Την Τρίτη 1 Απριλίου 2025 η κα Γεωργίου Σ. παρουσίασε στους μαθητές του Εσπερινού Γυμνασίου Λυκείου Σερρών ιστορικές γραμμές που αφορούν στην επέτειο εξέγερσης των Κυπρίων.
Ευχαριστούμε θερμά την κα Γεωργίου για την εξαιρετική παρουσίαση των ιστορικών γεγονότων και της ευχόμαστε κάθε επιτυχία στο έργο της!
ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ
Η ιστορία της Κύπρου, όπως και της υπόλοιπης Ελλάδας, είναι μια από τις παλαιότερες στον κόσμο. Η ιστορική δε σημασία της ανέκαθεν υπερέβαινε κατά πολύ το μικρό μέγεθός της. Η στρατηγική της σημασία στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, προσέλκυσε πολλούς κατακτητές. Ωστόσο κατόρθωσε να διατηρήσει ανέπαφη την ελληνική ταυτότητα, τη γλώσσα και τον πολιτισμό της.
Ο Χριστιανισμός πρωτοδιαδόθηκε στην Κύπρο τον 1ο αιώνα μ.Χ. από τον ίδιο τον Απόστολο Παύλο, καθώς και τον Απόστολο Βαρνάβα, ιδρυτή της Εκκλησίας της Κύπρου.
Το 1571 οι Οθωμανοί εισέβαλαν στο νησί. Έτσι η Κύπρος καθίσταται μέρος της πανίσχυρης τότε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενώ ο Κυπριακός λαός υφίσταται τις γνωστές τακτικές βίας των Τούρκων . Ένα ποσοστό Kυπρίων έγιναν Μουσουλμάνοι κατά την οθωμανική περίοδο ή εξισλαμίστηκαν δια της βίας μετά την έκρηξη της ελληνικής επανάστασης το 1821. Έτσι προέκυψαν οι λεγόμενοι «Τουρκοκύπριοι» που έγιναν και το άλλοθι των Τουρκικών διεκδικήσεων. Η Ιστορική αυτή αλήθεια επιβεβαιώνεται από πλήθος γενετικών μελετών με τη μέθοδο DNA, όπως αυτή που που δημοσιεύτηκε το 2017 στο επιστημονικό περιοδικό «PlosOne»,
Αργότερα οι Διεθνείς συνθήκες ανάγκασαν τον Σουλτάνο να παραχωρήσει την Κύπρο στους Άγγλους. Από το 1925 λοιπόν, παύει να είναι οθωμανική κτίση και κηρύσσεται αποικία του στέμματος της Μεγάλη Βρετανίας. Έτσι η Κύπρος άλλαξε «αφέντη»! Ωστόσο ο διακαής πόθος του Κυπριακού λαού, παρέμενε η απελευθέρωση του νησιού από τον κάθε κατακτητή και η ένωσή της με την υπόλοιπη Ελλάδα. Τον φυσικό της χώρο δηλαδή!
Με την έκρηξη του ΒΠΠ Οι Έλληνες της Κύπρου έλαβαν υποσχέσεις, ότι μετά τον πόλεμο και τη νίκη των συμμάχων, αυτοί θα βοηθούσαν την πατρίδα τους να ελευθερωθεί από τον αποικιακό ζυγό. Έτσι χιλιάδες Κύπριοι πολέμησαν στο πλευρό των συμμάχων σε έναν αγώνα που διήρκησε σχεδόν έξι χρόνια! Ωστόσο οι ελπίδες για ελευθερία και ένωση με την Ελλάδα απέβησαν τελικά μάταιες και οι υποσχέσεις, άνευ αντικρίσματος.
Έτσι την 1η Απριλίου του 1955 ο Κυπριακός λαός ξεσηκώνεται για να αποτινάξει τον Βρετανικό ζυγό με στόχο την «Ενωση» με την μητέρα Πατρίδα Ελλάδα. Νέοι, μαθητές, ακόμη και παιδιά ήταν ενεργά μέλη αυτού του αγώνα. Που δεν διοχέτευαν την ορμή και την ενεργητικότητα της νιότης τους, εις βάρος του κοινωνικού συνόλου, όπως δυστυχώς βλέπουμε σήμερα από πάρα πολλά παιδιά , μην πω τα περισσότερα, που θεωρούν, ότι μόνο δικαιώματα έχουν και καθόλου υποχρεώσεις! Εκείνα τα παιδιά, αντίθετα, πάλευαν με όλο τους το «είναι» τους για τη λευτεριά, την αξιοπρέπεια, την αρετή! Ένας από αυτούς, ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης! Ο Βαγορής για τους φίλους του!
Ο Ευαγόρας δεν ήταν μόνο γενναίος μαχητής και φλογερός πατριώτης. Ήταν και ένα άτομο γεμάτο ευαισθησίες, όπως αντιλαμβάνεται κάποιος διαβάζοντας τα ποιήματά του που έγραφε εκεί, στη φυλακή! Περιμένοντας να τον εκτελέσουν! Το τετράδιό με τα χειρόγραφά του είναι ακόμη εκεί! Στις φυλακές με τα φυλακισμένα μνήματα! Εκεί διαβάζει κανείς για τα όνειρά του! Τα όνειρα που ήξερε καλά ότι ποτέ δεν θα τα ζούσε!
Γρηγόρης Αυξεντίου: Ο ήρωας που ταπείνωσε του Άγγλους
Με την ένταξή του στον Αγώνα, γρήγορα διακρίθηκε για τις ικανότητές του και έγινε ο υπαρχηγός της ΕΟΚΑ. Επονομάστηκε και «Σταυραετός του Μαχαιρά». Είχε γίνει εφιάλτης για τους Άγγλους κατακτητές! Έφτασαν να τον επικυρήξουν για 5000 λίρες! Κάποια στιγμή έλαβαν πληροφορία από προδότη, ότι κρύβονταν με την ομάδα του σε σπηλιά στο όρος Τρόωδος! Περικυκλώθηκε από 60 Άγγλους στρατιώτες και του ζητήθηκε να παραδοθεί! Τότε ο Γρηγόρης έδωσε τη διαχρονική Ελλήνική απάντηση: «Μολών λαβέ». Μετά από μάχη 10 ωρών, οι άγγλοι περιέλουσαν με βενζίνη το πρυσφήγετό του και τον έκαψαν ζωντανό! Ήταν μόλις 29 χρονών.
Αφιέρωμα στον Γεώργιο Κατσάνη
Τελειώνοντας θα ήθελα να αναφερθώ σε κάτι που έλαβε χώρα μόλις λίγα χρόνια πριν το 2020, εδώ, στη γειτονιά μας! Στο Σιδηρόκαστρο! Ήταν μια σεμνή τελετή. Ήταν η υποδοχή των οστών, που ταυτοποιήθηκαν επιτέλους μετά από 46 χρόνια, ενός συμπατριώτη μας σύγχρονου ήρωα! Του Ταγματάρχη Γεωργίου Κατσάνη! Ενός ήρωα από την πιο πρόσφατη Ιστορία της Κύπρου! Εκείνη της εισβολής των Τούρκων του 1974! Τότε που η Ελληνική Δύναμη Κύπρου, η γνωστή ΕΛΔΥΚ, που αποτελούνταν από Ελλαδίτες αποκλειστικά, πήρε στους ώμους της το μεγαλύτερο βάρος του αγώνα και έσωσε ότι σώθηκε! Με πολλές θυσίες! Υπήρξαν νεκροί, αγνοούμενοι, τραυματίες! Ανάπηροι που έμειναν χωρίς καν σύνταξη από ένα Ελληνικό κράτος, που έως πριν λίγα χρόνια αρνούνταν φοβικά, να παραδεχτεί, ότι αυτός ο πόλεμος υπήρξε. Άφησε λοιπόν ο Κατσάνης τη γυναίκα του και τα παιδιά του, για να βρεθεί στην Κύπρο! Και γύρισε μετά από 46 χρόνια σε ένα κασελάκι!
Το παρακάτω κείμενο δεν είναι δικό μου! Είναι ενός Κύπριου που συγκινεί ιδιαίτερα. Επιτρέψτε μου να σας το διαβάσω:
«Ένα κασελάκι. Αυτό πήραν χθες στο ναό. Πού να χωρέσει εκεί μέσα τόση ανδρεία. Πού να χωρέσει τόση λεβεντιά. Πού να χωρέσει τόση φιλοπατρία.
Μέσα στο κασελάκι μερικά οστά. Τι σημασία έχει πόσα ήταν. Σημασία έχει μόνο η ψυχή. Εκείνη η τιτάνια ψυχή, που γέννησε τον θρύλο στις ράχες του παλληκαρόβουνου. Θρύλος αντάξιος ενός Αυξεντίου κι ενός Μάτση.
