ΚΑΛΛΙΕΡΓΩ ΤΗΝ ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ

4.βαζο 3

Μπορούν τα παιδιά μας να μπουν στη θέση του άλλου, του κάθε άλλου ανθρώπου που είναι δίπλα τους; Μπορούν αποτελεσματικά να καλλιεργήσουν τις διαπροσωπικές σχέσεις τους πάνω στην εκτίμηση, τον αμοιβαίο σεβασμό, την κατανόηση της μοναδικότητας της ετερότητάς μας; Δύνανται να κατανοούν τα συναισθήματα και τον ψυχικό κόσμο του πλησίον τους; Δυστυχώς, ενώ πρόκειται για μια ικανότητα που διαθέτουμε όλοι οι άνθρωποι, αρκετοί την αγνοούμε και γι’ αυτό παραμένει αναξιοποίητη, ενώ δεν την διδάσκουμε επαρκώς στα παιδιά.

 

Τα συστατικά της λέξης αποτελούνται από τις λέξεις εν, συν και αίσθηση, δηλώνοντας την επέκταση της αίσθησης του ατόμου πέρα από τον εαυτό του. Η ενσυναίσθηση στην ψυχολογία νοείται ως η διαπροσωπική έκφραση ενός ατόμου απέναντι σε κάποιο άλλο. Ενώ, όμως, αναπτύχθηκε ως εργαλείο της ψυχοθεραπείας, σύντομα αγκαλιάστηκε και από άλλες επιστήμες, αφού αναγνωρίστηκαν οι δυνατότητές της σε όλες τις μορφές των διαπροσωπικών σχέσεων, σε κάθε κατάσταση, δηλαδή, στην οποία ένας άνθρωπος προσπαθεί να καταλάβει αυτόν που βρίσκεται απέναντί του. Το ίδιο συνέβη και στην παιδαγωγία. Ο όρος έγινε προσφιλής στους εκπαιδευτικούς, στους γονείς, στους φοιτητές των σχολών που εμπεριέχουν παιδαγωγία κάθε μορφής …

Ενώ όμως τα παιδιά ξεκινούν με δυναμική αγάπη και συμπόνια προς τους άλλους γιατί στην πορεία της ζωής τους η θαυμάσια αυτή ικανότητα παραμένει κάποιες ή αρκετές φορές αδρανής ενώ στην ενηλικίωση ποσοστιαία δεν είναι σε όλους πλήρης και έμπρακτη; Η απάντηση σε μεγάλο βαθμό εδράζεται στην παιδική ηλικία και στο τι ο γονιός θα πρέπει να κάνει πρόωρα και στοχευμένα ώστε να δυναμώσει και να μεταβολίσει την πρώτη αξιακή τοποθέτηση του παιδιού. Ας δούμε, μια σύνοψη χρήσιμων κατευθύνσεων(προς τα παιδιά) της καλλιέργειας αυτής της τόσο χρήσιμης για τη ζωή του ανθρώπου συμπεριφοράς:

1. Επαινούμε το παιδί μας για τις καλές του πράξεις ,εξηγώντας ότι χαιρόμαστε όταν αυτό με τις πράξεις του κάνει άλλους ανθρώπους χαρούμενους. Φροντίζουμε δε αυτό να γίνεται χρονικά κοντά στην πράξη του παιδιού.

2. Κουβεντιάζουμε με το παιδί μας πάνω στα συναισθήματα που νιώθει σε αρκετές περιστάσεις της ζωής. Παίρνουμε ευκαιρίες από την καθημερινότητα, την τηλεόραση, τις εφημερίδες, τα βιβλία.’’ Πώς αισθάνεσαι γι αυτό που άκουσες ή είδες;’’ Μέσα από τις απαντήσεις του ξετυλίγουμε τον ψυχοσυναισθηματικό του κόσμο.

3. Εάν το παιδί μας αδιαφορεί για τα συναισθήματα των άλλων προσπαθούμε να βρούμε την αιτία ή τις αιτίες που συμβαίνει αυτό . Μέσα από τις εξηγήσεις του ψάχνουμε πάντα το φιλότιμο του παιδιού και αυτό κεντρίζουμε πρώτα. Ύστερα, τονίζουμε τις επιπτώσεις της συμπεριφοράς τόσο στο ίδιο όσο και στα άλλα άτομα.

4. Αξιολογήστε μοτίβα συμπεριφορών μαζί με τα παιδιά. Π.χ. Το παιδί σας έφτιαξε μία ξεχωριστή κάρτα γενεθλίων για την ξαδέρφη του. Πείτε στο παιδί σας να φανταστεί πώς θα αισθανθεί η ξαδέρφη του μετά την παραλαβή της κάρτας. Παρωθήστε το παιδί σας να συνδεθεί με τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων και να χαρεί με τη χαρά τους!

