ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΠΕ

«ΕΜΦΥΛΙΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ:

Εμφύλιος πόλεμος κατά διάρκεια της Επανάστασης (1823-1825)

Εμφύλιος πόλεμος μετά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο (1947-1949)

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ:  ΜΠΕΚΟΥΛΗ ΕΥΔΟΞΙΑ

1.ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Διερευνώντας τα αίτια, τις συνθήκες και τα γεγονότα που οδήγησαν στους δύο εμφύλιους πολέμους που βίωσε η Ελλάδα λίγο πριν την ανεξαρτησία της και λίγο μετά τη λήξη του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου θα γνωρίσουν οι μαθητές καταστάσεις από το παρελθόν της ελληνικής ιστορίας και θα προβληματιστούν πάνω στις αρνητικές συνέπειες των εμφύλιων πολέμων

Στη διδακτική πρόταση, που ακολουθεί, οι μαθητές καλούνται να προσεγγίσουν τα  ιστορικά αυτά ζητήματα μέσα από μια διερευνητική διαδικασία. Θα  προσπαθήσουν να ανιχνεύσουν τις συνθήκες, τα γεγονότα, τα αίτια αλλά και τις συνέπειες των δύο εμφύλιων πολέμων στην εποχή που διαδραματίστηκαν, σε μια προσπάθεια να δουν το θέμα διαχρονικά αλλά και διαθεματικά, μελετώντας κείμενα που αναφέρονται σε αυτά τα δύο σημαντικά ιστορικά γεγονότα που η επίσημη ιστορία για μεγάλο χρονικό διάστημα δίσταζε να τα αναλύσει στις πραγματικές τους διαστάσεις, αφενός μεν γιατί  το πρώτο χρονικά προκαλούσε τριγμούς στο θαύμα του 1821, ενώ το ουσιαστικό μέρος της κληρονομιάς του δεύτερου εμφύλιου πολέμου ήταν το ιδεολογικό, πολιτικό και πολιτιστικό χάσμα που χώρισε τον ελληνικό λαό και   δηλητηρίασε ολόκληρη τη μετέπειτα πολιτική και κοινωνική  πορεία της Ελλάδος.

2. Στοιχεία σεναρίου

Γνωστικό Αντικείμενο :  Ιστορία Νεότερη και Σύγχρονη Γ΄ Γυμνασίου (Το αντίστοιχο θέμα μπορεί να διερευνηθεί και από τους μαθητές της  Γ΄ Λυκείου

Θέμα:  Εμφύλιες συρράξεις στη Νεότερη Ελλάδα

Λογισμικά:  Εκπαιδευτικό Λογισμικό για την Ιστορία Γ΄ Γυμνασίου, επεξεργαστής κειμένου-  Word ,  Διαδίκτυο    

Διαθεματικό εύρος σεναρίου: Ιστορία, νεοελληνική γλώσσα, νεοελληνική λογοτεχνία,  λατινικά, πληροφορική

Τόπος διεξαγωγής μαθήματος : σχολικό εργαστήριο.

Προβλεπόμενος χρόνος : πέντε (5) διδακτικές ώρες.[1]

Χρησιμοποιούμενα εργαλεία (έντυπα και ηλεκτρονικά) :

• Σχολικό εγχειρίδιο
• Επεξεργαστής κειμένου
• Λογισμικό παρουσίασης (POWERPOINT)
• Επιλεγμένες ιστοσελίδες
• Εκπαιδευτικό λογισμικό για την ιστορία της Γ΄ γυμνασίου «Ιστορία της Νεότερης και Σύγχρονης Ελλάδας»
• Ηλεκτρονικά  και  έντυπα   φύλλα εργασίας.
• Προβολέας.

3.Διδακτικοί στόχοι

Επιδιώκεται οι μαθητές και οι μαθήτριες:

3.1. Ως προς το γνωστικό αντικείμενο (γνωστικοί)

•  Να εντάξουν τα δύο ιστορικά γεγονότα στο χρόνο και να κατανοήσουν τις παραμέτρους που τα προσδιορίζουν.
• Να γνωρίσουν τους πρωταγωνιστές και τα πρόσωπα των δύο εμφύλιων συρράξεων.
• Να εντοπίσουν τις ρίζες της εμφύλιας σύγκρουσης στη διάρκεια της Επανάστασης του 1821 και τα αίτια της εμφύλιας διαμάχης μετά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο
• Να γνωρίσουν τα επιμέρους γεγονότα (πολιτικά, στρατιωτικά) και να συνειδητοποιήσουν το ρόλο των ξένων Δυνάμεων στη β΄ περίπτωση
• Να διερευνήσουν μέσα από το μάθημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας την απήχηση και τις επιδράσεις που είχαν οι δύο πόλεμοι στη σκέψη και στη ποιητική δημιουργία της εποχής τους
•  Να εντοπίσουν ομοιότητες και διαφορές μεταξύ των δύο πολέμων
•  Να διατυπώσουν σκέψεις και συμπεράσματα σχετικά με τις επιπτώσεις των εμφύλιων πολέμων.

3.2. Ως προς τη μαθησιακή διαδικασία (διδακτικοί)

• ?Να ενισχυθεί ο διάλογος και η συνεργασία μεταξύ των μαθητών (αλληλοδιδακτικό αποτέλεσμα και διαπροσωπική μάθηση) και να δημιουργηθεί θετικό κλίμα στην τάξη.
• Να αποκτήσουν δεξιότητες άντλησης, συλλογής, οργάνωσης, ανάλυσης και επεξεργασίας δεδομένων.
• Να καλλιεργήσουν δεξιότητες επεξεργασίας ιστορικών πηγών καθώς και κατανόησης ιστορικών όρων
• Να εφαρμοσθούν βιωματικές και διερευνητικές μορφές μάθησης.
• Να προαχθεί η αυτενέργεια των μαθητών και η κριτική σκέψη και να οικοδομήσουν την ιστορική γνώση αναλαμβάνοντας κεντρικό και ενεργητικό ρόλο στη μαθησιακή διαδικασία.
• Να ασκηθούν στην οργάνωση και τον προγραμματισμό σχεδίων εργασίας.

3.3. Ως προς τη χρήση νέων τεχνολογιών (τεχνολογικές)

• Να ενταχθούν δημιουργικά οι Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας στις εργασίες των μαθητών.
• Να διαχειρίζονται, επεξεργάζονται, οργανώνουν την πληροφορία μέσα από το Διαδίκτυο
• Να ασκηθούν στην παραγωγή ηλεκτρονικού λόγου διατυπώνοντας απόψεις και επιχειρήματα.
• Να μάθουν να χειρίζονται την ηλεκτρονική βάση του εκπαιδευτικού λογισμικού Γ΄ γυμνασίου «Ιστορία της Νεότερης και Σύγχρονης Ελλάδας»
• Να αναπτύξουν δεξιότητες ταξινόμησης και επεξεργασίας των ιστορικών πληροφοριών με ηλεκτρονικά εργαλεία (επεξεργασία κειμένου, σχεδιαστικά, φύλλα εργασίας κα.) και να ασκηθούν στην παρουσίαση ιστορικού θέματος με λογισμικό παρουσίασης.

4.Προαπαιτούμενες γνώσεις και δεξιότητες

Από την πλευρά των μαθητών/τριών:

• Η προηγούμενη γνώση των γεγονότων της Ελληνικής Επανάστασης και της συμμετοχής της Ελλάδας στο Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο (Κατοχή, Αντίσταση, Απελευθέρωση), καθώς και το κλίμα του ψυχρού πολέμου που εγκαινιάζεται μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης
• Ο επαρκής χειρισμός του υπολογιστή και η βασική γνώση εργαλείων του MS Office και του MS power point.
• Προηγούμενη εμπειρία των μαθητών σε συνεργατικές δραστηριότητες.

Από την πλευρά του καθηγητή/τριας:

• Προηγούμενη εμπειρία του διδάσκοντα στη χρήση διερευνητικού εκπαιδευτικού λογισμικού.
•  Εγκατεστημένο το λογισμικό για τη Ιστορία της Γ΄ Γυμνασίου
•  Έλεγχος για τη σύνδεση με διαδίκτυο και Εικονίδιο Φυλλομετρητή (Internet Explorer) στην επιφάνεια εργασίας
•  Να έχει προηγηθεί κατάλληλη προετοιμασία στο εργαστήριο (δημιουργία «φακέλου» στην επιφάνεια εργασίας των υπολογιστών, με τα «αρχεία» που θα περιέχουν το εξεταζόμενο κείμενο και τα «φύλλα εργασίας», που θα δοθούν και σε έντυπη μορφή).
•  Οι μαθητές να έχουν προειδοποιηθεί για τον τρόπο εργασίας στο εργαστήριο και να έχει προηγηθεί η σύσταση των ομάδων, ώστε με την είσοδό τους στο εργαστήριο να πάρουν τη θέση τους, μπροστά στον υπολογιστή

5.  Η μεταβολή της μαθησιακής διαδικασίας και της διδακτικής παρέμβασης με τη χρήση των Τ Π Ε στην ιστορία

Οι μαθητές των τελευταίων χρόνων εκφράζουν «μίσος» για το μάθημα της ιστορίας, θεωρείται από τα δύσκολα μαθήματα. Η απομνημόνευση γεγονότων περασμένων εποχών έξω από το κοινωνικο-πολιτικό τους σύστημα τους κουράζει και σε τελική ανάλυση δε τους βοηθά να μάθουν τα ιστορικά γεγονότα, ενώ τα τελευταία δύο χρόνια, ακόμη και μαθητές της θεωρητικής κατεύθυνσης επιλέγουν όχι την Ιστορία Γενικής Παιδείας ως επιλεγόμενο πανελλαδικώς εξεταζόμενο μάθημα  αλλά κάποιο άλλο (πχ Βιολογία, Μαθηματικά Γενικής Παιδείας). Ωστόσο στα Αναλυτικά Προγράμματα τονίζεται η σπουδαιότητα της διδασκαλίας του μαθήματος που συνίσταται  (περιληπτικά εδώ) στη διαμόρφωση στη νέα γενιά της συνείδησης ότι μοιράζονται από κοινού μνήμες, αξίες, στην καλλιέργεια κριτικής ικανότητας και ιστορικής σκέψης και ανεκτικότητας με τις κοινωνικές ομάδες και τους λαούς.

Τα σχολικά  βιβλία γενικά και της ιστορίας ειδικά πάντα γράφονται με ιδιαίτερα βαρύ, συμπυκνωμένο και γι’  αυτό δυσνόητο αφηγηματικό περιεχόμενο, συμπυκνώνοντας σε χρονολογικές αφηγήσεις όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία εκτενών ιστορικών περιόδων, σύμφωνα με άκαμπτα αναλυτικά προγράμματα, τα οποία επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους κυρίως στη διδακτέα ύλη, στην ποσότητα και όχι στην ποιότητα της γνώσης. Οι σύγχρονες προσεγγίσεις της διδακτικής της Ιστορίας διαμορφώνουν ένα σύγχρονο πλαίσιο επιστημονικών αρχών για τον καλύτερο δυνατό σχεδιασμό εκπαιδευτικών βιβλίων, επισημαίνοντας τα προβλήματα της αποκλειστικής χρήσης ιστορικών αφηγήσεων, τα πλεονεκτήματα της ενεργητικής και διερευνητικής μάθησης με τη χρήση πηγών, των εικονογραφημένων βιβλίων για τα παιδιά που σήμερα ζουν και διαπλάθονται  σε μια εποχή χρήσης πολλαπλών νέων μέσων πληροφόρησης και παγκόσμιας επικοινωνίας. Έτσι η σχολική γνώση μπορεί να γίνει λειτουργική, όταν προσφέρεται με πολλά ερεθίσματα, και το εικονιστικό υλικό (εικόνες, χάρτες, πίνακες, σχεδιαγράμματα…) παρέχει επίσης σημαντικές πληροφορίες και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διδακτικής διαδικασίας.

• Ειδικότερα μέσω της χρήσης των ΤΠΕ δημιουργούνται κίνητρα στους μαθητές να ασχοληθούν με τη μελέτη ιστορικών γεγονότων, διερευνώντας οι ίδιοι, καθώς ο υπολογιστής τους παρέχει ευκαιρίες για ανατροφοδότηση. Μέσω των διαδικασιών επεξεργασίας της πληροφορίας, οι μαθητές συγκρατούν στην μακροπρόθεσμη μνήμη τις γνώσεις[2] , στοιχείο που είναι και το ζητούμενο. Επιπλέον μέσω του υπολογιστή, ως διερευνητικού εργαλείου μάθησης, προωθείται η ευρετική -ανακαλυπτική μάθηση“discover learning” (Bruner), η οποία έχει να κάνει με πολύπλοκες γνωστικές διαδικασίες πρόσκτησης, επεξεργασίας και κωδικοποίησης των πληροφοριών. Τέλος, το εκπαιδευτικό λογισμικό σε συνδυασμό με τα κατάλληλα φύλλα εργασίας και τον καταμερισμό εργασίας συμβάλλει στην οικοδόμηση της γνώσης. Σύμφωνα με τη θεωρία της δραστηριότητας (activity theory) και τις κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις μάθησης οι συνεργατικές δραστηριότητες και ο καταμερισμός εργασίας συντελούν καταλυτικά στη διαδικασία οικοδόμησης της γνώσης(Κόμης, 2002).

6. Προσδοκώμενη διαδικασία μάθησης

Προσδοκάται να ακολουθηθεί η ανακαλυπτική πορεία της νέας γνώσης. Οι μαθητές ασκούνται στην επιλογή και στην αξιολόγηση της πληροφορίας, ανασυνθέτουν αξιοποιούν τις δυνατότητες των Τ.Π.Ε., συνεργάζονται, επικοινωνούν και ανταλλάσσουν σκέψεις. Αναπτύσσουν τη σκέψη, τη δημιουργικότητα και αυτοκαθορίζουν την πορεία προς τη γνώση. Η συνεργατική – βιωματική προσέγγιση υλοποιείται μέσα από την  εργασία σε ομάδες   και την ανάληψη ρόλων από τους μαθητές, που δίνει προσωπικό νόημα στην αναζήτηση της γνώσης (σύμφωνα με τις αρχές του  «οικοδομισμού»).

7.Διδακτική διαδικασία

7.1.Διδακτικές μέθοδοι

Οι διδακτικές μέθοδοι  που θα χρησιμοποιηθούν είναι:

•  Η διερευνητική:Με τη καθοδήγηση του διδάσκοντα οι μαθητές αναζητούν στοιχεία σε προεπιλεγμένες έγκυρες ιστοσελίδες του διαδικτύου
• Η γνωστική-εποικοδομιστική:Οι μαθητές εμπλέκονται σε δραστηριότητες προκειμένου να συνδυαστεί η προϋπάρχουσα γνώση με τη νέα.
• Η ομαδο-συνεργατική. Δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να παράγουν λόγο σε έγγραφο Επεξεργαστή Κειμένου (WORD) και πολυτροπικό κείμενο σε Λογισμικό Παρουσιάσεων (POWERPOINT)
• Η μεθοδολογική προσέγγιση: Τα φύλλα εργασίας είναι έτσι μεθοδευμένα, ώστε οι μαθητές σταδιακά να οδηγηθούν στη βαθύτερη μελέτη και γνώση των θεμάτων που επιλέχθηκαν για το σενάριο

7.2.Ρόλος εκπαιδευτικού

Η  παραδοσιακή παιδαγωγική είχε επιβάλει την άποψη ότι ο διδάσκων -αυθεντία, πηγή κάθε γνώσης και σοφίας, είχε ως βασικό έργο τη μετάδοση απλώς και μόνο γνώσεων στους μαθητές του (Κρουσταλλάκης, 1981). Μέσα σε αυτές τις συνθήκες αναπτύχθηκε ο τύπος του τεχνοκράτη δασκάλου, που  θεωρεί ως κύριο έργο του  την επαλήθευση του ρόλου του ως φορέα-μεταδότη γνώσεων, τις οποίες προσπαθεί να μεταλαμπαδεύσει στους μαθητές (Ματσαγγούρας, στο Καζαμίας, 1995).

Το σχέδιο διδασκαλίας (που παρατίθεται στη συνέχεια) ακολουθεί τις αρχές της συνεργατικής μάθησης με διερευνητικό χαρακτήρα, γι΄ αυτό και  παρατηρείται μια διαφοροποίηση στον καθιερωμένο αυτό ρόλο του εκπαιδευτικού. Ο εκπαιδευτικός διατηρεί το διδακτικό του ρόλο, αλλά δεν περιορίζεται σε αυτόν. Συγκεκριμένα:

• Αναλαμβάνει τους ρόλους του εμψυχωτή, του καθοδηγητή και του συντονιστή των ομάδων και βοηθά τους μαθητές να γίνουν οι ίδιοι φορείς της μάθησής τους(Θεοφιλίδης, 1997:93, Μπαγάκης, 2000).
•  Υποβάλλει την ερευνητική στάση έναντι της γνώσης, το ευρετικό πνεύμα, (Entwistle, 1970 στο Θεοφιλίδης, 1997:37)
•  Αναλαμβάνει το ρόλο του «κριτικού διαμεσολαβητή», κινητοποιώντας τους μαθητές να υποβάλλουν ερωτήσεις και απορίες (Χατζηγεωργίου, 2004:63).
•  Υποστηρίζει διακριτικά τη διαδικασία αναζήτησης, επεξεργασίας και μελέτης του μαθησιακού υλικού παρέχοντας τα απαραίτητα στηρίγματα, εξομαλύνοντας ενδεχόμενες δυσκολίες και διευκολύνοντας την εργασία των ομάδων ώστε, βήμα- βήμα, και μέσα στα καθορισμένα χρονικά πλαίσια, να ολοκληρώσουν την προσπάθειά τους.
• Ελέγχει τα αποτελέσματα της εργασίας των μαθητών μέσα από τα φύλλα εργασίας που συγκεντρώνει στο τέλος του μαθήματος σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή.

8. Εφαρμογή στη σχολική μονάδα

Η διδασκαλία θα έχει διάρκεια 5 διδακτικών ωρών και θα πραγματοποιηθεί στο σχολικό εργαστήριο πληροφορικής. Θα προηγηθεί συνεννόηση και συνεργασία με τον καθηγητή της πληροφορικής, προκειμένου να γίνει η απαραίτητη τροποποίηση στο ωρολόγιο πρόγραμμα.  Η παρουσία του καθηγητή πληροφορικής είναι χρήσιμη για την τεχνολογική υποστήριξη  στη σύνθεση  και την τελική παρουσίαση της εργασίας όλων των ομάδων. Παράλληλα το συγκεκριμένο σενάριο μπορεί να λειτουργήσει ως άσκηση πλοήγησης στο διαδίκτυο και δημιουργίας λογισμικού και παρουσιάσεων.

9.Ενδεικτική πορεία διδασκαλίας

Αναλυτική περιγραφή σταδίων υλοποίησης

Α΄ Φάση : (1ο δίωρο)

• Οι μαθητές εισέρχονται στο εργαστήριο, χωρίζονται σε 6 ομάδες των τριών ή τεσσάρων ατόμων (ανάλογα με το σύνολο των μαθητών της τάξης) και ετερογενείς ως προς τις μαθησιακές ή τεχνολογικές δυνατότητες. Από τον καθηγητή παρουσιάζεται ο στόχος της εργασίας που είναι να εντοπιστούν οι αρνητικές επιπτώσεις μιας εμφύλιας σύρραξης. Επιπλέον αναφέρεται ότι η εργασία των ομάδων θα είναι σε τρεις φάσεις (Α΄ φάση: διερεύνηση, Β΄ φάση: σύνθεση κειμένων, Γ΄ φάση:παρουσίαση εργασιών).

Κατά την πρώτη φάση, οι μαθητές όλοι θα διερευνήσουν τα θέματά τους περιδιαβαίνοντας στο ήδη εγκατεστημένο εκπαιδευτικό λογισμικό «Ιστορία της Νεότερης και Σύγχρονης Ελλάδας». Θα ασχοληθούν με την έρευνα και την καταγραφή των στοιχείων που τους χρειάζονται. Συγκεκριμένα, αναζητούν από το κινηματογραφικό φακό του λογισμικού  τον τίτλο «Γεγονότα» . Στη συνέχεια μεταβαίνουν στο «Θεματικές περίοδοι» και επιλέγουν την ενότητα «Ο πόλεμος των Ελλήνων για την Ανεξαρτησία (1821-1832)». Από την ενότητα αυτή διαβάζουν τις υποενότητες «Τοπικές εξουσίες», «Εμφύλιοι πόλεμοι (Νοέμβριος 1823 ?ανουάριος 1825),» «Τα δάνεια της Ανεξαρτησίας». Επανερχόμενοι στο  «Θεματικές περίοδοι» επιλέγουν την ενότητα «Η Ελλάδα στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Εμφύλιος πόλεμος (1940-1949)» και διαβάζουν όλη την υποενότητα «Εμφύλιος πόλεμος 1947-1949» . Όλες οι ομάδες  κρατούν σημειώσεις  και παίρνουν μια εικόνα γενική των θεμάτων με τα οποία θα ασχοληθούν.

Στο β΄ μέρος της Α΄ φάσης οι μαθητές αναλαμβάνουν να διερευνήσουν μέσω των επιλεγμένων ιστοσελίδων τις πτυχές του θέματος που επιλέχτηκε ως σενάριο. Σε κάθε ομάδα αντιστοιχεί ένα Φύλλο εργασίας με τα υποερωτήματα ή τα υποσενάρια που έχει το καθένα. Σε αυτή τη φάση ο διδάσκων, καθώς και ο καθηγητής της πληροφορικής  θα πρέπει να καθοδηγούν τις ομάδες στην αναζήτηση των πληροφοριών στο διαδίκτυο, να επιλύουν  οποιαδήποτε απορία των μικρών ερευνητών και να  τους εμψυχώνουν.  Οι ομάδες έχοντας ορίσει ένα εκπρόσωπο κρατούν σημειώσεις από όλο το υλικό που μελετούν.

Β΄ ΦΑΣΗ: 2ο δίωρο:

Γίνεται κριτική επεξεργασία δεδομένων, ανάλυση-σύνθεση των κειμένων των ομάδων σε ηλεκτρονική μορφή και ανταλλάσσονται απόψεις. Κρίνεται απαραίτητη στη φάση αυτή η επικουρική και διορθωτική παρέμβαση του καθηγητή/-ών σε επιμέρους ζητήματα  επεξεργασίας του  ηλεκτρονικού κειμένου  και ο συντονισμός της όλης προσπάθειας, για  να προκύψουν αξιόλογες ομαδικές εργασίες.

Γ΄ ΦΑΣΗ: 1 διδακτική ώρα:

Διαδοχική παρουσίαση με λογισμικό παρουσίασης(POWERPOINT) του υλικού που κατέγραψαν οι ομάδες μέσω εκπροσώπου τους. Ο καθηγητής στη φάση αυτή έχει συντονιστικό ρόλο, ώστε  να αναδειχθεί το αποτέλεσμα της ερευνητικής προσπάθειας των μαθητών από διαφορετικές οπτικές  και σύμφωνα με τους αρχικούς στόχους

10 Αξιολόγηση

Απαραίτητο στοιχείο κάθε  εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι η αξιολόγησή της. Στην προκειμένη περίπτωση η αξιολόγηση θα είναι αρχικά διαμορφωτική, καθώς ο καθηγητής θα παρακολουθεί, θα επιβλέπει, θα παρέχει υποδείξεις στις ομάδες. Με το πέρας της διαδικασίας θα γίνει τελική αξιολόγηση με άξονες το βαθμό επίτευξης των στόχων από κάθε ομάδα χωριστά και από το σύνολο της τάξης γενικότερα, τη λειτουργία και αποτελεσματικότητα των ομάδων, την επάρκεια του χρόνου, το ρόλο του εκπαιδευτικού, τη λειτουργικότητα του εργαστηρίου και των συγκεκριμένων λογισμικών και τη συμβολή τους στην όλη μαθησιακή διαδικασία. Τα κριτήρια με τα οποία θα αξιολογηθεί η προσπάθεια των μαθητών  και τα οποία θα πρέπει να είναι γνωστά από την αρχή είναι:

• Οργάνωση επιχειρημάτων, ποιότητα ιδεών και τεκμηρίωση απόψεων
• Συνοχή κατά τη διατύπωση των σκέψεων των μαθητών
•  Αισθητικό αποτέλεσμα και αξιοποίηση των δυνατοτήτων της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή

Στόχος είναι να επισημανθούν προβλήματα και να επιχειρηθούν βελτιωτικές αλλαγές κατά το σχεδιασμό και εφαρμογή επόμενου σεναρίου στο εργαστήριο.

11. Κριτική προσέγγιση – δυνατότητα τροποποίησης / επέκτασης

Το συγκεκριμένο σενάριο, όπως φάνηκε από την ανάλυση που προηγήθηκε στοχεύει στην ανάδειξη των ομοιοτήτων αλλά και των διαφορών που είχαν οι δύο εμφύλιοι ως ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν τη νεότερη Ελλάδα και στην επισήμανση των αρνητικών συνεπειών για το κοινωνικοοικονομικό, ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο της εποχής που συνέβησαν. Είναι ένας τρόπος να γνωρίσουν οι μαθητές γεγονότα που με ένα προσεκτικό χειρισμό συντελούν περισσότερο στην καλλιέργεια της εθνικής συνείδησης και στην ανάγκη ύπαρξης ομοθυμίας και ομόνοιας σε άτομα, ομάδες, λαούς παρά την ετερογένεια που εμφανίζει ο κάθε πληθυσμός.

Σε μια διαφορετική  καταγραφή του σεναρίου ο  εκπαιδευτικός θα μπορούσε να κάνει αναφορά και στον Πελοποννησιακό πόλεμο, στους εμφυλίους πολέμους της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Μπορεί επίσης να συμπεριλάβει για την εμβάθυνση του θέματος του εμφυλίου πολέμου (1947-1949) το ποίημα που χάρισε το νόμπελ στο Γιώργο Σεφέρη «Κίχλη» που είναι γεμάτο απαισιοδοξία, γιατί η Ελλάδα, αν και ελεύθερη, δεν παύει να αιμορροεί από τις  επεμβάσεις των ξένων και τον εμφύλιο πόλεμο. Επίσης είναι δυνατό να έχει δοθεί στους μαθητές να διαβάσουν το ιστορικό μυθιστόρημα  «Στη δίνη του Κυκλώνα» του Κώστα Κατσακιώρη που κυκλοφόρησε μέσα στο 2007 σε έκδοση του Σ.Ι Ζαχαρόπουλου, το οποίο αποτελεί τη «βιογραφία» αυτής της έντονα ταραγμένης εποχής της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας.

Χρειάζεται ιδιαίτερη επιμέλεια στο σχεδιασμό το σεναρίου και των συνακόλουθων  φύλλων εργασίας, προτείνοντας συγκεκριμένες ηλεκτρονικές διευθύνσεις στους μαθητές, ώστε να  λάβουν γνώση  των βαθύτερων πτυχών των δύο αυτών σημαντικών γεγονότων. Στο υλικό τους όμως μπορούν να εντάξουν και συνεντεύξεις από ηλικιωμένα μέλη των οικογενειών τους ή γνωστών τους που έζησαν τα εμφυλιακά και μετεμφυλιακά χρόνια. Είναι βέβαιο ότι θα έχουν πολλά να μάθουν και θα αντιληφθούν ότι ένα γεγονός παρουσιάζει διαφορετικές προσλαμβάνουσες  για τα  μέλη μιας κοινωνίας ανάλογα με την ιδεολογία και το κοινωνικό τους status, γεγονός που καθιστά τη δουλειά του επιστήμονα ιστορικού πολύ δύσκολη και τα ερευνητικό του έργο ιδιαίτερα επίμοχθο, αν θέλει να είναι το αποτέλεσμα αξιόπιστο και αντικειμενικό και όσο το δυνατό πιο κοντά στην αλήθεια των γεγονότων.

Αναλύοντας με τέτοιο τρόπο τα ιστορικά γεγονότα ίσως οι μαθητές να αλλάξουν στάση απέναντι στο  μάθημα αυτό και να προσλαμβάνουν με κριτικό μάτι και τα τεκταινόμενα της εποχής τους.

---

[1] Προτείνεται το σενάριο αυτό να γίνει  σε συνεργασία με τον καθηγητή της πληροφορικής, προκειμένου να ισομεριστεί ο διδακτικός χρόνος

• [2] Μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών των γνωστικών μορφών μάθησης (Μπασέτας,2002).