2η ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΛΩΣΣΑ-ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ (Θεωρητικά στοιχεία)

ΕΙΔΗ  ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ-ΕΠΙΡΡΡΗΜΑΤΙΚΕΣ

Α) ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ

Πώς χρησιμοποιούνται οι ονοματικές προτάσεις;

Χρησιμοποιούνται στη θέση ονομάτων (ουσιαστικών ή επιθέτων) ή αντωνυμιών. Επομένως μπορούν να χρησιμοποιούνται ως υποκείμενο, αντικείμενο ή προσδιορισμός κάποιου ονοματικού όρου της πρότασης.

Παραδείγματα:

  • Φαίνεται ότι θα χάσουμε τον αγώνα. (υποκείμενο)
  • Θέλω να κοιμηθώ. (αντικείμενο)
  • Ένα μόνο με ανησυχεί, μήπως δεν προλάβω την προθεσμία. (επεξήγηση στη λέξη «ένα»)

Ποια είναι τα είδη των ονοματικών προτάσεων;

α) Ειδικές (Πιστεύω ότι θα βρούμε κάποια λύση)

β) Βουλητικές (Πρέπει να του μιλήσεις)

γ) Ενδοιαστικές (Φοβάμαι μήπως θυμώσει ο πατέρας μου.

δ) Πλάγιες Ερωτηματικές (Δεν είμαι βέβαιος αν θα έρθει)

ε) Αναφορικές ονοματικές (Όποιος κάνει φασαρία θα τιμωρηθεί)

Β) ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πώς χρησιμοποιούνται οι επιρρηματικές προτάσεις;

Χρησιμοποιούνται ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί.

Τι δηλώνουν οι επιρρηματικές προτάσεις;

α) Χρόνο (Όταν δουλεύει, θέλει απόλυτη ησυχία)

β) Αιτία (Θύμωσε, γιατί του μίλησε άσχημα)

γ) Σκοπό (Ήρθα για να σε δω)

δ) Αποτέλεσμα (Μιλάει τόσο σιγά, ώστε δεν ακούγεται καθόλου)

ε) Προϋπόθεση (Αν προσπαθήσεις πολύ, θα τα καταφέρεις)

στ) Εναντίωση (Αν και έχει τα πάντα, δεν είναι ευτυχισμένος.)

ή παραχώρηση (Και να του μιλήσεις, δε θα σε καταλάβει.)

Ποια είναι τα είδη των δευτερευουσών επιρρηματικών προτάσεων;

Ανάλογα με την επιρρηματική σχέση που δηλώνουν, διακρίνονται σε χρονικές, αιτιολογικές, αποτελεσματικές (λέγονται και  συμπερασματικές), υποθετικές, εναντιωματικές ή παραχωρητικές. Επίσης επιρρηματικές είναι  και ορισμένες αναφορικές  που ονομάζονται αναφορικές επιρρηματικές προτάσεις. Για παράδειγμα: Χαίρομαι που (=επειδή) προοδεύεις.

 

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 14 Νοεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Α 189-245 Η επέμβαση της Αθηνάς (σχόλια)

Α 189-245 Η επέμβαση της Αθηνάς


ΣΧΟΛΙΑ
Η ΑΜΦΙΤΑΛΑΝΤΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ (189-193)
Μετά την απειλή του Αγαμέμνονα ότι θα πάρει ο ίδιος με τα χέρια του την Βρισηίδα, ο Αχιλλέας βρίσκεται σε δίλημμα. Αν σκοτώσει τον Αγαμέμνονα, θα ηρεμήσει η ψυχή του και λειτουργεί ως πραγματικός ήρωας που προασπίζεται την τιμή του (νικά το συναίσθημα). Αν ελέγξει την οργή του, καταπιέζεται, ταπεινώνεται και δείχνει ψυχικό μεγαλείο (νικά η λογική). Τελικά αποφασίζει σαν ήρωας και πιάνει το σπαθί για να τον σκοτώσει.
Η ΑΘΗΝΑ ΩΣ «ΑΠΟ ΜΗΧΑΝΗΣ ΘΕΟΣ»
Ο ποιητής προβάλλει την ηρωική διάσταση του Αχιλλέα, αφού τραβά το σπαθί του να σκοτώσει τον Αγαμέμνονα. Όμως αν σκοτωθεί ο Αγαμέμνονας, δεν μπορεί να εξελιχθεί η πλοκή του έργου (επική οικονομία ). Γι’ αυτό ο ποιητής επιλέγει ως λύση τον «από μηχανής» θεό. Η εξέλιξη δηλαδή της υπόθεσης περνάει στα χέρια των θεών και συγκεκριμένα της Αθηνάς που μεταφέρει εντολή της Ήρας. Έτσι ο Αχιλλέας δεν σκοτώνει λόγω εντολής της Αθηνάς και όχι από δειλία. Με αυτό τον τρόπο, η υπόθεση οδηγείται εκεί που θέλει ο ποιητής.
ΑΠΟ ΜΗΧΑΝΗΣ ΘΕΟΣ
Ένας θεός που παρουσιαζόταν από ειδικό μηχάνημα στο αρχαίο θέατρο και με την παρέμβασή του έδινε λύση στο δράμα σε μια δύσκολη στιγμή. Γενικά, έτσι ονομάζουμε την επέμβαση ενός θεού που δίνει λύση στο αδιέξοδο ή υπηρετεί την πλοκή του έργου. Έτσι το έπος αποκτά δραματικότητα και γίνεται πιο ενδιαφέρον.


ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΑΘΗΝΑΣ (198-201)
Είναι μια ενδιαφέρουσα οπτική και κινητική εικόνα της Αθηνάς που αρπάζει τα μαλλιά του Αχιλλέα, την ώρα που αυτός τραβά το σπαθί του. Με την επιφάνεια της θεάς:

α) ο ποιητής δίνει λύση στο αδιέξοδο (το έργο θα τελείωνε πρόωρα αν σκοτωνόταν ο Αγαμέμνονας),

β)εξυπηρετεί την πλοκή και

γ)σπάει τη μονοτονία της συνέλευσης.
ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΑΧΙΛΛΕΑ (200-206)
Ο Αχιλλέας ξαφνιάζεται από την επέμβαση της Αθηνάς, εκφράζει τα παράπονά του και δηλώνει την απόφασή του να σκοτώσει τον Αγαμέμνονα ( ως ήρωας).
ΤΡΟΠΟΙ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΣΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ
α)ενανθρώπιση ή μεταμόρφωση (όταν η εμφάνιση των θεών γίνεται με μορφή ανθρώπου)               β)επιφάνεια (όταν, κατά την εμφάνιση των θεών, αποκαλύπτεται η θεϊκή τους ιδιότητα)
γ)αθέατη θεϊκή βοήθεια.


Η ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (207-215)
 Τονίζει την εντολή της Ήρας για να δεσμεύσει τον ήρωα ακόμη περισσότερο.
 Αποτελεί προσήμανση (213-215), καθώς αναφέρεται πως οι Αχαιοί με πλούσια δώρα κάποτε θα παρακαλούν τον Αχιλλέα να μπει στη μάχη.
Η ΥΠΑΚΟΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
 Αναδεικνύει την αμφίδρομη (ανταλλακτική) σχέση θεών – ανθρώπων. Ο Αχιλλέας υπακούει ώστε και η Αθηνά να εισακούσει αργότερα τις εκκλήσεις του ( γνωμικό στίχου 219 «όπου υπακούει στους θεούς κι αυτοί τον εισακούουν») .
 Είναι αναμενόμενη μιας κι ο Αχιλλέας έχει την τιμή μιας άμεσης επικοινωνίας με τις θεές.
 Αποδεικνύει την ευσέβειά του.
Η ΤΙΜΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ ΣΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΑΧΑΙΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ
Ο στρατός δεν είδε την Αθηνά. Άρα στα μάτια του ο Αχιλλέας φαίνεται να υποχωρεί. Για να διατηρήσει το γόητρό του, ο Αχιλλέας: α)εκστομίζει βαριές βρισιές και κατηγορίες και β) όλο το πάθος και τον θυμό του κατά του Αγαμέμνονα, το μεταφέρει στους Αχαιούς, καθώς ορκίζεται πως θα τους εγκαταλείψει στο έλεος του Έκτορα.
ΥΒΡΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΑΧΙΛΛΕΑ (224-233)
Φτάνει στην υπερβολή για να ισορροπήσει την ικανοποίηση που θα ένιωθε αν σκότωνε τον Αγαμέμνονα).Τον αποκαλεί προσβλητικά μέθυσο, σκυλόματο (= αναιδή), δειλό (με καρδιά ελάφου) και λαοφάγο (τρώει τα αγαθά του λαού του).Εκφράζει παράπονα κατά των Αχαιών ( 232-233 «κυβερνάς αχρείους»). Πράγματι οι Αχαιοί δεν αντιδρούν στις αδικίες του Αγαμέμνονα ούτε και παρηγορούν τον Αχιλλέα. Ίσως τους βολεύει η εξέλιξη, γιατί γλίτωσαν την αρπαγή του δικού τους δώρου. Επίσης, προοικονομείται η αδιαφορία του ήρωα όταν οι Αχαιοί θα βρεθούν στη μανία του Έκτορα.
Ο ΟΡΚΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ (234-245):
• Αποτελεί προοικονομία για τον θάνατο των Αχαιών από την ορμή του Έκτορα, την αδυναμία του Αγαμέμνονα να τους βοηθήσει και την άρνηση του Αχιλλέα να τους σώσει.
• Ορκίζεται στο ραβδί του που είναι σύμβολο της εξουσίας και του βασιλικού αξιώματος (που κανονικά αποδίδει και δικαιοσύνη), ώστε ο όρκος του να είναι μέγας (επίσημος και δεσμευτικός).
• Χρησιμοποιεί το σχήμα του αδυνάτου (234-245).
ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΟΥ ΑΔΥΝΑΤΟΥ
Το σχήμα αυτό, γνωστό και από τα δημοτικά τραγούδια (βλέπε παράλληλα κείμενα σελίδας 31) εκφράζει το απραγματοποίητο. Σύμφωνα με αυτό, όταν θέλουμε να δηλώσουμε ότι κάτι δε θα πραγματοποιηθεί σε καμία περίπτωση, το συσχετίζουμε με κάτι άλλο, που είναι πιο γνωστό και λειτουργεί νομοτελειακά. Έτσι ο Αχιλλέας δηλώνει πως θα ξαναβγεί στον πόλεμο, μόνο όταν το ξύλινο σκήπτρο του βγάλει φύλλα και κλαδιά.
ΗΘΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΑΧΙΛΛΕΑ
Ασυμβίβαστος αρχικά, ευσεβής και πιστός έπειτα, οξύτατος και υπερβολικός στον λόγο του προς τον Αγαμέμνονα, εκδικητικός με τον όρκο του, πικραμένος και περιφρονητικός προς τους Αχαιούς.
ΤΥΠΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ: λευκοχέρα Ήρα, φτερωμένα λόγια, αιγιδοφόρος Δίας, γλαυκόφθαλμη Αθηνά, φτεροπόδης Πηλείδης κλπ. Ο ρόλος τους είναι άλλοτε τυπικός και άλλοτε ουσιαστικός γιατί ενισχύουν το νόημα της φράσης ή προσθέτουν αισθητική απόλαυση. Επιπλέον ως στοιχεία τυπικών στίχων διευκολύνουν την απομνημόνευση των αοιδών.

