Από την Ερμιόνη Κουίνη – Γ2

  Η Φιλική Εταιρία και ο ρόλος της στην Ελληνική Επανάσταση

 Ένα μεγάλο και πολύ σημαντικό κομμάτι, που σημάδεψε την ελληνική ιστορία, ήταν η Φιλική Εταιρεία. Η Φιλική Εταιρία, όπως είναι γνωστό, είναι μία από τις πολλές μυστικές οργανώσεις τα χρόνια της σκλαβιάς, όπου πρωταγωνίστησε  στην ελληνική επανάσταση.

  Ιδρύθηκε στην Οδησσό στις 14 Σεπτεμβρίου του 1814, όπου γίνονταν και η έναρξη για το συνέδριο της Βιέννης, με σκοπό την αποτίναξη  του τουρκικού ζυγού, την απελευθέρωση του ελληνικού γένους και των χριστιανικών πληθυσμών της οθωμανικής αυτοκρατορίας, που κατοικούσαν στα Βαλκάνια. Πρωτεργάτες με επαναστατική προπαιδεία και με μικρή οικονομική επιφάνεια ήταν ο Εμμανουήλ Ξάνθος από την Πάτμο, ο Νικόλαος Σκουφάς από το Κομπότι της Άρτας  και ο Αθανάσιος Τσακάλωφ από τα Ιωάννινα. Ακόμη, στην ίδρυση της εταιρείας βοήθησε και ο Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος από  την Ανδρίτσαινα. Τα μέλη της στην αρχή ήταν ελάχιστα και αποτελούνταν κυρίως από εμπόρους, όπως και οι ιδρυτές της, αλλά προσπαθούσαν να προσελκύσουν επιφανείς Έλληνες από τις παραδουνάβιες ηγεμονίες ή τη Ρωσία.

1.1 Οι πρωτεργάτες της Φιλικής Εταιρίας

Επίσης, πολύ σημαντικό είναι ότι αυτή η αυστηρά συνωμοτική οργάνωση, παρόλο που άργησε να δομήσει την οργάνωση της κατάφερε και δημιούργησε ένα ασφαλές πρωτόκολλο για να διατηρήσει την μυστικότητα της. Αναλυτικότερα, όταν η Εταιρεία μεταφέρθηκε στην καρδιά της Τουρκίας, στην Κωνσταντινούπολη, το 1818, οργάνωσε συστηματικότερα τον τρόπο μύησης και έθεσε επτά βαθμούς. Ανώτεροι, ήταν οι Αρχηγοί και αμέσως μετά οι Αφιερωμένοι. Ύστερα έρχονταν οι Αρχιποιμένες, οι Ιερείς, οι Ποιμένες και οι Συστημένοι. Κατώτεροι όσο αναφορά τους βαθμούς  έρχονταν οι Βλάμηδες. Οι ιδρυτές της, βάσιζαν την οργάνωση της στις μυστικές οργανώσεις της εποχής. Η μύηση των νέων μελών  γίνονταν με τελετουργικό τρόπο. Αρχικά, αυτός που ήθελε να ενταχθεί στην Φιλική Εταιρία, συναντιόταν κρυφά με τα υπόλοιπα μέλη και αφού κατανοούσε πλήρως τις ευθύνες του, τα ιεραρχικά ανώτερα μέλη τον παρακολουθούσαν και τον δοκίμαζαν. Τέλος, όταν οι Αρχηγοί θεωρούσαν ότι είναι έτοιμος  να μπει στην Εταιρεία έδινε τον μεγάλο όρκο στο ευαγγέλιο. Αν κάποιος δεν τηρούσε το πρωτόκολλο και την μυστικότητα της Εταιρείας  θανατώνονταν.

Από την άλλη, δώδεκα έμπιστα μέλη της Εταιρείας στέλνονταν σε ισάριθμες περιοχές, με στόχο να προσεγγίσουν πολιτικά ή ισχυρά οικονομικά πρόσωπα. Ιδιαίτερα τους πρώτους μήνες ίδρυσης της, μέλη γίνονταν κυρίως ιεράρχες της Πελοποννήσου και κλεφταρματολοί Ρουμελιώτες. Τέλος, το τελικό μέτρο οργάνωσης τους ήταν ένας κρυπτογραφικός κώδικας, που βοηθούσε στην αλληλογραφία και στην αμοιβαία αναγνώριση των μελών μεταξύ τους.

Συνθηματικές λέξεις του κρυπτογραφικού κώδικα και η σημασία τους

Στην Φιλική Εταιρεία γυναίκες δεν υπήρχαν μέχρι τον Μάρτιο του 1820, όπου στην Σμύρνη, οι φιλικοί συγκεντρώνονταν στο σπίτι του Μιχαήλ Ναύτη, ώστε να προετοιμάσουν την επανάσταση. Εκεί η γυναίκα του, Κυριακή Ναύτη, κατάλαβε τον λόγο των συναντήσεων. Οι επιλογές ήταν ο θάνατος ή η μύηση της στην Εταιρεία. Τότε, το 1820 η Κυριακή Ναύτη έγινε η πρώτη και μοναδική γυναίκα, μέλος στην Φιλική Εταιρεία.

Οι ιδρυτές της φιλικής είχαν φροντίσει για όλα τα θέματα, την οργάνωση και τα προβλήματα που μπορεί να προκύπτανε στο μέλλον, εκτός από αυτό της αρχηγίας . Στην Εταιρεία δεν υπήρχε αρχηγία γι’ αυτό αποφάσισαν να διαδώσουν ότι ο αρχηγός είναι κάποιο δυνατό πρόσωπο και δεν έπρεπε να φανερωθεί, δίνοντας του τον τίτλο της Αόρατης Αρχής, μέχρι να βρεθεί μία λύση. Αρχικά, πρότειναν την αρχηγία στον υπουργό εξωτερικών της Ρωσίας, Ιωάννη Καποδίστρια, αλλά αυτός θεώρησε ότι μία επανάσταση δεν θα ωφελούσε κανέναν σε αυτή τη φάση. Ύστερα, δέχτηκε την πρόταση για την ηγεσία ο ανώτερος αξιωματικός του ρωσικού στρατού, Αλέξανδρος Υψηλάντης. Ο ίδιος, είχε δηλώσει στους συμπατριώτες του ότι αν ετοίμαζαν κάτι αυτός ήταν πρόθυμος να βοηθήσει όπως και έπραξε. Μία μέρα μετά την πληροφόρηση του για την Εταιρία, δηλαδή στις 12 Απριλίου 1820, έμαθε όλα τα μυστικά της και με μεγάλη συγκίνηση ορκίζεται, αναγνωρίζεται με τον τίτλο Γενικός Επίτροπος της Αρχής και του δίνεται το ψευδώνυμο Καλός. Επίσης την ίδια μέρα του δόθηκε και η υπογραφή που θα έβαζε στις κρυφές  επιστολές <<α.ρ.>>.

  Όσον αφορά το ρόλο της φιλικής Εταιρίας στην επανάσταση των Ελλήνων, ήταν πολύ σημαντικός και χάρις σε αυτόν οργανώθηκε με επιτυχία η αντιοθωμανική εθνική επανάσταση των Ελλήνων. Αναλυτικότερα, οι Φιλικοί θέλησαν να δώσουν στην εθνική αποκατάσταση τους, ελληνικό ενδιαφέρον και ελληνική ευθύνη, ξεπερνώντας ένα ζήτημα που θα λυνόταν με την επανάσταση, για να θησαυρίσουν οι μεγάλες δυνάμεις, όπως γινόταν τα προηγούμενα χρόνια. Συνοψίζοντας, χωρίς τη Φιλική Εταιρία και το έργο των μελών η Ελλάδα μπορεί να είχε σβηστεί από το χάρτη.

Η ζωή και το έργο του Αλέξανδρου Υψηλάντη

 Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης ο οποίος γεννήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου στην Κωνσταντινούπολη, είχε άλλα έξι αδέλφια τον Δημήτριο Υψηλάντη, το Νικόλαο Υψηλάντη, το Γεώργιο Υψηλάντη, το Γρηγόριο Υψηλάντη, την Αικατερίνη Υψηλάντη και την Μαρία Υψηλάντη. Η ιδιότητα του ήταν στρατιωτικός και ο βαθμός του υποστράτηγος. Μπήκε στην Φιλική Εταιρεία και ανέλαβε την αρχηγία αφού ο Εμμανουήλ Ξάνθος μίλησε με τον Ξάδελφο του Υψηλάντη, Ιωάννη Μάνο για να τον φέρει σε επαφή με  αυτόν. Επίσης, από την πρώτη μέρα της αρχηγίας του αναδιοργάνωσε προσεκτικά την Φιλική εταιρεία εντός και εκτός των Ελληνικών συνόρων.

Λίγο πριν την έναρξη της επανάστασης ο ίδιος με την βοήθεια του αδελφού του, Νικόλαου παρουσίασε την πρώτη ελληνική σημαία της επανάστασης. Ύστερα, μετά από δική του απόφαση, η επανάσταση θα άρχιζε στην  Πελοπόννησο και τότε αφού εξέδωσε την επαναστατική προκήρυξη “Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος ” ύψωσε την σημαία της επανάστασης στις παραδουνάβιες ηγεμονίες.

Στις 26 Φεβρουαρίου του 1821 πραγματοποιήθηκε στο ναό των τριών ιεραρχών, η δοξολογία και η ευλογία της σημαία και του ξίφους του Υψηλάντη. Ένα άλλο πολύ σημαντικό μέτρο που πήρε, ήταν η συγκρότηση του Ιερού Λόχου όπου αποτελούνταν από 500 σπουδαστές.

