Μήνας: Μάιος 2023

Γράφει η Φιλόλογος – Διδάκτωρ Α.Π.Θ.

Πετρούλα Η. Κουρτεσίδου

Την Τετάρτη 17 Μαΐου 2023 το Γυμνάσιο Παλαιόχωρας  πραγματοποίησε ημερήσια Εκπαιδευτική Εκδρομή στην Αμφίπολη Σερρών και στην Ασπροβάλτα Θεσσαλονίκης. Στην εκδρομή συμμετείχαν οι μαθητές και των τριών τάξεων με τη συνοδεία εκπαιδευτικών του Σχολείου.

Η πρώτη επίσκεψη έγινε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αμφίπολης, όπου ξεναγός αλλά και φιλόλογοι συνοδοί  εκπαιδευτικοί κατατόπισαν τους μαθητές για τα εκθέματα που κοσμούν τις αίθουσες του Μουσείου. Με αυτόν τον τρόπο  οι μαθητές μπόρεσαν να αντιληφθούν το χρονικό εύρος κατοίκησης της περιοχής, την οργάνωση της ιδιωτικής και δημόσιας ζωής, τα λατρευτικά και ταφικά έθιμα των κατοίκων και την εναλλαγή χρονικών διαστημάτων ειρήνης – ευημερίας αλλά  και πολέμου – παρακμής κατά την Προϊστορική Εποχή και κατά τις ιστορικές περιόδους της Αρχαίας Ελλάδας καθώς και τη συνέχιση ακμής της πόλης τόσο στη Ρωμαϊκή Εποχή όσο και στα πρώτα χριστιανικά χρόνια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εντυπωσιακή κεφαλή Σφίγγας που προέρχεται από την ανασκαφή στον τύμβο Καστά και η οποία εκτίθεται μέσα σε γυάλινη προθήκη και ο “Εφηβαρχικός Νόμος”, ο οποίος ανακαλύφθηκε στην περιοχή του αρχαίου Γυμνασίου.

Στον περίβολο του Μουσείου είχαμε την ευκαιρία να δούμε τμήμα της πόλης των κλασικών χρόνων, μέσα στο οποίο περιλαμβάνεται και ο πιθανολογούμενος κιβωτιόσχημος τάφος του Σπαρτιάτη στρατηγού Βρασίδα, ο οποίος – κατά την “Ξυγγραφήν” του ιστορικού Θουκυδίδη – είχε ταφεί με τιμές ήρωα εντός των τειχών μετά τη μάχη της Αμφίπολης το 422 π.Χ. Επιπλέον, από συγκεκριμένα σημεία του περιβόλου είχαμε τη δυνατότητα να αντιληφθούμε τη λοφώδη γεωγραφία του τοπίου και το πόσο εκτεταμένη ήταν η οικοδόμηση της αρχαίας πόλης σε σχέση με τη γεωμορφολογία της ευρύτερης περιοχής.

Η ξενάγηση συνεχίστηκε σε τμήμα του Βόρειου Τείχους, όπου πήραμε πληροφορίες για τα οχυρωματικά έργα σε διάφορες ιστορικές φάσεις όσον αφορά την αρχιτεκτονική και τα υλικά δόμησης. Ο “αρχαιολογικός περίπατος” οδήγησε τα βήματά μας στην “Ξύλινη Γέφυρα”, μνημείο μοναδικό στη διεθνή αρχαιολογία, αφού διασώζει τους απολιθωμένους πασσάλους/υποστηρίγματα της λεγόμενης “Γέφυρας του Θουκυδίδη”. Παράλληλα, δόθηκαν οι απαραίτητες ιστορικές πληροφορίες που σχετίζονται με τη διέλευση του ποταμού Στρυμόνα και παραποτάμων του μέσα από την περιοχή, κάτι το οποίο διαπιστώσαμε και “ιδίοις όμμασιν” οδεύοντας προς τον μεγαλόπρεπο μαρμάρινο Λέοντα.

Το επιβλητικό μνημείο-σύμβολο ολόκληρου του Ν. Σερρών δεσπόζει πάνω στο μαρμάρινο βάθρο του μέσα σε δασώδη επίπεδη περιοχή κρατώντας ερμητικά κλειστό το μυστικό του τάφου (σχεδόν με απόλυτη αρχαιολογική βεβαιότητα του τύμβου Καστά) πάνω στον οποίο είχε τοποθετηθεί ως επιτύμβιο “σήμα”. Στον συγκεκριμένο χώρο ο επισκέπτης θαυμάζει το υπερμέγεθες του όγκου, μαθαίνει το χρονικό της ανεύρεσης των τμημάτων του Λέοντα και  τον τρόπο συναρμολόγησής τους και αποχωρεί, πλέον, με αναπόφευκτο συναίσθημα αναμονής για την επανατοποθέτησή του στην κορυφή του τύμβου μετά το πέρας των εργασιών ανασκαφής και υποστήλωσης…

Κατά τη διάρκεια διαλείμματος της αρχαιολογικής ξενάγησης στο Μουσείο οι συνοδοί εκπαιδευτικοί επισκέφθηκαν εκ περιτροπής και τον τύμβο Καστά, όπου είχαν τη μοναδική εμπειρία της γνωριμίας του περίφημου μακεδονικού ταφικού “πολυχώρου” πολλαπλών χρήσεων, όπως εικάζεται. Η επίσκεψη έγινε κατόπιν προγραμματισμένου ραντεβού, όπως προβλέπεται τη δεδομένη χρονική περίοδο για πολύ συγκεκριμένες ολιγομελείς ομάδες κοινού.

Μετά την προσέγγιση του μνημείου μέσω του περιβόλου του και διαδοχικών λόφων με παπαρούνες , μας κατέλαβε το πρώτο δέος, όταν αντικρίσαμε από κοντά τις δύο ακέφαλες Σφίγγες της εισόδου του τετραθάλαμου τάφου. Από εκεί και πέρα προχωρήσαμε σταδιακά στο εσωτερικό μένοντας έκθαμβοι από τον όγκο, τα οικοδομικά υλικά, τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και τον γλυπτό και ζωγραφικό διάκοσμο του χώρου, στον βαθμό βέβαια που μας επιτράπηκε να δούμε υπό τη σκιά και σκέπη της μερικής κάλυψης, συντήρησης και υποστήλωσης συγκεκριμένων τμημάτων της οροφής, του δαπέδου και των πλευρικών ή ενδιάμεσων τοίχων του υγρού, όπως είναι φυσικό, υπογείου καθώς και μεμονωμένων έργων τέχνης (Καρυάτιδες, ψηφιδωτό με θέμα την αρπαγή της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα) για λόγους προστασίας.

Εντυπωσιακές ήταν και οι επιμέρους παρατηρήσεις, επισημάνσεις και πληροφορίες που αντλήσαμε από τον ειδικό  υπάλληλο/φύλακα του συλημένου από την αρχαιότητα ακόμη τύμβου ως προς τον επιφανή νεκρό ή τους επιφανείς νεκρούς που φιλοξένησε – σύμφωνα με τα ως τώρα τεκμήρια και τις ενδείξεις – και ως προς τον προορισμό οικοδόμησής του.

Την τελευταία γεύση της Αρχαίας Αμφίπολης πήραμε μαθαίνοντας για το Γυμνάσιον, τους γύρω βοηθητικούς χώρους, άλλα δημόσια κτήρια της αρχαίας πόλης (μεταξύ αυτών και το θέατρο), την ελληνιστική οικία, τα ρωμαϊκά  λουτρά και τους παλαιοχριστιανικούς ναούς, τα οποία σωζόμενα με τη μορφή ερειπίων κατόπιν πλήρους ή μερικής ανασκαφής – αναστήλωσης αποτελούν σιωπηλούς μάρτυρες του αμείλικτου νόμου περί ακμής και παρακμής, φθοράς και αφθαρσίας που διέπει όλα τα ανθρώπινα στο πέρασμα του χρόνου…

Αφήσαμε πίσω μας τον αρχαιολογικό χώρο, με μοναδικό σύντροφό του την ανθρώπινη εγκατάλειψη και τους στίχους του ποιητή  “… στήλην μίαν, ναόν ένα/ όπου έρχονται και κλαίουν της ερήμου τα πτηνά…” να ηχούν ως αντίλαλος στα αυτιά μας, καθώς αποχωρούσαμε, αλλά αποζημιωθήκαμε πλήρως, καθώς το “ωφέλιμον” της εκδρομής διαδέχτηκε το “τερπνόν” με τη μετάβασή μας στην πανέμορφη παραλία της Ασπροβάλτας, όπου είχαμε τον απαραίτητο χρόνο για φαγητό, ξεκούραση, περιήγηση και βόλτα ανάμεσα στο γαλάζιο του ηλιόλουστου ανοιξιάτικου ουρανού, το μπλε της ακύμαντης θάλασσας και το πράσινο του δενδροφυτεμένου πεζόδρομου…

Η όλη εμπειρία ήταν τόσο πλούσια και έντονη για όλους, ώστε μετά το πέρας της ημερήσιας αυτής εξόρμησης ένιωθε κανείς πως η υπερχείλιση των εκδρομικών μας εντυπώσεων θα μπορούσε να συγκριθεί μονάχα με την υπερχείλιση των αγαθών από το “κέρας της Αμαλθείας”!…