιμετωπίζουμε τα κοινωνικά γεγονότα ως πράγματα . Τα πράγματα είναι καθετί το δεδομένο , καθετί το προσφερόμενο ή μάλλον το επιβαλλόμενο στην παρατήρηση . (…)

Αναγνωρίζουμε ένα κοινωνικό γεγονός από το ότι επιβάλλεται στο άτομο . Και ο Ντυρκέμ δίνει σειρά παραδειγμάτων , πολύ διαφορετικών άλλωστε μεταξύ τους , που δείχνουν πόσο πολλές έννοιες παίρνει στη σκέψη του ο όρος του εξαναγκασμού . Εξαναγκασμός υπάρχει όταν σε μια συνάθροιση ή μέσα στο πλήθος επιβάλλεται σε όλους ένα συναίσθημα ή μεταδίδεται σε όλους μια συλλογική αντίδραση , για παράδειγμα το γέλιο . Ένα τέτοιο φαινόμενο είναι τυπικά κοινωνικό επειδή υπόβαθρο και υποκείμενο έχει το σύνολο της ομάδας και όχι ένα επιμέρους άτομο . (…) Ο Ντυρκέμ παίρνει ακόμη ως παράδειγμα τα ρεύματα της κοινής γνώμης , που ωθούν στο γάμο , στην αυτοκτονία , σε μεγαλύτερη ή μικρότερη γεννητικότητα , και τα ονομάζει καταστάσεις της συλλογικής ψυχής . Τέλος , οι εκπαιδευτικού θεσμοί , το δίκαιο , οι πίστεις , έχουν κι αυτά το χαρακτηριστικό ότι δίνονται από τα έξω στον καθένα και επιβάλλονται σε όλους .Μαζικά φαινόμενα , ρεύματα της κοινής γνώμης , ηθικές επιταγές , παιδεία , δίκαιο και πίστεις ό ,τι δηλαδή Γερμανοί συγγραφείς αποκαλούν αντικειμενικό πνεύμα : όλα τα γεγονότα ο Ντυρκέμ τα βάζει στην ίδια κατηγορία , γιατί σε όλα βρίσκει το ίδιο θεμελιώδες χαρακτηριστικό . Είναι γεγονότα γενικά γιατί είναι συλλογικά. διαφέρουν ως προς τις επιπτώσεις που έχουν πάνω σε κάθε άτομο. υπόστρωμα έχουν το σύνολο της κοινότητας .Συνεπώς δικαιούμεθα να πούμε : «Κοινωνικό γεγονός είναι κάθε τρόπος ,καθορισμένος ή όχι , που μπορεί να ασκήσει πάνω στο άτομο εξωτερικό εξαναγκασμό ή που γενικεύεται σε όλη την κοινωνία , διατηρώντας ταυτόχρονα τη δική του ύπαρξη , πούνε ανεξάρτητη από τις επιμέρους εκδηλώσεις του ».

Ραϋμόν Αρόν , Η εξέλιξη της Κοινωνιολογικής σκέψης , Τόμος Β ΄ εκδόσεις «Γνώση », (σελ . 86-88)

Αυτή η εργασία έχει άδεια χρήσης Creative Commons Αναφορά-Μη Εμπορική Χρήση 4.0.