Δεκ 11
28

Ἄβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται

Κάτω από (θεολογωντας, μνημη χριστουγέννων) από στις 28-12-2011
Τοῦ Παύλου Εὐδοκίμωφ
Ἀπὸ τὸ βιβλίο «Ἡ πάλη μὲ τὸν Θεόν»,  ἐκδ. Πατρ/κοῦ Ἱδρ. Πατερικῶν Μελετῶν, Θεσ/κη 1981, μτφρ. Ἰ. Κ. Παπαδοπούλου.

γ.κόρδης

Π άνω ἀπ’ ὅλους τοὺς θορύβους τοῦ κόσμου, ἂν ξέρωμε νὰ ἀκοῦμε, τὸ νόημα τῶν πραγμάτων μᾶς θέτει ἐρωτήματα. Περισσότερο παρὰ ποτὲ ἡ ἀνθρώ- πινη ὕπαρξις συνεπά- γεται μιὰν ἀπαίτησι ἀναπόφευκτης σαφή- νειας, θέτει τὴν μόνη σοβαρὴ ἐρώτησι, ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ ἀπευθυνθῇ σὲ κάθε ἄνθρωπο. Στὸ ἐπίπε- δο τῆς συνειδήσεως ξεγυμνωμένης ἀπὸ κάθε προκατάληψι, ὁ πιστὸς ἄνθρωπος τοῦ 20οῦ αἰῶνος καλεῖται νὰ εἰπῇ: τί εἶναι Θεός; καὶ ὁ ἄθεος ἄνθρω- πος, ὁ ἀρνητής, νὰ καθορίσῃ ποιό εἶναι τὸ ἀντικείμενο τῆς ἀρνήσεώς του. Ἡ ἐρώτησις ξαφ- νιάζει καὶ ἂν ἡ ἀπά- ντησις ἀργῇ νὰ ἔλθῃ, ἡ σιωπὴ εἶναι δροσι- στική. Αὐτὴ ἡ ἐρώ- τησις εἶναι ἀποκαλυ- πτικὴ γιὰ τὸν ἴδιο τὸν ἄνθρωπο, εἶναι ἕνας τρόπος ἀκόμα νὰ τοῦ εἰπῇς: ποιός εἶσαι; Ἐκεῖνος ποὺ θὰ ἔλεγε: ὁ Θεὸς εἶναι Δημιουργός, Προ- νοητής, Σωτήρ, ἐπα- ναλαμβάνει τὰ κεφά- λαια ἑνὸς ἐγχειριδίου, ἢ δίνει δείγματα μιᾶς θεωρητικῆς στάσεως, μιᾶς διαλεκτικῆς ἀποστάσεως ἀνά- μεσα στὸ Θεὸ καὶ σ’ αὐτόν. Στὴν περίπτωσι αὐτὴ ὁ Θεὸς δὲν εἶναι τὸ πᾶν, ποὺ ἁρπάζει κανεὶς μὲ πάθος καὶ αὐθορ- μητισμὸ σὲ μιὰν ἄμεση παράδοσι τῆς ἀποκαλύψεώς του. Ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ αὐστηροὺς ἀσκητές, ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, ἔλεγε ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀγαποῦμε τὸν Θεὸν ὅπως ἕνας ἐραστὴς τὴν ἐρωμένη του: «Μακάριος, ὅστις τοιοῦτον πρὸς Θεὸν ἐκτήσατο πόθον, οἷον μανικὸς ἐραστὴς πρὸς τὴν ἑαυτοῦ ἐρωμένην κέκτηται» (Κλίμαξ 30,5). Ἕνας ἐρωτευμένος, ἕνας παθιασμένος γιὰ τὸ ἀντικείμενό του, θὰ ἔλεγε: «Μά, εἶναι τὸ πᾶν!., εἶναι ἡ ζωή μου!… δὲν ὑπάρ- χει τίποτε ἄλλο!… ὅλα τὰ ἄλλα δὲν ἔχουν καμμιὰ σημασία, εἶναι ἀνύπαρκτα». Ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης, στὸ κορύ- φωμα τῆς καταπλήξε- ώς του, ἀφήνει ἁπλὰ νὰ ξεφύγῃ ἡ φράσις τοῦ Ἄσματος: «Σύ, ὃν ἠγάπησεν ἡ ψυχή μου…» Ὁ ἀθεϊσμὸς δὲν ἀρνεῖται παρὰ μιὰν ἰδεολογία, ἕνα σύστη- μα, μιὰ θεωρία, τῶν ὁποίων ὁ ἄνθρωπος τὶς πιὸ πολλὲς φορὲς ἔκαμε κατάχρησι • δὲν ἀρνεῖται τὴν θεία πραγματικότητα, ἡ ὁποία δὲν ἀποκαλύ- πτεται παρὰ μόνο διὰ τῆς πίστεως. Ἡ πατερικὴ παρά- δοσις παραιτεῖται ἀπὸ κάθε ὁρισμό, γιατὶ ὁ Θεὸς εἶναι πέραν ἀπὸ κάθε ἀνθρώπινο λόγο: «Πᾶν νόημα… εἴδωλον Θεοῦ πλάτ- τει καὶ οὐ Θεὸν κα- ταγγέλλει», ὁμολογεῖ ὁ ἅγιος Γρηγόριος. Ἡ λέξις Θεὸς γιὰ τοὺς Πατέρες εἶναι μιὰ κλητικὴ ποὺ ἀπευθύ- νεται στὸν Ἄρρητο. Ἡ δυσκολία προ- κειμένου γιὰ τὸν ἄνθρωπο δὲν εἶναι μικρότερη. Αὐτὴ ἔκα- με ἤδη τὸν Θεόφιλον Ἀντιοχείας νὰ εἰπῇ: «Δεῖξόν μοι τὸν ἄνθρωπόν σου, κἀγώ σοι δείξω τὸν Θεόν μου». Τὸ θεῖο μυστήριο ἔρχεται νὰ ἀποκαλυφθῇ μέσα στὸν κα- θρέπτη τοῦ ἀνθρωπίνου. Ὁ Ἀπόστολος Πέτρος ὁμιλεῖ γιὰ τὸν «κρυπτὸν τῆς καρδίας ἄνθρωπον» (Α΄ Πετρ. 3, 4.). Ὁ κρυπτὸς Θεός, ὁ μυστηριώδης, ὁ κεκρυμμένος ἐδημιούρ- γησε τὸ ἄλλο ἐγώ του: τὸν κρυπτὸν ἄνθρωπον, ἄνθρωπο μυστηριώδη. Ἡ πνευματικὴ ζωὴ ἀναβλύζει μέσα στοὺς «λειμῶνες τῆς καρδιᾶς» (Μακαρίου, Πνευματικαὶ ὁμιλίαι), μέσα στοὺς ἐλεύθερους χώρους της, ἀπὸ τὴ στιγμὴ πο
αὐτὰ τὰ δύο μυστηριώδη ὄντα, ὁ Θεὸς καὶ ὁ ἄνθρωπος, θὰ συναντηθοῦν ἐκεῖ. «Οὐ μὴ ἴδῃ ἄνθρωπος τὸ πρόσωπόν μου καὶ ζήσεται» ( Ἐξ. 33, 20). Αὐτὴ ἡ βιβλικὴ προειδοποίησις γιὰ τοὺς Πατέρες σημαίνει: δὲν μποροῦμε νὰ δοῦμε τὸν Θεὸ μὲ τὸ φῶς τοῦ λογικοῦ μας. Δὲν μποροῦμε ποτὲ νὰ δώ- σωμε ὁρισμὸ τοῦ Θεοῦ, γιατὶ κάθε ὁρισμὸς εἶναι ἕνας περιορισμός. Καὶ ἐν τούτοις, «ὁ Θεὸς μᾶς εἶναι περισσό- τερον οἰκεῖος ἀπ’ ὅ,τι ὁ ἴδιος ὁ ἑαυτός μας». Ἔχοντας ὁροθετήσει ἔτσι τὶς ἀδιάβατες ἀβύσσους, ὁ Θεὸς ἀποκαλύπτει εὐθὺς τὸ μυστηριῶδες ταίριασμά τους: «ἄβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται» (Ψαλ. 41, 8). Ὁ φιλάνθρωπος Θεὸς ὑπερβαίνει τὴν ἴδια του ὑπερβατι- κότητα γιὰ τὸν ἄνθρωπο, τὸν τραβᾶ ἀπὸ τὸ μηδέν του καὶ τὸν καλεῖ μὲ τὴν σειρά του νὰ ὑπερβῇ τὴν ἐνδοκο- σμικότητά του πρὸς τὸν Ἅγιο. Ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ τὸ κάνῃ, διότι ὁ Ἅγιος (ὁ Θεός) θέλησε νὰ πάρῃ τὴν δική του μορφή. Πολὺ περισσότερο, ὁ «Ἀνὴρ ὀδύνης» μᾶς κάνει νὰ δοῦμε τὸν «Ἄνδρα ἐπιθυμιῶν»: τὸν αἰώνιο Μαγνήτη, ποὺ μαγνητίζει κάθε ἀγάπη καὶ εἰσδύει μέσα μας γιὰ νὰ μπορέσωμε νὰ ἀνα-ζήσωμε ἐν αὐτῷ. Λέγει σὲ κάθε ψυχή: «Θές με ὡς σφραγῖδα ἐπὶ τὴν καρδίαν σου, ὡς σφραγῖδα ἐπὶ τὸν βραχίονά σου• ὅτι κραταιὰ ὡς θάνατος ἀγάπη… περίπτερα αὐτῆς περίπτερα πυρός, φλό- γες αὐτῆς» (Ἆσμα 8, 6)


Αφήστε μια απάντηση