5.Δώστε το παράδειγμα της αλληλοβοήθειας, της αγάπης, της συμπάθειας ,του διαλόγου πρώτα εσείς .Το οικογενειακό περιβάλλον είναι η πρώτη ευκαιρία μίμησης του παιδιού και η εδραίωση των συναισθημάτων του, αρχίζει από τις γονεϊκές συνήθειες και την ποιότητά τους. Η ηρεμία και το κλίμα συνεννόησης του πατέρα και της μητέρας είναι ‘’χρυσές παρακαταθήκες ‘’ για το παιδί.

6. Αξιοποιήστε τον πλούτο της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η ζύμωση του παιδιού από μικρή ηλικία με τη θυσιαστική αγάπη του Χριστού, την προσευχή για όλο τον κόσμο, τη βοήθεια του πλησίον ( ‘’Είδες τον αδερφό σου, είδες Κύριον τον Θεόν σου’’), λειτουργούν πολύ δυνατά στο παιδί. Περάστε από την ορθοδοξία και στις πράξεις ορθοπραξίας και βοήθειας των άλλων που συγκινούν την καρδιά, μεγαλώνουν το απόθεμά της και ριζώνουν στο δέντρο της μνήμης του παιδιού γόνιμους καρπούς.

7.Μη διστάζετε να λέτε συχνά τις λέξεις αισθάνομαι, νιώθω, αγαπώ, εκτιμώ, βοηθώ, ευαισθητοποιούμαι μπροστά στα παιδιά! Εξηγήστε τη σημασία των λέξεων αυτών και προσπαθήστε ,ανάλογα και με την ηλικία τους, να τις χρησιμοποιούν και τα ίδια! Η περιγραφή των συναισθημάτων βοηθάει ιδιαίτερα στην πρόσληψη και μίμηση των εννοιών αυτών!

Όλοι οι παιδαγωγοί διαχρονικά τονίζουν ότι όσο πιο πρόωρη είναι η παιδαγωγία και όσο πιο λειτουργική και ειλικρινής παρουσιάζεται στα μάτια των παιδιών ,τόσο τα ευεργετικά της αποτελέσματα περνούν στο υπόλοιπο της ζωής του παιδιού σαν παρακαταθήκη ζωής που νοηματοδοτεί την πορεία της βιοτής τους.

ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

SAM 1567 2

Ο αυτισμός συνιστά μία αναπτυξιακή διαταραχή, η οποία επηρεάζει σημαντικά την κοινωνικότητα και την ικανότητα επικοινωνίας του παιδιού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα παιδιά με αυτισμό να αποφεύγουν παιχνίδια τα οποία ζητούν από εκείνα φαντασία, αλληλεπίδραση και υιοθέτηση ρόλων και να ασχολούνται με αντικείμενα τα οποία τους επιτρέπουν μέσα από μονότονες και στερεοτυπικές κινήσεις να απορροφώνται σε ένα δικό τους κόσμο.

Έτσι λοιπόν, καλό είναι οι γονείς παιδιών με αυτισμό να επιλέγουν παιχνίδια τα οποία από τη μία να αρέσουν στα παιδιά τους, ενώ παράλληλα από την άλλη να μπορούν να τα εμπλουτίσουν με κινήσεις, ήχους και εκφράσεις συναισθημάτων, στοιχεία τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στην εκμάθηση σημαντικών κοινωνικών δεξιοτήτων.

Συγκεκριμένα:

Παζλ: Τα παζλ με έντονα χρώματα και διαφορετικές εικόνες βοηθούν στην εκμάθηση αφηρημένων δεξιοτήτων σκέψης, ενώ παράλληλα το παιδί μαθαίνει να μοιράζεται και να περιμένει τον άλλο, όταν ενώνει τα κομμάτια μαζί με ένα συνομήλικο του ή με τη βοήθεια του γονέα. Η ένωση των κομματιών μεταξύ τους ή η τοποθέτηση των παζλ σε ενσφηνώματα βοηθούν επίσης τη λεπτή κίνηση του παιδιού.

Κύβοι – Κάρτες: Οι κύβοι στους οποίους αναγράφονται πάνω εικόνες, αριθμοί και γράμματα όταν ζητείται από το παιδί να τους τοποθετήσει στη σωστή σειρά, βοηθούν σημαντικά στην εκμάθηση της σειροθέτησης στοιχείων και της δημιουργίας ιστοριών με αρχή – μέση – τέλος.

Συμβολικό παιχνίδι: Το συμβολικό παιχνίδι, η υιοθέτηση φανταστικών ρόλων και το παιχνίδι προσποίησης (όπως κάνω ότι ταΐζω ένα μωρό ή ένα ζωάκι-κάνω ότι μαγειρεύω-κάνω ότι κοιμάμαι-κάνω ότι είμαι στο σούπερ μάρκετ ή σε ένα εστιατόριο) βοηθούν σημαντικά στη κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών με αυτισμό, στη διέγερση της φαντασίας και στην ανάπτυξη του ρεπερτορίου των κοινωνικών συμπεριφορών του ανάλογα με την περίσταση. Τα Playmobil βοηθούν επίσης στο συμβολικό παιχνίδι και προκαλούν ιδιαίτερη ευχαρίστηση.

Προγράμματα σχετικά με συναισθήματα: Μέσα από αυτά τα παιδιά προσπαθούν να ταυτίσουν πρόσωπα με τις συναισθηματικές αντιδράσεις που αντιστοιχούν σε αυτά (π.χ κοριτσάκι που είναι λυπημένο με τη λέξη λύπη ή κοριτσάκι που είναι λυπημένο με το άκουσμα του κλάματος). Επίσης, προσπαθούν να ταυτίσουν συγκεκριμένες περιστάσεις με την ακόλουθη συναισθηματική αντίδραση (π.χ. πάρτυ γενεθλίων με το συναίσθημα της χαράς).

Παιχνίδια αισθητηριακά: Οι γονείς μπορούν να τοποθετήσουν σε ένα μπολ όσπρια μέσα στο οποίο να κρύψουν διάφορα αντικείμενα τα οποία τα παιδιά πρέπει να βρουν ή ακόμα και να φτιάξουν διάφορα αντικείμενα από αλεύρι και ζυμάρι και να προτρέψουν τα παιδιά να λερωθούν, να γλύψουν τα δαχτυλάκια τους και να δοκιμάσουν. Τα παιχνίδια αυτά βοηθούν στην αισθητηριακή απευαισθητοποίηση αλλά και στη λεπτή κίνηση του παιδιού.

Σαπουνόφουσκες: Οι σαπουνόφουσκες όταν τις βγάζουν οι γονείς βοηθούν τα παιδιά να διατηρήσουν βλεμματική επαφή μαζί τους. Επίσης, παίζοντας με τις φούσκες στο μπάνιο και κοιτάζοντας στον καθρέφτη οι γονείς μπορούν να μάθουν στα παιδιά τους σημεία του προσώπου τους όπως τα μάτια, η μύτη και το στόμα.

Παιχνίδι με μπάλα – μουσική – χορός

Παιχνίδια μνήμης: Σε αυτά τα παιχνίδια τα παιδιά καλούνται να βρουν ζεύγη καρτών τα οποία να απεικονίζουν το ίδιο αντικείμενο ενώ αυτό μπορεί να προέρχεται από ομάδες ζώων, φρούτων και λαχανικών, φαγητών ή άλλων καθημερινών αντικειμένων.

ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

SAM 1352

Η ζωή στη Λουλουδούπολη

Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένα μικρό χωριό, η Λουλουδούπολη. Οι κάτοικοι ζούσαν ειρηνικά με αγάπη μεταξύ τους. Τα παιδιά κάθε πρωί πήγαιναν στο σχολείο και οι γονείς στη δουλειά. Κάθε απόγευμα η Ειρήνη, η Χαρά, ο Λευτέρης, ο Ευτύχης και η Αγάπη μαζεύονταν στην πλατεία για να παίξουν κρυφτό, ποδόσφαιρο, κυνηγητό. Μερικές φορές μάλωναν, αλλά ήξεραν να συγχωρούν ο ένας τον άλλο. Τις περισσότερες φορές ήταν ευτυχισμένοι και χαρούμενοι. Χαρούμενοι γιατί είχαν κοντά τους και μια άλλη αγαπημένη τους φίλη, τη Unicef. H Unicef ήταν ο φύλακας-άγγελος των παιδιών γιατί προστάτευε τα δικαιώματά τους.

Η Αντιδικαιωματούλα κλέβει τα δικαιώματα

Μια μέρα μια κακιά μάγισσα, η Αντιδικαιωματούλα, πήρε ένα φίλτρο που τη μεταμόρφωσε σε άνθρωπο. Πήγε στη Λουλουδούπολη και παρακολούθησε τα παιδιά. Είδε πόσο χαρούμενα και ευτυχισμένα ήταν, θύμωσε τόσο πολύ που αποφάσισε να τους κλέψει το φαγητό, το καθαρό νερό, το σπίτι, την εκπαίδευση, την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και όλα μαζί τα φυλάκισε μέσα στο μπαούλο της που απ ‘έξω έγραφε “Δικαιώματα”. Έτσι λοιπόν κάθε βράδυ η μάγισσα πετώντας περνούσε πάνω από κάθε σπίτι, έπαιρνε τα δικαιώματα και όλα μαζί τα φύλαξε στο κατασκότεινο κάστρο της. Δυστυχία πέφτει στη Λουλουδούπολη Την άλλη μέρα τα παιδιά ξύπνησαν και ένιωθαν δυστυχία, απελπισία, μοναξιά και κάτι σαν μαύρο σύννεφο να τα σκεπάζει. Τα παιδιά ένιωθαν αδύναμα, δεν πήγαιναν πια στο σχολείο, με αποτέλεσμα να μην είναι χαρούμενα, να μην έχουν κουράγιο να πάνε στον γιατρό και έτσι ήταν συνέχεια άρρωστα. Τότε η Ειρήνη, η Χαρά, ο Λευτέρης, ο Ευτύχης και η Αγάπη αποφάσισαν να κάνουν κάτι. Ξεκίνησαν ένα πρωί χωρίς να πουν τίποτα σε κανένα, δηλαδή σχεδόν σε κανέναν γιατί η φίλη τους η Unicef που είναι ο φύλακας-άγγελός τους, αμέσως κατάλαβε τι είχε συμβεί και ξεκίνησε μαζί τους την περιπέτεια αναζήτησης. Η περιπέτεια της αναζήτησης Η Unicef και οι φίλοι της έψαχναν τα ίχνη της μάγισσας και βρέθηκαν σε ένα δάσος πολύ σκοτεινό. Εκεί τα βρήκαν. Η μάγισσα επειδή δεν της άρεσε αυτό το δάσος έκανε ένα μαγικό και τα δέντρα άρχισαν να πέφτουν. Όλοι μαζί έτρεξαν και κατάφεραν να ξεφύγουν. Τα ίχνη εξαφανίστηκαν από τα δέντρα που έπεσαν αλλά βρήκαν και άλλα. Βρέθηκαν σε ένα αδιέξοδο και είχαν δύο δρόμους να επιλέξουν. Κάποιο παιδί πρότεινε να χωριστούν. H Unicef είπε ότι δεν της άρεσε η ιδέα και πρότεινε να μείνουν ενωμένοι. Έτσι  και έγινε. H Unicef μαζί με την Ειρήνη, τη Χαρά, τον Λευτέρη, τον Ευτύχη και την Αγάπη πήγαν από το δεύτερο δρομάκι και είδαν ένα μεγάλο και σκοτεινό κάστρο. Ήξεραν ότι εκεί ήταν τα Δικαιώματα. Γνώριζαν ότι υπήρχαν κίνδυνοι, αλλά μπήκαν μέσα. Έψαξαν σε πολλά δωμάτια και το τελευταίο ήταν της μάγισσας. Η Αντιδικαιωματούλα κοιμόταν καθώς ήταν κουρασμένη γιατί είχε πάει να κλέψει και άλλα δικαιώματα και από άλλα χωριά.  Στο σκοτεινό κάστρο Μέσα στο δωμάτιο της μάγισσας μπήκε η Unicef, ο Λευτέρης και η Αγάπη γιατί ήταν οι πιο γενναίο και για να μην κάνουν φασαρία αν ήταν όλοι μαζί. Βρήκαν ένα χρυσό μπαούλο και το κλειδί του κρεμόταν στο λαιμό της μάγισσας. Σκέφτηκαν πως εκεί μέσα ήταν τα Δικαιώματα. Μετά πήραν ένα ψαλίδι και με πολλή προσοχή έκοψαν το σκοινί που ήταν δεμένο το κλειδί, άνοιξαν το μπαούλο και βρήκαν ένα σάκο που είχε μέσα όλα τα δικαιώματα. Τα πήραν με πολλή προσοχή και έφυγαν τρέχοντας. “Κατοχύρωση δικαιωμάτων” Αφού τα παιδιά βρήκαν και πήραν τα δικαιώματά τους, πήγαν στην καλύβα του παππού Ροδαλού. Αυτός είχε κρύψει ένα χρυσό, μαγικό βιβλίο που ό,τι γραφόταν εκεί μέσα δεν μπορούσε να σβηστεί και να μετακινηθεί. Τα παιδιά πήγαν και έγραψαν τα δικαιώματά τους στο χρυσό βιβλίο, που ονομάστηκε Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Παιδιού. Για πολλά χρόνια μέχρι και σήμερα το δικαίωμα της τροφής, της στέγης, του καθαρού νερού, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, της εκπαίδευσης, της προστασίας και άλλα πολλά δικαιώματα είναι γραμμένα εκεί. Το βιβλίο αυτό βρίσκεται κρυμμένο σε ένα μυστικό μέρος που το γνωρίζει μόνο η φίλη των παιδιών και φύλακας των δικαιωμάτων, η Unicef.

Read more at: http://taniamanesi-kourou.blogspot.com/2015/11/blog-post_19.html
Copyright © Tania Manesi