Οι διαστάσεις των μορφών έκφρασης στον αστικό χώρο που επηρεάζουν την οικονομική και κοινωνική ζώη της σύγχρονης πόλης.
Στο Β’ τετράμηνο διερευνήθηκαν οι διαστάσεις των μορφών έκφρασης στον αστικό χώρο που επηρεάζουν
την οικονομική και κοινωνίκη ζώη της σύγχρονης πόλης.
Πραγματοποιήθηκε έρευνα πεδίου αξιοποιώντας τα ερευνητικά εργαλεία του ερωτηματολογίου και της παρατήρησης με την χρήση φωτογραφικών μηχανών.
Τα τελικά πρϊόντα που παράχθηκαν ήταν: κατασκευή εικόνας με την χρήση ανακυκλώσιμων υλικών, album 3d φωτογραφιών και πίνακες φωτογραφίων.
Μερικά από τα συμπεράσματα της εργασίας:
ΟΙ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ STREETART
Η ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ GRAFFITI
Οι «καλλιτέχνες του δρόμου» θεωρούν το έργο τους φωνή ύπαρξης στην ανωνυμία της πόλης. Για άλλους είναι ρύπανση και συνδέεται με κοινωνική και νομική παρέκκλιση. Τα δικαστήρια καλούνται να εντοπίσουν τα κίνητρα. Αν συντρέχει δόλος, τότε υπάρχει αδίκημα φθοράς
Σε ορισμένες πόλεις της Ευρώπης (Λονδίνο, Στοκχόλμη, Ρότερνταμ κ.λπ.) έχουν θεσπιστεί ειδικοί χώροι -οι λεγόμενοι «νόμιμοι τοίχοι»- προκειμένου οι νέοι να συνδυάζουν την καλλιτεχνική έκφραση σε συνδυασμό με τον σεβασμό στην ιδιωτική και δημόσια περιουσία. Κατά μία άλλη άποψη, όμως, τα γκράφιτι «ρυπαίνουν» τα αστικά κέντρα και συνδέονται με την κοινωνική και τη νομική παρέκκλιση.
Ο «καλλιτέχνης του δρόμου», σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, διώκεται για «φθορά ξένης ιδιοκτησίας», όταν το γκράφιτι γίνεται σε ιδιωτική περιουσία χωρίς την άδεια του ιδιοκτήτη (κατηγορία σε βαθμό πλημμελήματος για την οποία προβλέπεται ποινή μέχρι πέντε χρόνια).
Το αδίκημα αυτό θεωρείται πιο επιβαρυντικό όταν γίνεται πάνω σε δημόσια περιουσία. Με την υπάρχουσα κατάσταση (από πλευράς νόμου), το δικαστήριο καλείται να εντοπίσει τα κίνητρα του δημιουργού του γκράφιτι. Αν δηλαδή συντρέχει το στοιχείο του δόλου ή της διάθεσης καταστροφής στην ξένη ή στην ιδιωτική περιουσία, τότε μπορεί και να συνιστά φθορά (βανδαλισμό).
Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ
Σε αυτήν την ομαδική συνεργασία που πραγματοποιήσαμε όλο αυτό το διάστημα με θέμα τον κοινωνικό διάσταση του street art, θέλαμε να παρουσιάσουμε την εργασία μας μέσα από εικόνες για να γίνει πιο ενδιαφέρουσα η εργασία μας. Με βάση αυτήν την απόφαση που λάβαμε ομαδικά, βρήκαμε φωτογραφικό υλικό για το graffiti και κάναμε επιλογή φωτογραφιών με βάση το μήνυμα που “μεταφέρει” η κάθε εικόνα. Συζητήσαμε μεταξύ μας και παρατηρήσαμε ότι κυριαρχούν πολλά προβλήματα που απασχολούν ιδιαίτερα τους νέους. Το φωτογραφικό υλικό που συλλέξαμε ήταν από δυο καλλιτέχνες τις επιλογής μας, ο πρώτος είναι ο Banksy και ο δεύτερος ο Theo, και βρήκαμε τις εξής φωτογραφίες που μεταφέρουν ΚΥΡΙΑΡΧΑ μηνύματα που αφορούν:
- Προκαταλήψεις, π.χ. μια γυναίκα να παίζει ποδόσφαιρο. Είπαμε πως πλέον αυτές είναι επιλογές των ανθρώπων που πρέπει να ξεπεραστούν και να γίνουν αποδεκτές είτε θέλουμε είτε όχι διότι είναι επιλογές που μπορεί να τις συναντήσουμε στην ίδια μας την ζωή ή στον οικογενειακό μας κύκλο
- Άσχημες πολιτικά και οικογενειακά προβλήματα που κυριαρχούν και δεν αφήνουν τα παιδιά να ονειρευτούν. Γι αυτό ίσως ευθύνεται το πολιτικό καθεστώς που επικρατεί, η φτώχεια, η ανεργία. Αλλά και άσχημες οικογενειακές καταστάσεις όπως ξυλοδαρμός, ή τα οικονομικά που δεν δίνουν την ευκαιρία για ένα καινούργιο ελπιδοφόρο μέλλον.
