• φωτόδεντρο
  • Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων

    Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων
  • Aγ. Γραφή

    Aγ. Γραφή
  • kutsal kitap

    startmenu
  • τυπικόν

    content
  • γραφείο νεότητας Αρχιεπισκοπής

    γραφείο νεότητας Αρχιεπισκοπής
  • Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών

    Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών
  • Ι. Μ. Ν. Σμύρνης

    Ι. Μ. Ν. Σμύρνης
  • Συναξαριστής

    Συναξαριστής
  • EDUCATION AND religion

    religion
  • εθελουσία λήθη 2

    biz029
  • εθελουσία λήθη 3

    12 - 1.jpgPadraic MoodCollector
  • Π.Θ.Σ. ΚΑΙΡΟΣ

    foto kairos
  • ΠΑΝΣΜΕΚΑΔΕ

    logo
  • Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΜΕΣΟΠΕΛΑΓΑ

    mesopelaga
  • religionslehrer.gr/

    religionslehrer.gr/
  • thriskeutikametaxi

    thriskeutikametaxi
  • θρησκευτικά αλλιώς

    θρησκευτικά αλλιώς
  • e- Θρησκευτικά.

    e- Θρησκευτικά.
  • Virtual School

    Virtual School
  • stavrodromi

    stavrodromi
  • δός μοι τοῦτον τὸν ξένον

    δός μοι τοῦτον τὸν ξένον
  • προφίλ

    SL384668

Οἱ ἐκδοχὲς τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ

Bernhard-Rypalla

Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου Νικολάου Λουδοβίκου

Πρόθυμα θὰ συμφωνούσα με πὼς ἐπείγει τὰ μέγιστα νὰ ἀναρωτηθοῦμε ἂν εἴμαστε θύματα τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ. Ἀπὸ τὸ Μεσαίωνα μέχρι τὸν Beaudelaire, ἀλλὰ καὶ τὸν Edgar Morin καὶ ἄλλους συγχρόνους, ὁ Μοντερνισμός – μὲ «βεβαιότητα καὶ ἀλαζονεία», ὅπως ἔλεγε ὁ Henri Lefevre – ἀνασυνθέτει τὴ δυτικὴ μνήμη κατ’ εἰκόνα του: τί ἄλλο ὑπῆρξαν οἱ Ἀρχαῖοι στὸν καιρό τους, μᾶς λέει, παρὰ νεωτεριστές; Ὁ νεωτερισμὸς εἶναι λοιπὸν τὸ κλειδὶ τῆς Ἱστορίας, δη-λαδὴ αὐτῆς ποὺ ἀποκαλεῖται «νε- ώτερη Ἱστορία», γιὰ χάρη τῆς ὁποίας ὑπῆρξε ἄλλωστε, ἐννο- εῖται, ἡ Ἀναγέννηση, τῆς ὁποίας δημιούργημα εἶναι, μὲ τὴ σειρά της, ἡ ἔννοια τοῦ Μεσαίωνα. Κατόπιν τούτων ἡ Δύση προβαίνει, ex officio, ὡς διεκδικητὴς τοῦ ἐσχάτου νοήμα- τος τῆς Ἱστορίας – εἶναι τυχαῖο ἄραγε πὼς γιὰ ὅλους τοὺς μὴ δυτικοὺς λα- οὺς ὁ ἐκσυγχρονισμὸς ὑπῆρξε ἀνέ- καθεν, ὅπως τὸ παρατηρεῖ ὁ Jacques Le Goff, ἀπολύτως ταυτόσημος μὲ τὸν ἐκδυτικισμό; […] Γεγονὸς εἶναι ὡστόσο πὼς ὁ ἐκσυγχρονισμός / ἐκδυτικισμὸς