Η Στέρνα

Μια μικρή προέκταση της τάξης

Αρχεία για 'Κείμενα για το περιβάλλον'

Όταν η φύση σωπαίνει

Συγγραφέας: Γιάννης Τσιτσεκίδης στις 29 Νοεμβρίου 2012

The Guardian

Ούτε κελάιδισμα ούτε τιτίβισμα ούτε κρώξιμο. Η θλιβερή σιωπή της άνοιξης χωρίς τα πουλιά της ήταν η κεντρική εικόνα στο φημισμένο βιβλίο της Ρέιτσελ Κάρσον «Silent Spring». Από τη δημοσίευσή του, 50 χρόνια πριν, η ανθρωπότητα εξακολουθεί να φιμώνει τις φωνές της φύσης, με τα εντομοκτόνα που εξέτασε η Κάρσον, την καταστροφή των βιότοπων, τη ρύπανση, την υπεραλίευση, την κλιματική αλλαγή, μειώνοντας δραματικά τους πληθυσμούς και οδηγώντας πολλά είδη στην εξαφάνιση.

Οι απώλειες που υφίσταται ο φυσικός κόσμος είναι δικές μας απώλειες, η σιωπή της φύσης φιμώνει κάτι μέσα στον ανθρώπινο νου. Η ανθρώπινη γλώσσα είναι γεμάτη αναφορές στα άλλα ζωικά είδη – τρέχουμε σαν λαγοί, βγάζουμε τα κάστανα απ’ τη φωτιά και το φίδι απ’ την τρύπα, είμαστε «αλεπούδες», «μπούφοι», «γουρούνια», «αετοί». Όταν όμως η εμπειρία μας από τον φυσικό κόσμο συρρικνώνεται, δεν νιώθουμε πια το βάθος των ίδιων μας των λέξεων: η γλώσσα χάνει τη λάμψη και τη ζωντάνια της.

Ο ανθρώπινος νους έχει ανάγκη τη φύση για να σκεφτεί βαθύτερα. Παριστάνοντας πως είναι άλλα πλάσματα, τα παιδιά εξασκούνται στην αλληγορία και στην ενσυναίσθηση ταυτόχρονα. Οι πολιτισμοί έχουν από τα πανάρχαια χρόνια αφηγηθεί και διδάξει σε μη ανθρώπινες φωνές. Ο Απόλλων, ο θεός της μουσικής, της ιατρικής και της γνώσης, έπαιρνε συχνά τη μορφή δελφινιού. Τα δελφίνια όμως που γεμίζουν τους ωκεανούς με τις φωνές τους και οι φάλαινες που τραγουδούν σε ρυθμούς θαλασσινής τζαζ -αληθινή γαλάζια ραψωδία- καταδιώκονται ως την άκρη της σιωπής.

Κατά τη σουμεριανή περίοδο, σύμφωνα με τον θρύλο, αγγελιαφόροι των θεών με τη μορφή ψαριού περνούσαν τις νύχτες τους μέσα στη θάλασσα και την ημέρα δίδασκαν στους ανθρώπους τον ηθικό κώδικα και τις τέχνες. Μετά τον κατακλυσμό, δεν επέστρεψαν, κι έτσι οι σοφοί μεταξύ των ανθρώπων ντύνονταν με μανδύες ψαριού, με λέπια και ουρές, για να διδάξουν τους άλλους.

Η ηλιθιότητα της υπεραλίευσης θα προκαλούσε σοκ στην Κάρσον, η οποία ήταν θαλάσσια βιολόγος. Από τη δεκαετία του 1950, όταν δημοσίευσε την τριλογία της «The Sea», τα δύο τρίτα των ψαριών που αλιεύουμε έχουν υποστεί δραματική μείωση. Μηχανότρατες αφανίζουν τον γόνο, λιπάσματα προκαλούν φονική αύξηση του πλαγκτόν και η κλιματική αλλαγή απειλεί δραματικά τη θαλάσσια ζωή.

Οι μάγοι γιατροί της Αμαζονίας λένε ότι κάθε φυτό έχει το δικό του «τραγούδι» και ότι για να καταλάβεις πώς πρέπει να το χρησιμοποιήσεις, πρέπει να ακούσεις τη φωνή του. Το σιωπητήριο που επιβάλλεται στα τροπικά δάση είναι διπλή καταστροφή, όχι μόνο των δέντρων αλλά και της θεραπευτικής γνώσης. Οι γιατροί στις φυλές των τροπικών δασών χρησιμοποιούν φάρμακα που θα ήταν πολύτιμα για τον δυτικό κόσμο. Εκείνοι όμως που αδιαφορούν για τη φύση θέλουν να επιβάλουν σιωπή στους υπερασπιστές της. Η Ρέιτσελ Κάρσον είχε αντιμετωπίσει ψευδείς κατηγορίες ότι η επιρροή της στον περιορισμό των ψεκασμών με DDT προκάλεσε πλήθος θανάτους από ελονοσία. Και στην Αμαζονία, οι γιατροί της ζούγκλας δέχονται επιθέσεις από «ιεραποστόλους» ενώ τα δέντρα καταστρέφονται για να επωφεληθούν έμποροι ξυλείας και κτηνοτρόφοι. Παίρνουμε τα πιο πολύτιμα φάρμακα που μας δίνει το δάσος για να τα μετατρέψουμε σε χάμπουργκερ.

Στα σιωπηλά δάση, στις σιωπηλές θάλασσες, ο ανθρώπινος νους χάνει τα μονοπάτια της σκέψης και τις αντηχήσεις της γλώσσας του, τοποθετώντας τη σημασία της άγριας φύσης στη λίστα των υπό εξαφάνιση ιδεών. Το δίκτυο της ζωής είναι επίσης δίκτυο σκέψης και ο νους μας έχει τη φωλιά του στην γη που ξέρει να μιλάει και να τραγουδάει.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_11/11/2012_501142

Κατηγορία Κείμενα για το περιβάλλον | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Οι οκτώ ευχές για το περιβάλλον το 2008

Συγγραφέας: Γιάννης Τσιτσεκίδης στις 24 Σεπτεμβρίου 2012

Του Γιάννη Ζαμπετάκη

Το περιβάλλον μάς δίνει τροφή και νερό. Σε ένα βρώμικο περιβάλλον είναι αδύνατον να έχουμε πόσιμο νερό ή να παράγουμε ασφαλή τρόφιμα. Τα τρόφιμα και το περιβάλλον είναι άρρηκτα συνδεδεμένα. Η ποιότητα των τροφίμων είναι άμεση συνάρτηση της ρύπανσης του περιβάλλοντος στο οποίο παράγονται. Με απλά λόγια, το κρέας από ένα κατσικάκι που έχει μεγαλώσει στις πλαγιές του Ολύμπου είναι αδύνατον να μην είναι πιο νόστιμο και θρεπτικό από το κρέας αντίστοιχου ζώου θρεμμένου κοντά στην Αθήνα. Υπό αυτό το περιβαλλοντολογικό και διατροφικό πρίσμα, ας συνοψίσουμε το 2007 και ας προτείνουμε ενέργειες για το 2008. Ας δούμε τις επτά πληγές που μας αφήνει το 2007:

1. Οι «ασύμμετρες» φωτιές και η ανύπαρκτη διαχείρισή τους. Το περασμένο καλοκαίρι κάηκαν περίπου 2.000.000 στρέμματα γης. Οι φωτιές πήραν μαζί τους 70 συνανθρώπους μας. Η ζημιά είναι ακόμη και σήμερα ανυπολόγιστη στη γεωργία, στην κτηνοτροφία, στη ζωή στις πυρόπληκτες περιοχές.

2. Τα καρτέλ και η ακρίβειά τους και τα εικονικά πρόστιμα (βλ. πρόστιμο 15.000.000 ευρώ στον ΣΕΣΜΕ τον Απρίλιο του 2005 που δεν εισπράχθηκε ποτέ). Σήμερα τα τρόφιμα ακριβαίνουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα, η Επιτροπή Ανταγωνισμού προσπαθεί να δικαιολογήσει την ύπαρξή της υποβάλλοντας νέα πρόστιμα στις εταιρείες του καρτέλ του γάλακτος και συνάμα ο πολιτικός προϊστάμενός της (κ. Φώλιας, υπουργός Ανάπτυξης) στήνει ανάχωμα κατά της ακρίβειας (sic).

3. Οι ανύπαρκτοι έλεγχοι στα τρόφιμα. Η πολυδιάσπαση των ελεγκτικών μηχανισμών σε τέσσερα διαφορετικά υπουργεία καλά κρατεί.

4. Η συνάντηση στο Μπαλί για το κλίμα. Παρά την παρουσία του κ. Γκορ, οι ΗΠΑ δεν συμφώνησαν να μειώσουν τις εκπομπές τους σε διοξείδιο του άνθρακα και σήμερα ο πλανήτης μας κινδυνεύει από τις τρεις δυνάμεις της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας μας (ΗΠΑ, Κίνα, Ινδία).

5. Η ανύπαρκτη πολιτική της ΝΔ και του κ. Κ. Καραμανλή για το περιβάλλον. Στις προγραμματικές δηλώσεις της νέας κυβέρνησης της ΝΔ, τον Σεπτέμβριο του 2007, ο κ. Σουφλιάς είπε ότι είναι αδύνατη η δημιουργία χωριστού υπουργείου Περιβάλλοντος, αλλά δύο μήνες μετά η κυβέρνηση άλλαξε γνώμη! Παρόμοιες κυβερνητικές παλινωδίες ζήσαμε και στον Ασωπό [με το εξασθενές χρώμιο, Cr(VΙ)] και στη λίμνη Κορώνεια με τα νεκρά φλαμίνκο.

6. Η ανύπαρκτη πολιτική των αρχόντων της τοπικής αυτοδιοίκησης για το περιβάλλον. Π.χ., στο Άλσος στη Νέα Φιλαδέλφεια υπάρχει μια λίμνη το νερό της οποίας επιβαρύνεται με χημικά μη φιλικά προς το περιβάλλον (π.χ., σιμκλοσένιο και φωσφορικό οξύ) προτού χρησιμοποιηθεί για πυροπροστασία. Δηλαδή, ρυπαίνουμε εν γνώσει μας το νερό με επικίνδυνες χημικές ενώσεις προτού το… ποτίσουμε στα δέντρα!

7. Η οικολογία είναι της μόδας χωρίς να είμαστε οικολόγοι. Σήμερα όλοι μιλάμε για «οικολογικές» λάμπες αλλά κυκλοφορούμε με τζιπάκια μεγάλου κυβισμού. Πιο πολύ ρυπαίνει μια λάμπα ή ένα τζιπ που καταναλώνει τριπλάσια βενζίνη από ένα ΙΧ μικρού κυβισμού; Στην αρχή της νέας χρονιάς ας πάρουμε ως άνθρωποι, ως τοπικοί άρχοντες ή ως υπουργοί κάποιες αποφάσεις, τις οποίες όμως θα κάνουμε πράξη το 2008:

1. Να ιδρύσουμε ανεξάρτητο και ενιαίο υπουργείο Περιβάλλοντος και Τροφίμων (προτεινόμενη ονομασία ΥΠΕΤΡΟ) για να μπορέσουμε έτσι να ελέγχουμε ουσιαστικά το νερό, τα τρόφιμα και όσους μας δηλητηριάζουν εν ονόματι του κέρδους.

2. Να φτιάξουμε επιτέλους Κτηματολόγιο και Δασολόγιο για να σταματήσουμε έμμεσα αλλά αμέσως όλους τους εμπρησμούς.

3. Να δημιουργήσουμε ανεξάρτητη Αστυνομία Δασών για να προλάβουν και τα παιδιά μας να ζήσουν την ομορφιά του δάσους.

4. Να αρχίσουμε να εισπράττουμε τα πρόστιμα από εταιρείες που παράγουν επικίνδυνα τρόφιμα ή ρυπαίνουν το περιβάλλον- π.χ., Cr(VΙ) στον Ασωπό.

5. Να κλείσουμε όλες τις παράνομες χωματερές που ρυπαίνουν ανεξέλεγκτα τόσο τη γη όσο και τον υδροφόρο ορίζοντα.

6. Να προωθήσουμε την ανακύκλωση ως τρόπο ζωής αλλά και να φροντίσουμε όλοι οι πολίτες να έχουν στη γειτονιά τους ειδικούς κάδους ανακύκλωσης.

7. Να γίνουμε πραγματικά οικολόγοι και όχι οικολόγοι της μόδας, με εισαγωγή στα δημοτικά σχολεία μαθημάτων για το περιβάλλον, την ενέργεια, τη χλωρίδα και την πανίδα της Ελλάδας.

8. Να διδάξουμε στα παιδιά μας τι εστί δάσος, τι εστί διατροφή και τι εστί fast food. Σήμερα, που τα ελληνόπουλα είναι τα πιο παχύσαρκα παιδιά στην ΕΕ, είναι αναγκαίο να τους μάθουμε την αξία του πρωινού γεύματος, των λαχανικών και των φρούτων. Διότι είμαστε ό,τι τρώμε και αυτά που τρώμε σήμερα δεν συνάδουν προς τις αρχές της μεσογειακής διατροφής.

Ο κ. Ι. Ζαμπετάκης είναι λέκτωρ Χημείας Τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&artid=224504&ct=6&dt=10/01/2008

Κατηγορία Κείμενα για το περιβάλλον | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Περιβάλλον; Τώρα με την κρίση;

Συγγραφέας: Γιάννης Τσιτσεκίδης στις 24 Σεπτεμβρίου 2012

Του Θεοδόση Τάσιου

Η ένσταση ακούγεται εύλογη, αλλά δεν είναι. Θα προσπαθήσομε να υποδείξομε εδώ ότι, αντιθέτως, τώρα είναι ευκαιρία να πιάσομε τον ταύρο απ΄ τα κέρατά μας. Οι έμμονες πλημμύρες στην Κεντρική Ευρώπη κι οι έμμονες πυρκαγιές στην Νότια Ευρώπη (στατιστικώς προβλεπόμενες απ΄ τα μαθηματικά προσομοιώματα της κλιματικής αλλαγής) δοκιμάζουν ήδη τα όρια των τοπικών Οικονομιών. Ενώ οι πλημμύρες του Πακιστάν είναι μια οικονομική πρόκληση σε παγκόσμια κλίμακα. Ήδη, μεγάλες διεθνείς Τράπεζες και μεγάλες Ασφαλιστικές κι Αντασφαλιστικές Εταιρείες, έχουν επανειλημμένως συμμετάσχει (απ΄ το 1995) σε ειδικά οργανωμένες Συναντήσεις-των, με μοναδικό θέμα τις επί των αγορών συνέπειες των απειλουμένων μεγαπτωχεύσεων, εξαιτίας της κλιματικής ανασφάλειας στα Τρόφιμα, στο Νερό και στην Υγεία. (Και δεν έχουν ακόμη αρχίσει να λογαριάζουν τις συντριπτικές συνέπειες της βαθμιαίας ανόδου της στάθμης της θάλασσας.)

Τί είναι όλες αυτές οι δυσθεώρητες (έως ανέφικτες) δαπάνες που θα κληθούνε να πληρώσουν τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας; Μην κάνομε την πάπια· είναι κεφαλαιοποιημένο όλο το επί έναν αιώνα αχρεωστήτως δαπανηθέν απ΄ τους πατεράδες και τους παππούδες-μας κόστος κατανάλωσης περιβαλλοντικών αγαθών. Τώρα που φράκαρε ο Πλανήτης, τώρα πληρώνουμε. Απλά πράματα.

Υπάρχουν όμως και τα καλά νέα απο τους Πιστωτές μας: «Σας δίνομε προθεσμία, λέει. Αντί για τις όλο και μεγαλύτερες καταστροφές ανα 5-ετίαν, 10-ετίαν, 30-ετίαν, και τις αντίστοιχες ασήκωτες δαπάνες- αρχίστε να πληρώνετε απο αύριο το πρωί, σε μικρότερες δόσεις και με διακανονισμό: 1 σήμερα, αντί για 5 μεθαύριο. Η προσφορά ισχύει μόνον αν αρχίσετε αμέσως». Κι είναι θέμα πολιτικής ρύθμισης η δίκαιη κατανομή των πρόσθετων αυτών δαπανών στους σχετικώς πλουσιότερους πολίτες. Η δυσχέρεια εν προκειμένω είναι ότι δεν διαθέτομε ενιαίον παγκόσμιο Διαπραγματευτή, εξουσιοδοτημένον να νομοθετεί κιόλας. Γι΄ αυτό το πάμε με το πές-πές, απ΄ το Ρίο, στο Κυότο, απ΄ το Κυότο στην Κοπεγχάγη- κι από ημίμετρα σε ημίμετρα. Παρά ταύτα, κάτι γίνεται· οι Λαοί ξυπνάνε. Κι η Ευρώπη πρώτη- και μπράβο της. (Αυτή, «των μονοπωλίων», ξέρετε). Τώρα, κόντρα στα συμφέροντα των Πετρελαιάδων, πάμε για μείωση εκπομπών CΟ2 30% (όχι μόνο 20%) για το 2020, εν σχέσει με το 1990. Και λένε οι τρεις ισχυρότεροι Υπουργοί Περιβάλλοντος «τώρα θα μας κοστίσει λιγότερο η εντονότερη μείωση, λόγω των ήδη μειουμένων εκπομπών κατά την ύφεση, καθώς και λόγω της αναμενόμενης αύξησης της τιμής του πετρελαίου».

Η ίδια αύξηση κάνει ευχερέστερη και την αλλαγή των επενδυτικών προτύπων προς την κατεύθυνση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά και προς την αγορά άνθρακα χαμηλών εκπομπών. Έτσι εξηγείται γιατί η σκληρότερη (οικονομικής εμπνεύσεως) ηγέτις κυρία Μέρκελ εδήλωνε τον περασμένο Αύγουστο ότι η Γερμανία θα καλύψει το 100% των ενεργειακών αναγκών της με ανανεώσιμες πηγές, το 2050. Τρέμε ΟΠΕΚ.

Αυτές οι ειδήσεις που προέρχονται απ΄ τα πατριαρχεία του Καπιταλισμού αρκούν νομίζω για να επιβάλουν σιγή στις στερεότυπες φωνές «τώρα δεν έχομε λεφτά». Όντως: δεν έχομε πολύ χρήμα, έχομε όμως περισσότερο μυαλό- ας το αξιοποιήσομε τώρα στο παρα πέντε. Κι είναι καλή η σύμπτωση και στη Χώρα-μας όπου αρχίζομε να μαθαίνομε στην εξοικονόμηση ενέργειας στα σπίτια μας, νερού στις αρδεύσεις μας, κρέατος στις εισαγωγές μας- όλα οικονομικά και υγιεινά μαθήματα «χάρις» στην Κρίση. Ιδού και ένα άλλο ενδεικτικό παράδειγμα: Ποια Τράπεζα αύξησε τα κέρδη-της με την Κρίση; Απάντηση: Η Εcobanken- πού αλλού, στη Σουηδία. Το ίδιο όμως συμβαίνει και σε όμοιες Τράπεζες σε καμια-δεκαριά άλλες χώρες. Τώρα θα παίρνομε δάνειο και θα βγάζομε λεφτά απ΄ την «πλήρη διαλογή» και εκμετάλλευση των σκουπιδιών μας. Κι άσε και το κέρδος απ΄ τα πρόστιμα που θα γλυτώσουμε απ΄ την Ευρωπαϊκή Ένωση!

Χρειάζεται άραγε επίλογος;

Όχι· διότι οι λόγοι επλήθυναν πλέον.

Όμως, ούτε και πολλές πράξεις μπορούν να γίνουν, αφού διαπιστώνουμε μεγάλο έλλειμμα Περιβαλλοντικής Παιδείας (των ενηλίκων εννοώ), για να μπορούμε να παραγάγομε χειροπιαστά ηθοπολιτικά αποτελέσματα. Ιδού γιατί άφησα για το τέλος ένα προσχέδιο μ υ ή σ ε ω ς ενηλίκων στη γευσιγνωσία του κρασιού της Περιβαλλοντικής. Ιδού:

α) Πρώτον, ελπίζω ότι η ιστορικοφιλολογική έρευνα των Γραφών θα επιτρέψει την αμφισβήτηση της γνησιότητας του χωρίου ΙΑ, 12-14 και 20-21 του κατά Μάρκον Ευαγγελίου, όπου (αν είναι δυνατόν) φέρεται ο γλυκύς Ιησούς να έχει ξηράνει μια συκιά επειδή, λέει, δεν είχε σύκα (παρ΄ όλον ότι ανεγνώριζε ότι «ου γάρ ήν καιρός σύκων»). Εξ άλλου, και οι πιστοί ρωμαιοκαθολικοί χριστιανοί θα πείσουν τον Πάπα να αναθεωρήσει την εμμονή-του κατά του οικογενειακού προγραμματισμού- για να σωθεί η Αφρική.

β) Για νά `ρθουμε τώρα στα καθ΄ ημάς, ήγγικεν η ώρα όπου ο υπουργός πολιτισμού, παρουσία ζωηρών δημοσιογράφων, θα συγκαλέσει δημόσια σύσκεψη όλων των Καναλαρχών- και εν ονόματι του Λαού (που λέει και το Σύνταγμα) θα τους ζητήσει να προσφέρουν δύο τρίλεπτα την ημέρα για την προβολή φιλοπεριβαλλοντικών μηνυμάτων (πολύ καλογυρισμένων- με την προσφορά του Συλλόγου των Ελλήνων Διαφημιστών). Το σύνθημα θα είναι «για μια 4-πλή βιωσιμότητα (Οικονομίας, Κοινωνίας, Πολιτισμού και Περιβάλλοντος, αρρήκτως)». Ό,τι δεν έγινε λίγες ώρες πριν απ’ το ναυάγιο του «Τιτανικού», μπορεί ωραιότατα να γίνει τώρα. Τώρα που ξέρομε.

γ) Α, και κάτι άλλο: Να προξενέψουμε κάμποσες αδελφοποιήσεις ελληνικών με δανέζικες πόλεις- μπάς και μας μάθουνε το πώς καμαρώνουνε όταν έξω απ΄ τα σπίτια-τους αναρτούν την πράσινη φιλοπεριβαλλοντική πινακίδα. Τί σωτήρια διαστροφή κι αυτή! Οι επιστήμονες της Συμπεριφοράς και της Οικονομίας τά ΄χουνε βάψει μαύρα: Πώς είναι δυνατόν, σου λέει, ένα απλό συναίσθημα («καμαρώνω») να εμπνέει πράξεις και κάποιες στερήσεις που επηρεάζουν τόσο αποφασιστικά το μέλλον ολόκληρου Πλανήτη…

Δεν πειράζει· ποτέ δεν είν΄ αργά για να διορθώνομε εμπειρικώς τις λανθασμένες μηχανιστικές θεωρίες μας.

δ) Τελικώς, όλα τούτα θα μας διευκολύνουν να ευτυχήσομε γενικότερα, αλλάζοντας βιοτροπία (lifestyle που λέμε στα χωριά μας): Θα μυηθούμε σε θέματα που έως χθες τα σνομπάραμε, όπως

– την ουσιαστική διάθεση χρόνου, – την ηδονή απ΄ το καθρέφτισμα στα μάτια του Άλλου,

– τη μείωση της επιδειξιοκρατίας,

– και τη διαφοροποίηση του Είναι από το Έχειν.

Λίγο πειστικότερα επιχειρήματα, στην ομότιτλη διάλεξη στο Μέγαρον Ρlus, στις 19 Οκτωβρίου.

Ο κ. Θεοδόσης Π. Τάσιος είναι ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=122&artid=358288&dt=03/10/2010

Κατηγορία Κείμενα για το περιβάλλον | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Φύση και ηθική

Συγγραφέας: Γιάννης Τσιτσεκίδης στις 24 Σεπτεμβρίου 2012

Η οικουμενική αξία του σεβασμού του περιβάλλοντος

Της Σταυρούλας Τσινόρεμα

Υπάρχει κανονιστικό όριο στην ανθρώπινη επέμβαση στη φύση και με ποια κριτήρια μπορεί να δικαιολογηθεί; Πρόκειται απλώς για κριτήρια που βασίζονται σε πραγματιστικές σκοπιμότητες ή υπάρχουν ηθικοί λόγοι να προστατεύουμε και να διατηρούμε το περιβάλλον;

Ορισμένες τάσεις «βαθιάς» ή ριζικής οικολογίας διατείνονται ότι ο λόγος που πρέπει να σεβόμαστε το περιβάλλον είναι ότι αποτελεί τόπο εγγενών και διακριτών περιβαλλοντικών αξιών, τις οποίες αφού ανακαλύψουμε έχουμε χρέος να σεβαστούμε. Αυτή η προσέγγιση είναι ευάλωτη όχι ως προς την ηθική αξίωση που θέτει (τον σεβασμό του περιβάλλοντος), αλλά ως προς τους μεταφυσικούς λόγους που επικαλείται, όχι δηλαδή ως προς το βιοκεντρισμό ή τον οικοκεντρισμό της αλλά ως προς τον οντολογικό ρεαλισμό της. Δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί κάποια βιοκεντρική ή οικοκεντρική ιεραρχία των όντων, η οποία να μπορεί να δικαιολογήσει ρεαλιστικά τις περιβαλλοντικές αξίες. Αλλά ακόμη και αν επιτυγχάναμε να λύσουμε αυτή την εννοιολογική δυσκολία και να γεφυρώσουμε το χάσμα «είναι» και «δέοντος», θα παρέμενε ως πρόβλημα πώς τα αξιακά αυτά χαρακτηριστικά του φυσικού κόσμου θα συνδέονταν με την κινητοποίηση της ανθρώπινης δράσης, γιατί δηλαδή να μας δεσμεύουν ή να κατευθύνουν την πράξη μας.

Δυσκολίες αντιμετωπίζουν και τα εγχειρήματα μιας ωφελιμιστικής περιβαλλοντικής ηθικής: οτιδήποτε δεν έχει αισθητική φύση, δηλαδή δεν μπορεί να χαίρεται ή να υποφέρει, δεν έχει ηθική αξία ούτε αξίζει τον σεβασμό μας, παρά μόνον εργαλειακά, ως μέσον για την απόλαυση ή την ευτυχία αισθητικών όντων. Κατά τη στάθμιση δε των αποτελεσμάτων, για τον υπολογισμό της ευτυχίας, ορισμένες ενέργειες που προκαλούν μεγάλη ευτυχία για κάποιες ζωές (π.χ. η υπερκατανάλωση ή η ταχύρρυθμη οικονομική ανάπτυξη) μπορεί να έχουν βαρύτατο κόστος για το περιβάλλον, π.χ. καταστροφή της Ανταρκτικής ή των δασών του Αμαζονίου. Οι ωφελιμιστές αδυνατούν να αποφύγουν συμπεράσματα που εκτιμούμε ως ηθικά απαράδεκτα.

Εξίσου προβληματικά είναι επιχειρήματα τα οποία προβάλλουν το λεξιλόγιο των δικαιωμάτων σε μη ανθρώπινα έμβια όντα (τα ζώα). Με το να πολλαπλασιάζουν τον λόγο περί δικαιωμάτων, υπάρχει κίνδυνος να τον καταστήσουν κοινότοπο. Σημασία έχει να συνδέσουμε τα δικαιώματα με σαφείς υποχρεώσεις (ποιος υποχρεούται να κάνει τι και για ποιον). Οι υποχρεώσεις είναι η πρωτογενής ηθική κατηγορία. Δεσμεύουν όντα που μπορούν να συλλογιστούν τι να πράξουν και να πάρουν αποφάσεις για το πώς να πράξουν.

Από ηθική σκοπιά κανείς δεν μπορεί να προκαλεί άσκοπη βλάβη ή να καταστρέφει συστηματικά την ελεύθερη δράση των άλλων. Η αρχή της απόρριψης της (συστηματικής ή ανώφελης) βλάβης περιλαμβάνει την υποχρέωση της απόρριψης της καταστροφής ή υπονόμευσης των δυνάμεων αναπαραγωγής και αναζωογόνησης του φυσικού κόσμου, καθώς αυτή μπορεί να προκαλέσει βλάβη σε κάποιους, σε πολλούς ή σε όλους τους δρώντες.

Ασκούμε κριτική στην ανθρώπινη επέμβαση, όχι επειδή διαταράσσει μια υποτιθέμενη προϋπάρχουσα «φυσική τάξη», αλλά επειδή απειλεί να στερήσει από τη φύση για τον άνθρωπο εκείνες τις διαστάσεις και τους όρους που είναι αναγκαίοι για κάθε πράξη. Η υποχρέωση να προστατεύουμε τη φύση προκύπτει από ένα αίτημα ευθύνης για το φυσικό περιβάλλον υπό την κανονιστική οπτική της δικαιοσύνης, δηλαδή με βάση την ηθική αρχή αυτού που οφείλουμε στους άλλους, ώστε να μην τους προκαλούμε βλάβη, να μην καταστρέφουμε όρους αναγκαίους για την ύπαρξη και την πράξη τους.

Η ηθική ευθύνη μας απέναντι στους άλλους συνδέεται με τη στάση μας απέναντι σε ολόκληρη τη φύση. Οι συνθήκες ζωής των σύγχρονων και μελλοντικών γενεών εξαρτώνται από την ύπαρξη μιας ακέραιης φύσης, χωρίς πυρηνικά απόβλητα, χωρίς μολυσμένο νερό και αέρα, χωρίς καταληστευμένους φυσικούς πόρους. Μια φύση άξια να τη ζουν παρόντα και μέλλοντα πρόσωπα δεν θέτει μόνον οικονομικούς/ πραγματιστικούς προβληματισμούς αλλά και ηθικούς όσο και αισθητικούς. Ο πλούτος της φύσης, η βιοποικιλότητα, η ομορφιά αποτελούν βασικούς όρους για έναν αξιοπρεπή τρόπο ζωής. Η δε εκτίμηση της φύσης, ανεξάρτητα από τη χρησιμότητά της για μας, στην αυτοτέλειά της, ανοίγει τον δρόμο για μια γνήσια ηθική στάση στη συμπεριφορά μας προς όλους, καθώς διδάσκει να εκτιμούμε κάτι γι΄ αυτό που το ίδιο αξίζει, δηλαδή «άνευ όρων» και όχι ως μέσο για την ικανοποίηση δικών μας σκοπιμοτήτων (Καντ).

Το αίτημα του σεβασμού και της προστασίας του περιβάλλοντος αποτελεί οικουμενική αξία. Προκύπτει δεσμευτικά, από τα παγκοσμιοποιημένα προβλήματα της νεωτερικής ανθρωπότητας, από σχέσεις  και όρους της ανθρώπινης ζωής και της πράξης που θίγονται και απειλούνται σε κάθε τόπο. Στις σύγχρονες περιστάσεις της ζωής, όπου η αξιοποίηση της τεχνικής απελευθερώνει ένα τεράστιο δυναμικό για την πράξη, εντείνοντας την πολυπλοκότητα και τη διακινδύνευση, διαπιστώνουμε πως οι κίνδυνοι σε βάρος της ζωής και πράξης πολλαπλασιάζονται όταν δεν εκπληρούνται βασικοί αξιακοί όροι. Προκειμένου να έχει κάποιος ζωή, θα πρέπει να μπορεί να ενημερώνεται για τις απειλές σε βάρος της (αξία της δημοσιότητας, της ελευθερίας της έκφρασης και της πληροφόρησης) και να υπάρχει δημόσιος έλεγχος για να προστατεύεται (λ.χ. αναφορικά με τη θανατηφόρο τοξική μόλυνση του περιβάλλοντος που μπορεί να προξενεί ένα εργοστάσιο χημικών στην περιοχή του).

Μέσω του περιβαλλοντικού ηθικού προβληματισμού καθίσταται συνειδητό ότι δεν έχουν νόημα αξιολογικές ιεραρχήσεις, όπως «πρώτα η εξασφάλιση της ζωής ή της τροφής και μετά η ηθική», ακριβώς διότι η ίδια η ζωή και η ασφαλής διαβίωση προϋποθέτουν την ηθική. Η οικολογική βλάβη στο φυσικό περιβάλλον, η οποία συνδέεται με την αλόγιστη κατανάλωση και τη σπατάλη στις βιομηχανικές χώρες, τη δραματική επιβάρυνση του Τρίτου Κόσμου από μια ανεξέλεγκτη ανάπτυξη, τη διατροφική ανασφάλεια, τις επιπτώσεις από την πυρηνική ενέργεια κ.λπ., προκαλεί αλυσιδωτές απειλές. Στις απειλές αυτές αντιπαρατίθενται ηθικές αξιώσεις να προστατευθεί η ζωή, το περιβάλλον, να εξασφαλισθούν στοιχειώδεις όροι ασφαλούς, υγιούς και αξιοπρεπούς διαβίωσης για όλους.

Τα περιβαλλοντικά προβλήματα δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω μιας αξίωσης επιστροφής σε μορφές κοινοτιστικού ή πρωτόγονου βίου. Ούτε πάλι οι όποιες αρνητικές συνέπειες της αξιοποίησης της τεχνικής μπορούν να αντιμετωπιστούν με περισσότερη τεχνική. Πρόκειται για πιεστικά προβλήματα όλου του πλανήτη, η αντιμετώπιση των οποίων προϋποθέτει την επικοινωνία, τη δραστηριοποίηση και τον συντονισμό όλων. Οι προβληματισμοί της περιβαλλοντικής ηθικής συναντώνται με τους προβληματισμούς μιας κοινωνικής και πολιτικής ηθικής. Εκβάλλουν, εν τέλει, στο αίτημα υπέρ μιας νέας έννοιας της κυριαρχίας των πολιτών σε συνθήκες παγκοσμιότητας, αίτημα το οποίο, με τη σειρά του, συνδέεται με το μείζον διακύβευμα της δημοκρατίας στον σύγχρονο κόσμο.

ΒΗΜΑ Ιδεών, ΤΕΥΧΟΣ 11, ΜΑΡΤΙΟΣ 2008

http://www.vimaideon.gr//Article.aspx?

Κατηγορία Κείμενα για το περιβάλλον | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Εις άτοπον οικολογία και Χριστούγεννα

Συγγραφέας: Γιάννης Τσιτσεκίδης στις 23 Σεπτεμβρίου 2012

Tου Xρήστου Γιανναρά

Το οικολογικό λεγόμενο πρόβλημα είναι οργανικό γέννημα συγκεκριμένου πολιτισμού, δηλαδή γενικευμένου τρόπου του βίου: του καταναλωτικού τρόπου. Καταναλωτισμός δεν σημαίνει απλώς βουλιμική συμπεριφορά, αλλά «στάση» ζωής. Ο άνθρωπος της καταναλωτικής «στάσης» ταυτίζει τη ζωή με την ανάγκη και απαίτηση ιδιοποίησης, κατοχής, κυριαρχίας. Δεν ξέρει να κοινωνεί, να μοιράζεται, δεν υποπτεύεται τη χαρά της αυθυπέρβασης, της αυτοπροσφοράς, την ερωτική ανιδιοτέλεια.

Ο καταναλωτισμός είναι έκφανση και συνέπεια του ατομοκεντρισμού. Ευρύτερη έννοια ο ατομοκεντρισμός, σημαίνει ότι κέντρο της ζωής γίνεται το άτομο, όχι η χαρά των σχέσεων κοινωνίας – η κατασφάλιση του εγώ, όχι η διακινδύνευση της αυτοπροσφοράς. Προϊόν του ατομοκεντρισμού, πριν και από τον καταναλωτισμό, η απόλυτη και αυτονόητη προτεραιότητα των δικαιωμάτων του ατόμου.

Σήμερα, σκεπτόμαστε, μιλάμε, συν-εννοούμαστε με βάση τα ατομικά δικαιώματα – μοιάζει αδιανόητο, εξωπραγματικό να αποτελεί πρωταρχική ανάγκη η σχέση, πρώτη προτεραιότητα η μετοχή σε κοινότητα, η συγκρότηση «πόλης».

Αν θέλουμε να κυριολεκτούμε, δεν μπορούμε να μιλάμε για «πολιτισμό ατομοκεντρισμού» – «πολιτισμός» και «ατομοκεντρισμός» είναι έννοιες ασύμβατες, αντιφατικές. Ο πολιτισμός είναι γέννημα της «πόλεως», ο ατομοκεντρισμός παγίδευση στα ενστικτώδη ορμέμφυτα. Η «πόλις» δεν αποτελεί απλώς διευρυμένο οικισμό, προκύπτει από το κοινό άθλημα να υπερβαίνει ο καθένας την ατομική του ιδιο-τέλεια για τη χαρά των σχέσεων κοινωνίας. Παγίδευση στα ορμέμφυτα σημαίνει το διαμετρικά αντίθετο: να θωρακίζει καθένας το εγώ του, να δίνει προτεραιότητα στην αυτοσυντήρηση, στην κυριαρχία, στην ηδονή του. Ατομοκεντρισμός είναι η φάση του πρωτογονισμού, η εμμονή στην κτηνώδη αλογία, πολιτισμός είναι η ελευθερία από την υποταγή στο ένστικτο, η προτεραιότητα της έλλογης σχέσης.

Οταν πραγματώνεται το κατόρθωμα της «πόλεως» και η «πολιτική» παράγει «πολιτισμό», οι άνθρωποι δεν αρκούνται να κοινωνούν απλώς την «χρεία», δεν συνυπάρχουν μόνο για να εξυπηρετούνται τα ατομικά τους συμφέροντα με καταμερισμό εργασίας. Θέτουν στόχους αλήθειας, δηλαδή υπαρκτικής γνησιότητας, αποβλέπουν στην αξιολόγηση ποιοτήτων, κοινωνούν την καλλιέργεια (την «παίδευσιν») ως πρώτιστη ανάγκη. Δεν διανοούνται (δεν χρειάζεται) να θωρακίσουν ατομικά δικαιώματα. Η τιμή του να είναι κανείς «πολίτης», να μετέχει στο «άθλημα του αληθεύειν» που είναι η πολιτική, υπερκαλύπτει τις εξασφαλίσεις των συλλογικών «συμβολαίων», τον πρωτογονισμό των ατομικών δικαιωμάτων.

Η γενεαλογία της σημερινής οικολογικής απειλής θα είναι σίγουρα λειψή αν αγνοήσουμε τη θρησκευτική μήτρα του καταναλωτικού ατομοκεντρισμού που γεννάει τον οικολογικό εφιάλτη. Η θρησκευτική αυτή μήτρα έχει συγκεκριμένες ιστορικές συντεταγμένες: Εντοπίζεται στα «βαρβαρικά», έσχατης υπανάπτυξης φύλα που, από τα τέλη του 4ου ώς και τον 6ο μ.Χ. αιώνα, κατέκλυσαν τη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και την κατέλυσαν, δημιουργώντας την καινούργια σε πληθυσμική συγκρότηση μετα-ρωμαϊκή Ευρώπη.

Αυτά τα φύλα έσπευσαν να «εκχριστιανιστούν», επειδή τότε ο εκχριστιανισμός ήταν ταυτόσημος με την είσοδο στον πολιτισμό. Αλλά το επίπεδο απαιδευσίας και υπανάπτυξης των εισβολέων δεν επέτρεπε πρόσληψη του Χριστιανισμού συνεπέστερη από τη σημερινή τάχα και «αστικοποίηση» νεόπλουτων της πρώτης ή δεύτερης γενιάς που εγκατέλειψε την ύπαιθρο. Αλλοτρίωσαν τα βαρβαρικά φύλα το εκκλησιαστικό γεγονός, το μετέτρεψαν σε φυσική θρησκεία ικανή να ανταποκριθεί στις ενστικτώδεις απαιτήσεις θρησκευτικότητας του φυσικού ατόμου.

Ο ατομοκεντρισμός είναι το τυπικό γνώρισμα κάθε φυσικής θρησκείας, τυπικό γνώρισμα και του «Χριστιανισμού» που καλλιέργησαν οι καινούργιοι κάτοικοι της Ευρώπης. Η πίστη, από άθλημα εμπιστοσύνης, δηλαδή αυθυπέρβασης και αγαπητικής αυτοπαράδοσης, μεταποιήθηκε σε ατομικές «πεποιθήσεις», θωράκιση του εγώ με νοητικές παραδοχές και ψυχολογικές βεβαιότητες. Η άσκηση, από αγώνισμα αυταπάρνησης για χάρη της μετοχής στην εκκλησιαστική κοινωνία της ζωής, αλλοτριώθηκε σε ηθική, ατομική πειθάρχηση σε νόμους και κωδικές εντολές προκειμένου να θωρακιστεί το άτομο με τη σιγουριά της αξιομισθίας.

Η σωτηρία έχασε το ετυμολογικό της νόημα (από το σώζω – σώζομαι, που σημαίνει γίνομαι σώος, ακέραιος, φτάνω στην ολοκληρία των υπαρκτικών μου δυνατοτήτων), κατανοήθηκε σαν αιώνια εξασφάλιση του εγώ. Ατομική πίστη, ατομική ηθική, ατομική σωτηρία: η εκκλησία έπαψε να σημαίνει γεγονός, σύναξη ευχαριστιακή, τρόπο της ύπαρξης, σώμα όπου τα μέλη κοινωνούν τη ζωή κατ’ εικόνα του Τριαδικού Θεού, του «όντως έρωτος».

Εγινε θρησκεία η εκκλησία, ιδεολογία με θεσμούς αποτελεσματικότητας και επιβολής, με δόγματα και νομικό έλεγχο της πιστότητας του ατομικού φρονήματος στο δόγμα, πιστότητας της ατομικής συμπεριφοράς στην κωδικοποιημένη ηθική. Λησμονήθηκε ότι στην Εκκλησία πρωτοπορούν και δείχνουν τον δρόμο οι παραιτημένοι από το εγώ τους ληστές, άσωτοι, τελώνες, πόρνες, ότι οι άγιοι της Εκκλησίας είναι για όλους μόνο μια ανοιχτή αγκαλιά, ποτέ εισαγγελείς κατάκρισης πρόξενοι ενοχών.

Τον αλλοτριωμένο, τυραννικό του ανθρώπου χριστιανισμό απολάκτισε τελικά, ύστερα από επώδυνη ιστορική πορεία εξεγέρσεων και διαμαρτυρήσεων, ο καινούργιος κόσμος της ευρωπαϊκής Δύσης. Μόνο που η εξέγερση ήταν ενάντια στην επιδερμική συμπτωματολογία της τυραννικής θρησκευτικότητας, δεν αναζήτησε (και δεν εντόπισε) τον κεντρικό άξονα: τον πρωτογονισμό της ατομοκρατίας.

Ετσι, στο καινούργιο (το νεωτερικό) «παράδειγμα» γενικευμένου τρόπου του βίου που γέννησε η Δύση, εκπληκτικά επιτεύγματα τεχνολογίας, αποτελεσματικότητας θεσμών, προόδου στη γνώση, θεμελιώνονται (ή σωστότερα, αιωρούνται) στην επισφάλεια του πρωτογονισμού της ατομοκρατίας. Πολιτισμός» προ-πολιτικός, ανυποψίαστος για το κατόρθωμα της «πόλεως» και το «αληθείας άθλημα» της πολιτικής, υποτάσσει κάθε επιδίωξη στον εντυπωσιασμό, στον ηδονισμό, στην ψευδαισθητική αποχαύνωση του ατόμου. Στη θέση της ατομικής πίστης η ιδεολογικοποιημένη φυσιοκεντρική ατομοκρατία, στη θέση της ατομικής ηθικής η αυτοκαταστροφική χρησιμοθηρία, στη θέση της ατομικής σωτηρίας η παγερή «ελπίδα» μηδενισμού της ατομικότητας.

Αυτός ο «πολιτισμός» γιορτάζει Χριστούγεννα αντιστρέφοντας τους όρους και την αιτιολόγηση της Γιορτής – όπως ακριβώς πασχίζει να λύσει και το οικολογικό πρόβλημα δίχως να αντιστρέψει τους όρους και τις σκοποθεσίες που γέννησαν το πρόβλημα…

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_23/12/2007_253422

Κατηγορία Κείμενα για το περιβάλλον | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Περιβάλλον. Τι μπορείς να κάνεις

Συγγραφέας: Γιάννης Τσιτσεκίδης στις 23 Σεπτεμβρίου 2012

Τι μπορείς να κάνεις

Καλώς ήρθες στην εποχή της Ενεργειακής Επανάστασης! Στην εποχή που ο ρόλος των πολιτών στην προσπάθεια για την καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών, είναι ο πιο σημαντικός. Οι αλλαγές που κάνουμε στο δικό μας τρόπο ζωής –στην καθημερινότητά μας, αλλά και την πολιτική μας στάση- έχουν μεγάλη σημασία. Και είναι οι μικρές αλλαγές, που κάνουν τη διαφορά.

Σε καλούμε λοιπόν, να χρησιμοποιήσεις τη δύναμή σου και να γίνεις Ενεργειακός Επαναστάτης!

•    Ενημερώσου! Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι η ενημέρωση στο θέμα των κλιματικών αλλαγών και τις συνέπειές τους, ενισχύει τη θέληση των πολιτών να αναλάβουν δράση.

•    Γίνε εσύ η αλλαγή που θέλεις να δεις! Ξεκίνα με απλές και μικρές αλλαγές – όπως αυτές που παρέχονται πιο κάτω – και συνέχισε με πιο απαιτητικές. Οι πληροφορίες που θα βρεις εδώ θα σου δείξουν τον τρόπο!

•    Πείσε και άλλους να ακολουθήσουν το παράδειγμά σου. Μετάδωσέ τους το πάθος σου! Ξεκίνα με την οικογένεια και τους φίλους σου και συνέχισε με τους συναδέλφους σου, τους συμμαθητές σου και τους συμφοιτητές σου.

•    Διαμαρτυρήσου! Ανάλαβε δράση, αναζήτησε σχετικές πρωτοβουλίες και πάρε μέρος σε αυτές.

•    Μπορούμε να σταματήσουμε τις κλιματικές αλλαγές! Αρκεί να επιλέξουμε τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την εξοικονόμηση ενέργειας: είναι ρεαλιστικό, εφικτό και απαραίτητο για να σώσουμε τον πλανήτη μας!

Όλοι μαζί μπορούμε να σταματήσουμε τις κλιματικές αλλαγές! Ξεκίνα με απλές και μικρές αλλαγές και συνέχισε με πιο απαιτητικές.

10 συμβουλές για εξοικονόμηση ενέργειας!

1. Προτίμησε λάμπες εξοικονόμησης ενέργειας! Οι λάμπες εξοικονόμησης ενέργειας μειώνουν την κατανάλωση ρεύματος κατά 80% σε σχέση με τις λάμπες πυρακτώσεως. Μην ξεχνάς ποτέ τα φώτα αναμμένα, όταν δεν τα χρειάζεσαι!

2. Προτίμησε τις ενεργειακά αποδοτικές συσκευές! Εάν πρόκειται να αγοράσεις νέες ηλεκτρικές συσκευές, προτίμησε αυτές που είναι ενεργειακής κλάσης A++. Ακόμα και αν έχουν διαφορά στην τιμή, η απόσβεση του επιπλέον κόστους θα γίνει πολύ γρήγορα λόγω της χαμηλότερης κατανάλωσης.

3. Κλείνε τις συσκευές από τον κεντρικό διακόπτη! Όταν αφήνεις τις συσκευές (τηλεόραση, στερεοφωνικό, DVD player) σε κατάσταση standby εξακολουθούν να καταναλώνουν ενέργεια που μπορεί να ανέρχεται στο 5-10% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ενός νοικοκυριού. Μπορείς να συνδέσεις πολλές συσκευές σε ένα πολύπριζο με διακόπτες και να κλείνεις την παροχή ρεύματος όταν δεν τις χρησιμοποιείς.

4. Εξοικονόμησε ενέργεια με τον υπολογιστή σου! Πάτησε το κουμπί ‘sleep’ για το χρονικό διάστημα που δε χρησιμοποιείς τον υπολογιστή σου και βγάλε τον από την πρίζα το βράδυ. Εάν πρόκειται να αγοράσεις νέο υπολογιστή, προτίμησε επίπεδη οθόνη ή φορητό υπολογιστή, που έχουν χαμηλή κατανάλωση ρεύματος. Κλείνε τα περιφερειακά συστήματα (εκτυπωτές, ηχεία κλπ.) όταν δεν τα χρησιμοποιείς.

5. Μαγείρεψε έξυπνα! Μαγείρεψε σε σκεύη που εφαρμόζουν στις εστίες, με το καπάκι της κατσαρόλας κλειστό. Δέκα λεπτά πριν ετοιμαστεί το φαγητό, κλείσε το μάτι της κουζίνας και άσε το φαγητό σου να μαγειρεύεται πάνω στο ζεστό μάτι. Απόφυγε να προθερμαίνεις το φούρνο και να ανοίγεις άσκοπα την πόρτα του.

6. Εγκατάστησε έναν ηλιακό θερμοσίφωνα. Στην Ελλάδα ένας ηλιακός θερμοσίφωνας 1,5 – 2 m2 / άτομο, επαρκεί για να ζεστάνει το νερό που χρειαζόμαστε για μπάνιο και πλύσιμο (ρούχων και πιάτων). Μην ξεχνάς ότι ένα μεγάλο ποσοστό του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος οφείλεται στο νερό που θερμαίνει ο ηλεκτρικός θερμοσίφωνας.

7. Φρόντισε για τη σωστή μόνωση του σπιτιού σου! Αν τοποθετήσουμε διπλά τζάμια εξοικονομούμε 10% στο λογαριασμό της θέρμανσης. Αν επιπλέον αυτά έχουν θερμοδιακοπή χαμηλής εκπομπής, η εξοικονόμηση φτάνει το 20 – 30%

8. Εκμεταλλεύσου το φυσικό δροσισμό! Πριν καταφύγεις στο κλιματιστικό, αναζήτησε άλλες, οικονομικότερες και φιλικές προς το περιβάλλον, λύσεις. Η δροσιά από τον γνωστό σε όλους ανεμιστήρα μπορεί να γίνει ακόμα περισσότερη αν κρατάμε κουρτίνες και πατζούρια κλειστά κατά τη διάρκεια της μέρας και αερίζουμε το βράδυ, και αν βάψουμε τους εξωτερικούς τοίχους με ανοιχτά χρώματα.

9. Προτίμησε τα μέσα μαζικής μεταφοράς, το ποδήλατο ή το περπάτημα για να φτάσεις στον προορισμό σου και μείωσε έτσι τη χρήση αυτοκινήτου. Διάβασε κι άλλους τρόπους για να μειώσεις την κατανάλωση πετρελαίου  στη ζωή σου!

10. Εγκατάστησε στην ταράτσα σου ένα φωτοβολταϊκό σύστημα παραγωγής ενέργειας και κέρδισε χρήματα ενώ προστατεύεις το περιβάλλον.

Εφαρμόζεις κάποια από τα παραπάνω στην καθημερινότητα σου; Αισθάνεσαι ‘έτοιμος’ να γίνεις Ενεργειακός Επαναστάτης;

Κατέβασε το εγχειρίδιο του Ενεργειακού Επαναστάτη και ενημερώσου για τις κλιματικές αλλαγές, το όραμα της Greenpeace και πώς μπορούμε όλοι μας να συμβάλλουμε σήμερα για να δημιουργήσουμε ένα καλύτερο αύριο χωρίς την απειλή της υπερθέρμανσης του πλανήτη και της καταστροφής του περιβάλλοντος!

http://www.greenpeace.org/greece/el/campaigns/climate-change/ti_mporeis_na_kaneis/

Κατηγορία Κείμενα για το περιβάλλον | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Ο πλανήτης Γη το 2050

Συγγραφέας: Γιάννης Τσιτσεκίδης στις 23 Σεπτεμβρίου 2012

Το 2050 θα ενταθούν οι βροχοπτώσεις και η ξηρασία, θα ανέβει η θερμοκρασία, ενώ ο πληθυσμός θα αγγίξει τα 9 δισεκατομμύρια

Του Martin Rees* / The Guardian

Τι μας επιφυλάσσει το μέλλον; Πώς θα είναι ο πλανήτης μας το 2050; Κανείς δεν θα τολμούσε να κάνει προβλέψεις για την τεχνολογική εξέλιξη. Ούτε, βέβαια, είναι λογικό να αποπειραθεί να μαντέψει ποιες θα είναι οι κοινωνικές και γεωπολιτικές αλλαγές. Η ιστορία μάς έχει διδάξει ότι τα σημαντικά άλματα της προόδου είναι εντελώς απρόβλεπτα. Ουδείς επιστήμονας, για παράδειγμα, δεν είχε κατανοήσει τις συνέπειες που θα είχε η πυρηνική φυσική. Αντικείμενα και συσκευές που σήμερα θεωρούμε δεδομένα, όπως π.χ. το iPhone, το 1950 θα έμοιαζαν προϊόντα επιστημονικής φαντασίας.

Μπορούμε, όμως, με ευκολία να εντοπίσουμε κάποιες τάσεις, οι οποίες θα επαληθευτούν. Αν δεν συμβεί κάποια βιβλική καταστροφή, ο πληθυσμός της Γης θα πολλαπλασιαστεί. Πριν από 50 χρόνια ο παγκόσμιος πληθυσμός προσέγγιζε τα 3 δισεκατομμύρια. Σήμερα αγγίζει τα 6,7 δισεκατομμύρια και προβλέπεται ότι το 2050 θα ζουν επί Γης 9 δισεκατομμύρια άνθρωποι. Οι περισσότεροι από αυτούς θα κατοικούν στα κράτη του αναπτυσσόμενου κόσμου.

Πρόβλημα σίτισης

Αν η αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού εξακολουθήσει μετά το 2050, τα προβλήματα θα είναι πολλά. Ακόμα και η σίτιση ενός πληθυσμού που αυξάνεται τόσο γρήγορα θα αποτελέσει μείζον πρόβλημα, το οποίο μάλιστα θα επιδεινωθεί λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Επίσης ο πλανήτης το 2050 θα είναι πολύ θερμότερος από ό,τι είναι σήμερα. Οι βροχοπτώσεις και η ξηρασία σε όλο τον κόσμο θα ενταθούν.

Τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα -εφόσον συνεχίσουμε τη δραστηριότητά μας «σαν να μη συμβαίνει τίποτα»- θα αυξηθούν ακόμα περισσότερο. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς που έχουν γίνει, θα είναι διπλάσια από αυτά της προβιομηχανικής εποχής.

Οσο υψηλότερες είναι οι συγκεντρώσεις του διοξειδίου του άνθρακα, τόσο μεγαλύτερη είναι η υπερθέρμανση του πλανήτη και, κατά συνέπεια, τόσο αυξημένη θα είναι η πιθανότητα να πυροδοτηθεί μια διαδικασία, η οποία δεν θα αντιστρέφεται, όπως παραδείγματος χάρη η άνοδος της στάθμης των θαλάσσιων υδάτων.

Συχνά η εξέλιξη της τεχνολογίας, όπως π.χ. της πληροφορικής, μας εντυπωσιάζει με την ταχύτητά της. Αλλού μοιάζει στάσιμη.

Τα πρώτα βήματα

Πέρασαν περίπου 12 χρόνια από την εκτόξευση του Σπούτνικ έως το πρώτο βήμα που έκανε ο Ανθρωπος στη Σελήνη. Ομως πέρασαν 36 χρόνια από την ημέρα που οι δύο τελευταίοι αστροναύτες-«κατακτητές του Φεγγαριού» επέστρεψαν στη Γη έως σήμερα. Εκτοτε εκατοντάδες αστροναύτες βρέθηκαν σε τροχιά αλλά κανείς δεν προχώρησε, δεν έκανε το «επόμενο βήμα».

Το πρόγραμμα Απόλλων σήμερα είναι ένα ιστορικό γεγονός χαμένο στο παρελθόν: οι νέοι μαθαίνουν ότι κάποτε οι ΗΠΑ μετέφεραν τον άνθρωπο στο φεγγάρι, ακριβώς όπως μαθαίνουν ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι έχτιζαν τις πυραμίδες. Και στις δύο περιπτώσεις τα κίνητρα μοιάζουν ακατανόητα. Ο αγώνας δρόμου για την κατάκτηση του Διαστήματος ήταν ένας αυτοσκοπός, το καταπληκτικό επίτευγμα της αντιπαλότητας των δύο υπερδυνάμεων. Υστερα από αυτό, η επιθυμία συνέχισης και εξέλιξης των επανδρωμένων πτήσεων χάθηκε. Σήμερα, όμως, βασιζόμαστε ακόμα και στην καθημερινή μας ζωή στα «κέρδη» αυτού του αγώνα κατάκτησης του Διαστήματος (GPS, μετεωρολογική πρόβλεψη και επικοινωνίες). Μη επανδρωμένα ρομποτικά οχήματα που εξερευνούν άλλους πλανήτες στέλνουν στη Γη φωτογραφίες που ικανοποιούν ακόμα και τον πιο απαιτητικό. Ελπίζω ότι μέχρι το 2050 θα έχουμε εξερευνήσει ολόκληρο το Ηλιακό Σύστημα και θα το έχουμε χαρτογραφήσει με μικρά ρομποτικά διαστημόπλοια.

* Καθηγητής Κοσμολογίας και Αστροφυσικής στο «Τρίνιτι Κόλετζ» του πανεπιστημίου του Κέμπριτζ και επισκέπτης καθηγητής στο Imperial College του Λονδίνου και στο πανεπιστήμιο του Λέστερ. Κατέχει, επίσης, τον τίτλο του επίτιμου Βασιλικού Αστρονόμου.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_world_1_31/05/2009_316833

Κατηγορία Κείμενα για το περιβάλλον | Δε βρέθηκαν σχόλια »