- Βίαιες πράξεις. Π.χ. γίνονται διαδηλώσεις για να προβληθούν διάφορα αιτήματα όμως κάποιες φορές έχουν άσχημες ή φριχτές καταλήξεις με αποτέλεσμα την επέμβαση των αρχών. Σε μία φωτογραφία παρατηρούμε έναν ειρηνιστή να χτυπάει κάποιον συνάνθρωπο του.
- Ανθρώπους που θέλουν να αφαιρέσουν μια ζωή και κάποιοι τους εμποδίζουν. Παρατηρούμε ένα αγοράκι που προσπαθεί να εμποδίσει μία δολοφονία
- Την εξουσία που δεν είναι πάντα τόσο καθαρή και ας δείχνει πως εκτελεί το καθήκον της για να μην “καρφωθεί”. Στην εικόνα βλέπουμε έναν αστυνομικό που κρύβεται επειδή καπνίζει αυτό (ναρκωτικά) που πρέπει να αποτρέψει. Έτσι βγάζουμε ως συμπέρασμα πως και οι αρχές ακόμη, αν και πρέπει να αποτρέπουν ή να εκδιώκουν τα ναρκωτικά οι ίδιοι από μόνοι τους τα δοκιμάζουν και τα χρησιμοποιούν παρόλο που ξέρουν πως δεν είναι κάτι υγιές, αλλά κάτι επιβλαβές.
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ
Κατά τη διάρκεια του μαθήματος (project) καταλάβαμε πως το streetart δεν είναι μια πάντα ανιδιοτελής πράξη αλλά πίσω από αυτό κρύβεται κάποιες φορές προσωπικό όφελος.
Ασχοληθήκαμε με την οικονομική διάσταση του StreetArt για να λύσουμε διάφορες απορίες που μας δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του μαθήματος . Μετά από την αναζήτηση πάνω σε αυτό το θέμα ανακαλύψαμε τους εξής τομείς όπου υπάρχει η οικονομική διάσταση στο StreetArt.
ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ – ΕΠΕΝΔΥΣΗ
Χάρις στη streetartέχουμε οικονομική αναβάθμιση των περιοχών στις οποίες δημιουργούνται τα έργα της τέχνης του δρόμου. Στην Αυστραλία παρά την αυστηρή νομοθεσία γίνονται ξεναγήσεις σ’ αυτές τις περιοχές με σκοπό να γίνουν πόλος έλξης τουριστών και να δημιουργηθεί εισόδημα για τους κατοίκους τους.
Στην Ε.Ε και συγκεκριμένα στο Βερολίνο που είναι η «Μέκκα του Graffiti» διοργανώνονται πολλά φεστιβάλ και με αυτό προσελκύει πολύ κόσμο αφού το graffiti είναι γενικά κάτι που υπάρχει παντού και ομορφαίνει την πόλη. Το αντίτιμο εισόδου σ’ αυτά τα φεστιβάλ είναι 15 ευρώ!!!
ΚΟΣΤΟΣ
Το κοστολόγιο των βασικών υλικών ποικίλλει, ανάλογα με την επιφάνεια που θέλει να εικονογραφήσει κάποιος. Άλλο στοιχίζει ένας τοίχος 2 τ.μ και άλλο μια επιφάνεια που μπορεί να φτάνει τα 50 τ.μ .
Άρα συμπεραίνουμε ότι για να φτιάξει κάποιος ένα έργο του Street Art πρέπει να ξοδέψει πολλά χρήματα για τη δημιουργία του.
Το streetart στην πόλη των Ιωαννίνων: Μορφές, περιεχόμενο, αξιοποΙηση
Ερευνητική μέθοδος: Παρατήρηση
ΟΜΑΔΑ Α:
- Στα Ιωάννινα συναντήσαμε πάρα πολλά graffiti και συμπεράναμε ότι είναι η μορφή του streetartπου κυριαρχεί στην πόλη.
- Στο κέντρο των Ιωαννίνων (π.χ. στο 7ο Γενικό Λύκειο) δημιουργήθηκαν αρκετά graffitiμε την έγκριση των εκπαιδευτικών του σχολείου.
- Τα graffiti με πολιτικά, κοινωνικά και αθλητικά μηνύματα υπερτερούν στην πόλη.
- Οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούν συνήθως δημόσια κτίρια γιατί από εκεί περνά πολύς κόσμος και είναι πιο εύκολο να δει τα κάποιος. Όμως συναντήσαμε graffiti ή μηνύματα με την τεχνική stencil ακόμα και σε αγάλματα και σε μνημεία με αποτέλεσμα να φαίνεται πιο πολύ σαν βανδαλισμός παρά σαν τέχνη.
Ομαδά: Β
Στην πόλη των Ιωαννίνων παρατηρήσαμε τρεις μορφές έκφρασης: 3D, Weatpasting, και τη πιο γνωστή μορφή του street art το Graffiti. Όταν επισκεφτήκαμε το 7ο λύκειο βρήκαμε μια 3D ”ζωγραφιά” όπου απεικόνιζε έναν υπολογιστή πάνω σε ένα τραπέζι με μια καρέκλα όπου ήταν έξω στην φύση διότι υπήρχε σχεδιασμένος ένας καταγάλανος και λαμπερός ουρανός. Έπειτα συναντήσαμε σε χώρο σχολικό πάλι και σε ένα άγαλμα την μορφή stencil όπου είδαμε σύντομα συνθήματα που αναδείκνυαν πρόσκαιρα γεγονότα. Και τέλος βρήκαμε σε πολλά ιδιωτικά και δημόσια κτήρια πολλά προσωπικά συνθήματα αδιάφορά για το ευρύ κοινό.
Στην πόλη των Ιωαννίνων συναντήσαμε μηνύματα όπως: ρατσισμού, πολιτικά, φασισμού, ναζισμού, κοινωνικά, βρισιές, χυδαιολογίες κ.λ.π!!!
Τέλος τις μορφές του street art τις βρήκαμε σε ιδιωτικούς και δημόσιους χώρους όπως σχολεία, πολυκατοικίες, πνευματικό κέντρο, νομαρχία, δημαρχείο, τράπεζες, μουσεία, αγάλματα, πλατείες, γυάλινους τοίχους κ.λ.π.
Με βάση λοιπόν όλα όσα αναφέραμε παραπάνω και όλα όσα είδαμε και καταγράψαμε στην πόλη μας, βγάλαμε το συμπέρασμα πως το street art μπορεί να είναι τέχνη αλλά και βανδαλισμός ταυτόχρονα. Διότι ναι μεν είναι ένα είδος τέχνης, αλλά συχνά μετατρέπεται σε βανδαλισμό επειδή κάποιοι εκδηλώνουν τα συναισθήματα τους ή τις απόψεις τους μέσα από το street art περισσότερο με βρισιές και χυδαιολογίες σε χώρους που δεν επιτρέπεται. Επιπλέον τα περισσότερα graffiti είναι παράνομα και αυτό μπορούμε να το θεωρήσουμε βανδαλισμό. Τέλος το street art για μας δεν είναι απλά μια ”επικίνδυνη” τέχνη, αλλά με τέχνη με πολλά ”προβλήματα…” και ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗ από τους περισσότερους πολίτες διότι δεν έχουν ασχοληθεί ή δεν γνωρίζουν την δύναμή της τέχνης του δρόμου.
Ομάδα Γ
Κατά την επίσκεψη μας στην πόλη των Ιωαννίνων παρατήσαμε ότι υπάρχουν αρκετές μορφές έκφρασης στον αστικό χώρο.
Η μορφή η όποια κυριαρχούσε στους τοίχους των Ιωαννίνων ήταν κυρίως το graffiti. Eπιπλέον τα πιο ωραία graffiti ήταν κρυμμένα σε σημεία που κάποιος δύσκολα μπορούσε να τα δει. Παρατηρήσαμε ότι ο κόσμος αδιαφορούσε για τα graffiti όταν περνούσε από μπροστά διότι οι περισσότεροι το θεωρούν βανδαλισμό. Αυτό μπορεί να συμβαίνει γιατί τα graffiti δεν αξιοποιούνται όπως στις άλλες μεγάλες πόλεις (Αθήνα ,Θεσσαλονίκη..) ή στο εξωτερικό που αποτελούν συχνά πόλο έλξης τουριστών, τουλάχιστον τα περισσότερα.
Στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων κυριαρχούν τα graffiti που περιέχουν μηνύματα πολιτικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά αλλά και κάποια χωρίς κάποιο φανερό μήνυμα. Επίσης πολλά graffiti ήταν καλυμμένα με αφίσες διότι ήταν ανεπιθύμητα από πολλούς.
Στα Ιωάννινα τα περισσότερα αφορούσαν τη τοπική ομάδα του ΠΑΣ ΓΙΑΝΝΙΝΑ, ενώ υπήρχαν και graffiti που έδειχναν απλώς μια όμορφη εικόνα και παράλληλα φαινόταν το πόσο σκληρά δούλεψε ο streetartist για να την κατασκευάσει.