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΛΙΑΔΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 13 Νοεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ (ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΚΜΗΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ (717-1025)

Ποια είναι τα σημαντικότερα γεγονότα της περιόδου αυτής;

Α) Στα χρόνια των Ισαύρων, είναι η εικονομαχία (726-842) και οι αγώνες εναντίον των Βουλγάρων και των Αράβων.

Β) Στα χρόνια του Μιχαήλ Γ΄ η ισχυροποιήθηκε το κράτος, ιδρύθηκε η Σχολή της Μαγναύρας, εκχριστιανίστηκαν οι Μοραβοί (863) και οι Βούλγαροι (864). Συνθέτονται τα  ακριτικά τραγούδια που εμπνέονται από τους αγώνες κατά των Αράβων.

Γ) Στα χρόνια της Μακεδονικής Δυναστείας το Βυζάντιο έφτασε στο απόγειο της ισχύος του με τους θριάμβους του στρατού και την επέκταση των συνόρων (μέσα 10ου – μέσα 11ου αι.) και  τον εκχριστιανισμό των Ρώσων.

Α. ΠΑΓΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ

Πότε απομακρύνεται το Βυζάντιο από τη Ρωμαϊκή παράδοση;

Κατά τον 7ο αι. σημειώθηκαν αλλαγές που απομάκρυναν το Βυζάντιο από τις ρωμαϊκές του καταβολές.

Κατά τον 8ο και τον 9ο αιώνα, δηλαδή στα χρόνια της   δυναστείας των Ισαύρων (8ος αιώνας) και αυτής του Αμορίου (9ος αιώνας), οι αλλαγές του 7ου αι. (χριστιανικό και ελληνικό στοιχείο) έγιναν μόνιμα γνωρίσματα. Έτσι διαμορφώθηκε το μεσαιωνικό ελληνικό Βυζαντινό Κράτος.

Ποιες  εξελίξεις σημειώθηκαν από τον 7ο ως τον 9ο αιώνα;

Α) Σε σχέση με τους εχθρούς του Βυζαντίου

 Τα σύνορα μεταξύ Βυζαντίου και Χαλιφάτου σταθεροποιήθηκαν στις παρυφές (άκρες) της Μ. Ασίας, στη στεριά, και κατά μήκος της γραμμής Κιλικία-Κύπρος-Κρήτη, στη θάλασσα. Στα μέσα του 9ου αι. άρχισε η βυζαντινή αντεπίθεση στη Μ. Ασία. Στα Βαλκάνια, το Βυζάντιο αντιμετώπισε με επιτυχία τη βουλγαρική απειλή, ενώ συγχρόνως άρχισε να αφομοιώνει τους σλαβικούς πληθυσμούς.

Β) Σε σχέση με το ελληνικό στοιχείο (έναντι του ρωμαϊκού) της Αυτοκρατορίας

Ο ελληνικός χαρακτήρας της αυτοκρατορίας ενισχύθηκε, ενώ η γνώση και χρήση της λατινικής περιορίστηκε αισθητά.

Γ) Σε σχέση με την οργάνωση της διοίκησης

Οργανώθηκαν περαιτέρω οι κεντρικές διοικητικές υπηρεσίες του κράτους. Η σημαντικότερη από αυτές ήταν αρμόδια για την εφαρμογή της εξωτερικής πολιτικής.

Δ) Σε σχέση με την εξέλιξη των θεμάτων (συνέπειες της ανάπτυξής τους)

Τα θέματα γενικεύτηκαν στη Μ. Ασία και επεκτάθηκαν στα Βαλκάνια. Ο στρατηγός-διοικητής κάθε θέματος με τη δύναμη που διέθετε, απέβαινε, όχι σπάνια, επικίνδυνος για την κεντρική εξουσία. Πολλές εξεγέρσεις οργανώθηκαν από στρατηγούς. Ο στρατός του θέματος αποτελούνταν από στρατιώτες-αγρότες που είχαν δικά τους κτήματα και σε περίπτωση εχθρικής επίθεσης ήταν υποχρεωμένοι να παρουσιαστούν για υπηρεσία. Η ανάπτυξη των θεματικών στρατών είχε σημαντικές συνέπειες: Οι μισθοφόροι περιορίστηκαν δραστικά και συνάμα στη βυζαντινή ύπαιθρο κυριάρχησε η μικρή και μεσαία αγροτική ιδιοκτησία.

Β. ΑΝΑΚΑΜΨΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Πότε αρχίζει η ανάκαμψη της οικονομίας του Βυζαντίου; Ποια στοιχεία το αποδεικνύουν;

Οι πρώτες ενδείξεις οικονομικής ανάκαμψης παρουσιάστηκαν τον 8ο αιώνα. Από τον 8ο προς τον 9ο αι. ο πληθυσμός του Βυζαντίου είχε αυξηθεί αισθητά σε σχέση με τον 7ο αι., ενώ είχε ξεπεραστεί η κρίση στην οικονομία. Αυξήθηκαν τα κρατικά έσοδα και αναζωογονήθηκαν το εμπόριο και η βιοτεχνία. Ωστόσο ο χαρακτήρας της οικονομίας παρέμεινε κυρίως αγροτικός.

Τι ήταν οι κακώσεις;

Έτσι ονομάστηκαν από τους εχθρούς του, τα τολμηρά οικονομικά  μέτρα του Νικηφόρου Α΄ (802-811), που απέβλεπαν στην ανάκαμψη του εμπορίου και την αύξηση των εσόδων του κράτους.

ΠΗΓΗ:

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (Ο.Ε.Δ.Β)

ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ:

http://www.ime.gr/chronos/09/gr/p/610/main/p4f.html

http://www.ime.gr/chronos/09/gr/p/610/main/p3.html

 

 

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 12 Νοεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

«ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ» ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΜΟΥΤΖΑΝ-ΜΑΡΤΙΝΕΓΚΟΥ (ΣΧΟΛΙΑ)

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

Το απομνημονεύματα βασίζονται στην ταύτιση των προσώπων του συγγραφέα, του αφηγητή και του πρωταγωνιστή της ιστορίας, όπως όλα τα αυτοβιογραφικά κείμενα. Στα απομνημονεύματα αναπλάθονται εμπειρίες και συμβάντα που έζησε και μαρτυρεί ο συγγραφέας.

Κύρια χαρακτηριστικά των Απομνημονευμάτων είναι η υποκειμενικότητα και η συστηματική προσπάθεια του αφηγητή να παρουσιάσει το παρελθόν με τρόπο που τονίζει την προσωπική του συμβολή στα γεγονότα ή γενικότερα δικαιώνει την προσωπικότητά του, πάντα από την οπτική γωνία του χρόνου και των περιστάσεων της γραφής του έργου. Έτσι, οι αυτοβιογραφίες και τα απομνημονεύματα χρησιμεύουν ως πολύτιμη ιστορική πηγή όχι μόνο για τις επιμέρους πληροφορίες που περιέχουν, αλλά κυρίως για τη γνώση που μας μεταφέρουν αναφορικά με το πώς οι άνθρωποι μιας ορισμένης κοινωνικής ομάδας και εποχής βιώνουν και ερμηνεύουν τη σχέση τους με την πραγματικότητα της εποχής τους. Παράλληλα,  τα απομνημονεύματα συχνά διαθέτουν λογοτεχνικές αρετές που τα καθιστούν αξιόλογα και κάποτε συναρπαστικά αναγνώσματα, πέραν της αξίας τους ως πηγών για την κατανόηση του παρελθόντος.
Στο πλαίσιο του ελληνικού 19ου αιώνα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα απομνημονεύματα ανθρώπων —συχνά αγράμματων— που έλαβαν μέρος στον Aγώνα  (1821)και έγραψαν τη μαρτυρία τους. Στην κατηγορία αυτή ανήκει το εμβληματικής σημασίας έργο του Mακρυγιάννη, όπως και του Θ. Kολοκοτρώνη.
Mια άλλη εξίσου ενδιαφέρουσα κατηγορία αποτελούν τα απομνημονεύματα λόγιων (μορφωμένων ) συγγραφέων. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκει το κείμενο της Eλ. Mουτζάν-Mαρτινέγκου, το μοναδικό γνωστό αυτοβιογραφικό έργο γυναίκας των αρχών του 19ου αιώνα.

ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ-ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

Με τον όρο αυτοβιογραφία χαρακτηρίζουμε ένα αφηγηματικό κείμενο, στο οποίο ένας άνθρωπος γράφει ο ίδιος την ιστορία της ζωής του. Η αυτοβιογραφία πρέπει να διακρίνεται απ’ τα απομνημονεύματα, όπου πάνω απ’ όλα δίνεται έμφαση στη συμμετοχή του συγγραφέα σε σημαντικά γεγονότα της εποχής του (π.χ. τα απομνημονεύματα των πολεμιστών του 1821 δεν αναφέρονται τόσο στη ζωή των ηρώων αυτών όσο στη συμμετοχή τους στον Αγώνα για την ανεξαρτησία). Επίσης με την αυτοβιογραφία συγγενεύει και το ημερολόγιο, με τη διαφορά ότι το τελευταίο είναι ένα κείμενο χωρίς ιδιαίτερη συνοχή, που συνήθως γράφεται με μικρή ή μηδαμινή χρονική απόσταση από τα συμβάντα που περιγράφει. Η αυτοβιογραφία, αντίθετα, στις περισσότερες περιπτώσεις γράφεται σε χρόνο αρκετά μεταγενέστερο από τα όσα εξιστορεί και σ’ αυτό οφείλει τουλάχιστον ένα μέρος της λογοτεχνικότητάς της.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΜΟΥΤΖΑΝ – ΜΑΡΤΙΝΕΓΚΟΥ (1801-1832)
Η Ελισάβετ Μουτζάν γεννήθηκε στη Ζάκυνθο και ήταν κόρη του Φραγκίσκου Μουτζάν και της Αγγελικής το γένος Σιγούρου. Οι γονείς της κατάγονταν από αριστοκρατικές οικογένειες της Ζακύνθου και ο πατέρας της ασχολήθηκε με την πολιτική. Η Ελισάβετ μεγάλωσε σε αυστηρό, κλειστό περιβάλλον. Ασχολήθηκε, ωστόσο,  με τα γράμματα από νεαρή ηλικία. Γνώριζε την ιταλική και τη γαλλική γλώσσα και επηρεάστηκε από τους τρεις δασκάλους της,  που ήταν ορθόδοξοι κληρικοί. Το 1831, μετά από απόφαση της οικογένειάς της, παντρεύτηκε τον κατά είκοσι χρόνια μεγαλύτερό της Νικόλαο Μαρτινέγκο, με τον οποίο απέκτησε ένα γιο τον Ελισσαβέτιο, μετά τη γέννηση του οποίου, πέθανε από επιπλοκές στον τοκετό. Στο χώρο της λογοτεχνίας, η Μαρτινέγκου έγραψε έργα για το θέατρο και δύο πεζές μεταφράσεις, της Οδύσσειας του Ομήρου και του Προμηθέα δεσμώτη του Αισχύλου. Έγραψε επίσης οικονομικές και ποιητικές μελέτες, καθώς επίσης ποιήματα και θεατρικά έργα στα ιταλικά. Παρά τον μεγάλο όγκο του συγγραφικού της έργου, το μόνο που σώθηκε ακέραιο είναι η Αυτοβιογραφία της, την οποία εξέδωσε ο γιος της το 1881. Η Ελισάβετ υπήρξε ένα τραγικό πρόσωπο, καθώς έζησε την καταπιεσμένη ζωή των γυναικών της αστικής τάξης του τόπου, κλεισμένη μέσα στο σπίτι κάτω από την αυστηρότητα των αντρών της οικογένειας και αποκομμένη από τον κόσμο, όπως απαιτούσαν τα ήθη της ανδροκρατούμενης εποχής.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

H Aυτοβιογραφία της Zακυνθινής λόγιας Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου (1801-1832), μια σημαντική ιστορική μαρτυρία και συγχρόνως το πρώτο αξιόλογο δείγμα γυναικείας γραφής στη νεοελληνική γραμματεία, πρωτοεκδόθηκε το 1881. Το κείμενο της Μουτζάν αποκτά ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε ό, τι αφορά την απεικόνιση ορισμένων απόψεων της κοινωνικής οργάνωσης της εποχής που γράφτηκε, επειδή η συγγραφέας του βρίσκεται σε μια θέση προνομιακή, δεδομένου ότι από το ένα μέρος ανήκει στην καθεστηκυία (ανώτυερη) τάξη, αλλά από το άλλο μέρος —λόγω του φύλου της— βρίσκεται στο περιθώριο αυτής της τάξης. Με τον τρόπο αυτόν, το κείμενό της αποτελεί μια περιγραφή της κοινωνικής καταπίεσης των γυναικών που είναι πολύτιμη για την ιστορία αυτού του προβλήματος (που έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στην πολιτισμική και πολιτική ιστορία του ανθρώπου) και  ανήκει στην ιστορία της ελληνικής φεμινιστικής σκέψης, εκπροσωπώντας μάλιστα μια φιλελεύθερη εκδοχή της. Αυτός ο φιλελεύθερος φεμινισμός προήλθε από εκείνη τη σχολή της πολιτικής σκέψης που ονομάζουμε «φιλελευθερισμό», ο οποίος διατηρεί μιαν αντίληψη για την ανθρώπινη φύση που τοποθετεί τη μοναδικότητά μας (ως προσώπων) στη λογική ικανότητά μας.

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

  • Αλληλεγγύη
  • Εθνική απελευθέρωση
  • Γυναικεία σκλαβιά, εγκλεισμός και ταπείνωση

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΘΕΜΑ

Του πρώτου αποσπάσματος: ο τρόπος με τον οποίο βίωσε η αφηγήτρια το χαρμόσυνο μήνυμα της έναρξης του απελευθερωτικού αγώνα των Ελλήνων.

Του δεύτερου αποσπάσματος: ο αποκλεισμός των γυναικών του 19ου αιώνα από κάθε δημιουργική δραστηριότητα και κάθε μορφή δημιουργικής ζωής.

Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΤΡΙΑΣ ΣΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Η αντίδραση της αφηγήτριας δίνεται από διπλή οπτική γωνία:

α) Ως  Ελληνίδα, συγκινείται, ενθουσιάζεται και λαχταρά να προσφέρει έμπρακτα την υποστήριξή της στον αγώνα των συμπατριωτών της για την πατρίδα, τη θρησκεία  και την ελευθερία

β) Ως γυναίκα, συνειδητοποιεί συνειρμικά  την αδιέξοδη προσωπική της σκλαβιά (δεν είχε ελπίδα να απελευθερωθεί από τα δικά της δεσμά).

Η ΚΑΤΑΠΙΕΣΜΕΝΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

  • Δεν έχει δικαίωμα να επιλέξει τον άνδρα που θα παντρευτεί.
  • Οι άνδρες της εποχής συνήθως θέλουν τη γυναίκα υποταγμένη και τη θεωρούν κακή αν αυτή δε φέρεται σαν σκλάβα.
  • Οι άνδρες του σπιτιού αποφασίζουν για τη ζωή της (της απαγορεύουν να αποσυρθεί σε μοναστήρι ή στην εξοχική αγροικία).
  • Αν αρνηθεί τον άνδρα που της επιβάλλουν, μένει έγκλειστη για πάντα στο σπίτι.
  • Ο περιορισμός στο σπίτι σημαίνει αποκλεισμό από κάθε δημόσια εκδήλωση και την παραμικρή μορφή ψυχαγωγίας, χωρίς ελπίδα να αλλάξει η κατάσταση.
  • Έγκλειστη στο σπίτι, βιώνει έναν ακόμη αποκλεισμό: οι άνδρες της οικογένειας δεν καταδέχονται να συζητούν μαζί της, πράγμα πολύ ταπεινωτικό.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ  ΣΚΛΑΒΙΑ

Σε επίπεδο εθνικό:

Οι Έλληνες σκλαβωμένοι στους Τούρκους βιώνουν την καταπίεση του κατακτητή και την καταπάτηση των  βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων (ελευθερίας, ασφάλειας, ζωής κλπ). Γι’ αυτό επαναστατούν και διεκδικούν την ανεξαρτησία τους  και τα δικαιώματα που τους ανήκουν.

Σε επίπεδο κοινωνικό και προσωπικό:

Η αφηγήτρια βιώνει την προσωπική σκλαβιά ως γυναίκα με μια ζωή αποκλεισμένη και χωρίς ελπίδα να βγει από το αδιέξοδο.

Η ΠΑΡΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ

Η αφηγήτρια είναι μια προικισμένη νέα γυναίκα που διοχετεύει την ενέργειά της  στη συγγραφή. Τα συγγράμματά της είναι «γεννήματα της αγχίνοιας», δηλαδή δημιουργήματα του πνεύματος και τα θεωρεί παιδιά της. Η προοπτική του θανάτου της την κάνει  να σκέπτεται την κακή τύχη που θα έχουν αυτά τα πνευματικά της παιδιά και να νοιάζεται γι αυτά, όπως μια μητέρα νοιάζεται για τα φυσικά της παιδιά. Προσωποποιεί τα συγγράμματά της και απευθύνεται σε αυτά, εκφράζοντας τα συναισθήματά της σαν να είναι ζωντανά πλάσματα. Φαντάζεται να χρησιμοποιούν τις σχισμένες σελίδες στα  μαγειρεία και υποφέρει καθώς στη σκέψη της έχουν πάρει μορφή διαμελισμένων μικρών παιδιών. Το μόνο που θα την ανακούφιζε θα ήταν πριν πεθάνει να τα παραδώσει σε κάποιον σπουδαίο άνθρωπο που να ξέρει την αξία τους.

Η παρομοίωση αυτή ανατρέπει την αντίληψη ότι μια γυναίκα ολοκληρώνεται μόνο με τη μητρότητα, αφού η παραγωγή πνευματικού έργου καταξιώνει τη γυναίκα ως δημιουργό. Αυτό είναι επαναστατικό για την εποχή όπου η γυναίκα περιοριζόταν στον στερεότυπο ρόλο της (γέννηση παιδιών) κα δε θεωρούνταν ικανή για πνευματική δημιουργία.

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ

Η επιστροφή της ελευθερίας στην Ελλάδα συνδέεται με την επιστροφή των Μουσών, δηλαδή των γραμμάτων και των τεχνών  σ’ αυτήν. Όσο οι Έλληνες ήταν σκλαβωμένοι υπήρχε στασιμότητα στον πολιτισμό, επειδή η τέχνη απαιτεί ελευθερία.

ΑΦΗΓΗΤΗΣ

Το κείμενο είναι αυτοβιογραφικό. Άρα ο αφηγητής είναι πρωτοπρόσωπος, συμμετέχει στα δρώμενα ως πρωταγωνιστής και αφηγείται σε α’ γραμματικό πρόσωπο.

ΠΟΥ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ Η ΑΦΗΓΗΤΡΙΑ

Απευθύνεται στο ευρύ κοινό για να το ευαισθητοποιήσει διαμαρτυρόμενη για την καταπίεση που υφίσταται η ίδια και όλες οι γυναίκες της εποχής. Κυρίως απευθύνεται στις γυναίκες, ώστε να συνειδητοποιήσουν την κατάσταση και τα δικαιώματά τους, ώστε να αφυπνιστούν και να αντιδράσουν.

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ

Αφήγηση, μονόλογος, σκέψεις

ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Μεταφορές (είχον σείσει τον ζυγόν της σκλαβιάς κ.α.)

Παρομοιώσεις (τα συγγράμματα παρομοιάζονται με παιδιά, πράγμα που δίνει ζωντάνια, έμφαση και αμεσότητα στα συναισθήματα της αφηγήτριας)

Προσωποποίηση (Και σεις μαύρα μου συγγράμματα…)

Υπερβολή (άκουσα το αίμα μου να ζεσταίνει)

ΓΛΩΣΣΑ

Η καθομιλούμενη καθαρεύουσα της εποχής.

ΥΦΟΣ

Άμεσο, απλό, ανεπιτήδευτο, αθώο, εξομολογητικό, έτσι ώστε να αγγίζει την ψυχή του αναγνώστη.

ΠΗΓΕΣ

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄  Γυμνασίου (ΟΕΔΒ)

http://www.pi-schools.gr/books/gymnasio/keimena_c/kath/page9-62.pdf

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄  Γυμνασίου (ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ)

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄  Γυμνασίου (ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ)

http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=461&t=608

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C113/351/2369,9046/index04_02.html

 

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 10 Νοεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ (ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)

Α. Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

Με ποια δραστηριότητα ασχολήθηκαν οι Άραβες και για ποιους λόγους;

Από τα μέσα του 8ου αι. οι Άραβες όπως και οι Εβραίοι δραστηριοποιήθηκαν στο διεθνές εμπόριο με επίκεντρο τις μεγάλες πόλεις και έγιναν, όπως ειπώθηκε, οι μεταπράτες (=έμποροι – μεσάζοντες) του διεθνούς εμπορίου. Σ’ αυτό συνέβαλαν η εξαίρετη γεωγραφική θέση του Χαλιφάτου μεταξύ Ανατολής και Δύσης αλλά και η εκμετάλλευση των ορυχείων χρυσού και αργύρου της Δυτ. Αφρικής και της Σαχάρας.

Πού απλώνονταν οι εμπορικές δραστηριότητες των Αράβων;

Από τα μέσα του 9ου αι. οι Άραβες ίδρυσαν εμπορικές αποικίες στις ακτές των Ινδιών, της ΝΑ Ασίας και της Κίνας. Από τη μακρινή Ανατολή μετέφεραν μπαχαρικά και άλλα είδη πολυτελείας, κυρίως μέσω Ιράκ, στις αραβικές και βυζαντινές αγορές, αποκομίζοντας τεράστια κέρδη. Η ζήτηση που είχαν τα προϊόντα αυτά στις ακτές της Μεσογείου καθόριζε τις διεθνείς τους τιμές. Η δυναστεία των Φατιμιδών που κυριάρχησε στην Αίγυπτο κατά το 10ο αι. ενθάρρυνε τις εμπορικές σχέσεις με τις Ινδίες διάμέσου της Ερυθράς Θάλασσας.

Ποιες καινοτομίες εισήγαγαν οι έμποροι του Ισλαμ;

Οι έμποροι του Ισλάμ υιοθέτησαν πολλές καινοτομίες: συγκρότησαν εμπορικές εταιρείες, επινόησαν την εμπορική επιταγή (τσεκ) και ανέπτυξαν το πιστωτικό σύστημα (αργυραμοιβοί και τράπεζες). Οι καινοτομίες αυτές διευκόλυναν σημαντικά τις συναλλαγές.

Β. ΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ

Πού αναπτύχθηκαν τα γράμματα και τις τέχνες;

Τα γράμματα και οι τέχνες αναπτύχθηκαν στο Ισλάμ με επίκεντρο μεγάλες πόλεις όπως ήταν η Κόρδοβα και η Βαγδάτη, όπου ιδρύθηκαν βιβλιοθήκες και πανεπιστήμια. Η αραβική λογοτεχνία ήταν της μόδας ακόμη και ανάμεσα στους χριστιανούς υπηκόους των αραβικών κρατών.

Στις μεγάλες πόλεις υπήρχαν βιβλιοπωλεία για το ευρύ κοινό, ενώ πολλοί χαλίφες ήταν μανιώδεις συλλέκτες χειρογράφων. Οι Άραβες μετέφρασαν τα έργα των Ινδών, των Περσών και των Ελλήνων. Ιδίως οι μεταφράσεις των έργων του ελλήνων σοφών και κυρίως του Αριστοτέλη και των Νεοπλατωνικών επηρέασαν βαθιά την αραβική σκέψη και επιστήμη.

Από πού επηρεάστηκε η τέχνη του Ισλάμ και ποια είναι τα βασικά της χαρακτηριστρικά;

Κατά την πρώτη περίοδο του Ισλάμ, η τέχνη του δανείστηκε τεχνικές, τεχνίτες και υλικά από το Βυζάντιο, αλλά για θρησκευτικούς λόγους έμεινε προσηλωμένη στην ανεικονική τεχνοτροπία. Χαρακτηριστικά δημιουργήματα της αραβικής τέχνης είναι τα τεμένη (τζαμιά). Ξεχωρίζουν αυτό της Κόρδοβας και το μεγάλο τέμενος της Δαμασκού (αρχές 8ου αι.), του οποίου τα μωσαϊκά με τις εξαίσιες φυτικές παραστάσεις κατασκευάστηκαν από βυζαντινούς τεχνίτες. Οι άραβες καλλιτέχνες φιλοτέχνησαν επίσης λαμπρά έργα μικροτεχνίας από ελεφαντόδοντο και άλλα υλικά.

Γ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΑΡΑΒΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Σε ποιους τομείς φαίνεται  η επίδραση του Ισλάμ στη Δύση;

Η Δύση επηρεάστηκε σημαντικά από τις επιστημονικές επιδόσεις του Ισλάμ. Αυτές ήταν:

Οι Άραβες:

  • καθιέρωσαν την ινδική αρίθμηση (Μαθηματικά),
  • οργάνωσαν μακρινά ταξίδια (Γεωγραφία),
  • υπολόγισαν ακριβώς την τροχιά του ήλιου και των πλανητών(Αστρονομία),
  • ανακάλυψαν το θειικό οξύ και το οινόπνευμα(Χημεία),
  • καθιέρωσαν νέα φάρμακα και πραγματοποίησαν πολύπλοκες εγχειρήσεις(Ιατρική).
  • Πέρα από αυτά εισήγαγαν στο Βυζάντιο και τη Δύση τοχαρτί, κινεζική εφεύρεση, και πολλές καλλιέργειες (βερίκοκο, αγκινάρα, βαμβάκι, λεμόνι, σακχαροκάλαμο κ. ά.).
  • Η παρουσία πολλών αραβικών λέξεων στις ευρωπαϊκές γλώσσες δείχνει το μέγεθος της επίδρασης των Αράβων στη Δύση.

ΘΕΛΕΙΣ ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ  ΙΣΛΑΜ; ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΥΝΔΕΣΜΟ:

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8973

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8807

ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ

ΤΙ ΘΑ ΕΛΕΓΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΣΤΗΝ ΔΑΜΑΣΚΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΡΔΟΒΑ; ΘΑ ΤΑ ΚΑΤΑΦΕΡΕΙΣ;

http://www.3dmekanlar.com/en/umayyad-mosque.html

http://www.catedraldecordoba.es/visita/index.html

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 8 Νοεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΑΒΩΝ (ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)

Α. ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ

Πού οφείλεται η εξάπλωση των Αράβων; Τι είναι το  Ισλάμ;

Η εξάπλωση των Αράβων, που επηρέασε βαθιά την παγκόσμια ιστορία, ήταν συνέπεια της μεταστροφής του λαού αυτού στο Ισλάμ (που σημαίνει «αφοσίωση και πίστη στο θέλημα του Θεού»), μoνοθεϊστική θρησκεία που ίδρυσε ο Μωάμεθ (περ. 570-632).

Τι ήταν ο Μωάμεθ και τι ήταν η Εγίρα και ποια η σημασία της; Ποιο είναι το πρώτο έτος στο χρονολογικό σύστημα των Αράβων;

Ο Μωάμεθ ήταν οδηγός καραβανιών. Ταξίδευε συχνά στις χώρες της Εγγύς Ανατολής και είχε γνωρίσει από κοντά το Χριστιανισμό και τον Ιουδαϊσμό. Επηρεασμένος από τις δύο αυτές θρησκείες, ο Μωάμεθ διακήρυξε τις αρχές της νέας θρησκείας του Ισλάμ, διώχτηκε όμως το 622 από την πατρίδα του, τη Μέκκα, και κατέφυγε στη Μεδίνα, όπου απέκτησε έναν πυρήνα πιστών οπαδών. Το έτος αυτό (622), έτος της Εγίρας (αποδημίας), καθιερώθηκε ως αφετηρία του χρονολογικού συστήματος των Αράβων. Κατά την επόμενη δεκαετία (622-632) το Ισλάμ κυριάρχησε σ’ όλη την Αραβία.

Τι ήταν το Κοράνι και τι προέτρεπε τους μουσουλμάνους να κάνουν; Τι σημαίνει τζιχάντ;

Το Κοράνι (επί λέξει «λόγος θεού»), το ιερό βιβλίο της νέας θρησκείας, απαιτούσε από τους πιστούς (Μουσλίμ) να διαδώσουν το Ισλάμ με ιερό πόλεμο (τζιχάντ) κατά των απίστων. Ωστόσο τους απαγόρευε να ασκήσουν καταναγκασμό στους Χριστιανούς και τους Ιουδαίους. Όσοι έπεφταν στον πόλεμο γίνονταν μάρτυρες της πίστης και εξασφάλιζαν μια θέση στον Παράδεισο.

Β. Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ – ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

Πού οφείλονταν η ορμή των Αράβων;

Ο θεσμός του ιερού πολέμου προσέδωσε στους Άραβες ακατανίκητη ορμή. Δυο χρόνια μετά το θάνατο του Προφήτη, οι μαχητές του Ισλάμ, υπό την ηγεσία του χαλίφη (δηλ. του τοποτηρητή και διαδόχου του Προφήτη), εξόρμησαν από τη Χερσόνησο τους. Ο βυζαντινός στρατός συντρίφτηκε στη μάχη του Γιαρμούκ (636).

Ποιες περιοχές κατέκτησαν διαδοχικά;

 Μέσα σε λίγα χρόνια οι επιδρομείς κατέκτησαν τις γειτονικές ρωμαϊκές και περσικές επαρχίες (Παλαιστίνη, Συρία, Αίγυπτος, Μεσοποταμία και Περσία). Έτσι αποδείχτηκαν μάταιες οι στρατιωτικές επιτυχίες του Ηρακλείου κατά των Περσών. Τα ανατολικά σύνορα του Βυζαντίου βαθμιαία υποχώρησαν στις παρυφές (σύνορα) της Μ. Ασίας. Η αραβική απειλή κορυφώθηκε στο πέρασμα από τον 7ο στον 8ο αι.

Πού και πώς  σταμάτησε η επέκτασή τους; Πώς τους απέκρουσαν οι Βυζαντινοί;

Α) ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Οι Άραβες προέλασαν ακολούθως κατά μήκος των ακτών της Β. Αφρικής. Μετά την κατάκτηση της Καρχηδόνας (τέλη 7ου αι.) οι στρατιές τους πέρασαν, στις αρχές του 8ου αι., τον πορθμό του Γιβραλτάρ και υπέταξαν το μεγαλύτερο μέρος της Ισπανίας. Τελικά ο Κάρολος Μαρτέλος, ηγέτης των Φράγκων, κατάφερε να αναχαιτίσει την προέλασή τους στο γαλλικό Πουατιέ, βόρεια από τα Πυρηναία (732).

Β) ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ

Η αραβική προέλαση σταμάτησε στην οροσειρά του Ταύρου, όπου και σταθεροποιήθηκαν τα αραβοβυζαντινά σύνορα.

Γ) ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

Οι Άραβες δεν περιορίστηκαν σε χερσαίες επιχειρήσεις, αλλά διεκδίκησαν από το Βυζάντιο την κυριαρχία στη Μεσόγειο. Βασιζόμενοι στην τεχνογνωσία και την ναυτική εμπειρία των παράκτιων πληθυσμών της Φοινίκης και της Αιγύπτου, ναυπήγησαν και οργάνωσαν έναν αξιόμαχο στόλο. Ακολούθως έγιναν κύριοι της Κύπρου, της Ρόδου, της Κω, της Χίου, της Κυζίκου και πολιόρκησαν δύο φορές την Κωνσταντινούπολη (674-678 και 717-718). Οι βυζαντινοί μαχητές απέκρουσαν και τις δύο φορές τους Άραβες με τη βοήθεια των απόρθητων τειχών της Βασιλεύουσας και τη χρήση του υγρού πυρός, ενός νέου όπλου που κατέκαιε τα εχθρικά πλοία και ήταν επινόηση του σύρου Καλλίνικου. Η αραβική επιθετικότητα στη θάλασσα έφτασε στο απόγειο της τον 9ο αι. με την κατάκτηση της Κρήτης και της Σικελίας.

Πώς εξηγείται η τεράστια εξάπλωση των Αράβων;

Οι κυριότεροι παράγοντες των αραβικών κατακτήσεων ήταν:

α) η εξάντληση Βυζαντινών και Περσών από τη μακροχρόνια πολεμική τους σύγκρουση στα χρόνια του Ηρακλείου και

β) η έντονη αντίθεση μεταξύ του κέντρου και των ανατολικών επαρχιών του Βυζαντίου που παρέμειναν προσκολλημένες στην αίρεση του Μονοφυσιτισμού. Οι επαρχίες αυτές κατακτήθηκαν ως τα μέσα του 7ου αι. και ενσωματώθηκαν στο Χαλιφάτο, όπως ονομάστηκε το Αραβικό Κράτος.

Ποιες ήταν οι συνέπειες της αραβικής επέκτασης για την Βυζαντινή Αυτοκρατορία;

Η αραβική επέκταση στις ακτές της Μεσογείου:

α) οδήγησε στη διάσπαση του μεσογειακού κόσμου, που είχε ενοποιηθεί από τους Ρωμαίους

β) προκάλεσε την εδαφική συρρίκνωση,  την απώλεια σημαντικών αστικών κέντρων και την ερήμωση πολλών περιοχών της αυτοκρατορίας,

γ) επέφερε τη μείωση της αγροτικής παραγωγής και επηρέασε αρνητικά το εσωτερικό και εξωτερικό εμπόριο του Βυζαντίου.

ΒΙΝΤΕΟ ΓΙΑ ΤΟ ΥΓΡΟ ΠΥΡ

 

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2 Νοεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Α 102-188 ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ (ΣΧΟΛΙΑ)

Α 102-188

  • ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ
  •  Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ

 

  • ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ
  •  Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ

 Ο ΠΡΩΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ (106-121)

  • Ο Αγαμέμνονας αισθάνεται αγανάκτηση και μίσος για τις κακές μαντείες του Κάλχα. Μεταφέρει την ευθύνη στον μάντη ενώ στην πραγματικότητα η ευθύνη είναι δική του. Ξεσπά στον μάντη γιατί δεν μπορεί να τα βάλει με τον θεό.
  • Εκθειάζοντας τις χάρες της Χρυσηίδας (την οποία θεωρεί ανώτερη από τη νόμιμη γυναίκα του), είναι σαν να απολογείται για τη στάση του απέναντι στον Χρύση. Δηλώνει έμμεσα ότι η επιστροφή της θα δείξει τη μεγαλοψυχία του  που θυσιάζει ένα πολύτιμο δώρο για το καλό του λαού του.
  • Η περιγραφή της Χρυσηίδας δείχνει την ιδανική γυναίκα της εποχής: όμορφη, έξυπνη, χρυσοχέρα. Ποια ήταν η ιδανική γυναίκα στην Σπάρτη, την κλασική Αθήνα του 5ου αιώνα και ποια είναι για εσάς σήμερα;
  • Το αντάλλαγμα που ζητάει ο Αγαμέμνονας (την Βρισηίδα) για να σώσει το πληγωμένο του κύρος, θα αποτελέσει την αρχή σοβαρών συγκρούσεων και δείχνει τον εγωκεντρισμό του. Εξυπηρετεί την ποιητική οικονομία γιατί προωθεί την πλοκή. Αν δεν συνέβαινε, δεν θα προκαλούνταν  η οργή του Αχιλλέα.
  • Ο Αγαμέμνονας υποχωρεί στον θεό, όχι όμως και στους ανθρώπους.

Ο ΑΠΑΝΤΗΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ (122-130)

  • Ο Αχιλλέας απαντάει παίρνοντας τη θέση του μάντη, γιατί: α) ο ποιητής δεν εκθέτει το ιερό πρόσωπο του Κάλχα και το προφυλάσσει από φιλονικίες, β)τα τελευταία λόγια του Αγαμέμνονα στρέφουν το θέμα στην απαίτηση για άλλο δώρο, γ) ο Αχιλλέας είχε υποσχεθεί να προστατέψει τον μάντη.
  • Στον λόγο του φαίνεται ακόμη: α) το ξάφνιασμα του Αχιλλέα (τι λέγεις;), β)η αγανάκτησή του (αντίθεση « ένδοξε και φιλόπλουτε»), γ)η αντικειμενική πραγματικότητα (δεν υπάρχουν λάφυρα),  δ) η υπόσχεση για μελλοντική αμοιβή αν καταληφθεί η Τροία (προσήμανση), ε)η αντίθεση όλου του στρατεύματος στα λόγια του Αγαμέμνονα ( χρήση α΄ πληθυντικού προσώπου).
  • Πολιτιστικά στοιχεία: ο πόλεμος, οι επιδρομές, η λεία στα ομηρικά χρόνια

Ο ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ (131-148)

Σε αυτόν ο Αγαμέμνονας προσπαθεί να είναι  συγκρατημένος, ανταποδίδει στον Αχιλλέα την τιμητική προσφώνηση (γενναίος και θείος), κατηγορεί τον Αχιλλέα για εξαπάτηση (δεν δέχεται να μείνει χωρίς δώρο) και  γίνεται απαιτητικός ζητώντας δώρο άλλου αρχηγού.  Φαίνεται  έτσι την αλαζονεία του και την περιφρόνηση  στους άλλους αρχηγούς. Δείχνει μια υποκριτική ευσέβεια  προετοιμάζοντας τη μεγαλόπρεπη επιστροφή της Χρυσηίδας  (ίσως για να αναιρέσει την προηγούμενη ασέβειά του στον Χρύση και τον Απόλλωνα) και αναθέτει στον Αχιλλέα τη διαδικασία της επιστροφής,  που όμως δεν είναι κολακευτική και τιμητική αλλά προκλητική και ειρωνική και φορτίζει αρνητικά  την ατμόσφαιρα.

Ο ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ (149-172)

  • Για την οικονομία του έπους απαντά μόνο αυτός και όχι οι άλλοι αρχηγοί που προσβάλλονται εξίσου.
  • Ο Αχιλλέας ξεσπάει με οργή και εκτοξεύει σκληρούς και προσβλητικούς χαρακτηρισμούς.
  • Η ρητορική ερώτηση (151-152) ακούγεται σαν απόλυτη άρνηση που εκπροσωπεί και τους άλλους αρχηγούς.
  • Κατηγορεί τον Αγαμέμνονα για αχαριστία και αγνωμοσύνη.
  • Εκφράζει αγανάκτηση, όχι μόνο για την αδικία που τώρα ετοιμάζεται να κάνει ο Αγαμέμνονας (να πάρει το γέρας του), αλλά και γενικότερα γιατί ο Αγαμέμνονας, ως αρχιστράτηγος παίρνει πάντα το μεγαλύτερο μερίδιο στα λάφυρα, ενώ ο ίδιος που σηκώνει πάντα το βάρος της μάχης παίρνει  πάντα  μικρότερο δώρο.
  • Απειλεί με άμεση αποχώρηση από τον πόλεμο.

ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟ ΛΟΓΟ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ

ΠΡΩΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΑΧΙΛΛΕΑ ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ΑΧΙΛΛΕΑ
Μιλάει ως εκπρόσωπος  των άλλων αρχηγών. Μιλάει προσωπικά.
Μιλάει με τρόπο ήρεμο. Είναι οξύς, επιθετικός και απειλητικός.
Προσπαθεί να πείσει τον Αγαμέμνονα. Βρίζει τον Αγαμέμνονα με σκληρούς χαρακτηρισμούς
Υπόσχεται μελλοντική αμοιβή. Απειλεί ότι θα εγκαταλείψει τον πόλεμο.

ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΩΝ ΣΤΟΝ ΤΡΩΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ:

Α) Μυθολογικοί:

Για να πάρουν πίσω την Ελένη, τη γυναίκα του βασιλιά της Σπάρτης Μενελάου (αδερφού του Αγαμέμνονα). Η υποχρέωση αυτή, σύμφωνα με τον Ησίοδο, προέρχονταν από έναν παλιό όρκο που είχαν ορκιστεί παλιότερα όλοι αυτοί οι αρχηγοί, ως μνηστήρες της Ελένης στον πατέρα της, να πάρουν δηλαδή εκδίκηση αν κάποιος την αρπάξει με τη βία από τον σύζυγο που αυτή θα διάλεγε. Ο Αχιλλέας δεν είχε αυτή τη δέσμευση γιατί ήταν πολύ νέος και δεν ήταν υποψήφιος σύζυγος της Ελένης.

Β) Ιστορικοί – πραγματικοί λόγοι:

α) Ο Τρωικός πόλεμος έγινε γιατί οι Έλληνες αγωνίζονταν να βρουν αγορές και να εξασφαλίσουν εμπορικούς δρόμους. Το ελεύθερο πέρασμα των στενών του Ελλησπόντου θα εξασφάλιζε πρώτες ύλες και είδη διατροφής.

β)  Για να κερδίσει ο κάθε πολεμιστής δόξα και πλούτο από τα λάφυρα. Ειδικά στα ομηρικά χρόνια τα λάφυρα έδιναν τιμή στον ήρωα.

Ο ΤΡΙΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ –ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΑΧΙΛΛΕΑ (173-188)

  • Προκλητικά και ταπεινωτικά δείχνει αδιαφορία για την απειλή και περιφρόνηση στον ήρωα.
  • Εξυψώνει τους άλλους αρχηγούς.
  • Δηλώνει ότι έχει στο πλευρό του τον Δία (για να μην τρομάξουν οι άλλοι αρχηγοί από την αποχώρηση του Αχιλλέα). Αυτό αποτελεί τραγική ειρωνεία για τους ακροατές που ξέρουν ότι στο τέλος θα δικαιωθεί ο Αχιλλέας με τη βοήθεια του Δία.
  • Εκφράζει το μίσος του προς τον Αχιλλέα και τον κατηγορεί για εριστικότητα ( εριστικός είναι αυτός που αγαπά τους τσακωμούς).
  • Υποτιμά τον Αχιλλέα αποδίδοντας στους θεούς την παλικαριά του, παρόλο που και η δική του εξουσία είναι δώρο των θεών.
  • Στην απειλή του Αχιλλέα για αποχώρηση, αντιτάσσει τη δική του απειλή ότι δηλαδή θα του πάρει το δικό του γέρας, τη Βρισηίδα και μάλιστα με τη βία
  • Με την αρπαγή της Βρισηίδας, θέλει να αποδείξει ότι αυτός είναι ο πιο ισχυρός και κάνει επίδειξη δύναμης, δίνοντας μάθημα και στους άλλους αρχηγούς .

ΔΩΡΑ ΘΕΩΝ: Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι οι αρετές, τα αξιώματα, τα ψυχικά και σωματικά χαρίσματα είναι δώρα τω θεών. Αυτό δεν αφαιρεί την προσωπική αξία των ανθρώπων, γιατί οι θεοί χάριζαν τα δώρα μόνο στους εκλεκτούς.

Τα ΛΑΦΥΡΑ ΚΑΙ Η ΤΙΜΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ

  • Τα λάφυρα δεν ήταν σημαντικά μόνο ως αγαθά αλλά έδιναν τιμή σε όποιον τα αποκτούσε. Η αφαίρεσή τους σήμαινε προσβολή της τιμής του ήρωα.
  • Τα λάφυρα αποτελούν τιμητικό δώρο για την παλικαριά του Αχιλλέα (Βρισηίδα) . Άρα η τιμή για τον Αχιλλέα συνδέεται με την αξία του ως πολεμιστή.
  • Τα λάφυρα αποτελούν τιμητικό δώρο  του Αγαμέμνονα (Χρυσηίδα), γιατί αναγνωρίζεται η ανώτερη εξουσία του. Άρα η τιμή για τον Αγαμέμνονα  συνδέεται με το κύρος που του δίνει η εξουσία.

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ:

  • Ομηρικά χρόνια: α) αξίωμα, β) αξία αγαθού
  • Αθήνα 5ου αιώνα: α) αξίωμα,  β) αξία αγαθού, γ) τιμητική συμμετοχή στα αξιώματα και τις δημοκρατικές διαδικασίες. Άτιμος γίνονταν κάποιος αν στερούνταν τα πολιτικά του δικαιώματα.

ΤΟ ΔΙΚΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΘΕΝΟΣ

ΤΟ ΔΙΚΙΟ ΤΟΥ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ  ΤΟ ΔΙΚΙΟ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
Υποχωρεί για το καλό του στρατού στονθεό Απόλλωνα και   επιστρέφει τη Χρυσηίδα. Ως πρωτοπαλίκαρο του στρατού, απαιτείνα αναγνωρίζεται η προσφορά του στημάχη.
Δεν επιτρέπεται ως αρχιστράτηγος να μείνει χωρίς δώρο. Αντί αυτού, ο Αγαμέμνονας τον αδικεί και τον προσβάλλει.
Μοναδική λύση είναι να πάρει το δώρο άλλου αρχηγού αφού δεν υπάρχουν διαθέσιμα λάφυρα. Η αφαίρεση των λαφύρων αποτελεί προσβολή της τιμής του πολεμιστή.
Αφού ο ίδιος υποχωρεί στη θέληση του θεού,οφείλουν και κατώτεροι να υποχωρήσουνστη δική του απαίτηση.
Δικαίως επιλέγει το λάφυρο του Αχιλλέα κι όχι άλλωναρχηγών, γιατί ο Αχιλλέας πήρε πρωτοβουλία για να αντιμετωπιστεί ο λοιμός και επειδή του μίλησε ταπεινωτικά και προσβλητικά.

 ΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑΣ: ασεβής, συμφεροντολόγος, εγωιστής, αυταρχικός, προκλητικός, αδιάλλακτος, αχάριστος και συγκρατημένος στη σύγκρουση με Αχιλλέα για να διατηρήσει το κύρος του.

ΑΧΙΛΛΕΑΣ: δυναμικός, διπλωματικός και συγκρατημένος  (αρχικά), προσβλητικός (αργότερα), υβριστικός, ευέξαπτος παρορμητικός, υπερευαίσθητος σε θέματα τιμής.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ  ΤΕΧΝΙΚΗΣ

Μεταφορές , αντιθέσεις, σχήμα άρσης – θέσης (158), προοικονομία (142-148, 184-185 και 185-186) τυπικά επίθετα

ΟΡΟΛΟΓΙΑ:

  • Ρητορική ερώτηση: ερωτηματική πρόταση που διατυπώνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να ισοδυναμεί με πρόταση κρίσης και να κρύβει μέσα της την απάντηση.
  • Τραγική ειρωνεία: Οι ακροατές γνωρίζουν κάτι που αγνοούν οι ήρωες.

ΠΗΓΕΣ:

Το βιβλίο του εκπαιδευτικού (Ζωή Σπανάκου)

Ψηφιακό βιβλίο Ιλιάδας

http://www.e-istoria.com/om29_files/image047.jpg

 

https://youtu.be/DVyiK-pLTGE?t=169

Η σύγκρουση Αχιλλέα – Αγαμέμνονα.

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΧΙΛΛΕΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ

  • Τα λάφυρα δεν ήταν σημαντικά μόνο ως αγαθά αλλά έδιναν τιμή σε όποιον τα αποκτούσε. Η αφαίρεσή τους σήμαινε προσβολή της τιμής του ήρωα.
  • Τα λάφυρα αποτελούν τιμητικό δώρο για την παλικαριά του Αχιλλέα (Βρισηίδα) . Άρα η τιμή για τον Αχιλλέα συνδέεται με την αξία του ως πολεμιστή.
  • Τα λάφυρα αποτελούν τιμητικό δώρο  του Αγαμέμνονα (Χρυσηίδα), γιατί αναγνωρίζεται η ανώτερη εξουσία του. Άρα η τιμή για τον Αγαμέμνονα  συνδέεται με το κύρος που του δίνει η εξουσία.

 ΤΙΜΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ:

  • Ομηρικά χρόνια: α) αξίωμα, β)αξία αγαθού
  • Αθήνα 5ου αιώνα: α) αξίωμα,  β)αξία αγαθού, γ) τιμητική συμμετοχή στα αξιώματα και τις δημοκρατικές διαδικασίες. Άτιμος γίνονταν κάποιος αν στερούνταν τα πολιτικά του δικαιώματα.

ΤΟ ΔΙΚΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΘΕΝΟΣ

ΤΟ ΔΙΚΙΟ ΤΟΥ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ  ΤΟ ΔΙΚΙΟ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
Υποχωρεί για το καλό του στρατού στον θεό Απόλλωνα και   επιστρέφει τη Χρυσηίδα. Ως πρωτοπαλίκαρο του στρατού, απαιτεί να αναγνωρίζεται η προσφορά του στη μάχη.
Δεν επιτρέπεται ως αρχιστράτηγος να μείνει χωρίς δώρο. Αντί αυτού, ο Αγαμέμνονας τον αδικεί και τον προσβάλλει.
Μοναδική λύση είναι να πάρει το δώρο άλλου αρχηγού αφού δεν υπάρχουν διαθέσιμα λάφυρα. Η αφαίρεση των λαφύρων αποτελεί προσβολή της τιμής του πολεμιστή.
Αφού ο ίδιος υποχωρεί στη θέληση του θεού,οφείλουν και κατώτεροι να υποχωρήσουν στη δική του απαίτηση.
Δικαίως επιλέγει το λάφυρο του Αχιλλέα κι όχι άλλων αρχηγών, γιατί ο Αχιλλέας πήρε πρωτοβουλία για να αντιμετωπιστεί ο λοιμός και επειδή του μίλησε ταπεινωτικά και προσβλητικά.

 

ΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑΣ: ασεβής, συμφεροντολόγος, εγωιστής, αυταρχικός, προκλητικός, αδιάλλακτος, αχάριστος, συγκρατημένος (στη σύγκρουση με Αχιλλέα για να διατηρήσει το κύρος του).

ΑΧΙΛΛΕΑΣ: δυναμικός, διπλωματικός και συγκρατημένος  (αρχικά), προσβλητικός (αργότερα), υβριστικός, ευέξαπτος παρορμητικός, υπερευαίσθητος σε θέματα τιμής.

 

ΣΤΟΙΧΕΙΑ  ΤΕΧΝΙΚΗΣ

Μεταφορές , αντιθέσεις, σχήμα άρσης – θέσης (158), προοικονομία (142-148, 184-185 και 185-186) τυπικά επίθετα

ΟΡΟΛΟΓΙΑ:

  • Ρητορική ερώτηση: ερωτηματική πρόταση που διατυπώνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να ισοδυναμεί με πρόταση κρίσης και να κρύβει μέσα της την απάντηση.
  • Τραγική ειρωνεία: Οι ακροατές γνωρίζουν κάτι που αγνοούν οι ήρωες.

ΠΗΓΕΣ:

Το βιβλίο του εκπαιδευτικού (Ζωή Σπανάκου)

Ψηφιακό βιβλίο Ιλιάδας

http://www.e-istoria.com/om29_files/image047.jpg

https://www.youtube.com

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΛΙΑΔΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 28 Οκτωβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΟΙ ΣΛΑΒΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΒΟΥΛΓΑΡΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ (ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)

ΣΛΑΒΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΒΑΡΟΙ

1. ΟΙ ΣΛΑΒΟΙ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Τι λαός ήταν οι Σλάβοι; Πότε εμφανίστηκαν;

Οι Σλάβοι, νομάδες με ιδιότυπη πολιτική οργάνωση (δεν είχαν κεντρική εξουσία), βρέθηκαν εγκατεστημένοι στις αρχές του 6ου αι. βόρεια του Δούναβη. Τότε άρχισαν τις επιδρομές τους εναντίον του Βυζαντίου. Στα τέλη του 6ου και στις αρχές του 7ου αι. οι Σλάβοι πέρασαν στην επιρροή των Αβάρων.

Τι λαός ήταν οι Άβαροι; Πότε εμφανίστηκαν;

Οι Άβαροι, λαός ουννικής καταγωγής που προέρχονταν από την κεντρική Ασία, είχαν ιδρύσει προς τα τέλη του 6ου αι. μια πανίσχυρη αυτοκρατορία στην Κεντρική Ευρώπη και ενεργούσαν συχνά επιθέσεις στα βαλκανικά εδάφη του Βυζαντίου, παρασύροντας μαζί τους και τους Σλάβους. Οι δύο επιδρομείς πολιόρκησαν αρκετές φορές, αλλά χωρίς αποτέλεσμα την Θεσσαλονίκη.

Πότε δημιουργήθηκαν και τι ήταν οι σκλαβηνίες;

Από τις αρχές του 7ου αι. διάφορες σλαβικές ομάδες προχώρησαν νότια και εγκαταστάθηκαν σε εδάφη της σημερινής ηπειρωτικής Ελλάδας, όπου ίδρυσαν σκλαβηνίες που ήταν αυτόνομες πολιτικά νησίδες σλαβικού πληθυσμού, διάσπαρτες ανάμεσα σε Έλληνες.

Πώς εξελίχθηκαν οι σχέσεις Βυζαντινών και Σλάβων; Τι πέτυχε το Βυζάντιο;

Οι νεοφερμένοι Σλάβοι επιδόθηκαν αρχικά σε λεηλασίες και επιθέσεις, δημιουργώντας σημαντικά προβλήματα στην επικοινωνία της Κωνσταντινούπολης με τις ευρωπαϊκές επαρχίες του Βυζαντίου και ιδίως τη Θεσσαλονίκη. Ωστόσο στο πέρασμα του χρόνου ήλθαν σε επαφή με τους ντόπιους ελληνικούς πληθυσμούς, ανέπτυξαν μαζί τους οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις και επηρεάστηκαν από τον πολιτισμό τους.

Η βυζαντινή κυβέρνηση ακολούθησε μια ρεαλιστική πολιτική και επέτυχε να εντάξει ομαλά τους Σλάβους των κεντρικών και νότιων περιοχών των Βαλκανίων στη βυζαντινή κοινωνία (9ος και 10ος αι.).

Πώς έγινε ο εξελληνισμός των Σλάβων;

Οι Σλάβοι εξελληνίστηκαν σε τρία στάδια: Πρώτα υποτάχθηκαν στρατιωτικά στο Βυζάντιο, ακολούθως εκχριστιανίστηκαν και τελικά αφομοιώθηκαν κοινωνικά και εθνολογικά.

ΤΑ ΣΛΑΒΙΚΑ ΚΡΑΤΗ ΣΗΜΕΡΑ

2. ΟΙ ΒΟΥΛΓΑΡΟΙ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

α. Ίδρυση Βουλγαρικού Κράτους

Πότε εμφανίστηκαν οι Βούλγαροι και ποια ήταν η προέλευσή τους;

Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία είχε να αντιμετωπίσει από τα τέλη του 7ου αι. ένα νέο αντίπαλο στο βαλκανικό χώρο, τους Βουλγάρους. Οι Βούλγαροι ήταν φύλο ασιατικής προέλευσης με καλή στρατιωτική και πολιτική οργάνωση.

Κάτω από ποιες συνθήκες και πότε οι Βυζαντινοί αναγνώρισαν το βουλγαρικό κράτος;

Το 680 οι Βούλγαροι νίκησαν τα βυζαντινά στρατεύματα και κατέλαβαν την περιοχή μεταξύ Δούναβη και Αίμου. Τότε ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Δ’ υπέγραψε συνθήκη ειρήνης και συμφώνησε να παρέχει στους Βουλγάρους ετήσιο φόρο. Ήταν μια έμμεση αναγνώριση του νέου κράτους.

Κάτω από ποιες συνθήκες γίνεται η εθνογένεση των Βουλγάρων;

Στην περιοχή που εποίκισαν οι Βούλγαροι βρήκαν εγκατεστημένους πολλούς σλαβικούς πληθυσμούς, τους οποίους και προσπάθησαν να υποτάξουν. Μετά από πολλές συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις διαμορφώθηκε το βουλγαρικό έθνος (εθνογένεση Βουλγάρων). Στο νέο κράτος οι ολιγάριθμοι αλλά πολιτικά και στρατιωτικά κυρίαρχοι Βούλγαροι έδωσαν το όνομα και την οργάνωση, ενώ οι πολυάριθμοι Σλάβοι συγκρότησαν τη λαϊκή βάση και έδωσαν τη γλώσσα.

β. Σχέσεις με το Βυζάντιο

Πώς εξελίχθηκαν οι σχέσεις Βυζαντινών – Βουλγάρων;

Στις βυζαντινοβουλγαρικές σχέσεις υπήρξαν περίοδοι μακρών πολέμων. Στα διαλείμματα των πολέμων οι δύο λαοί είχαν εμπορικές συναλλαγές, οι κανόνες των οποίων ρυθμίζονταν από συνθήκες. Οι ηγεμόνες (χάνοι) των Βουλγάρων είχαν υιοθετήσει την ελληνική ως επίσημη γλώσσα τους, όπως πιστοποιούν οι βουλγαρικές επιγραφές.

Πότε έγινε ο εκχριστιανισμός των Βουλγάρων και ποια ήταν η σημασία του;

Το 864 οι Βούλγαροι δέχτηκαν το Χριστιανισμό από το Βυζάντιο, όπως θα γνωρίσουμε παρακάτω, και εντάχθηκαν στη σφαίρα επιρροής του βυζαντινού πολιτισμού. Ο εκχριστιανισμός άνοιξε νέες προοπτικές και στις σχέσεις των Βουλγάρων με το Βυζάντιο.

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 22 Οκτωβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Α΄ 54-102: Η ΣΥΓΚΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΧΑΙΩΝ ΣΕ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΧΙΛΛΕΑ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΛΧΑ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ

Ο ΜΑΝΤΗΣ ΚΑΛΧΑΣ

Α  54-102

Η ΣΥΓΚΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΧΑΙΩΝ ΣΕ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΧΙΛΛΕΑ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΛΧΑ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

ΜΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ στ. 63,64,70: Εκφράζει την αιώνια αγωνία του ανθρώπου να διαβλέψει το μέλλον. Ο μάντης (με  τα σημάδια που έστελναν οι θεοί),  ο ιερέα (με τις  μαντικές ικανότητες ) και ο ονειροκρίτης ( με την ερμηνεία των ονείρων που έστελναν οι θεοί)  προέβλεπαν το μέλλον. Ειδικά ο  ορνεοσκόπος  ήταν ο μάντης που μελετούσε  το πέταγμα και το κράξιμο των  άγριων πουλιών (οιωνός =άγριο σαρκοφάγο πουλί).

ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΥΚΝΩΣΗ , στ 54:Οι εννέα μέρες πυκνώνονται σε έναν στίχο που δίνει τη χρονική διάρκεια του θανατικού και την απελπιστική κατάσταση των Αχαιών. Έτσι προοικονομείται η πρωτοβουλία του Αχιλλέα. Ο αριθμός 9, ως πολλαπλάσιο του 3, είναι συμβολικός.

Η ΣΥΓΚΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΧΑΙΩΝ ΣΕ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΧΙΛΛΕΑ: Συγκαλείται η συνέλευση από τον Αχιλλέα, αν και  δεν είναι αυτός ο αρχιστράτηγος. Αυτό επιτρέπεται γιατί α)είναι ημίθεος, β) ο ποιητής θέλει να τον παρουσιάσει ως πρόσωπο υπεύθυνο κι όχι μόνο ως πρώτο πολεμιστή και  γ) η Ήρα  τον επιλέγει για να δραστηριοποιηθούν και οι άλλοι αρχηγοί και να βρουν λύση.

ΟΙ ΘΕΟΙ:Γίνεται αντιληπτό πως άλλοι από τους θεούς είναι με το μέρος των Τρώων (Απόλλωνας, Αφροδίτη) και άλλοι με το μέρος των Αχαιών (Ήρα, Αθηνά,  Ποσειδώνας).Γενικά, αναμειγνύονται στις υποθέσεις των ανθρώπων.

Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ: δείχνει ότι α) τιμά τον αρχιστράτηγο (προσφώνηση Ατρείδης), β) η κατάσταση είναι κρισιμότατη, γι’ αυτό προτρέπει  να ερωτηθεί μάντης (ή οποιοσδήποτε μπορεί να μαντεύσει για να σταματήσει το θανατικό),  γ) γνωρίζει πως  η αιτία του κακού είναι ο Απόλλωνας  και δ) πρέπει να εφαρμοστεί  η αρχή της προσφοράς και της ανταπόδοσης (προσφορά στον Θεό) για να εξευμενιστεί ο θεός και να γλιτώσουν την οργή  του.

ΜΑΝΤΗΣ ΚΑΛΧΑΣ

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΛΧΑ (στ. 69-74): Ο ποιητής παρουσιάζει τον μάντη τιμητικά και  μεγαλόπρεπα, θυμίζοντας τον ρόλο που έπαιξε στο ξεκίνημα των πλοίων από την Αυλίδα (αποκάλυψε την ανάγκη θυσίας της  Ιφιγένειας). Η τέχνη του οφείλεται στον Απόλλωνα και είναι καλοπροαίρετος και ειλικρινής

Η ΔΙΣΤΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΑΛΧΑ (στ. 75-84): Ο μάντης ζητά  εγγυήσεις (όρκο) ότι ο Αχιλλέας θα τον προστατέψει γιατί οι αποκαλύψεις του θα βάλουν τη ζωή του σε κίνδυνο. «Ο ανίσχυρος συντρίβεται από τον ισχυρό, ακόμα κι αν λέει την αλήθεια». Το γνωμικό δείχνει πόσο σοφός και διορατικός είναι. Ο Αγαμέμνονας σωπαίνει για να δοθούν οι εγγυήσεις (πρόκειται για οικονομία του έργου για να ακουστεί η προφητεία μέσα σε ήρεμο κλίμα, δίχως ένταση).

Η ΔΙΑΒΕΒΑΙΩΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ ΣΤΟΝ ΚΑΛΧΑ (στ. 85-92): Ο Αχιλλέας απτόητος και γεμάτος αυτοπεποίθηση, με αίσθηση υπεροχής δεσμεύεται με όρκο που  αποτελεί ανοιχτή πρόκληση για τον αρχιστράτηγο. Αυτό αποτελεί προσήμανση, γιατί μας προϊδεάζει για όσα θα ακολουθήσουν (σύγκρουση με Αγαμέμνονα). Και πάλι ο Αγαμέμνονας δεν αντιδρά, περιμένοντας την αποκάλυψη (οικονομία έπους).

Η ΑΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΚΑΛΧΑ (στ. 93-101):

Ο μάντης αναιρεί με  το σχήμα άρσης-θέσης (στ. 94-95)τα άστοχα ερωτήματα που διατύπωσε ο Αχιλλέας στον στ. 66.Έπειτα ο μάντης προτείνει και λύση (επιστροφή Χρυσηίδας χωρίς λύτρα και με προσφορά  εκατόμβης).Τέλος διατυπώνει επιφύλαξη για τον εξευμενισμό του Απόλλωνα γιατί η προσβολή στον ιερέα Χρύση ήταν μεγάλη (στ. 101).

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

Η άρση –θέση είναι σχήμα λόγου, στο οποίο πρώτα λέγεται τι δεν είναι κάτι (ή τι δε συμβαίνει) και αμέσως μετά τι είναι (ή τι συμβαίνει).

Άστοχα λέγονται τα ερωτήματα που δεν στοχεύουν στη διερεύνηση της αλήθειας με την αναμονή κάποιας καταφατικής ή αρνητικής απάντησης, αλλά απορρίπτονται ένα – ένα, για να διατυπωθεί στο τέλος έντονα η αλήθεια. (βλέπε κατηγορία «Σχήματα λόγου στη λογοτεχνία»)

Η ΕΠΙΒΡΑΔΥΝΣΗ: Υπάρχει καθυστέρηση στην αποκάλυψη της αιτίας του λοιμού για να προετοιμαστεί η σύγκρουση Αχιλλέα- Αγαμέμνονα,  και να αυξηθεί η αγωνία των θεατών. Επιβράδυνση αποτελούν τα ακόλουθα στοιχεία :

  • Ο αναλυτικός λόγος Αχιλλέα και άστοχα ερωτήματα.
  • Η μεγαλόπρεπη παρουσίαση του Κάλχα.
  • Ο δισταγμός του Κάλχα.
  • Η δέσμευση του Αχιλλέα με όρκο.
  • Η προφητεία του Κάλχα με αναίρεση των άστοχων ερωτημάτων.

ΠΗΓΕΣ

Το βιβλίο του εκπαιδευτικού (Ζωής Σπανάκου)

Ψηφιακό βιβλίο Ιλιάδας

http://www.e-istoria.com/om29_files/image047.jpg

 

 

 

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΛΙΑΔΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 16 Οκτωβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Ο ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ ΤΟΥ (610-717)

 

 

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΑΓΩΝΑΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ

α. Το Βυζάντιο σε κρίση

Ποια προβλήματα αντιμετώπιζε το Βυζάντιο από τα μέσα του 6ου αιώνα, πού οφείλονταν και ποιος αυτοκράτορας θα τα αντιμετωπίσει;

Στο δεύτερο μισό του 6ου και τις αρχές του 7ου αι. το Βυζάντιο συγκλονίστηκε από μια πολύπλευρη κρίση.

Λοιμοί, κακές σοδειές, σεισμοί και εισβολές στα εδάφη της αυτοκρατορίας οδήγησαν:

α)στην εγκατάλειψη ή την παρακμή των πόλεων,

β)στη μείωση του πληθυσμού και

γ)την υποχώρηση του εμπορίου και της νομισματικής κυκλοφορίας.

Η επέκταση της κρίσης στη δημόσια οικονομία οδήγησε:

δ) στην παραμέληση του στρατού.

Επιπλέον:

ε)Οι Σλάβοι άρχισαν να κατακλύζουν τις ευρωπαϊκές επαρχίες και οι Πέρσες έφτασαν στις ακτές του Βοσπόρου.

Στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Ηρακλείου η κατάσταση της αυτοκρατορίας ήταν εξαιρετικά κρίσιμη. Μόνο η κινητοποίηση όλων των δυνάμεων του κράτους και μια ριζική μεταρρύθμιση θα μπορούσαν να αποτρέψουν τη διαγραφόμενη καταστροφή. Το έργο αυτό ανέλαβε και έφερε σε πέρας ο Ηράκλειος και η δυναστεία του.

β. Η αντεπίθεση του Ηρακλείου

Με ποιες μεθόδους αντιμετώπισε την πολλαπλή κρίση ο Ηράκλειος;

α) Ο Ηράκλειος αντιπροσωπεύει τον τύπο του στρατηγού-αυτοκράτορα που ηγήθηκε προσωπικά του βυζαντινού στρατού.

β) Αφού αναδιοργάνωσε το στράτευμα με την οικονομική συμπαράσταση της εκκλησίας,

γ) επιχείρησε συνεχείς εκστρατείες κατά των Περσών (622-628).

Ποιες ήταν οι στρατιωτικές επιτυχίες του Ηράκλειου;

  1. Στη μάχη της Νινευί, κοντά στα Γαυγάμηλα, πέτυχε να συντρίψει τους Πέρσες και να ανακτήσει όλες τις βυζαντινές επαρχίες στην Εγγύς Ανατολή (627).
  2. Ταπεινωτική ήττα υπέστησαν και οι Άβαροι και οι Σλάβοι, όταν σε συνεννόηση με τους Πέρσες, πολιόρκησαν την Κωνσταντινούπολη το 626. Η διάσωση της Πόλης αποδόθηκε στην Παναγία (Ακάθιστος Ύμνος).

Ωστόσο οι επιτυχίες αυτές αποδείχτηκαν πρόσκαιρες.

γ. Θέματα και εξελληνισμός του κράτους

Ποιος νέος εξωτερικός εχθρός απείλησε το Βυζάντιο τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Ηρακλείου; Με ποιο τρόπο προσπάθησαν να τον αντιμετωπίσουν οι διάδοχοι του Ηρακλείου;

Τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Ηρακλείου σκιάζονται από τις αραβικές κατακτήσεις. Οι ανάγκες της άμυνας εναντίον των Αράβων φαίνεται ότι παρακίνησαν τους διαδόχους του να εγκαθιδρύσουν στη Μ. Ασία στη διάρκεια του 7ου αι. ένα νέο διοικητικό σύστημα που στηριζόταν στα θέματα.

Τι ήταν τα θέματα; Ποια ήταν η σημασία τους για την Αυτοκρατορία; Τι ήταν τα στρατιωτόπια και ποιος ο ρόλος του στρατηγού του θέματος;

α) Τα  θέματα ήταν διοικητικές περιφέρειες με δικό τους στρατό.

β) Στον θεματικό στρατό υπηρετούσαν ελεύθεροι αγρότες, στους οποίους το κράτος παραχωρούσε στρατιωτικά κτήματα ή στρατιωτόπια. Με τα έσοδά τους οι στρατιώτες συντηρούσαν τις οικογένειές τους, αγόραζαν τον οπλισμό τους και κάλυπταν τα έξοδα των εκστρατειών. Ο θεματικός στρατός αντικατέστησε τους παλαιούς μισθοφορικούς στρατούς και αποτέλεσε ένα είδος εθνικού στρατού που αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματικός για την άμυνα της αυτοκρατορίας.

γ) Η στρατιωτική και πολιτική διοίκηση των επαρχιών, η οποία στο παλαιό διοικητικό σύστημα της αυτοκρατορίας ασκούνταν από διαφορετικά πρόσωπα, ενώθηκαν τώρα στο πρόσωπο του στρατηγού. Ο στρατηγός ασκούσε την ανώτατη εξουσία μέσα στα όρια του θέματος.

Προς τα τέλη του 7ου αι. το σύστημα των θεμάτων σταθεροποιήθηκε και άρχισε να εξαπλώνεται και στις ευρωπαϊκές επαρχίες του κράτους.

Ποια μεγάλη αλλαγή στη διοίκηση του κράτους σηματοδοτεί το τέλος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και την αρχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας;

Μια άλλη σημαντική αλλαγή της εποχής αυτής είναι η ολοκλήρωση του εξελληνισμού της κρατικής διοίκησης. Επίσημη γλώσσα στην πολιτική και στρατιωτική διοίκηση έγινε η ελληνική, ενώ οι ρωμαϊκοί τίτλοι αντικαταστάθηκαν από ελληνικούς. Πρώτος ο Ηράκλειος υιοθέτησε τον τίτλο βασιλεύς με τη χριστιανική προσθήκη «πιστός έν Χριστώ». Διαφαίνεται έτσι και ο χριστιανικός χαρακτήρας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί σε συμβολικό επίπεδο το οριστικό τέλος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και την αρχή της μεσαιωνικής ελληνικής Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 15 Οκτωβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Προηγούμενα άρθρα


Πρόσφατα άρθρα

Πρόσφατα σχόλια

Αρχείο

Kατηγορίες

Μεταστοιχεία