Ιδέες και πρακτικές οδηγίες για να αξιοποιήσουμε στοιχεία της ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας στην καθημερινή δουλειά μας. Βήμα – βήμα, ξεκινώντας από απλές διδακτικές πρακτικές, μπορούμε να ενεργοποιήσουμε όλη την τάξη, ιδιαίτερα τους «αδύνατους μαθητές». Δείτε αναλυτικά το άρθρο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το απόσπασμα που αναφέρεται στα είδη εργασιών τα οποία είναι περισσότερο συμβατά με τα χαρακτηριστικά των ΕΠΑΛ και το αναδημοσιεύουμε αυτούσιο παρακάτω:
Στο Ελληνικό σχολείο έχουμε συνηθίσει, όταν αναφερόμαστε σε εργασίες να εννοούμε γραπτές εργασίες οι οποίες προκύπτουν από βιβλιογραφικές πηγές ή από το Ιντερνετ.
Στην τεχνική εκπαίδευση όμως, δεν θα πρέπει να περιοριζόμαστε μόνο σε γραπτές εργασίες που βασίζονται σε βιβλιογραφικές πηγές αλλά να αξιοποιούμε τις δυνατότητες που προσφέρουν οι τεχνολογικές εφαρμογές και οι τεχνίτες που βρίσκονται δίπλα μας.
Επειδή μάλιστα ορισμένοι μαθητές των ΕΠΑΛ δεν ανταποκρίνονται εύκολα σε γραπτές εργασίες, θα πρέπει να δώσουμε έμφαση σε άλλες εναλλακτικές ιδέες για την ανάθεση εργασιών όπως:
• Διερεύνηση – Αυτόνομη ανακάλυψη της γνώσης από τους ίδιους τους μαθητές.
Μέσα από εργασίες οι μαθητές μπορούν να διερευνήσουν ενδεικτικά:
-πως δουλεύει ο ηλιακός θερμοσίφωνας,
– ποιες μορφές ενέργειας παρατηρούνται στην άντληση νερού ή στη λειτουργία της ΜΕΚ,
-με μια συνομιλία με ειδικό να προσεγγίσουν τεχνολογικά θέματα,- να τους προτείνουμε κάποια applets από το Ιντερνετ ή από τα cd με το εποπτικό υλικό που έχουν δώσει στα σχολεία οι σχολικοί σύμβουλοι, να τα διερευνήσουν και να εξηγήσουν πως λειτουργούν.- να αξιοποιήσουν τον υφιστάμενο εργαστηριακό εξοπλισμό ή τις προσομοιώσεις ως μέσον ανακάλυψης, κλπ)
• Εμπλουτισμός θεωρίας με πρακτικές δραστηριότητες που ετοιμάζουν οι μαθητές σε συνεργασία με τον εκπαιδευτικό (πειράματα, παρατηρήσεις, συνθετικές εργασίες, projects)
Παραδείγματα:
α.Αξιοποίηση εργαστηρίων στα θεωρητικά μαθήματα πχ η τάξη επισκέπτεται, στην αρχή του σχολικού έτους , τα εργαστήρια οχημάτων. Οι μαθητές κατά ομάδες, αναλαμβάνουν να παρατηρήσουν τις διάφορες τομές και τα εκπαιδευτικά μοντέλα, να βγάλουν φωτογραφίες ό,τι χρειάζονται και να προσπαθήσουν να εξηγήσουν πως δουλεύουν κάποια συστήματα του αυτοκινήτου (πχ χειρόφρενο, αλλαγή ταχύτητας, σύστημα διεύθυνσης, σύστημα ψύξης κλπ )
β. Καταγράψτε την εγκατάσταση θέρμανσης του σχολείου ή ενός σπιτιού και παρουσιάστε έναν κατάλογο υλικών για την πλήρη αντικατάστασή της (ή συντάξτε και προϋπολογισμό).
γ. Δημιουργήστε μία συσκευή για να επιβεβαιώσετε το νόμο του Hooke.
δ. Δημιουργήστε έναν μικρό ηλιακό θερμοσίφωνα με απλά ανακυκλώσιμα υλικά, προσδιορίστε τους τρόπους μετάδοσης θερμότητας και εξηγήστε τι θα μπορούσατε να κάνετε για να βελτιώσετε την απόδοσή του. Διερευνήστε με ποιες μετρήσεις θα μπορούσατε να βρείτε το ισοζύγιο ενέργειας (πόση ακτινοβολία εισέρχεται, πόση θερμότητα αξιοποιείται στο δοχείο, πόση θερμότητα αξιοποιείται στη χρήση και ποιες είναι οι απώλειες.
• Συλλογές με μικρά κείμενα και φωτογραφίες για ένα συγκεκριμένο θέμα. Πχ συλλογή κοχλιών, ιμάντων κλπ ή φωτογραφίες από κοχλίες όλων των ειδών και ιμαντοκινήσεις. Αν ο μαθητής εργάζεται (πχ για εσπερινά ΕΠΑΛ ή ΕΠΑΣ) μπορεί να βρει ανάλογο υλικό από το χώρο εργασίας του. Προσοχή, οι συλλογές εννοείται ότι τοποθετούνται σε κάποια ξύλινα πλαίσια ή αν είναι ελαφριές σε χαρτόνια, έχουν πινακίδες ή ένα μικρό υπόμνημα για κάθε αντικείμενο κλπ
• Ενημερωτικά φυλλάδια υλικών, μηχανημάτων και συσκευών και κατάταξη υλικών ή εξήγηση των χαρακτηριστικών ή του τρόπου επιλογής, ή αξιοποίηση των φωτογραφιών για να αντιστοιχιστούν σε ένα μηχανολογικό σχέδιο.
• Παρουσίαση διεργασιών στις οποίες έχουν πρόσβαση. Για παράδειγμα πως γίνεται η παραγωγή του κρασιού, τι μηχανήματα χρησιμοποιούνται και ποια στοιχεία μηχανών χρησιμοποιούνται σε αυτά τα μηχανήματα ή ποιες αρχές μηχανικής αξιοποιούνται. Πως δουλεύει ένα fan coil. Επικουρικά, μπορεί μια ομάδα μαθητών να βρουν ένα μεταχειρισμένο fan coil να τοποθετήσουν τα εξαρτήματά του σε ένα κόντρα – πλακέ και να εξηγήσουν τα επιμέρους στοιχεία του, τις διάφορες ενεργειακές μεταβολές που πραγματοποιούνται σε αυτά κλπ.
• Συνεντεύξεις με τεχνίτες ή συνταξιούχους
Παράδειγμα: 1-2 μαθητές μπορούν να συντάξουν συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο, να απευθυνθούν σε έναν τεχνίτη, συγγενικό πρόσωπο ή και να καταγράψουν με βίντεο και φωτογραφίες κάποια τεχνικά θέματα που αντιμετωπίζει στη δουλειά του. Επίσης, μπορούν να απευθυνθούν σε έναν συνταξιούχο υδραυλικό ή μηχανικό αυτοκινήτων για να τους περιγράψει τις αλλαγές που επήλθαν στην τεχνολογία και στις συνθήκες επαγγέλματος.
• Κατασκευές από παλιά αντικείμενα ή ξύλο ή ακόμη και μακέτες
Μαθητές οι οποίοι δεν διακρίνονται για την επιμέλειά τους στη μελέτη των μαθημάτων, πολλές φορές ενθουσιάζονται στο να δημιουργήσουν μια κατασκευή που να σχετίζεται με κάποιο θεωρητικό θέμα, όπως πχ η λειτουργία της δίχρονης μηχανής. Άλλες ιδέες για ανάλογες εργασίες μπορούν να αφορούν το θεώρημα των ροπών, την πειραματική επιβεβαίωση της βασικής σχέσης του εφελκυσμού σ=F/A, την παρουσίαση κάποιου συστήματος οχήματος (πχ σύστημα φρένων, ηλεκτρικό σύστημα, σύστημα διεύθυνσης κλπ) από παλιά αντικείμενα κλπ
• Αξιοποίηση των Η/Υ και του διαδικτύου
Το διαδίκτυο μπορεί να αξιοποιηθεί πολλαπλώς για εργασίες αλλά πρέπει να αποφεύγεται με κάθε τρόπο το γνωστό copy paste. Αντίθετα, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δώσουν συγκεκριμένα θέματα που υπάρχουν στο διαδίκτυο για να εξηγήσει ο μαθητής ή ομάδα μαθητών πχ εξηγήστε πως δουλεύει το κλιματιστικό μηχάνημα παρατηρώντας ένα video που υπάρχει στο διαδίκτυο, ή ένα applet (ασκήσεις υπό τύπου παιχνιδιού). Τέτοια παραδείγματα μπορείτε να βρείτε στον Οδηγό Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Θεμάτων στο Ιντερνετ