Στο 7ο Λύκειο υπήρχαν graffiti που περιείχαν μηνύματα από την σχολική ζωή.
Γενικά τα graffiti υπήρχαν σε οποιοδήποτε είδος κτηρίου όπως ξενοδοχεία, σχολεία, πολυκατοικίες ακόμα και σε παγκάκια, δάπεδα και μνημεία. Σε όλα τα παραπάνω σημεία της πόλης το streetart μπορεί να είναι μορφή έκφρασης εκτός από τα μνημεία στα οποία είναι καθαρά βανδαλισμός.
Από ότι συμπεραίνουμε σαν ομάδα το streetart είναι μια απίστευτα υπέροχη μορφή έκφρασης αλλά κάποιες φορές μπορεί να αποτελέσει δείγμα βανδαλισμού.
Καταγραφή απόψεων για το streetart
Χρόνος Διεξαγωγής: Μάρτιος 2013
Πληθυσμός: Νομός Ιωαννίνων
Μέγεθος δείγματος: 30 άτομα
Ερευνητική μέθοδος: ποσοτική και ποιοτική ανάλυση
Ερευνητικό εργαλείο: ερωτηματολόγιο ερωτήσεων κλειστού και ανοικτού τύπου.
Συμπεράσματα
Από την έρευνα που κάναμε και από τα δείγματα καταλήξαμε ότι οι περισσότεροι από τους ερωτηθέντες γνωρίζουν τι είναι street art μέσω του graffiti αποκλειστικά. Ωστόσο η πλειοψηφία δεν ξέρει καμία άλλη μορφή έκφρασης, ενώ η μειοψηφία γνωρίζει κάποιες, όπως το stencil, το wheatpasting art, το video projection. Επίσης παρατηρήσαμε ότι οι περισσότεροι το θεωρούν τέχνη, ενώ οι λιγότεροι το θεωρούν βανδαλισμό όταν τα δημιουργήματα έχουν γίνει σε ιδιωτικούς ή δημόσιους χώρους χωρίς την έγκριση των αρμοδίων και το περιεχόμενό τους προσβάλει τους θεσμούς της κοινωνίας. Θεωρήθηκαν νόμιμα ή παράνομα ανάλογα με το χώρο που έχουν γίνει και το περιεχόμενό τους, όμως μέσα από την έρευνά μας διαπιστώσαμε πως τα περισσότερα δημιουργήματα είναι παράνομα. Επιπλέον, οι απόψεις διίστανται στο αν οι καλλιτέχνες ζουν στο περιθώριο ή όχι, με κάποιους να συγχέουν το περιθώριο με την παρανομία και να μην το συνδέουν και με το φαινόμενο της απόρριψης του κατεστημένου. Οι περισσότεροι ακόμη πιστεύουν πώς το street art μπορεί να αποφέρει κέρδη στους καλλιτέχνες, όμως είναι γεγονός ότι ένα πολύ μικρό μέρος των καλλιτεχνών ασχολείται με αυτό επαγγελματικά. Η πλειοψηφία δεν πιστεύει ότι το street art μπορεί να αποτελέσει τουριστικό πόλο έλξης, αλλά σε κάποιες πόλεις έχει αξιοποιηθεί με αυτό τον τρόπο, όπως το Βερολίνο, το Λονδίνο και η Μελβούρνη. Στη συνέχεια, θεωρείται ότι η πλειοψηφία των street artists είναι ερασιτέχνες και ελάχιστοι έχουν κάνει ακαδημαϊκές σπουδές. Όσον αφορά την ενασχόληση των παιδιών τους με το street art οι περισσότεροι θα το επέτρεπαν σαν χόμπι και θα το έβρισκαν ενδιαφέρον και δημιουργικό, αλλά όχι σαν επάγγελμα καθώς πιστεύουν ότι δεν έχει μέλλον και προοπτικές οικονομικής και κοινωνικής ανόδου. Οι περισσότεροι δε θα επιθυμούσαν ένα graffiti σε έναν τοίχο τους αλλά θα το έβρισκαν όμορφο στον τοίχο κάποιου άλλου. Τέλος, το μεγαλύτερο μέρος των ερωτηθέντων αντιλαμβάνεται το νόημα του μηνύματος «όταν η πόλη αρρωσταίνει το streetartανθίζει» και συμφωνούν με αυτό, αν και δεν υπήρχε πλήρης και ακριβής αιτιολόγηση στο πως αντιλαμβάνονται το νόημα του μηνύματος, το οποίο εκτιμούμε ότι οφείλεται στην άγνοια και στο φόβο να μην εκτεθούν.
ΤΕΛΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ
