Ο τόπος μου: Βόλος


Ο Βόλος είναι πόλη της Θεσσαλίας, χτισμένη στον μυχό του Παγασητικού κόλπου, κοντά στην θέση της αρχαίας Ιωλκού στους πρόποδες του Πηλίου. Είναι επίσης μία από τις πιο μεγάλες πόλεις και ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Ελλάδας.

Δήμοι Πολεοδομικού Συγκροτήματος Βόλου

Η ονομασία Βόλος μπορεί να αναφέρεται στο Δήμο Βόλου είτε στο ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα που,με το σχέδιο διοικητικής αναδιάρθρωσης «Καλλικράτης», περιλαμβάνει τους πρώην Δήμους Βόλου, Νέας Ιωνίας, Αισωνίας, Ιωλκού, Αρτέμιδας και Νέας Αγχιάλου. Ο δήμος, λόγω της μεγάλης του έκτασης και της πληθώρας των οικισμών που απαριθμεί, αποτελεί σύμφωνα με την απογραφή του 2001 το μεγαλύτερο δήμο της Θεσσαλίας, ωστόσο σαν πόλη ο Βόλος αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη μετά τη Λάρισα.

Το όνομα «Βόλος»

Η προέλευση του ονόματος Βόλος δεν είναι πλήρως τεκμηριωμένη. Κατά ορισμένους, η λέξη Βόλος αποδίδεται σε παραφθορά του αρχαίου ονόματος Ιωλκός (Ιωλκός ΓιωλκόςΓώλος > Βώλος ή Βόλος). Άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι η ονομασία Βόλος προήλθε από το όνομα Φόλος, που κατά την μυθολογία ήταν πλούσιος γαιοκτήμονας της περιοχής. Κατά μία τρίτη εκδοχή (βλ. «Η επανάσταση της Θετταλομαγνησίας, του Γ. Κορδάτου), η λέξη Γώλος ή Βόλος προέρχεται από την σλαβική λέξη golo, που σημαίνει γυμνός / φαλακρός (ίσως και τόπος χωρίς δέντρα). Τέλος, κατά μία τέταρτη εκδοχή, η ονομασία Βόλος είναι παραφθορά της ιταλικής λέξης  golfo, που σημαίνει  κόλπος. Γεγονός πάντως είναι ότι το τοπωνύμιο Βόλος εμφανίστηκε γύρω στον 14ο αι. και χρησιμοποιήθηκε πρώτα για το χωριό που είναι χτισμένο στους πρόποδες του Πηλίου και που σήμερα αποκαλείται Άνω Βόλος.

Μυθολογία

Η περιοχή της  Μαγνησίας αναφέρεται σε μερικούς από τους πιο σημαντικούς ελληνικούς μύθους.

Γενάρχης της περιοχής υπήρξε ο Μάγνης, γιος του Αιόλου, ο οποίος εγκαταστάθηκε στο Πήλιο. Στο Πήλιο κατοικούσαν οι Κένταυροι, ιππόμορφα όντα που προήλθαν από την ένωση του Ιξίωνα και της Νεφέλης. Γνωστός Κένταυρος της μυθολογίας ήταν ο Χείρων, ο οποίος μεσολάβησε για τον γάμο του Πηλέα με την Θέτιδα, που έγινε στο Πήλιο. Στην διάρκεια του γάμου και εξαιτίας του μήλου της Έριδος, προκλήθηκε ο Τρωικός πόλεμος.

Κοντά στον σοφό Κένταυρο Χείρωνα μαθήτευσε ο Ασκληπιός, πατέρας της ιατρικής, καθώς και ο Αχιλλέας. Από την Μαγνησία, επίσης, ξεκίνησε η Αργοναυτική εκστρατεία, που σχετίζεται ιστορικά με την απαρχή της τεχνικής επεξεργασίας του χρυσού στον ελλαδικό χώρο.

Ιστορία

Η περιοχή του Βόλου, η αρχαία Μαγνησία, συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πρώτες περιοχές που κατοικήθηκαν στον ελλαδικό χώρο. Οι οικισμοί που ανακαλύφθηκαν στα κοντινά χωριά Σέσκλο και Διμήνι χρονολογούνται από την 7η χιλιετία π.Χ., ενώ η πολιτισμική παρουσία στον χώρο συνεχίζεται αδιάκοπη μέχρι σήμερα.

Στα αρχαία χρόνια

Η ευρύτερη περιοχή του Βόλου συγκεντρώνει μερικές από τις σημαντικότερες νεολιθικές θέσεις ολόκληρης της Βαλκανικής χερσονήσου. Οι αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή έχουν φέρει στο φως σαράντα περίπου νεολιθικούς οικισμούς (7η–8η χιλιετία π.Χ.), αρκετοί από τους οποίους εξακολούθησαν τις δραστηριότητές τους και κατά την διάρκεια της εποχής του χαλκού (3000–1500 π.Χ.). Οι σημαντικότεροι νεολιθικοί οικισμοί ανακαλύφθηκαν από τον αρχαιολόγο Χρήστο Τσούντα στις αρχές του 20ου αι. στο Σέσκλο και το Διμήνι. Στους χώρους αυτούς, οι έρευνες ανέδειξαν χαρακτηριστικά γραπτά κεραμικά, κοκάλινα και λίθινα εργαλεία, καθώς και αντικείμενα από οψιδιανό που προερχόταν από την Μήλο.

Σημαντικές μυκηναϊκές θέσεις έχουν ανακαλυφθεί στον λόφο των Αγίων Θεοδώρων, στην σημερινή συνοικία του Βόλου Παλιά, και στα Πευκάκια. Στην μυκηναϊκή περίοδο χρονολογείται η ίδρυση της Ιωλκού, σημαντικού οικονομικού και πνευματικού κέντρου της περιοχής, που συνδέεται άμεσα με τον ξακουστό μύθο της Αργοναυτικής εκστρατείας. Παλαιότεροι ερευνητές εκτιμούσαν ότι η θέση της Ιωλκού ήταν στα Παλιά. Ωστόσο, νεότερα αρχαιολογικά ευρήματα τεκμηριώνουν την άποψη ότι η έδρα των βασιλιάδων της Ιωλκού δεν ήταν στα Παλιά, αλλά στο Διμήνι. Εκεί βρισκόταν το κέντρο των οικονομικών δραστηριοτήτων που βασίζονταν στην γεωργία και την κτηνοτροφία, ενώ οι εμπορικές δραστηριότητες γίνονταν από το λιμάνι στα Πευκάκια. Στην κλασική περίοδο (6ος αι. π.Χ.) ήκμασαν οι Παγασές, οι οποίες υπήρξαν επίνειο των Φερών.

Το 293/92 π.Χ. ο βασιλιάς της Μακεδονίας Δημήτριος ο Πολιορκητής ίδρυσε στην χερσόνησο που σήμερα αποκαλείται Πευκάκια την πόλη  Δημητριάδα, συνενώνοντας τις  Παγασές με διάφορες γειτονικές κώμες. Η  Δημητριάδα αποτέλεσε ισχυρό στρατιωτικό σταθμό και ορμητήριο των Μακεδόνων. Παράλληλα εξελίχτηκε σε σημαντικό εμπορικό κέντρο κατά την περίοδο από το 217 έως το 168 π.Χ. Η πόλη ήταν χτισμένη σύμφωνα με το ιπποδάμειο σύστημα και περιβαλλόταν από ισχυρό τείχος. Στο ανατολικό τμήμα της πόλης βρίσκονταν το ανάκτορο, νότια η αγορά και δυτικά το θέατρο. Στην περιοχή έχουν βρεθεί πολλές επιτύμβιες στήλες που δίνουν ενδιαφέροντα στοιχεία για την οικονομία, την κοινωνία και την τέχνη της εποχής. Το 197 π.Χ. η Δημητριάδα έπεσε στα χέρια των Ρωμαίων.

Από τα πρωτοχριστιανικά έως τα μεταβυζαντινά χρόνια

Η Δημητριάδα εξακολούθησε να ακμάζει και κατά την διάρκεια της ρωμαϊκής κατάκτησης. Μαζί με τις Φθιώτιδες Θήβες, που βρίσκονταν στην σημερινή Νέα Αγχίαλο, ήταν τα σημαντικότερα κέντρα της παλαιοχριστιανικής και βυζαντινής Θεσσαλίας, αποτελώντας την διέξοδο της ενδοχώρας προς την θάλασσα. Μάλιστα, από τον 5ο αι. μ.Χ., η Δημητριάδα έγινε έδρα επισκόπου.

Στα τέλη του 6ου αι., εξαιτίας των σλαβικών επιδρομών, οι Φθιώτιδες Θήβες εγκαταλείφθηκαν, ενώ οι κάτοικοι της Δημητριάδας κατέφυγαν για προστασία στο λόφο των Αγίων Θεοδώρων στα Παλιά, όπου προϋπήρχε οικισμός οχυρωμένος από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό (551 μ.Χ.). Τους επόμενους αιώνες η πόλη έχασε την σημασία της, καθώς ήταν επισφαλής στις επιθέσεις Σαρακηνών πειρατών.

Το 1204, μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους, η Δημητριάδα δόθηκε στους Μελισσηνούς, ονομαστή βυζαντινή οικογένεια. Τον 14ο αι., συναντάται για πρώτη φορά το τοπωνύμιο Βόλος. Το 1423 το κάστρο των Παλαιών έπεσε στα χέρια των Τούρκων. Τότε οι χριστιανοί κάτοικοι άρχισαν να εγκαταλείπουν τις παραλιακές περιοχές και να μεταναστεύουν στα υψώματα του Πηλίου. Προς το τέλος του 16ου αι., η έδρα του επισκόπου Δημητριάδος μεταφέρθηκε στον Άνω Βόλο.

Η Τουρκοκρατία

Την περίοδο της Τουρκοκρατίας, η οικονομική και πνευματική δραστηριότητα της περιοχής μεταφέρθηκε στο Πήλιο, το οποίο ευνοήθηκε από το καθεστώς προνομίων που του είχαν παραχωρήσει οι Οθωμανοίκατακτητές. Από τον 17ο αι. και μέχρι την Επανάσταση του 1821, το Πήλιο εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα πρωτοβιομηχανικά και πνευματικά κέντρα του ελλαδικού χώρου. Κατά την ίδια περίοδο, το κάστρο του Βόλου ήταν αποκλειστικός χώρος των Οθωμανών, όπου απαγορεύονταν ή αποφεύγονταν η εγκατάσταση χριστιανών.

Κατά το ξέσπασμα της ελληνικής επανάστασης του 1821, τα χωριά του Πηλίου πήραν το μέρος των επαναστατών, αλλά οι Τούρκοι κατόρθωσαν, με την βία, να καταστείλουν την εξέγερση μέσα σε έναν χρόνο (1822). Το κάστρο του Βόλου πολιορκήθηκε από σπετσιώτικα καράβια χωρίς επιτυχία.

Η σημερινή πόλη του Βόλου άρχισε να κτίζεται έξω από το παλιό κάστρο λίγο μετά το 1830. Η ευνοϊκή γεωγραφική της θέση, λόγω του λιμανιού, συνέβαλε στην εξέλιξή της σε οικονομικό κέντρο της Θεσσαλίας. Μετά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1877 και την διάσκεψη της Κωνσταντινούπολης (1881), η Θεσσαλία παραχωρήθηκε στο νεοελληνικό κράτος, και στις 2 Νοεμβρίου του 1881, ο Ελληνικός Στρατός εισήλθε στην πόλη του Βόλου.

Κατά τον «άτυχο» Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, ο Βόλος έπεσε ξανά στα χέρια των Τούρκων. Οι κάτοικοι της περιοχής αναγκάστηκαν να ζητήσουν καταφύγιο σε γειτονικά νησιά, αλλά μετά από λίγους μήνες οι Τούρκοι αποχώρησαν και έτσι Βολιώτες και Πηλιορείτες επέστρεψαν στα σπίτια τους.

Στα νεότερα χρόνια

Δύο χρόνια μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας, με βασιλικό διάταγμα της 31ης Μαρτίου 1883 (ΦΕΚ 126), ιδρύθηκε ο Δήμος Παγασών, ο προκάτοχος του σημερινού Δήμου Βόλου. Η ανάπτυξη της νέας πόλης ήταν ραγδαία. Η βιοτεχνική και γεωργική παράδοση του Πηλίου, το λιμάνι του καθώς και τα παροικιακά κεφάλαια που εισέρρευσαν στην περιοχή ήταν μερικοί από τους παράγοντες που ευνόησαν την οικονομική εξέλιξη της πόλης με κύριες κατευθύνσεις το εμπόριο και την βιομηχανία. Η ευνοϊκή θέση και η αλματώδης οικονομική εξέλιξη της πόλης προσέλκυσαν κατοίκους και επενδυτές από άλλες περιοχές. Η σύντομη κατάληψη του Βόλου κατά την διάρκεια του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 δεν είχε μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ανάπτυξή του.

Το 1886 ολοκληρώθηκε η σιδηροδρομική σύνδεση του Βόλου με την Λάρισα και την Καλαμπάκα. Το 1895 επίσης, άρχισε την λειτουργία της η σιδηροδρομική γραμμή Βόλου–Λεχωνίων, που επεκτάθηκε έως τις Μηλιές το 1904. Παράλληλα, το 1892, ξεκίνησαν τα έργα διαμόρφωσης του λιμανιού που συνεχίστηκαν και μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, για να καλυφθούν οι ολοένα αυξανόμενες ανάγκες διακίνησης εμπορευμάτων. Ας σημειωθεί ότι το 1919, το λιμάνι του Βόλου ήταν το πρώτο σε εξαγωγές καπνών στην Ελλάδα, με ποσοστό εξαγωγών 30%.

Συγκεντρώνοντας όλες τις προϋποθέσεις — κεφάλαια, εργατική δύναμη, διευρυμένη εσωτερική αγορά, πρόσβαση στις πρώτες ύλες — ο Βόλος εξελίχθηκε προπολεμικά σε σημαντικό βιομηχανικό κέντρο. Οι κυριότεροι κλάδοι της βιομηχανίας ήταν τα τρόφιμα, το μέταλλο, ο καπνός, η υφαντουργία και η βυρσοδεψία.

Παράλληλα με την οικονομική άνθηση, αναπτύχθηκε σημαντική πολιτιστική και κοινωνική δραστηριότητα. Το 1894 θεμελιώθηκε το Δημοτικό Θέατρο, ενώ το 1896 ιδρύθηκε ο Γυμναστικός Σύλλογος Βόλου. Το 1908, άρχισε να λειτουργεί το Ανώτερο Δημοτικό Παρθεναγωγείο, το οποίο διηύθυνε ο πρωτοπόρος παιδαγωγός Αλέξανδρος Δελμούζος και που έμελλε να κλείσει βιαίως μόνον τρία χρόνια αργότερα. Το 1908επ ίσης ιδρύθηκε το Εργατικό Κέντρο Βόλου, το πρώτο στην Ελλάδα. Η οικονομική άνθιση της νέας πόλης του Βόλου προσέλκυσε και άτομα άλλων εθνικών ή θρησκευτικών ομάδων. Δεν είναι τυχαίο ότι στον Βόλο υπάρχει εβραϊκή συναγωγή και καθολική εκκλησία, οι οποίες φτιάχτηκαν στις αρχές του 20ού αι. Στον Βόλο γεννήθηκε και ο διάσημος Ιταλός ζωγράφος Τζόρτζιο ντε Κίρικο, γιος του μηχανικού Εβαρίστο ντε Κίρικο, που σχεδίασε την σιδηροδρομική γραμμή Βόλου–Μηλεών.

Η Μικρασιατική Καταστροφή έφερε νέο αίμα στην αναπτυσσόμενη πόλη του Βόλου, την περίοδο που είχε μεγάλη ανάγκη από εργατικά χέρια. Οι πρόσφυγες από την Μικρά Ασία αρχικά εγκαταστάθηκαν στους άδειους χώρους της πόλης. Γύρω από την Πλατεία Ρήγα Φεραίου, έστησαν ολόκληρη παραγκούπολη, η οποία καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1930. Σιγά-σιγά, οι νέοι κάτοικοι του Βόλου μετακινήθηκαν προς τα ΒΔ προάστια της πόλης, στα «Προσφυγικά», που αργότερα αποτέλεσαν τον πυρήνα της Νέας Ιωνίας Βόλου.

Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ανέκοψε προσωρινά την εξέλιξη της πόλης. Την περίοδο 19411944 ο Βόλος δοκιμάστηκε σκληρά από την Ιταλική και αργότερα τη γερμανική κατοχή. Η περίοδος αυτή είναι η μόνη κατά την οποία, ο πληθυσμός της πόλης παρουσίασε μείωση. Πολλά μέλη των αντιστασιακών οργανώσεων, αλλά και απλοί άμαχοι πολίτες βρήκαν τραγικό θάνατο στους δρόμους της πόλης (ιδιαίτερα από τους δωσίλογους της ΕΑΣΑΔ), στους χώρους εκτέλεσης (όπως η πλατεία Ελευθερίας) και στη διαβόητη «Κίτρινη Αποθήκη», που οι Γερμανοί και οι ντόπιοι συνεργάτες τους χρησιμοποιούσαν ως φυλακή. Η εβραϊκή κοινότητα του Βόλου, μία από τις αρχαιότερες της Ελλάδας είχε τις λιγότερες απώλειες από κάθε άλλη εβραϊκή κοινότητα στην Ελλάδα, χάρη στην έγκαιρη και δυναμική παρέμβαση και κινητοποίηση του ΕΑΜ–ΕΛΑΣ, αλλά και την επιτυχή συνεννόηση του Μητροπολίτη Δημητριάδος Ιωακείμ και του Αρχιραββίνου Βόλου Μωϋσή Πέσαχ για την εκκένωση του Βόλου από τους εβραϊκής καταγωγής πολίτες, έπειτα και από τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης (εκτοπισμός των εβραίων της πόλης στα στρατόπεδα συγκέντρωσης). (Σήμερα, η εβραϊκή παροικία του Βόλου αριθμεί μόνον εκατό περίπου ψυχές, επειδή οι περισσότεροι Εβραίοι εγκατέλειψαν τον Βόλο μετά τον πόλεμο για να εγκατασταθούν στο Ισραήλ ή αλλού.)

Μεταπολεμικά ο Βόλος εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα πολεοδομικά συγκροτήματα της Ελλάδας, από οικονομική και δημογραφική άποψη. Τον Μάιο του 1947, με βασιλικό διάταγμα ιδρύθηκε ο Δήμος Νέας Ιωνίας Βόλου. Στις 26 Φεβρουαρίου του 1954, το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Παγασών, αποφάσισε την μετονομασία της δημοτικής Αρχής σε «Δήμος Βόλου». Την επόμενη χρονιά, δύο σεισμοί, στις 19 Απριλίου και στις 21 Απριλίου 1955, κατέστρεψαν σχεδόν το ένα τέταρτο των κτισμάτων και η πόλη άλλαξε φυσιογνωμία. Ορισμένα από τα νεοκλασικά κτίρια του προπολεμικού Βόλου χάθηκαν για πάντα και στην θέση τους εμφανίστηκαν τα μικρά μετασεισμικά σπίτια. Δυστυχώς και αυτές οι όμορφες μετασεισμικές μονοκατοικίες χάθηκαν στην εποχή της αντιπαροχής (19702000), για να μετατραπούν σε άμορφες πολυκατοικίες.

Ο σημερινός Βόλος

Η βιομηχανική ανάπτυξη που γνώρισε ο Βόλος έως τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια δεν είχε ανάλογη συνέχεια κατά το δεύτερο μισό του 20ού αι. Μεγάλα εργοστάσια όπως η καπνοβιομηχανία Ματσάγγου, οι σιδηρουργίες Γκλαβάνη και Σταματελόπουλου, και η υφαντουργία Παπαγεωργίου έπαψαν να λειτουργούν. Η λειτουργία της Βιομηχανικής Ζώνης από το 1969 οδήγησε σε μία προσωρινή βιομηχανική άνθιση με την εγκατάσταση νέων βιομηχανιών. Όμως στα μέσα της δεκαετίας του 1980, η αποβιομηχάνιση του Βόλου άρχισε να γίνεται πλέον γεγονός.

Σήμερα, στην περιοχή εξακολουθούν να λειτουργούν ορισμένες μεγάλες βιομηχανικές μονάδες, όπως το εργοστάσιο «Όλυμπος» της ΑΓΕΤ «Ηρακλής», η «Χαλυβουργία Ελλάδος» (πρώην Χαλυβουργία Θεσσαλίας), το εργοστάσιο ρητίνης PET της VPI, το εργοστάσιο χαλυβδόφυλλων της Κόντι, το εμφιαλωτήριο της ΕΨΑ, το εργοστάσιο βαριάς συντήρησης-ανακατασκευής του Ο.Σ.Ε. κ.ά. Ωστόσο, η οικονομία του Βόλου στηρίζεται πλέον κατά κύριο λόγο στο εμπόριο, τις υπηρεσίες και τον τουρισμό, και κατά δεύτερο λόγο στην βιοτεχνία και την βιομηχανία.

Το 1984 ιδρύθηκε το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας με έδρα τον Βόλο και σχολές ή τμήματα σε όλες τις θεσσαλικές πόλεις. Το Πανεπιστήμιο, το οποίο δέχτηκε τους πρώτους φοιτητές το 1989, έδωσε μία νέα πνοή στην πνευματική ζωή του Βόλου, πνοή που η πόλη την είχε απολύτως ανάγκη. Στα καλλιτεχνικά του Βόλου αξίζουν να σημειωθούν το Δημοτικό Θέατρο, το Ωδείο, καθώς και η Συμφωνική Ορχήστρα της πόλης.

Το 2004, ο Βόλος έγινε «ολυμπιακή πόλη», αφού φιλοξένησε ορισμένους αγώνες ποδοσφαίρου στα πλαίσια των Ολυμπιακών Αγώνων. Οι αγώνες έγιναν στο νέο υπερσύγχρονο Πανθεσσαλικό Στάδιο, το οποίο κατασκευάστηκε για τις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων.

Αξιοποιώντας την παράδοση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, ο Βόλος διοργάνωσε το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Γυμναστικής και τμήμα του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος Μπιλιάρδου το 2006.

Διεθνή Φεστιβάλ-Εκθέσεις

  • Διεθνές Φεστιβάλ μουσικού θεάτρου

Το συγκεκριμένο φεστιβάλ κλείνει πάνω από δέκα χρόνια ζωής. Πρόκειται για ένα Φεστιβάλ Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών που περιλαμβάνει συνδυαστικά θεάματα, πολύτεχνες εκδηλώσεις και κάθε είδους «performance». Πραγματοποιείται κάθε χρόνο την περίοδο Δεκεμβρίου-Ιανουαρίου [2].

  • Διεθνές Φεστιβάλ Μουσικής

Περιλαμβάνει δημιουργίες κλασσικής μουσικής από σύνολα, ορχήστρεςχορωδίες και σολίστ [3].

  • Επιχειρηματικό Πανόραμα

Πρόκειται για ετήσια έκθεση παραγωγικής φυσιογνωμίας του Νομού Μαγνησίας, στο οποίο συμμετέχουν επιχειρήσεις από τη Μαγνησία, τη Θεσσαλία και όλη την Ελλάδα. Πραγματοποιείται συνήθως το μήνα Σεπτέμβριο τα τελευταία 8 χρόνια.

Συγκοινωνίες

Υπεραστικό Κ.Τ.Ε.Λ

Ο Βόλος συνδέεται καθημερινά με Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Τρίκαλα, Καρδίτσα, Ιωάννινα, Κοζάνη, Πάτρα, Λαμία.

Αστικό Κ.Τ.Ε.Λ

Το πολεοδομικό συγκρότημα εξυπηρετείται από 15 λεωφορειακές γραμμές.

Σιδηροδρομικό Δίκτυο

Ο Βόλος συνδέεται με το σιδηροδρομικό δίκτυο του ΟΣΕ. Ο σταθμός του Εβαρίστο Ντε Κίρικο παραμένει ίδιος από το 1882, όταν η κατασκευή σιδηροδρομικού δικτύου από την Εταιρεία Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων έδωσε την πρώτη ώθηση στη ραγδαία ανάπτυξη της πόλης. Στον όροφο του κτιρίου του σταθμού στεγάζεται το Σιδηροδρομικό Μουσείο Θεσσαλίας, που φιλοξενεί πλούσιο σιδηροδρομικό, κειμηλιακό και τεκμηριωτικό υλικό.

Ακτοπλοϊκή Σύνδεση

Ο Βόλος συνδέεται καθημερινά με πλοία και υδροπτέρυγα με τις Βόρειες Σποράδες: τα νησιά Σκιάθος, Σκόπελος, Αλόννησος, Γλώσσα. Επίσης υπάρχει εβδομαδιαία ακτοπλοϊκή σύνδεση με Λήμνο και Λέσβο.

Αεροπορική Σύνδεση

Ο Βόλος διαθέτει ένα από τα πιο σύγχρονα περιφερειακά αεροδρόμια της Ελλάδας καθώς ο νέος αεροσταθμός του Διεθνή Αερολιμένα Κεντρικής Ελλάδας είναι σε λειτουργία από τον Σεπτέμβριο του 2010. Το αεροδρόμιο βρίσκεται 26 χλμ. από το κέντρο της πόλης ανάμεσα από Νέα Αγχίαλο και Αλμυρό.

Προξενεία

Από το 1878 ο Βόλος φιλοξενεί προξενεία διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών. Σήμερα λειτουργούν στη πόλη, τα προξενεία των ακολούθων κρατών:

Αξιοθέατα

Στην πόλη του Βόλου

  • Το Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου, όπου φυλάσσονται μερικά εξαιρετικά προϊστορικά ευρήματα από την περιοχή.
  • Το Κέντρο Τέχνης «Τζόρτζιο ντε Κίρικο», με συχνές θεματικές εκθέσεις και μόνιμη συλλογή.
  • Ο Ναός της Αγίας Τριάδας, κοντά στο Νοσοκομείο Βόλου, με τις μοναδικές αγιογραφίες που φιλοτέχνησε ο Γιώργος Γουναρόπουλος.
  • Το Μουσείο Βιομηχανικής Ιστορίας στο συγκρότημα Τσαλαπάτα το οποίο περιλαμβάνει είκοσι (20) χειροτεχνικά εργαστήρια, εκθετήρια και μικρά εμπορικά καταστήματα για παραδοσιακά προϊόντα της περιοχής, χώρους εκθέσεων και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, βιβλιοθήκη, αίθουσα video-wall και κινηματογράφο καθώς και χώρους αναψυχής (καφέ, εστιατόριο, ουζερί).
  • Ο Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Νικολάου, δημιούργημα του αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Ζάχου με αγιογραφίες του Αγήνορα Αστεριάδη.
  • Το Σπίτι με το Τριαντάφυλλο, στην γωνία των δρόμων Ανθίμου Γαζή και Βλαχάβα, όπου έζησε η ζωγράφος Χρυσούλα Ζώγια.
  • Το Λαογραφικό Κέντρο Κίτσου Μακρή στεγάζεται στο σπίτι του λαογράφου, στην οδό Κίτσου Μακρή 38 και ανήκει στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Περιλαμβάνει τη λαογραφική συλλογή του σημαντικού ερευνητή με μοναδικά στο είδος τους εκθέματα, τη βιβλιοθήκη του που αποτελείται από 4.000 τόμους βιβλίων και το αρχείο του, με 2.500 διαφάνειες και 4.000 φωτογραφίες, σε πολλές από τις οποίες απεικονίζονται θησαυροί της λαϊκής μας παράδοσης που δε σώζονται σήμερα.
  • Το Εντομολογικό μουσείο στο Βόλο, είναι μοναδικό στο είδος του στην Ελλάδα και ένα από τα καλύτερα των Βαλκανίων. Περιλαμβάνει 35.000 έντομα διαφόρων τάξεων, κυρίως λεπιδόπτερων, που ανήκουν σε περισσότερα από 10.000 είδη, υποείδη και φυλές.
  • Tο Τυπογραφικό μουσείο της εφημερίδας Η Θεσσαλία, αδιάλειπτη έκδοση από το 1898 – δεν μπορεί παρά να είναι ένα ξεχωριστό τυπογραφικό μουσείο. Σε μια αίθουσα 350 τετραγωνικών στις εγκαταστάσεις της εφημερίδας στη Βιομηχανική Περιοχή του Βόλου φιλοξενούνται εκατό χρόνια καθημερινής ιστορίας και εκατό χρόνια τεχνολογίας.
  • Η αρχαία πόλη της Δημητριάδας, μια από τις μεγαλύτερες πόλεις της αρχαιότητας, καταλαμβάνει την ευρύχωρη περιοχή στα νότια του κόλπου του Βόλου, απέναντι από τη σύγχρονη πόλη. Ιδρύθηκε από τον Δημήτριο Πολιορκητή το 294 π.Χ. και για κάποιο διάστημα υπήρξε πρωτεύουσα του Μακεδονικού κράτους.
  • Το Κάστρο του Βόλου, στη σημερινή συνοικία Παλαιά στο δυτικό τομέα τα πόλης, χτίστηκε στα μέσα του 6ου μ.Χ. αιώνα. Στην συνοικία των Παλαιών και στο υπόγειο γκαράζ του πολυχώρου Village μπορεί κανείς να θαυμάσει τα εντυπωσιακά αναδεδειγμένα από την αρχαιολογική Υπηρεσία Ρωμαϊκά Λουτρά.
  • Τo Σιδηροδρομικό Μουσείο Θεσσαλίας.
  • Ο Ναός Γέννησης της Θεοτόκου (Παναγία Τρύπα Γορίτσα) είναι αφιερωμένος στα γενέθλια της Θεοτόκου. Η εκκλησία αυτή που είναι μέσα σε σπήλαιο βρίσκεται στους πρόποδες του λόφου της Γορίτσας και είναι από τις γραφικότερες της πόλης
  • Το πάρκο του Αναύρου, απέναντι από το Μουσείο, με αντιπροσωπευτικά δείγματα μοντέρνας γλυπτικής. Το 1988 έγινε στην πόλη συμπόσιο Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών-γλυπτών. Οι παρευρισκόμενοι δώρισαν στην πόλη όσα έργα δημιούργησαν τη χρονική περίοδο του συμποσίου, τα οποία και κοσμούν το πάρκο.
  • Το υπερσύγχρονο Πανθεσσαλικό Στάδιο, όπου έγιναν μερικοί αγώνες ποδοσφαίρου στα πλαίσια των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.
  • Τα τσιπουράδικα σε απόμερους δρόμους της πόλης, αλλά και στα προσφυγικά της Νέας Ιωνίας.

Στην τριγύρω περιοχή

  • Οι νεολιθικοί οικισμοί του Σέσκλου και του
  • Το τρενάκι του Πηλίου, ο θρυλικός Μουτζούρης, για μια βόλτα από τα Άνω Λεχώνια έως τις Μηλιές.
  • Το Αρχοντικό Κοντού στην Ανακασιά με τις μοναδικές τοιχογραφίες του Θεόφιλου.
  • Τα αρχοντικά στην Πορταριά και τη Μακρινίτσα.
  • Η Βιβλιοθήκη της Ζαγοράς.
  • Η Βιβλιοθήκη των Μηλεών «Ψυχής Ακός».

Θαλάσσιοι προορισμοί γύρω από το Βόλο

  • Αλυκές: Η παραλία των Aλυκών βρίσκεται μέσα στο Βόλο στα ΝΑ της πόλης, 9 περίπου km από το κέντρο. Εκεί υπάρχει οργανωμένη δημοτική πλαζ, αλλά και χώροι με ελεύθερη πρόσβαση κατά μήκος της παραλίας των Αλυκών, η οποία εκτείνεται κατά 5 km. Υπάρχουν πολλές καφετέριες, εστιατόρια, ξενοδοχεία και ελεύθεροι χώροι. Έχει αρκετές φορές βραβευθεί με γαλάζια σημαία.
  • Άναυρος: Βρίσκεται στη προέκταση του πάρκου του Αγίου Κωνσταντίνου. Έχει αρκετές φορές βραβευθεί με γαλάζια σημαία.
  • Παραλία Ξενία: Βρίσκεται ακριβώς μπροστά από το ομώνυμο ξενοδοχείο και έχει ελεύθερη πρόσβαση.
  • Πλάκες: Βρίσκεται στην έξοδο της πόλης προς Αγριά. Είναι γνωστές για τα απότομα και κρύα νερά τους.
  • Γατζέα-Rivera: Λειτουργεί τα τελευταία χρόνια καθώς ένας ολόκληρος βράχος έχει μετατραπεί σε πολυεπίπεδο beach bar με εστιατόριο. Είναι σε απόσταση 16 km από το Βόλο
  • Παραλία Κορώπης: Βρίσκεται 21 km από το Βόλο κι έχει μεγάλη αμμουδερή παραλία
  • Άφυσσος: Κοσμοπολίτικος προορισμός με μεγάλη κίνηση στις παραλίες Aμπoβός και Kαλλιφτέρη.
  • Άγιοι Σαράντα: 49 km από το Βόλο με αμμουδερή παραλία
  • Ξυνόβρυση: 46 km από το Βόλο στο νότιο Πήλιο.

Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Ο Βόλος είναι η έδρα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Στη πόλη φοιτούν περί τους 7.000 φοιτητές στις εξής σχολές:

  • Σχολή Επιστημών του Ανθρώπου, στην οποία ανήκουν και λειτουργούν τέσσερα τμήματα:
  1. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης
  2. Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης
  3. Τμήμα Παιδαγωγικό Ειδικής Αγωγής
  4. Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας-Κοινωνικής Ανθρωπολογίας
  • Πολυτεχνική Σχολή, στην οποία ανήκουν και λειτουργούν πέντε τμήματα:
  1. Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης
  2. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Βιομηχανίας
  3. Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών
  4. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών
  5. Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων
  • Σχολή Γεωπονικών Επιστημών, στην οποία ανήκουν και λειτουργούν τα τμήματα:
  1. Τμήμα Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος
  2. Τμήμα Γεωπονίας, Ζωικής Παραγωγής και Υδάτινου Περιβάλλοντος
  • Σχολή Οικονομικών Επιστημών
  • ΠΣΕ Μουσειοπαιδαγωγικής Εκπαίδευσης
  • ΠΣΕ Διαχείρισης Αγροτικού Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων

ΣΕ.ΛΕ.ΤΕ

Στο Βόλο, λειτουργεί η Παιδαγωγική Τεχνική Σχολή (ΠΑ.ΤΕ.Σ.) της ΣΕ.ΛΕ.ΤΕ.

Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης

Λειτουργεί στο Βόλο υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Κορδάτος, Γ. Ιστορία της Eπαρχίας Βόλου και Αγιάς. Αθήνα: Εκδόσεις 20ός Aιώνας, 1960.

Χουρμουζιάδης, Γ., Ασημακοπούλου-Ατζακά Π. και Κ. Γ. ΜακρήςΜαγνησία, το Xρονικό ενός Πολιτισμού. Αθήνα: Εκδόσεις Καπόν, 1982.

Βόλος 1881-1955. Βόλος: Δημοτικό Κέντρο Ιστορίας και Τεκμηρίωσης Βόλου, 2004ISBN 960-85703-3-6.

Ο Βόλος και η Περιοχή του στην Ιστορική τους Διαδρομή. Βόλος: Εταιρεία Θεσσαλικών Ερευνών, 2004.

Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ

Μουσεία και Αρχαιολογικοί Χώροι στο Βόλο και τη Μαγνησία.

ΑΘΑΝΑΣΑΚΕΙΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΟΛΟΥ Τηλ. 24210 25285 – 76278 Τέρμα Αθανασάκη.

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά εκτός Δευτέρας, 08.30π.μ.—15.00μ.μ.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΛΜΥΡΟΥ Τηλ. 24220 21326 . Αθηνών 48 Αλμυρός.

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά εκτός Δευτέρας 08.30π.μ.-15.00μ.μ.

Αρχαιολογικός χώρος

ΣΕΣΚΛΟΥ

Τηλ. 24210 95172

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά εκτός Δευτέρας 08.30π.μ.-15:00μμ

Αρχαιολογικός χώρος ΔΙΜΗΝΙΟΥ Τηλ. 24210 85960

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά εκτός Δευτέρας 08.30π.μ.-15:00μμ

Αρχαιολογικός χώρος

ΝΕΑΣ ΑΓΧΙΑΛΟΥ

(ΦΘΙΩΤΙΔΑΙ ΘΗΒΕΣ)

Τηλ. 24280 76468 & 24280-77057 .

Ώρες λειτουργίας 8:30π.μ .-15:00μ.μ. κάθε μέρα.

ΛΟΦΟΣ ΓΟΡΙΤΣΑΣ Τηλ. 24210 25285—28563.

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά εκτός Δευτέρας, 08.30π.μ.—15.00μ.μ.

ΑΡΧΑΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑ Τηλ. 24210 88091 . Περιοχή Πευκάκια.

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Παρασκευή, 08.00π.μ.—14.30μ.μ. και Σάββατο / Κυριακή, κατόπιν συνεννοήσεως.

ΚΕΝΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ

ΤΖΙΟΡΤΖΙΟ ΝΤΕ ΚΙΡΙΚΟ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΛΕΚΟΥ ΔΑΜΤΣΑ

Τηλ. 24210 31701 Μεταμορφώσεως 3.

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Παρασκευή, 10.00π.μ.—13.00μ.μ.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ

ΧΡΥΣΟΥΛΑΣ ΖΩΓΙΑ

Τηλ. 24210 39644 . Ανθίμου Γαζή—Βλαχάβα.

Ώρες λειτουργίας: Τετάρτη 17.00μ.μ.—20.00μ.μ. Παρασκευή 10.00π.μ.—13.00μ.μ.

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΙΤΣΟΥ ΜΑΚΡΗ Τηλ. 24210 37119 . Κίτσου Μακρή 38.

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Παρασκευή, 08.30π.μ.—12.30μ.μ. Κυριακή κατόπιν ραντεβού, 10.30π.μ.—14.00μ.μ.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑ Τηλ. 24210 29844 ,

210 3218015 .

Νότια πύλη Συγκροτήματος Τσαλαπάτα – Συνοικία Παλαιών

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά εκτός Τρίτης, 10.00π.μ.—17.00μ.μ.

ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Επικοινωνία 10 ημέρες νωρίτερα.

Τηλ. 24210 23519—24008. Πλατεία Σιδηροδρομικού Σταθμού.

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Παρασκευή, 08.00π.μ.—14.00μ.μ.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΟΦΙΛΟΥ

(ΑΝΑΚΑΣΙΑ, στην οικία Κοντού)

Τηλ. 24210 47340—49151. Ανακασιά Πηλίου.

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά εκτός Δευτέρας, 08.00π.μ.—15.00μ.μ.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΗΛΙΟΥ

(ΜΑΚΡΙΝΙΤΣΑ, στο αρχοντικό Τοπάλη)

Τηλ. 24280 99505 . Μακρινίτσα Πηλίου.

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά εκτός Δευτέρας, 10.00π.μ.—17.00μ.μ.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΓΛΥΠΤΗ ΝΙΚΟΛΑ

(στον 1ο όροφο του κοινοτικού καταστήματος στον ΑΗ ΓΙΩΡΓΗ-ΝΗΛΕΙΑΣ)

Τηλ. 24280 93100 . Άγιος Γεώργιος Πηλίου.

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά εκτός Τρίτης (μέχρι 10/11), 10.00π.μ.—17.00μ.μ. Από τις 11/11 μέχρι 10/05, μόνο Σαββατοκύριακα, γιορτές και αργίες τις ίδιες ώρες.

ΤΟΠΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΗΛΕΩΝ ΠΗΛΙΟΥ

(στον 1ο όροφο του Δημαρχιακού κτηρίου στις ΜΗΛΙΕΣ)

Τηλ. 24230 86602 .

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά, 10.00π.μ.—14.00μ.μ. & 18.00μ.μ.—21.00μ.μ.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΠΤΕΛΕΟΥ Τηλ. 24220 41227 . Αχίλλειο Δήμος Πτελεού.

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά κατόπιν συνεννοήσεως

ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΟΥΤΡΟΥΜΠΑ Τηλ . 24210 60601 — 48556 .

Κατόπιν ραντεβού .