τῶν ὑπολοίπων χωρῶν δὲν ἐξελίσσεται μὲ τὴν ἴδια αὐτονόητη διαλεκτική. Εἶναι, νομίζω, ἀρκετὰ διαφωτιστικὲς ἐπ’ αὐτοῦ οἱ διακρίσεις ποὺ ἐπιχει- ρεῖ ὁ J. Le Goff μεταξὺ τριῶν τύπων ἐκσυγχρονισμοῦ / ἐκμοντερνισμοῦ / ἐκδυτικισμοῦ. Πρόκειται: α) γιὰ τὸν ἰσορροπημένο ἐκμοντερνισμό, ὅπου ἡ ἐπιτυχὴς διείσδυση τοῦ νεώτερου δὲν κατέστρεψε τὶς ἀξίες τοῦ ἀρχαί- ου ἢ τοῦ παλαιοῦ, ὅπως γιὰ παρά- δειγμα συνέβη στὴν Ἰαπωνία ἢ τὸ Ἰσραήλ, β) τὸν συγκρουσιακὸ ἐκμο- ντερνισμό, ὅπου ἡ τάση πρὸς τὸ νε- ώτερο, ἂν καὶ προσβάλλει μόνο ἕνα τμῆμα τῆς κοινωνίας, δημιουργεῖ σοβαρὲς συγκρούσεις μὲ τὶς παλαιὲς παραδόσεις, ὅπως συνέβη λόγου χάρη στὶς χῶρες τοῦ μουσουλμανι- κοῦ κόσμου, καὶ γ) τὸν διστακτικὸ ἐκμοντερνισμό, ὁ ὁποῖος κάτω ἀπὸ διάφορες μορφὲς ἐπιχειρεῖ μιὰ πρό- χειρη συμφιλίωση νεώτερου καὶ πα- λαιοῦ, μέσῳ ἐπιμέρους ἐπιλογῶν, χωρὶς δυνατότητα ὡστόσο ἐπίτευξης νέων κραταιῶν ἰσορροπιῶν, ὅπως ἀκριβῶς συμβαίνει στὸν κόσμο τῆς μαύρης Ἀφρικῆς σήμερα. […] Θεωρῶ τὸν Στέλιο Ράμφο ὡς ἐπικεφαλῆς τὴ στιγμὴ αὐτὴ (2003) στὴν Ἑλλάδα τῆς ἰδεολογίας τοῦ συγκρουσιακοῦ ἐ κ σ υ γ χ ρ ο ν ι – σμοῦ. Ὁ Καημὸς τοῦ Ἑνὸς εἶναι πράγματι ἕνας κῆπος ἐπιλεγμέ- νων καταφορῶν, σ υ γ κ ρ ο ύ σ ε ων καὶ βεβιασμένων ἑρμηνειῶν ποὺ ἀποσκοπεῖ, μα- νιχαϊστικὰ σχε- δόν, στὴν ἄμεση κ α τ α τ ρ ό π ω σ η (πλὴν ὀλίγων στοιχειωδῶν ἐπι- βιωμάτων) τοῦ… ἀρχαίου κακοῦ τῆς Ὀρθόδοξης παράδοσης, ἀπὸ τὸ ἐκσυγχρονι- σμένο καὶ ἀποτε- λεσματικὸ ἀγαθὸ τῆς δυτικῆς θεω- ρίας καὶ πράξης. Ὁ θεολογικὰ πε- παιδευμένος ἀναγνώστης δυσφορεῖ κατὰ συρροὴν παρακολουθώντας τὸν συγγραφέα νὰ ἀνασκολοπίζει μία πρὸς μία θεμελιώδεις θέσεις τῆς Ὀρθόδοξης θεολογίας, ἀδιαφορώ- ντας αὐτονοήτως γιὰ τὸν πνευματικό τους λόγο καὶ βάθος. Ἡ κατασυκο- φάντηση τῆς θείας Εὐχαριστίας ὡς νευρωτικῆς «δοξολογικῆς ἀγκύ- λωσης» (σ. 116) καὶ τῆς θεολογίας τῆς νοερᾶς προσευχῆς ὡς «ἁπλῆς λεκτικῆς ἀναφορᾶς στὸ Θεό» (σ. 235) καθὼς καὶ σύνολης τῆς Ὀρθό- δοξης ἀσκητικῆς (σσ. 245 κ.ἑ.) ὡς ἄρνησης τοῦ πλήρως ἀνθρώπινου ἑαυτοῦ, ἢ τῆς ἐξομολόγησης ὡς Οἱ ἐκδοχὲς τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου Νικολάου Λουδοβίκου Π11 «ψυχοθεραπείας τοῦ ὁμαδικοῦ καὶ μὴ ἐξατομικευμένου ἀνθρώπου» (σ. 286), συμπορεύονται ἁρμονικὰ μὲ τὴν καταδίκη τῆς Ὀρθόδοξης Χρι- στολογίας (σ. 106) καὶ Τριαδολογί- ας. Ὅλα αὐτὰ καὶ ἄλλα παρόμοια ἔχουν ἐπισημανθεῖ οὕτως ἢ ἄλλως ἀπὸ κριτικοὺς τοῦ βιβλίου, ὅπως καὶ τὰ μεγαλυνάριά του πρὸς Ἀκινάτη καὶ Λούθηρο, διότι αὐτοὶ μετὰ τὸν Αὐγουστίνο προετοίμασαν καὶ θε- μελίωσαν τὴν δυτικὴ μεγάλη ἔξοδο πρὸς τὸ αὐτοσυνείδητο ἄτομο καὶ τὸν ἄκρως δημιουργικὸ κόσμο του, ἐνάντια στὶς παντοειδεῖς θρησκευτι- κο-ἐκκλησιαστικὲς καθηλώσεις. Ἡ Ἱστορία τῆς Ὀρθόδοξης θεολο- γίας στὸ Ράμφο εἶναι σχηματικὴ καὶ δὲν ἀξίζει τὸν κόπο νὰ ληφθεῖ στὰ σοβαρά, ἀφοῦ ὁ συγγραφέας ἔχει προαποφασίσει τὰ κρι- τήριά του καὶ δὲν φαί- νεται νὰ ἐνδιαφέρεται ν’ ἀπομονώσει τὴν παθολογία ἑνὸς πνευ- ματικοῦ μορφώματος ἀπὸ τὸ Εἶναι του. Ἂν ὑπάρχει σήμερα παρ’ ἡμῖν διάχυτος σπιρι- τουαλισμὸς ἢ μονο- φυσιτικὲς μερικεύσεις τοῦ ἀνθρώπινου προ- σώπου αὐτὸ ὀφείλεται ἐν πολλοῖς (καὶ μαζὶ μὲ τὴν ἑλληνικὴ πλατωνί- ζουσα – ὡριγενίζουσα γραμμή) στὴν ἀθρόα εἰσαγωγὴ κριτηρίων, τὰ ὁποῖα αὐτούσια συναντᾶ κανεὶς στὴ Δύση, ἀπὸ τὸν Αὐγου- στίνο καὶ τὸ δυτικὸ Μυστικισμὸ μέχρι τοὺς μεγάλους δυτι- κοὺς θεολόγους τοῦ 20οῦ αἰώνα – πάντως δὲν ἀποτελεῖ ἐγγενὲς χαρακτηριστικὸ τῆς ἑλληνικῆς πατερικῆς γραμματείας. (Αὐτὸ φυσικὰ διόλου δὲν σημαίνει πὼς ἡ δυτικὴ θεολογία εἶναι – ἐξάλ- λου – συλλήβδην καὶ ἐξολοκλήρου κακή. Ἀντιθέτως διαθέτει βαθειὰ καὶ γνήσια ἀναζήτηση τῶν οὐσιωδῶν καὶ ἀξιοζήλευτη συχνὰ ἐπιστημοσύ- νη, καθὼς καὶ ὑπαρξιακὴ συνέπεια – ἄλλωστε οἱ δρόμοι τῆς αὐτοσυ- νειδησίας της διέρχονται ἀφεύκτως πλέον σήμερα καὶ ἀπ’ τὴν Ὀρθό- δοξη παράδοση.) Ἡ ἀπίστευτη ἐπι- πλέον μονομέρεια τῆς ἀνάγνωσης τῆς δυτικῆς θεολογικῆς παράδοσης, στὴν ὁποία ὁ Ράμφος χαρίζει ὁλοθύ- μως ὁλόκληρη τὴν εὔνοιά του, δὲν δημιουργεῖ δυστυχῶς προϋποθέσεις ἀληθινῆς ἐπιστημονικῆς συζήτησης ἐπ’ αὐτῆς. Ὁ συγκρουσιακὸς ἐκσυγ- χρονισμὸς εἶναι πάντοτε ἐπιθετικός· στόχο του ἔχει μᾶλλον τὴ σάρωση τοῦ ἀντιπάλου παρὰ τὴ συζήτηση τῆς ἀλήθειας. Γιὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς δὲν ἀξί- ζει τὸν κόπο νὰ ἐμμείνουμε στὴν κα- τάδειξη λαθῶν καὶ διαστρεβλώσεων στὸν Καημὸ τοῦ Ἑνὸς – στόχος τοῦ βιβλίου δὲν εἶναι τόσο ἡ ἀλήθεια ὅσο ἡ ἀνατροπή. Ἂν ἔχει κάτι ση- μασία, θὰ ἦταν ἡ κατάδειξη τῆς ἀτέ- λειας τῶν μέσων ποὺ ὁ συγγραφέας χρησιμοποιεῖ γιὰ τὴν πάσῃ θυσίᾳ ἀνατροπὴ αὐτή, κοντολογίς, τὴν ἀτέ- λεια τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ Ράμφου ποὺ προκύπτει λόγῳ τῆς ἐπιλεκτικῆς γνώσης τῆς ἴδιας τῆς μοντερνικότη- τας τὴν ὁποία εὐαγγελίζεται. […] Ἀντιλαμβανόμενος προνεωτε- ρικὰ τὴ δυτικὴ κοινωνία χωρὶς Συμ- βολικὸ καὶ τὸ ἀνθρώπινο Ὑποκεί- μενο χωρὶς Ἀσυνείδητο, ὁ Ράμφος σκηνοθετεῖ, μ’ ἀπροσδόκητη αἰσι- οδοξία, στὴν πραγματικότητα, τὴν ἐλαφρότητα τοῦ ἀμερικανικοῦ ὀνεί- ρου. Ὀνειρεύεται ἕνα ὑποκείμενο σχεδὸν χωρὶς παρελθὸν καὶ χωρὶς βάρος πραγματικῶν σχέσεων, ἕνα ἀβάσταχτα ἐλαφρό, ὑπερβουλητικὸ καὶ ὑπερναρκισσικὸ Εἶναι, μέσα σὲ μιὰ κοινωνία αὐτονόητων ἄμεσων ἀνταποκρίσεων πρὸς τὴν συνοφρυ- ωμένη φαντασιωτική του ἐσώστρο- φη αὐτοπεποίθηση. Ἕνα ὑποκείμενο πού, ἀκριβῶς λόγῳ κενότητας, ἀνα- λαμβάνει διευθυντικὰ τὸ ἄγνωστό του βάρος τῆς Ἱστορίας, κατευθύ- νοντας (στανικῶς) τοὺς πραγματι- κοὺς ἄλλους πρὸς τὸν μόνο θεῖο ἢ ἀνθρώπινο παράδεισο, αὐτὸν τῆς δικῆς του Σημασίας (ποὺ φυσικά, ἐντελῶς ἀθῶα συμπίπτει μακρο- πρόθεσμα μὲ τὸν ἴδιο τὸν Σκοπὸ τῆς Ἱστορίας…). […] Καὶ ἐδῶ ἀκριβῶς βρίσκεται ὁ μέ- γας κίνδυνος! Ἡ ἴδια ἡ ὑπόθεση τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ στὴν Ἑλλάδα κιν- δυνεύει νὰ ναυαγήσει, ἂν παρουσι- ασθεῖ μὲ τέτοιου εἴδους (προνεωτε- ρικὰ ἂν ὄχι ὁλοκληρωτικά) θεωρη- τικὰ ἐργαλεῖα. Ἡ παράδοση – Ἑλλη- νικὴ καὶ Χριστιανική – αὐτοῦ τοῦ λαοῦ εἶναι τόσο βαθυσήμαντη καὶ ἄλκιμη, ὥστε εἶναι ἀδύνατο νὰ κα- ταβληθεῖ ἀπὸ ἕναν συγκρουσιακοῦ τύ- που ἐκσυγχρονισμό – ἀντιθέτως τὸ χάσμα μεταξὺ ἐκσυγχρο- νιστῶν καὶ «παραδο- σιακῶν» θὰ βαθαίνει ὅλο καὶ περισσότερο, δυστυχῶς, μέχρι πα- ρανοίας… Ἡ ἑλληνικὴ κοι- νωνία χρειάζεται πράγματι ἐκσυγχρο- νισμό, καὶ μάλιστα θεσμικὸ καὶ γενναῖο – πλὴν ἰσορροπημέ- νο – ἐκσυγχρονισμό. Ὄχι ὅμως διότι ἡ πα- ράδοσή της νοσεῖ, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἡ ἴδια ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία νοσεῖ, καὶ μάλιστα βαρέως, ὡς πρὸς τὴν σχέση της μὲ τὴν παράδοσή της – ὡς πρὸς τὴν ἐλεύθερη κριτικὴ ἀποδοχὴ καὶ τὴ δημιουργικὴ ἀναχώνευσή της, σὲ βαθὺ διάλογο πρὸς τὰ πραγ- ματικὰ προβλήματα τοῦ σύγχρονου ἄνθρωπου καὶ τὶς γνωστὲς ἀπόπει- ρες ἀντιμετώπισής τους, ὅπου γῆς σήμερα. g Ἀπὸ τὸ βιβλίο Ὀρθοδοξία καὶ ἐκσυγχρονισμός, ἐκδ. Ἁρμός.

;


Αφήστε μια απάντηση

Copyright © …για το Μάθημα των Θρησκευτικών          Φιλοξενείται από Blogs.sch.gr
Top
 
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων