Η ιστορία της Χειροσφαίρισης (Hand-ball)

ΤΟ ΧΑΝΤΜΠΟΛ ΑΠΟ ΤΟ ΧΤΕΣ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ


Για να κατανοήσουμε τα αίτια της εμφάνισης και εξέλιξης του χάντμπολ, πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τη θεωρία της εξέλιξης του παιχνιδιού και την εξέλιξη των παιχνιδιών με το χέρι ή την μπάλα.
Γύρω από την γέννηση και την εξέλιξη του παιχνιδιού υπάρχουν διάφορες απόψεις.
Λαμβάνοντας υπόψη τα πορίσματα από τις πιο επιστημονικά καταρτημένες, μπορούμε με ασφάλεια να οδηγηθούμε στο συμπέρασμα ότι τα παιχνίδια στα οποία κυριαρχούσε το χέρι, είχαν ταχεία ανάπτυξη σε σχέση με τα παιχνίδια με το πόδι, γιατί και η εμφάνιση του ανθρώπινου είδους βασίστηκε ακριβώς σε αυτήν την δυνατότητα χρήσης των χεριών του σαν πρώτα παραγωγικά εργαλεία.
Ακόμα, η ρίψη αντικειμένων με σκοπό το κυνήγι για την ανεύρεση τροφής κυριαρχούσε την εποχή εκείνη.
Ωστόσο είχε και ψυχαγωγική χροιά. Έτσι, είναι βέβαιο πως οι αρχαίοι λαοί ανέπτυξαν παιχνίδια με μπάλα τα οποία παίζονταν με το χέρι.

Μέσα σ’ αυτά τα «χειροπαίγνια» θα πρέπει να ψάξουμε την εξέλιξη όλων των σημερινών παιχνιδιών ή σπορ που κυριαρχεί το χέρι και ειδικότερα σ’ αυτά που χρησιμοποιούνταν κάποιο είδος μπάλας.

«Το θαυμάσιο παιχνίδι με το χέρι, με τις, σαν του χορού κινήσεις, με τη μπάλα»

Με αυτά τα λόγια εκθειάζεται κάποιο αρχαίο παιχνίδι με μπάλα σε επιγραφή που βρέθηκε στα ευρήματα της Αρχαίας Αιγύπτου.
Λόγια που θα μπορούσε κάποιος να επαναλάβει σήμερα, μιλώντας με θαυμασμό για το χάντμπολ.

Η ιστορία του χάντμπολ έχει τις ρίζες της βαθιά στους περασμένους αιώνες και ακόμα παραπέρα αφού υπάρχουν αρκετές ιστορικές καταγραφές και στοιχεία, για παιχνίδια που παίζονταν με τα χέρια και μπάλα ακόμα και π.Χ.
Σε παγκόσμια κλίμακα έχουμε στην Αίγυπτο, απεικονίσεις σε τάφους του Όσιρι με ιερείς να χτυπάνε τη μπάλα με το χέρι που χρονολογούνται στο 2000 π.Χ. καθώς επίσης και σε τάφους των Φαραώ όπου αναπαρίστανται κάποια παιχνίδια με μπάλα.

Επίσης παρόμοια παιχνίδια φαίνεται να ανέπτυξαν (από διάφορες αναφορές), οι Κρήτες της Μινωικής περιόδου, οι Ασσύριοι και οι Βαβυλώνιοι.
Πολύ αργότερα, στα χρόνια του Μ. Αλεξάνδρου, έχουμε τη διάδοση ενός παρόμοιου αθλήματος στις Ελληνικές αποικίες της Ιταλίας και από εκεί στην Ιβηρική χερσόνησο, τη Γαλλία και σε άλλες περιοχές της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Στην Αρχαία Ελλάδα έχουμε το χαρακτηριστικότερο ίσως εύρημα, που επιβεβαιώνει την καλλιέργεια ενός είδους χάντμπολ, το οποίο είναι ένα χάλκινο αγαλματίδιο (στη Δωδώνη) που απεικονίζει ένα παιδί με μία σφαίρα στο χέρι και χρονολογείται στον 3ο αιώνα π.Χ.

Επίσης στην Ομήρου Οδύσσεις περιγράφεται το παρακάτω παιχνίδι:

« Τότε ο Αλκίνος πρόσταξε το Λαοδάμα κι Άλιο

μόνοι να πιάσουν το χορό, που δεν τους έφτανε άλλος.

Κι αυτοί μια κόκκινη όμορφη σφαίρα στα χέρια παίρνουν

Που ‘χε φτιασμένη ο Πόλυβος, κι ο ένας την πετούσε,

Πίσω λυγώντας το κορμί, στα σύγνεφα τα μαύρα,

Κι ο άλλος απ’ τη γη ψηλά πηδώντας στον αέρα

Την έπιανε εύκολα, προτού στο χώμα να πατήσει.»

Στην Οδύσσεια επίσης αναφέρεται λεπτομερειακά και το παιχνίδι της Ναυσικάς (Ομήρου Οδύσσεια)

Ανάλογες παραστάσεις απεικονίζονται και στα τείχη της Ακρόπολης.

Στη συνέχεια έχουμε μια εξέλιξη παιχνιδιών στην κλασική περίοδο σε:

  1. Αυτά που έχουν χαρακτήρα ατομικής επιδεξιότητας.
  2. αυτά που η όλη προσπάθεια είναι να ριχτεί ψηλά η μπάλα
  3. και σ’ αυτά που κυριαρχεί η ανταλλαγή της μπάλας.

Είναι τόσα τα γνωστά παιχνίδια (Ουράνια, επίσκυρος φαινίνδα κ.τ.λ) που οι πολυάριθμοι συνδυασμοί τους τα έφερε σιγά-σιγά σε ειδικούς χώρους που παίζονταν, τα λεγόμενα «σφαιριστήρια»

Παρόμοια εξέλιξη πήραν και τα παιχνίδια στην Αρχαία Ρώμη (Αρπαστό)

(http://www.lookandlearn.com/history-images/XM10006709/Ancient-Roman-athletes-playing-handball)

Στο Μεσαίωνα ο Βάλδερ Φον Δε Βογκελβάιντε (1170-1230) μιλάει στα τραγούδια του για το παιχνίδι « με το πιάσιμο της μπάλας»

Υδατογραφίες στο κάστρο του Runkelshein του 13ου αιώνα απεικονίζουν παρόμοια παιχνίδια.

Σύγχρονο Handball (Χειροσφαίριση)

Το Χάντμπολ μορφοποιείται στο τέλος του 19ου αιώνα όπου εμφανίζονται τρία παιχνίδια σε τρεις διαφορετικές χώρες και δικαιωματικά τα ονομάζουμε σαν άμεσους προγόνους του αθλήματος. Δε χωράει αμφιβολία ότι αυτά τα παιχνίδια εξασφάλισαν τη χαρακτηριστική και σταθερή ανάπτυξη του Χάντμπολ στις Ευρωπαϊκές χώρες και έβαλαν τις βάσεις της σημερινής σύγχρονης μορφής. Έτσι για την πατρότητα του Χάντμπολ ερίζουν:

  • Η Τσεχοσλοβακία με το «Hazena”
  • Η Δανία με το  “Haandbold”
  • Και η Γερμανία με το «Torball»

Τσεχοσλοβακία «Hazena»


Παρουσιάζεται με την ονομασία «Ceska hazena» (σουτ με χέρι). Επνευστές ήταν καθηγητές Φ.Α με πρωτοπόρο τον A.Kristof που το 1892 έδωσε και τον τίτλο του Hazena.  Οι λόγοι που εμφάνισαν οι Τσεχοσλοβάκοι καθηγητές Φ.Α το παιχνίδι αυτό ήταν να τραβήξουν τους νέους από το ποδόσφαιρο και τους στρέψουν σε άλλα σπορ.


Ο A. Karas γράφει το 1905 και τους πρώτους κανονισμούς με διαστάσεις γηπέδου 45*30 m, εστίας 2*2,4 m περιοχή τέρματος 6*7 μ (όχι κυκλική) Κατ’ άλλους εμπνευστής ήταν ο J. Klenker περιγράφει σε βιβλίο σχολικής χρήσης και το παιχνίδι «Tilova» (ρίψη στην εστία μ’ ένα χέρι).

Δανία με  «Haandbold»

Εμπνευστής ο καθηγητής Φ.Α της Γυμναστικής Ακαδημίας του Όρμπρουπ h. Nielsen ενός παιχνιδιού του «Haandbold» που παιζόταν με 7 παίκτες και είχε μεγάλη συγγένεια με το σημερινό «Hallen-Hand-ball» (Χάντμπολ κλειστής αίθουσας). Διαστάσεις γηπέδου 45*20 μ. περιοχή τέρματος 5*7 μ. Το πρώτο παιχνίδι έγινε το 1898.

Το 1900 το πρώτο σχολικό πρωτάθλημα και το 1904 ο Nielsen θεσμοθετεί τους πρώτους κανονισμούς. Την ίδια χρονιά δημιουργείται και η Ομοσπονδία Χάντμπολ Δανίας, η αρχαιότερη στον Κόσμο.


Γερμανία «Torball»

http://agso.uni-graz.at/marienthal/e/pictures/09_athletic_club.htm)

Η Γερμανία ήταν η χώρα που το Χάντμπολ πέρασε μέσα από πολλές μορφοποιήσεις. Έτσι ( Cachay – H. Digel)

  • Στο τέλος του 19ου αιώνα παρουσιάστηκαν μια σειρά από παιχνίδια συγγενών με το Χάντμπολ (Torball, Konigs berger, Raffballspiel, Volkeball, Faustball, Korball, κ.α). Για κάθε ένα υπήρχαν και διαφορετικοί κανονισμοί
  • Διαφοροποίηση του αριθμού των παιχτών. Συγκεκριμένα στην αρχή καθιερώθηκε αρχικά να παίζεται με 11 παίχτες και αργότερα με 7 παίχτες.

Η διεθνής εξέλιξη

Η συστηματική μορφοποίηση και ανάπτυξη του χάντμπολ αρχίζει προς το τέλος του 19ου αιώνα μ.Χ. και συνεχίζεται μέσα στον 20ο αιώνα μ.Χ. με πρωτοστατούσες χώρες τη Γερμανία (η οποία είχε και τη μεγαλύτερη ανάπτυξη), τη Δανία και την Τσεχοσλοβακία.

Κάποιες σημαντικές χρονιές στην παγκόσμια ιστορία του χάντμπολ είναι οι εξής:

1898

Στη Δανία ο καθηγητής Φ.Α. H. Nielsen διατυπώνει τους πρώτους κανονισμούς, βαφτίζει το παιχνίδι «Handbold», καθορίζει τις διαστάσεις του γηπέδου σε 45 επί 25 μέτρα και της εστίας σε 3 επί 2 μέτρα ενώ καθορίζει και τον αριθμό των παιχτών σε επτά.

1919

Ο καθηγητής C. Schelenzi βελτιώνει το «Torball» και το μετακινεί σε γήπεδο ποδοσφαίρου. Το ονομάζει «Hand bol» και παίζουν 11 παίχτες.

1928

Εκδίδονται οι πρώτοι διεθνείς κανονισμοί. Έχουμε αγώνες επίδειξης του χάντμπολ στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Άμστερνταμ και ίδρυση της Διεθνούς Ομοσπονδίας Χάντμπολ (F.I.H.A) με έδρα το Άμστερνταμ.

1935

Γίνεται ο πρώτος διεθνής αγώνας με 7 παίχτες (Σουηδία 18- Δανία 12).

1936

Στους Ολυμπιακούς του Βερολίνου γίνεται το πρώτο τουρνουά χάντμπολ με 11 παίχτες.

1938

Το πρώτο Παγκόσμιο πρωτάθλημα που έλαβε χώρα στο Βερολίνο.

1946

Στην Κοπεγχάγη στο συνέδριο της F.I.H.A αποφασίζεται η ίδρυση καινούριας ομοσπονδίας (F.I.A) και η διάλυση της παλιάς (F.I.H.A). Επίσης αναγνωρίζεται το χάντμπολ με 7 παίχτες.

1949

Το πρώτο Παγκόσμιο πρωτάθλημα χάντμπολ γυναικών το οποίο έλαβε χώρα στην Ουγγαρία.

Μέχρι το 1960 συνυπήρχαν και οι δύο μορφές παιχνιδιού (με 11 αλλά και με 7 παίχτες).
Έκτοτε σιγά- σιγά παραμερίσθηκε αυτή με τους 11 παίχτες και πλέον όταν αναφερόμαστε στο χάντμπολ, εννοούμε το παιχνίδι με τους 7 παίχτες.

1972

Εισαγωγή του χάντμπολ στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου.

Η εξέλιξη στην Ελλάδα

Η Ελλάδα παίρνει από την αρχή μέρος στην προσπάθεια που γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο για την οργάνωση και την ανάπτυξη του χάντμπολ.

1928

Συμμετέχει στο συνέδριο του Άμστερνταμ για την ανακήρυξη της F.I.H.A.

1929

Εκδίδεται βιβλίο με κανονισμούς από τον καθηγητή Φ.Α. Καλφαρέντζο.

Στο διάστημα 1930 – 1940 και μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου πολέμου μέχρι το 1960 γίνονταν αγώνες με 11 παίχτες.
Μετά το 1960 πέφτει στην αφάνεια και παίζεται μόνο στα σχολεία στα πλαίσια του μαθήματος της γυμναστικής.

1976

Η Γ.Γ.Α. αναθέτει στον Σ.Ε.Γ.Α.Σ. την επαναδραστηριοποίηση του χάντμπολ. Ορίζεται αρμόδια επιτροπή και στέλνονται κανονισμοί του χάντμπολ με 7 παίχτες στα σωματεία του Σ.Ε.Γ.Α.Σ.

1977

Η πρώτη πανελλήνια διοργάνωση (Αθήνα).

1979

Ίδρυση ανεξάρτητης ομοσπονδίας χειροσφαίρισης (Ο.Χ.Ε.) η οποία μέσα στον ίδιο χρόνο οργανώνει και το πρώτο επίσημο πρωτάθλημα.

1982

Θεσμοθετείται η Α’ εθνική κατηγορία ανδρών.

1983

Σεπτέμβριος. Συμμετοχή της Εθνικής Ελλάδος στους Μεσογειακούς αγώνες της Καζαμπλάνκας.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΔΑΥΛΟΣ

Πηγές:

«Αθλητική Προπόνηση στο Χάντμπωλ (Κοτζαμανίδης Χρήστος)»


http://www.xn--hxa4acdlf0av.gr/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%87%CE%AC%CE%BD%CF%84%CE%BC%CF%80%CE%BF%CE%BB/

http://www.handball.org.gr/index.php/el/federation/history

http://balonmanophed331.wikispaces.com/C)+Historia+del+Balonmano

http://www.hazena-miroslav.cz/historie-narodni-hazene/

http://www.larsdatter.com/games-ball.htm

http://www.europeana.eu/portal/record/08547/41803561956FA30E4BA05A1A939F721544556985.html

http://www.planet-wissen.de/sport_freizeit/ballsport/fussballgeschichte/fussballgeschichte.jsp

Αφήστε μια απάντηση