Στην ιστορία έχει μείνει η μάχη του Δραγατσανίου (7 Ιουνίου 1821) όπου ο στρατός του  Αλέξανδρος Υψηλάντης  καταστράφηκε ολοσχερώς εξαιτίας  της άρνησης του ηγέτη των Βλαχών να τους βοηθήσει. Την ίδια περίοδο ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε’ αφόρισε τον Υψηλάντη ύστερα από πιέσεις που υπέστη από την Υψηλή πύλη.

Η φυλάκιση του από τους Αυστριακούς έγινε στις 24 Νοεμβρίου του 1827 και δύο μήνες μετά, στις 31 Ιανουαρίου του 1828, απεβίωσε από Μυοτονική δυσφορία στη Βιέννη. Τα οστά του βρίσκονται στην εκκλησία των Αγίων Ταξιαρχών στο Πεδίων του Άρεως από το 1964.

Κλείνοντας, πρέπει να τονιστεί ότι η συνεισφορά του στον αγώνα ήταν πολύτιμη , κάτι που οι σημερινοί Έλληνες το αναγνωρίζουν και επαληθεύουν την πραγματοποίηση της μεγαλύτερης επιθυμίας του, η καρδιά του να βγει από το σώμα του και να δοθεί στην Ελλάδα.

Ο Δημήτριος Υψηλάντης και η συνεισφορά του στον Αγώνα

Ο Δημήτριος Υψηλάντης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1793. Ήταν Έλληνας στρατιωτικός, αγωνιστής της Ελληνικής επανάστασης και πολιτικός. Επίσης ήταν ο δεύτερος γιος του ηγεμόνα της Μολδοβλαχίας και πρώτος δάσκαλος του ήταν ο Μακάριος Καββαδίας. Σπούδασε στη Γαλλία στρατιωτικές σχολές και ύστερα κατατάχθηκε στην αυτοκρατορική φρουρά του Τσάρου στην Πετρούπολη.

Το 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και από τότε ως την έναρξη της Επανάστασης στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες υπηρέτησε στο Κίεβο ως υπασπιστής του στρατηγού Ργέφσκη. Στις 20 Ιουνίου του 1821 ανέλαβε την αρχιστρατηγία των επαναστατών και προσπάθησε να δημιουργήσει έναν τακτικό στρατό. Στις 12 Ιουνίου του 1821 εξέδωσε την πρώτη προκήρυξη ως πληρεξούσιος αρχιστράτηγος Πελοποννήσου και άλλων περιοχών. Στις 15 Ιανουαρίου του 1822 εκλέχθηκε πρόεδρος του βουλευτικού κόμματος. Ο ίδιος εκπροσωπούσε κυρίως την πλευρά των δημοκρατικών και για αυτό το λόγο ήρθε σε σύγκρουση με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο.

Όσο αναφορά την προσωπική του ζωή, ο Δημήτριος Υψηλάντης σκόπευε να παντρευτεί τη Μαντώ Μαυρογένους, όμως ο γάμος δεν έγινε ποτέ, διότι το 1825 ο Ιωάννης Κωλέττης μπήκε ανάμεσά τους, καθώς φοβόταν ότι αν ο γάμος πραγματοποιούνταν, ο Υψηλάντης θα γινόταν  ηγεμόνας της χώρας. 

Στην επανάσταση έλαβε μέρος στην πολιορκία του Ναυπλίου και του Άργους, στην εκστρατεία έναντι της Αθήνας, στη μάχη των Δερβενακίων, στη μάχη στους Μύλους της Λέρνης και στη μάχη στην Πέτρα της Βοιωτίας .

Με την άφιξη του Ιωάννη Καποδίστρια στην Ελλάδα ανέλαβε την αρχηγία του στρατού της ανατολικής χέρσου Ελλάδας. Τον Οκτώβριο του 1828 πραγματοποίησε νικηφόρες επιχειρήσεις στη Βοιωτία, εκκαθαρίζονται την περιοχή από τα υπολείμματα του τουρκικού στρατού ενώ στις 2 Απριλίου του 1832 εντάχθηκε στο αντικαποδιστριακό στρατόπεδο και μετά τη δολοφονία του κυβερνήτη ορίστηκε μέλος της διοικητικής επιτροπής της Ελλάδος. Τέλος, πέθανε στο Ναύπλιο στις 5 Αυγούστου του 1832, σε ηλικία 39 ετών.

Έλληνες και φιλέλληνες της εποχής αλλά και σύγχρονοι  άνθρωποι τον τίμησαν και τον τιμούν ακόμα  όπως του άξιζε, καθώς τον Απρίλιο του 1825 ιδρύθηκε στην Πολιτεία του Michigan των ΗΠΑ μία κοινότητα με την ονομασία Υψηλάντη προς τιμήν του.