ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ   ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ  ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ.

Άρθρο  του  Κουρκουλάκου  Ηλία,  καθηγητή  φιλολόγου

Η  Συμβουλευτική και η Αγωγή  Υγείας είναι  κατεξοχήν διαθεματικές και διεπιστημονικές δραστηριότητες. Επομένως, τα σχετικά  προγράμματα   για να είναι αποτελεσματικά, πρέπει τα θέματα που διαπραγματεύονται να έχουν σπειροειδή και ολιστική δομή και μέσα από τη διαθεματική προσέγγιση να διαχέονται ή να ενσωματώνονται σε άλλα μαθήματα του αναλυτικού προγράμματος.

Τόσο  η ψυχοσύνθεση του μαθητή όσο και η φύση των προγραμμάτων μας επιτρέπουν και μας κατευθύνουν στην εφαρμογή της διαθεματικής προσέγγισης ως την πλέον αποτελεσματική μαθησιακή διαδικασία.

Με τη διαθεματική προσέγγιση το αντικείμενο δεν ερευνάται μόνο σε μια καθορισμένη ώρα εντός ή εκτός ωρολογίου προγράμματος με τη συμμετοχή όποιων θέλουν, αλλά επανέρχεται συχνά μέσα στο ωρολόγιο πρόγραμμα, συνδεόμενο με τα άλλα μαθήματα. Επιπλέον, με τον τρόπο αυτό συμμετέχει, ευαισθητοποιείται και ενεργοποιείται όλο το δυναμικό της τάξης.

Σύμφωνα με τη διαθεματική προσέγγιση η σχολική γνώση, για λόγους ψυχολογικούς και διδακτικούς ,πρέπει:

  1. Να διδάσκεται σε ενοποιημένη μορφή, για να προσφέρει ολιστικές εικόνες της πραγματικότητας.
  2. Να συνδέεται με τις εμπειρίες των μαθητών, για να είναι κατανοητή, ενδιαφέρουσα και σχετική με την πραγματικότητα ,που οι μαθητές βιώνουν.
  3. Να προσεγγίζεται με διερευνητικές μεθόδους, ώστε η γνώση να οικοδομείται σταδιακά από τους ίδιους τους μαθητές.

Πολύ περισσότερο, η Συμβουλευτική, όπου λόγω της φύσης και του περιεχομένου της όλα τα θέματα πρέπει να ερευνώνται και να μελετώνται με βάση την ολιστική θεώρηση και σε συνάρτηση με άλλα θέματα, κοινωνικά, πολιτισμικά, οικονομικά, περιβαλλοντικά και πολλά άλλα.

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ   ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΥ   ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Κατά   το σχεδιασμό προγράμματος με βάση τη διαθεματική προσέγγιση μπορούμε να ακολουθήσουμε τα παρακάτω βήματα:

  1. Από  την αρχή  του σχολικού έτους συμβουλευόμαστε τα εγκεκριμένα αναλυτικά προγράμματα  του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, που έχουν σταλεί στα σχολεία μέσω του Υπουργείου Παιδείας.
  2. Εντοπίζουμε  και καταγράφουμε τα θέματα ,που αναφέρονται σε ενότητες των αναλυτικών προγραμμάτων των μαθημάτων ή των αντίστοιχων βιβλίων.
  3. Επιλέγουμε την τάξη ή το τμήμα μιας τάξης ή την ομάδα των μαθητών/μαθητριών  από μια τάξη.
  4. Διερευνούμε τα ενδιαφέροντα των μαθητών/τριών, τις γνώσεις τους, τις στάσεις και τις ανάγκες τους.
  5. Επιλέγουμε μαζί τους το θέμα του προγράμματος.
  6. Καθορίζουμε το περιεχόμενο του προγράμματος, δηλαδή το σκοπό, τους στόχους, τη μεθοδολογία, τις δραστηριότητες και το χρονοδιάγραμμα.
  7. Εντάσσουμε κάθε υποενότητα του θέματος του προγράμματος σε κεφάλαια μαθημάτων που προσφέρονται καλύτερα για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων ( Διαθεματική προσέγγιση).
  8. Αξιολογούμε την αποτελεσματικότητα του προγράμματος.

Η διαθεματική προσέγγιση διευκολύνει το μαθητή να εμπλουτίσει και να διαμορφώσει τις γνώσεις του σχετικά με ένα θέμα , από διάφορες πτυχές του ωρολογίου προγράμματος και να μετατρέψει τη σχολική γνώση σε καθημερινές συνήθειες και πράξεις ,που έχουν άμεση θετική επίδραση στον τρόπο ζωής του.

Η Συμβουλευτική δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο γνωστικό αντικείμενο, αλλά αποτελεί στοιχείο κάθε πτυχής της σχολικής ζωής και εξοπλίζει τους μαθητές με ικανότητες ώστε :

–     Να βρίσκουν , να κατατάσσουν και να αξιοποιούν τις πληροφορίες.

–     Να σχεδιάζουν μια έρευνα και να αξιολογούν τα δεδομένα της.

–      Να επικοινωνούν.

–      Να ερμηνεύουν τις σχέσεις μεταξύ του φυσικού κόσμου και των ανθρώπων.

–          Να αναγνωρίζουν τους κινδύνους που  τους απειλούν.

–          Να  αναπτύσσουν συνεργασία με τους άλλους.

–          Να  κοινωνικοποιούνται.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ  ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

ΣΤΟΧΟΙ :

–          Κατανόηση του ρόλου της οικογένειας ως “χώρου¨ που παρέχει ασφάλεια και προστασία και επισήμανση των διαφορετικών ρόλων του κάθε μέλους ( γονιός, παιδί,παππούς, γιαγιά κ.α.)

–          Συνειδητοποίηση του πώς αποκτούν φίλους και ανάδειξη της σημασίας της φιλίας στη ζωή τους.

-Συζήτηση  για θέματα που αφορούν στον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αξιοποιούν το περιβάλλον τους, προκειμένου να ικανοποιήσουν ορισμένες ανάγκες τους.

– Κατανόηση βασικών παραμέτρων και τρόπων με τους οποίους οι κοινωνικές και πολιτισμικές συνθήκες επηρεάζουν και διαμορφώνουν στάσεις και πρότυπα ταύτισης και συμπεριφοράς.

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ  ΕΝΟΤΗΤΕΣ :

1). Η  σχέση μου με τους άλλους ( Η οικογένειά μου, η σχέση μου με τους γονείς- τα αδέρφια μου , τι περιμένω από τους άλλους και εκείνοι από μένα, πώς συμμετέχω στη χαρά τη θλίψη τις συγκρούσεις, πώς αντιμετωπίζω δυσάρεστα γεγονότα ,σύνδεση με ειδικότερα θέματα όπως : σωματική κακοποίηση παιδιών).

2). Οι  φίλοι μου  ( Τι σημαίνει για μένα φιλία, πώς επιλέγω τους φίλους μου, πώς με επηρεάζουν και πώς τους επηρεάζω κι εγώ, πώς συνδυάζονται η συμμετοχή σε μια παρέα/ ομάδα και η διατήρησή της μοναδικότητας κάθε ατόμου.

3). Το περιβάλλον μου  ( Το σπίτι- η γειτονιά- η πόλη , πώς αντιμετωπίζω τις αλλαγές στη ζωή μου και ποια συναισθήματα τις συνοδεύουν, πώς αξιοποιώ τον ελεύθερο χρόνο μου και τι μου αρέσει να κάνω σ’ αυτόν, η επαφή μου με το φυσικό περιβάλλον, αναζήτηση βοήθειας σε κίνδυνο, σύνδεση με ειδικότερα θέματα όπως : τι μπορεί να οδηγήσει στην πρόκληση ατυχήματος, πώς μπορώ να προστατεύσω τον εαυτό μου.)

4). Κοινωνικές και Πολιτισμικές αξίες, διαφήμιση, Μ.Μ.Ε.  ( Διαφορετικοί τρόποι ζωής-συνήθειες, παιδιά διαφόρων εθνικοτήτων στο σχολείο, οι διαφορές ως παράγοντας συνύπαρξης, η αποδοχή του διαφορετικού ,διαμόρφωση προτύπων και συνηθειών από τα Μ.Μ.Ε., αρνητικές και θετικές επιδράσεις της τηλεόρασης ).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ   ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ;

–          Ανάπτυξη της δυναμικής της ομάδας

–          Παιχνίδια ρόλων

–          Ερωτηματολόγια έρευνας

–          Καλλιτεχνική δημιουργία

–          Δουλειά σε μικρές ομάδες

–          Μιμητικά παιχνίδια

–          Ασκήσεις ελεύθερου συνειρμού

–          Χωρισμός σε ζευγάρια, όπου μιλούν για τον εαυτό τους για 5΄και στη συνέχεια ο ένας παρουσιάζει τον άλλο.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ  ΠΡΟΛΗΨΗΣ  ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΤΑΞΗ   Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΧΟΙ :

–          Αναζήτηση παραγόντων που συντελούν στη διαμόρφωση της ατομικής τους ταυτότητας.

–          Αυτογνωσία και κατανόηση  του τρόπου συσχέτισης με τους άλλους.

–           Συνειδητοποίηση της σημασίας των συναισθημάτων τους και της επίδρασης που αυτά έχουν στις σχέσεις με τους άλλους και το πώς νιώθουν για τον εαυτό τους.

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ  ΕΝΟΤΗΤΕΣ :

1). Ο εαυτός μου  ( Ατομική ταυτότητα και αυτοεκτίμηση, η επίδραση θετικών και αρνητικών μηνυμάτων στην εικόνα που έχω για τον εαυτό μου, πώς θα ήθελα να με βλέπουν οι άλλοι, οι αλλαγές στην εφηβεία ,πώς αισθάνομαι γι’ αυτές τις αλλαγές, οι προσωπικές μου ανάγκες και επιθυμίες, σύνδεση με ειδικότερα θέματα όπως : το κάπνισμα στην εφηβεία, εικόνα εαυτού και διατροφή, οι σωματικές αλλαγές στην εφηβεία και η αφύπνιση της σεξουαλικότητας).

2). Συναισθήματα : ( Αναγνωρίζω τα συναισθήματά μου και τα εκφράζω , αντιμετωπίζω καταστάσεις που προκαλούν δύσκολα συναισθήματα , σύνδεση με ειδικότερα θέματα όπως : τι κάνουν συνήθως οι άνθρωποι για να αλλάξουν τη διάθεσή τους, διατροφή, αλκοόλ κ.α.).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ    ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ :

-Ανάπτυξη της δυναμικής της ομάδας

– Παιχνίδια ρόλων

– Ερωτηματολόγια έρευνας

-Καλλιτεχνική δημιουργία

– Δουλειά σε μικρές ομάδες

– Μιμητικά παιχνίδια

– Ασκήσεις ελεύθερου συνειρμού

-Παρουσίαση μελών ομάδων από άλλους, αφού προηγήθηκε παρουσίαση ανά ζεύγη.

ΤΑΞΗ  Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΧΟΙ :

–          Ανάδειξη τρόπων επικοινωνίας εφήβων και « σημαντικών άλλων» στη ζωή τους.

–          Η αλληλεπίδραση των εφήβων και η σημασία της για τη διαμόρφωση στάσεων, συμπεριφορών, συναισθημάτων, αναγκών και επιθυμιών.

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ  ΕΝΟΤΗΤΕΣ :

1). Η σχέση μου με τους άλλους ( Οι προσδοκίες των ενηλίκων και πώς επηρεάζουν οι άλλοι τη συναισθηματική κατάσταση και τις επιλογές μου, ο ρόλος μου στην οικογένεια και οι σχέσεις μου με τα μέλη της, η σχέση μου με τους συνομηλίκους ,η σχέση μου με το άλλο φύλο, προβλήματα επικοινωνίας στην οικογένεια και το σχολικό και φιλικό περιβάλλον, αντιμετώπιση συγκρούσεων-άρνησης-κριτικής, σύνδεση με ειδικότερα θέματα όπως : πώς επηρεάζομαι από τους άλλους σε θέματα διατροφής- σεξουαλικής συμπεριφοράς- ριψοκίνδυνης συμπεριφοράς-χρήσης ουσιών, πώς αντιμετωπίζω περιπτώσεις πίεσης από τους άλλους για θέματα που αφορούν την προσωπική μου ασφάλεια-τη χρήση ουσιών-τις σχέσεις με το άλλο φύλο).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ :

–          Ανάπτυξη της δυναμικής της ομάδας

–          Παιχνίδια ρόλων

–          Ερωτηματολόγια έρευνας

–          Καλλιτεχνική δημιουργία

–          Δουλειά σε μικρές ομάδες

–          Μιμητικά παιχνίδια

–          Ασκήσεις ελεύθερου συνειρμού

–          Οι μαθητές συζητούν σε ομάδες για την οικογένειά τους και καταγράφουν 5 χαρακτηριστικά που συνδέουν τα μέλη τους μεταξύ τους.

–          Χωρίζονται σε ομάδες μόνο αγόρια και μόνο κορίτσια και συζητούν τι είδους εμφάνιση προτιμούν, ποια χαρακτηριστικά θεωρούν πολύ σημαντικά στην προσωπικότητα ενός αγοριού ή κοριτσιού, ποιο θεωρούν ως μεγαλύτερο μειονέκτημα στο άλλο φύλο.

ΤΑΞΗ  Γ΄  ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΧΟΙ:

–          Συνειδητοποίηση επίδρασης του ευρύτερου περιβάλλοντος στη συμπεριφορά, τα συναισθήματα, τις επιλογές και τον τρόπο ζωής τους.

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ :

1). Η σχέση μου με το περιβάλλον ( Οι επιδράσεις των αλλαγών στη συναισθηματική μας κατάσταση, οι επιδράσεις των κοινωνικών και πολιτισμικών αξιών, ο ρόλος των  Μ.Μ.Ε. και της διαφήμισης στη ζωή μας, η πολυπλοκότητα των ρόλων του εφήβου, δυνατότητες για αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου των εφήβων, διαχείριση ελεύθερου χρόνου, σύνδεση με ειδικότερα θέματα όπως : αλκοόλ  και διαφήμιση, σύγχρονος τρόπος ζωής και διατροφικές συνήθειες, καταναλωτική συμπεριφορά, στερεότυπα και προκαταλήψεις στους ρόλους των δύο φύλων και στην αποδοχή διαφορετικών ατόμων, αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου και εξαρτήσεις π.χ. Η/Υ, ηλεκτρονικά παιχνίδια).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ :

–          Ανάπτυξη της δυναμικής της ομάδας

–          Παιχνίδια ρόλων

–          Ερωτηματολόγια έρευνας

–          Καλλιτεχνική δημιουργία

–          Εργασία σε μικρές ομάδες

–          Μιμητικά παιχνίδια

–          Ασκήσεις ελεύθερου συνειρμού

–          Χωρισμός σε ομάδες και κάθε ομάδα εκφράζει ένα έντονο συναίσθημα ( θυμό, αγάπη, ζήλια, φόβο ,χαρά και στη συνέχεια γίνεται παρουσίαση ρόλων για να δείξουν τα συναισθήματά τους. Επιλέγουν μια ιστορία που να ταιριάζει με τις εμπειρίες τους και να εκφράζει το συναίσθημα αυτό, και η κάθε ομάδα συζητά και βρίσκει τους τρόπους με τους οποίους ανταποκρίνεται στο συναίσθημα  αυτό.

Αφήστε μια απάντηση