Κανονικά δεν πρέπει να ?χουμε παράπονο
Καλή και χρήσιμη η περιβαλλοντική και τα προγράμματά της,
Στην απορρόφηση των πόρων βοηθά, συχνά και εις την κάλυψη ωραρίων,
Κάνει τους μαθητές ευαίσθητους κι εθελοντές του αύριο ετοιμάζει.
Καλά, με νόημα και ζουμί και τα συνθήματα
Τόσο, μα τόσο ευαίσθητα, συγκινημένα,
Πιες το αναψυκτικό σου σε κουτάκι να νιώσεις τη χαρά της ανακύκλωσης
Δενδροφυτέψτε, αναδασώσετε, αλλιώς πού θα κτιστούν αναψυκτήρια
Υγιεινή διατροφή, εδώ πεθαίνουν από φαΐ κι αλλού πεθαίνουν για φαΐ
Κι ακόμα, Ελλάδα, η πιο όμορφη πατρίδα του κόσμου
Ας μη την καταστρέφουμε. Τι μύθο θα πουλάμε στους τουρίστες ύστερα.
Ιδιαιτέρως μας τιμά τούτη η συμμετοχή
Σ’ αυτά τα πλούσια projects του καιρού μας – κατόπιν τούτου
Νομίζω δικαιούμαστε με το παραπάνω
Σαράντα-σαράντα, με τέσσερις (αυστηρά) συνοδούς, να παίξουμε,
Και να ξεσκάσουμε (με το πρόγραμμα «Καλλιστώ») σαν την αρκούδα του αρκουδιάρη, αδελφέ, μετά από τόση κούραση.
Όλα πληρωμένα.
Οι αναπληρωτές κι οι ωρομίσθιοι, μόνο, τόσους μήνες απλήρωτοι.
Πόσο εξασθενές χρώμιο ήπιες σήμερα, Γιώργο, το μέτρησες;
Με αφορμή μια είδηση από την Ελευθεροτυπία που έπεσε στα χέρια μου ας κάνω μια επανάληψη σε δύο αποσπάσματα από τη σχολική ύλη. Άλλωστε το ’92, αν θυμάμαι καλά, είχε αποφασιστεί δια νόμου ότι η επανάληψη είναι μήτηρ μαθήσεως.
Το πρώτο είναι του Μανόλη Ανδρόνικου, το δεύτερο του Μπέρτολτ Μπρεχτ.
Ξέρω, θα μου πεις οι πεθαμένοι με τους πεθαμένους κι οι ζωντανοί… πεθαμένοι κι αυτοί αλλά δε χάνουμε τίποτα να δοκιμάσουμε.
ΚΕΙΜΕΝΟ 1ο
Η προστασία του περιβάλλοντος
Το κείμενο του Μανόλη Ανδρόνικου (γεννήθηκε στην Προύσα το 1919), καθηγητή της Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης γνωστού από τα ευρήματα της Βεργίνας, δημοσιεύτηκε στο ετήσιο περιοδικό Χρονικό του ’74. Το περιοδικό επισημαίνοντας τη βαθμιαία αλλαγή στη φυσιογνωμία του ελληνικού χώρου και επιθυμώντας να συμβάλει «σε μια όσο το δυνατόν πιο σφαιρική αντιμετώπιση αυτού του ζωτικού για τον τόπο προβλήματος, ζήτησε από διακεκριμένους εκπροσώπους της Επιστήμης, των Γραμμάτων και της Τέχνης, να εκφράσουν τις απόψεις τους.»
Η αλόγιστη καταστροφή του φυσικού χώρου, μέσα στον οποίον και από τον οποίον ζούμε, έχει προχωρήσει τα τελευταία χρόνια με ρυθμό επικίνδυνο. Την ίδια στιγμή και παράλληλα μ’ αυτήν, συντελείται και η καταστροφή, άμεση η έμμεση, των μνημείων που ο πολιτισμός των αιώνων έχει κληρονομήσει στον τόπο μας. Εταιρείες και άτομα προσπαθούν με διακηρύξεις και θεωρητικές αναλύσεις να πείσουν – ποιους; – για την ανάγκη και την υποχρέωση που έχουμε να σεβαστούμε και να προφυλάξουμε το «φυσικό περιβάλλον» και τα ιστορικά μας μνημεία. Η πρόθεση είναι αναντίρρητα ορθή και επαινετή, όμως φοβούμαι πως υπάρχει ο κίνδυνος να εξαντληθεί σε σχήματα λόγου, αν δεν αναζητηθούν οι αιτίες του κακού και δεν ανατραπούν από τη ρίζα τους.
Υποπτεύομαι ότι σε πολλές περιπτώσεις οι κρίσεις ξεκινούν από και κατευθύνονται προς θεωρητικές αναζητήσεις αισθητικής μορφής. Πιστεύουν πολλοί πως εκείνο που χρειάζεται είναι η διαφώτιση των ανθρώπων για την αξία του χώρου και του περιβάλλοντος. Κάποτε στο οπλοστάσιο των διαφωτιστών βρίσκει κανείς στατιστικά στοιχεία για τις βιολογικές και άλλες συνέπειες που μπορεί να προκαλέσει η μεταβολή ή η καταστροφή που συντελείται. Όλα αυτά είναι σωστά’ σκοπεύουν όμως το «τέλος», όχι την αιτία του κακού.
Νομίζω πως η αιτία βρίσκεται στη βάση της κοινωνικής μας δομής: θέλω να πω, η αιτία υπάρχει στην τάση του αλόγιστου και ανεξέλεγκτου ιδιωτικού πλουτισμού, που έχει θέσει μοναδικό σκοπό του την πραγμάτωση του υλικού κέρδους. Είναι πολύ εύκολη η διαπίστωση της αλήθειας αυτής· το φυσικό τοπίο μεταμορφώνεται
α) από τις βιομηχανικές μονάδες που χρειάζονται τα φυσικά στοιχεία ως πρώτη ύλη
β) από τις βιομηχανικές μονάδες που χρειάζονται τα φυσικά στοιχεία (θάλασσα, ποταμούς κλπ.), για να απαλλαγούν με τον πιο οικονομικό τρόπο από τα περιττά υλικά της βιομηχανικής κατεργασίας
γ) από τις επιχειρήσεις που οικοδομούν τις μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες και
δ) από κάθε ιδιώτη που θέλει να αποκομίσει το μέγιστο κέρδος από το χώρο που του ανήκει ως ιδιοκτησία.
Εδώ μπορεί και πρέπει να προστεθεί κάτι πολύ σημαντικό. Και στις τέσσερις αυτές κατηγορίες έχουν εισχωρήσει και εισχωρούν ολοένα πιο έντονα «πρόσωπα» νομικά ή φυσικά, που δεν ανήκουν στο εθνικό σύνολο της χώρας μας, γεγονός που επιτείνει την αλλοτρίωση της εθνικής περιουσίας σε πολλαπλάσιο βαθμό.
Αν αυτές οι αντικειμενικές διαπιστώσεις δεν μπορούν να αμφισβητηθούν, τότε προκύπτουν με λογική συνέπεια τα επόμενα συμπεράσματα:
1) Καμιά «αισθητική» ή άλλη αγωγή δεν μπορεί να είναι η αιτία του κακού και καμιά τέτοια αγωγή δεν μπορεί να αποτελέσει βάση για την θεραπεία του.
2) Είναι αδύνατο να επιδιώκεται η «μεγιστοποίηση» (για να χρησιμοποιήσω τον κακό αυτό οικονομικό όρο) του οικονομικού κέρδους μιας «επενδύσεως» και ταυτόχρονα να παρακωλύεται αυτή από παράγοντες που την αντιστρατεύονται.
3) Είναι αδύνατο η απεριόριστη επιδίωξη του ατομικού συμφέροντος να μην έρχεται σε σύγκρουση με το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου.
4) Είναι αδύνατο στο κράτος, που πρέπει να αποτελεί την πολιτική έκφραση του εθνικού συνόλου, να ελέγξει τις ιδιωτικές αυτές τάσεις για κέρδος, όταν θεσμικά τις κατοχυρώνει και προγραμματικά τις ενισχύει, πιστεύοντας πως έτσι θεμελιώνει και προωθεί την οικονομική ανάπτυξη του τόπου.
5) Είναι αδύνατο να ελεγχθεί και να περιορισθεί το κακό με αποσπασματικά και περιπτωσιακά μέτρα, όταν δεν υπάρχει συνολικό εθνικό πρόγραμμα που να συνθέτει όλα τα δεδομένα, και τα οικονομικά και τα πολιτιστικά, με κριτήριο το συμφέρον του συνόλου και αυτό όχι βραχυπρόθεσμα αλλά με μακροχρόνιες προοπτικές, που να υπερβαίνουν την εφήμερη χρονική διάρκεια μιας γενιάς.
Δεύτερο λοιπόν συμπέρασμα που προκύπτει από τα προηγούμενα συμπεράσματα είναι ότι το «πρόβλημα προστασίας του περιβάλλοντος κλπ. κλπ.» δεν είναι ούτε πρόβλημα αισθητικό, ούτε πρόβλημα αγωγής, ούτε ακόμη πρόβλημα «κάποιου» ελέγχου ή «κάποιου» προγραμματισμού. Είναι στη βάση του πρόβλημα πολιτικό, όπως πολιτικά είναι όλα τα θεμελιακά προβλήματα που έχει να αντιμετωπίσει ένα έθνος. Αλλά ακόμα και πρόβλημα «παιδείας» και μόνον αν το χαρακτήριζε κανείς, πάλι σε τελευταία ανάλυση θα έπρεπε να φτάσει στην ίδιαν αναγωγή, αφού ακριβώς αυτό το βασικό θέμα που ονομάζουμε «Παιδεία» είναι, περισσότερο ίσως από κάθε άλλο θέμα, πολιτικό. […]
ΚΕΙΜΕΝΟ 2ο
“Φαίνεται ότι όσο περισσότερο υποτάσσουμε τη φύση με την οργάνωση της εργασίας και τις μεγάλες ανακαλύψεις και εφευρέσεις, τόσο η ύπαρξή μας γίνεται πιο αβέβαιη. Έχουμε την εντύπωση ότι, αντί να κυριαρχούμε πάνω στα πράγματα, βρισκόμαστε κάτω από την κυριαρχία τους. Και αυτό συμβαίνει γιατί μερικοί άνθρωποι χρησιμοποιώντας τα αντικείμενα, κυριαρχούν πάνω στους άλλους ανθρώπους. Δεν θ’ απελευθερωθούμε από τις φυσικές δυνάμεις, αν πριν δεν απελευθερωθούμε από τη βία των ανθρώπων. Aν θέλουμε να επωφεληθούμε, σαν ανθρώπινο είδος, από τη γνώση της φύσης πρέπει να προσθέσουμε σ’ αυτή τη γνώση, και τη γνώση της ανθρώπινης κοινωνίας”.
(Μπέρτολτ Μπρεχτ, H αγορά του χαλκού, 1939)
Κάτω από : Ενδοσχολικά | Με ετικέττες αγελάδα, αγωγή, Καλλιστώ, περιβαλλοντική | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Είναι καλύτερα να είναι κανείς ευρωπαία αγελάδα παρά να ανήκει στο 40% των φτωχότερων του πλανήτη.
