Φανταστικός διάλογος Αντιγόνης – Shirin Ebadi

Με την ολοκλήρωση του 2ου μέρους του Προγράμματος, όπου συσχετίζεται η περίπτωση της Αντιγόνης και της Shirin Ebadi ως φωνές που στάθηκαν απέναντι στην αυθαίρετη εξουσία και πλήρωσαν το τίμημα της αντίστασης, οι μαθητές έγραψαν και δραματοποίησαν έναν φανταστικό διάλογο μεταξύ των δύο γυναικών σε ένα πλαίσιο έξω από τον χρόνο και τον χώρο, με στόχο να παρουσιαστούν συνοπτικά οι βασικές τους θέσεις. Η Αντιγόνη εκπροσωπεί τη σύγκρουση ανάμεσα στον κρατικό και τον ηθικό νόμο, ενώ η Shirin Ebadi μας θυμίζει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι δεδομένα, αλλά κατακτήσεις που απαιτούν θάρρος, επιμονή και συχνά προσωπικές θυσίες. Αναδεικνύεται έτσι η διαχρονικότητα της αντίστασης στην αδικία, ο ρόλος των γυναικών στη διεκδίκηση δικαιωμάτων και η σημασία της ατομικής ευθύνης απέναντι σε άδικους νόμους.

Αντιγόνη:
Ξένη γυναίκα, το βλέμμα σου δεν είναι ήσυχο. Μοιάζει σαν να κουβαλάς αγώνες και πληγές. Ποια είσαι;

Shirin Ebadi:
Ονομάζομαι Shirin Ebadi. Γεννήθηκα στο Ιράν και υπηρέτησα τη δικαιοσύνη ως δικαστής και δικηγόρος. Αγωνίστηκα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ιδιαίτερα των γυναικών και των παιδιών, σε μια χώρα όπου ο νόμος συχνά γίνεται όργανο καταπίεσης.

Αντιγόνη:
Τότε μοιάζουμε περισσότερο απ’ όσο φαντάζεσαι. Είμαι η Αντιγόνη, κόρη του Οιδίποδα. Αντιστάθηκα στην εξουσία του Κρέοντα, γιατί ο νόμος του απαγόρευε να θάψω τον αδελφό μου. Μα εγώ πίστεψα πως υπάρχει ανώτερη δικαιοσύνη από τις εντολές των ανθρώπων.

Ebadi:
Γνωρίζω την ιστορία σου. Στον δικό μου κόσμο, πολλές γυναίκες τιμωρούνται επειδή διεκδικούν το αυτονόητο: αξιοπρέπεια, ισότητα, φωνή. Συχνά ο νόμος χρησιμοποιείται για να σωπάσει τη συνείδηση.

Αντιγόνη:
Και όμως, μου είπαν πως παραβίασα τον νόμο. Μα πώς να υπακούσω σε έναν νόμο άδικο; Δεν γεννήθηκα για να μισώ, αλλά για να αγαπώ.

Ebadi:
Αυτό είναι το αιώνιο ερώτημα: οφείλουμε πάντα υπακοή στον νόμο ή μόνο όταν αυτός υπηρετεί τη δικαιοσύνη; Πιστεύω πως όταν ο νόμος καταπατά τα ανθρώπινα δικαιώματα, τότε η αντίσταση γίνεται καθήκον.

Αντιγόνη:
Η αντίσταση όμως έχει τίμημα. Εγώ πλήρωσα με τη ζωή μου.

Ebadi:
Το ξέρω. Κι όμως, χωρίς ανθρώπους σαν εσένα, οι κοινωνίες δεν αλλάζουν. Κι εγώ διώχθηκα, απειλήθηκα, εξορίστηκα. Αλλά η σιωπή θα ήταν συνενοχή.

Αντιγόνη:
Στη Θήβα μου είπαν πως μια γυναίκα δεν πρέπει να αντιστέκεται στην εξουσία.

Ebadi:
Το ίδιο λένε και σήμερα, με άλλα λόγια. Μα οι γυναίκες που αντιστέκονται ανοίγουν δρόμους και για άλλους. Η ανυπακοή σου έγινε σύμβολο.

Αντιγόνη:
Άρα δεν ήμουν μόνη.

Ebadi:
Ποτέ. Κάθε άνθρωπος που υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα συνεχίζει τον ίδιο αγώνα, σε διαφορετική εποχή.

Αντιγόνη:
Τότε η δικαιοσύνη δεν είναι απλώς νόμος γραμμένος.

Ebadi:
Είναι στάση ζωής. Και ευθύνη.

Αντιγόνη:
Απέναντι στην εξουσία.

Ebadi:
Και απέναντι στον ίδιο μας τον φόβο.