Πάρτε τα οστά. Θάψτε τα στο Σιδηρόκαστρο. Η ψυχή του, όμως, θα παραμείνει στην κορυφή του Αγίου Ιλαρίωνα. Σας το είπα ξανά. Μεταμορφώθηκε σε αετό. Με πελώρια φτερά. Σχίζει τον γαλανό ουρανό πάνω από το παλληκαρόβουνο εδώ και 46 χρόνια. Ο ουρανός, βλέπετε, είναι ελεύθερος. Δεν έπεσε κι αυτός στα χέρια των βαρβάρων. Δεν τον μόλυναν με τα αιματοβαμμένα χέρια τους όπως έκαναν με τον Πενταδάκτυλο. Δεν μπόρεσαν να προβούν και με αυτόν στην ίδια ιεροσυλία όπως έπραξαν με το παλληκαρόβουνο, χαράζοντας τη σημαία της ντροπής στη ράχη του.
Ο ήρωας Γεώργιος Κατσάνης έμεινε εκεί. Διόλου τυχαία. Η μοίρα τον είχε τάξει στην Ιστορία. Της χάρισε «μια θυσία, που έγινε ζωντανό σύμβολο του Ελληνισμού. Που δεν ανέχεται συμβιβασμούς. Που έχει πάντα μέσα του ένα ιδανικό ελληνικής ομορφιάς. Οδηγός για τις επόμενες γενιές», όπως εύστοχα υπογράμμισε, κατά τη διάρκεια σεμνής τελετής στο στρατόπεδο της 33ης Μοίρα Καταδρομών στο Σταυροβούνι η θυγατέρα του τότε διοικητή της Μοίρας, Λίνα Κατσάνη.
Μαζεύτηκαν οι επίσημοι να τον αποχαιρετήσουν. Έστειλαν έναν υπουργό κι έναν Επίτροπο. Τόσο μπόρεσαν οι άνθρωποι… Αλήθεια, έχει οτιδήποτε πιο σπουδαίο να επιδείξει αυτός ο τόπος από τους ήρωες του; Ειδικά όπως τον γενναίο ταγματάρχη. Που ήρθε από το Σιδηρόκαστρο να προτάξει τα στήθη στους αιμοβόρους λύκους και να υπερασπιστεί το νησί μας; Που έμεινε εκεί περιμένοντας μια βοήθεια που δεν έφτασε ποτέ; Που έμεινε εκεί γνωρίζοντας ότι οι τουρκικές δυνάμεις ενισχύονταν; Που δεν εγκατέλειψε, δεν υποχώρησε, γνωρίζοντας τη μοίρα του; Που έμεινε πιστός στο καθήκον; Που είχε τη δυνατότητα να επιλέξει ανάμεσα στη ζωή και στο καθήκον και διάλεξε το δεύτερο;
Μπροστά σ’ αυτό το κασελάκι γονάτισε με σεβασμό χθες ένα ολάκερο έθνος. Μπροστά σε αυτά τα λιγοστά οστά υποκλίθηκε με ευγνωμοσύνη χθες ένα ολάκερο έθνος. Τα είδατε τα μάτια των στρατιωτών του που ήσαν εκεί; Βούρκωσαν. Διότι αυτοί γνωρίζουν. Διότι αυτοί έζησαν τον ηρωισμό ολοζώντανο μπροστά τους. Τα είδατε τα πρόσωπα των σημερινών καταδρομέων; Ήταν σφιγμένα. Το ίδιο και οι καρδιές τους. Ένιωθαν το δέος…
Και όμως, οι ήρωες δεν θέλουν τα δάκρυα. Απεχθάνονται τον θρήνο. Οι ήρωες φεύγουν με τα χαμόγελο στα χείλη. Και με το χαμόγελο στα χείλη μας αντικρίζουν στο στερνό αντίο.
Αντιστράτηγε Γεώργιε Κατσάνη, η ψυχή σου θα φτερουγίζει εσαεί πάνω από τις ματωμένες ράχες του παλληκαρόβουνου.
Αετέ, χρέος όλων μας, να κάνουμε πράξη την υπόσχεση των στρατιωτών σου: «Σου χρωστάμε την Κερύνεια»!!! Αθάνατος για πάντα!
Αθάνατος στο μυαλό και στις καρδιές μας!
Αθάνατος και για την Ιστορία!»
Κλείνοντας θα ήθελα να αναλογιστεί καθένας από εμάς πόσο μεγάλη ευθύνη έχουν όσοι αποφασίζουν σήμερα για τις τύχες της ηρωϊκής Μεγαλονήσου! Είτε πρόκειται για κυπριακές ηγεσίες είτε για ηγεσίες της Ελλάδος! Αναρωτιέμαι ποια πλευρά της ιστορίας θα επιλέξουν!
Σουζάνα Γεωργίου
