ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: 1.ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 2. Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΔΥΝΑΣΤΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΥΝΑΤΟΥΣ (ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)

Οι εξελίξεις στην οικονομία και την κοινωνία. α. Οικονομία και κοινωνία της υπαίθρου. Ιστορία Β΄ Γυμνασίου from Τσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής

 

Ποιες είναι οι κυριότερες οικονομικές εξελίξεις στα χρόνια της Μακεδονικής Δυναστείας;

Στα χρόνια της δυναστείας των Μακεδόνων:

  • η δημογραφική εξέλιξη (αύξηση του πληθυσμού) σταθεροποιήθηκε,
  • οι δείκτες της οικονομίας βελτιώθηκαν
  • η αστική οικονομία φαίνεται ότι αναπτύχθηκε περισσότερο από την οικονομία της υπαίθρου.

Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ

Ποιες είναι οι δύο κατηγορίες αριστοκρατίας στο Βυζάντιο μετά τον 8ο αιώνα;

Στο μεταίχμιο από τον 80  προς τον 9ο   αι. άρχισε να σχηματίζεται α) μια νέα αριστοκρατία της γης (ή επαρχιακή), κοντά στην οποία υπάρχει και β) η αριστοκρατία των αξιωμάτων (ή αστική ).

Τι ήταν οι δυνατοί; Ποιες κοινωνικές ομάδες τους αποτελούσαν;

Οι δύο ομάδες της αριστοκρατίας (επαρχιακή της γης και αστική των αξιωμάτων)  σταδιακά συνδέθηκαν με επιγαμίες και συγχωνεύτηκαν σε μια ενιαία τάξη στα τέλη του 10ου αι. Αυτοί είναι οι δυνατοί. Σ’ αυτούς περιλαμβάνονταν:

  • οι πολιτικοί, οι στρατιωτικοί και οι θρησκευτικοί άρχοντες
  • οι διαχειριστές της κρατικής, της αυτοκρατορικής, της εκκλησιαστικής και μοναστικής περιουσίας.

Τι ήταν οι πένητες*; Ποιες κοινωνικές ομάδες περιλαμβάνονταν στους πένητες;

Οι αγροτικές μάζες ονομάζονταν οι πένητες. Αποτελούνταν από:

  • ελεύθερους γαιοκτήμονες,
  • ακτήμονες γεωργούς που μίσθωναν (νοίκιαζαν) γη για καλλιέργεια
  • και παροίκους που ήταν δεμένοι με τη γη ή είχαν προσωπική εξάρτηση από τους κυρίους της.

Ποια προβλήματα αντιμετώπιζαν οι ελεύθεροι γαιοκτήμονες από τον 9ο αιώνα;

Από τις αρχές του 9ου αι. η αγροτική κοινότητα και οι ανεξάρτητοι αγρότες άρχιζαν να κινδυνεύουν

  • τόσο από τη συνήθεια των μεγαλοκτηματιών να αποκτούν τα κτήματα των μικρομεσαίων γαιοκτημόνων με νόμιμους (αγορά ή κληροδοσία) ή και παράνομους τρόπους
  • όσο και από τη φορολογική πίεση που ασκούσε το κράτος.

Ποια μορφή είχαν τα κτήματα των μεγαλογαιοκτημόνων (Δυνατών); Τι ήταν τα χωρία ή προάστεια;

Τα μεγάλα κτήματα δεν ήταν ενιαία, αλλά αποτελούνταν από πολυάριθμες διάσπαρτες εκτάσεις που ονομάζονταν τα χωρία ή προάστεια και τα καλλιεργούσαν ελεύθεροι ενοικιαστές ή πάροικοι.

Πώς ήταν η ζωή των ευγενών (Δυνατών); Γιατί  δεν βελτιωνόταν την αγροτική παραγωγή του Βυζαντίου;

Με τα έσοδα από τα κτήματά τους και με τους μισθούς που έπαιρναν από το κράτος ως αξιωματούχοι, οι ευγενείς ζούσαν ζωή γεμάτη χλιδή.

Οι ευγενείς ήταν απρόθυμοι να δαπανήσουν χρήματα, για να βελτιώσουν τις εγκαταστάσεις των υποστατικών τους (αγροκτημάτων) και τα μέσα και τις τεχνικές της παραγωγής.

Όλα αυτά συνέβαλαν ώστε η αγροτική παραγωγή στο Βυζάντιο να παραμείνει στάσιμη και ευάλωτη στις κρίσεις που άρχισαν να εκδηλώνονται στα μέσα του 11ου αι.

 ΝΟΜΟΙ ΚΑΙ ΑΓΩΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΔΥΝΑΤΩΝ

 Ποιος ήταν ο μεγάλος κοινωνικός αγώνας της δυναστείας των Μακεδόνων;

Ο αγώνας του κράτους κατά των μεγάλων γαιοκτημόνων (που ήταν οι γνωστοί δυνατοί) είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα της κοινωνικής ιστορίας του Βυζαντίου στα χρόνια των Μακεδόνων.

Τι προσπαθούσαν να πετύχουν οι δυνατοί,  πώς και  γιατί αντιμετωπίστηκαν από τους Μακεδόνες;

Οι δυνατοί επιδίωκαν

  • να ιδιοποιηθούν (κάνουν δική τους) τη γη των φτωχών,
  • να αποσπάσουν προνόμια
  • και να κατακτήσουν την πολιτική εξουσία.

Το Βυζαντινό Κράτος δεν μπορούσε να ανεχθεί αυτές τις επιδιώξεις. Οι ελεύθεροι αγρότες υπηρετούσαν στους στρατούς των θεμάτων, ενώ οι φόροι που πλήρωναν αποτελούσαν την κύρια πηγή κρατικών εσόδων. Αυτό σημαίνει ότι η άμυνα και η οικονομία του Βυζαντίου ήταν αδιανόητα χωρίς τη μικρή και μεσαία αγροτική ιδιοκτησία. Γι’ αυτό επί 80 ολόκληρα χρόνια (922-1002) οι αυτοκράτορες προσπάθησαν με τις Νεαρές τους να προστατεύσουν την αγροτική κοινότητα και τους ελεύθερους καλλιεργητές από τις καταχρήσεις των δυνατών.

Τι πέτυχαν με τη νομοθεσία τους οι Μακεδόνες;

Με τους νόμους αυτούς οι Μακεδόνες αυτοκράτορες επέβαλαν ή επέτυχαν τα εξής:

α)Να προτιμώνται ως αγοραστές οι γείτονες και οι συγγενείς, όταν πουλιόταν ένα κομμάτι κοινοτικής γης.

β)Να αποδίδονται τα χωράφια που είχαν σφετεριστεί οι δυνατοί στους προηγούμενους φτωχούς ιδιοκτήτες τους χωρίς αποζημίωση.

γ)Να απαγορεύεται η πώληση και η αγορά στρατιωτικών κτημάτων. Όποιος διέθετε τέτοια κτήματα ήταν υποχρεωμένος να στρατεύεται.

δ)Να περιοριστεί η αύξηση της εκκλησιαστικής περιουσίας, και

ε)Να πληρώνουν οι δυνατοί τους φόρους των φτωχών του χωριού (1002), μια υποχρέωση που βάραινε παλιότερα την κοινότητα συλλογικά (αλληλέγγυον).

Β. ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ

Τι ήταν η αστική οικονομία;

Η αστική οικονομία είχε επίκεντρο τις πόλεις.

Ποια χαρακτηριστικά είχε η αστική οικονομία; Τι ήταν οι αστυκώμαι -αγροτοπόλεις;

  • Είχε μεγάλη ανάπτυξη, σε αντίθεση με την αγροτική.
  •  Ήταν εκχρηματισμένη* σε μεγάλο βαθμό όπως και η αγροτική.
  •  Από τις αρχές του 9ου αι. παλιές πόλεις, όπως η Πάτρα και η Σπάρτη, ανοικοδομήθηκαν, ενώ ιδρύθηκαν και νέες. Οι πόλεις άρχισαν να ξαναβρίσκουν την οικονομική τους λειτουργία.
  • Πολλά κάστρα,  έγιναν αστυκώμαι ή αγροτοπόλεις δηλαδή  αστικά κέντρα με ημιαγροτικό χαρακτήρα. Μεγαλύτερη εμπορική κίνηση είχαν οι πόλεις Έφεσος, Τραπεζούντα κ. ά., όπου διεξάγονταν ετήσιες εμποροπανηγύρεις.

Τι ήταν τα συστήματα (συντεχνίες);

Τα συστήματα ήταν συντεχνίες ή επαγγελματικά σωματεία στα οποία ήταν οργανωμένοι οι έμποροι και οι βιοτέχνες. Εκεί  προκαθορίζονταν το ύψος της παραγωγής και οι τιμές των προϊόντων. Η λειτουργία των συστημάτων στην Κων/λη καθοριζόταν από το Επαρχικόν Βιβλίον.

Τι ήταν το Επαρχικόν Βιβλίο;

Ήταν μια συλλογή διατάξεων (νόμων) των αρχών του 10ου αι. που καθόριζε τον τρόπο λειτουργίας των συστημάτων (συντεχνιών).

Τι είδους βιοτεχνίες είχε το Βυζάντιο;

  • Οι περισσότερες βιοτεχνίες αφορούσαν τον τομέα των τροφίμων.
  • Από τον 10ο αι. εμφανίστηκαν επιχειρήσεις σχετικές με την επεξεργασία και εμπορία ειδών πολυτελείας (μετάξι, μπαχαρικά, πολύτιμοι λίθοι).

Πώς εξελίχθηκε το εξωτερικό εμπόριο του Βυζαντίου;

Το βυζαντινό εξωτερικό εμπόριο αναβίωσε από τα μέσα του 10ου αι. Η ακτίνα της δράσης του μεγάλωνε συνεχώς. Αναπτύχτηκαν εμπορικές σχέσεις με:

  • τους Βουλγάρους,
  • τους Ρώσους,
  • τις ιταλικές πόλεις, ιδίως τη Βενετία,
  • το Χαλιφάτο (Άραβες).

Οι βυζαντινοί έμποροι ταξίδευαν μέχρι το Κάιρο και άλλους τόπους του Χαλιφάτου, για να προμηθευτούν τα περιζήτητα και πολύ επικερδή μπαχαρικά. Αλλά και οι μουσουλμάνοι έμποροι μετέφεραν μπαχαρικά, αρώματα και βαφικές ύλες στο Βυζάντιο. Ο εκτελωνισμός τους γινόταν στην Τραπεζούντα, εμπορική πύλη της Μικράς Ασίας προς Ανατολάς.

Ποια νέα τάξη γεννήθηκε από την ανάπτυξη της αστικής οικονομίας; Ποιοι την αποτελούσαν; Ποια ήταν η πολιτική της δράση;

Η συνεχής ανάπτυξη της αστικής οικονομίας οδήγησε στη δημιουργία της μεσαίας τάξης (τάξης των επιχειρηματιών), αποτελούμενης από

  • εμποροβιοτέχνες,
  • ναυκλήρους (=ιδιοκτήτες πλοίων, καπετάνιοι)
  • και τραπεζίτες.

Οργανωμένη σε συντεχνίες ή αδελφότητες υποκινούσε συχνά λαϊκά κινήματα κατά των ευγενών και έφτασε στο απόγειο της κοινωνικής και πολιτικής της επιρροής στα μέσα του 11ου αι.

Ποιες κοινωνικές ομάδες αποτελούσαν τον δήμο;

Δήμος ήταν οι πολυάριθμες λαϊκές μάζες των πόλεων που  αποτελούνταν από φτωχούς που εργάζονταν περιστασιακά ή ήταν άνεργοι.

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

Πένητες: φτωχοί

Εκχρηματισμένη οικονομία: η οικονομία στην οποία ως μέσο συναλλαγής χρησιμοποιείται το χρήμα.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

  • Πατήστε εδώ για να βρείτε διάφορα επαγγέλματα των Βυζαντινών χρόνων.
  • Πατήστε εδώ για να γνωρίσετε την οικονομία και την κοινωνία του Βυζαντίου.

 

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 18 Ιανουαρίου 2019 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΠΟΠΟΙΙΑ. ΕΠΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΚΤΑΣΗ  ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ (ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΝ 8ο ΑΙΩΝΑ    

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟ 1025

Α. ΑΓΩΝΕΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΑΒΕΣ

Πότε αρχίζει η αντεπίθεση του Βυζαντίου κατά των Αράβων;

Στα χρόνια του Ρωμανού Λακαπηνού (920-944) εγκαινιάζεται η μεγάλη στρατιωτική αντεπίθεση των Βυζαντινών κατά των Αράβων. Ο στρατηγός Ιωάννης Κουρκούας κατέλαβε την Έδεσσα της Συρίας.

Ποιοι αυτοκράτορες ήταν οι πρωταγωνιστές των νικηφόρων πολέμων του Βυζαντίου; Ποιες επιτυχίες σημείωσαν;

Η επιτυχία αυτή του στρατηγού Ιωάννη Κουρκούα   προετοίμασε τις επικές νίκες των αυτοκρατόρων  Νικηφόρου Φωκά,  Ιωάννη Τζιμισκή και  Βασιλείου Β’. Οι τρεις αυτοί άνδρες που ενσάρκωναν τον τύπο του στρατηγού-αυτοκράτορα ανέκτησαν τις μεγαλονήσους Κρήτη (961) και Κύπρο (965), τις πόλεις της Κιλικίας και τμήματα της Συρίας και της Παλαιστίνης. Η ανάκτηση όλων των παλαιών ρωμαϊκών εδαφών της Εγγύς Ανατολής ήταν ο απώτερος σκοπός των εκστρατειών αυτών.

Β. ΑΓΩΝΕΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΒΟΥΛΓΑΡΟΥΣ

Ποιοι Βούλγαροι ηγεμόνες επεδίωξαν να επεκτείνουν το Βουλγαρικό κράτος έναντι του Βυζαντινού;

Οι τσάροι Συμεών (893-927) και Σαμουήλ (997-1014).

Α)Ποια ήταν η δράση του ηγεμόνα των Βουλγάρων Συμεών; Πώς αντιμετωπίστηκε από το Βυζάντιο;

Οι φιλικές σχέσεις με τους Βουλγάρους, έγιναν εχθρικές, όταν ανήλθε στον βουλγαρικό θρόνο ο ελληνομαθής, αλλά φιλόδοξος Συμεών. Ο Συμεών πολιόρκησε την πρωτεύουσα, επιδιώκοντας να ιδρύσει μια βουλγαροβυζαντινή αυτοκρατορία στη θέση της βυζαντινής και αυτοτιτλοφορήθηκε βασιλεύς Βουλγάρων και Ρωμαίων. Ο θάνατος του ματαίωσε τις φιλοδοξίες του. Ο διάδοχος του Πέτρος υπέγραψε με το Βυζάντιο συνθήκη ειρήνης και νυμφεύτηκε τη Μαρία, ανεψιά του Ρωμανού Λακαπηνού.

Β) Ποια ήταν η δράση του ηγεμόνα των Βουλγάρων Σαμουήλ ; Πώς αντιμετωπίστηκε από το Βυζάντιο;

Η ειρήνη έδωσε τη θέση της στον πόλεμο, όταν ο τσάρος Σαμουήλ ίδρυσε νέο Βουλγαρικό Κράτος με επίκεντρο, αυτή τη φορά, την περιοχή της Αχρίδας. Ο αγώνας αυτός υπήρξε μακρός και δύσκολος για τον αυτοκράτορα Βασίλειο Β’, τερματίστηκε όμως με τη συντριβή των Βουλγάρων στις μάχες Σπερχειού (997) και Κλειδίου (1014). Η Βουλγαρία υποτάχθηκε πλήρως (1018) και οργανώθηκε σε δύο θέματα. Τα σύνορα του Βυζαντίου έφτασαν και πάλι στον Δούναβη.

Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ

Ποιες ήταν οι συνέπειες των νικηφόρων πολέμων;

Οι κατακτήσεις του βυζαντινού στρατού και η επέκταση των βυζαντινών συνόρων ευνόησαν την άνθηση της οικονομίας. Νέα εδάφη, παραγωγικό δυναμικό και έσοδα προστέθηκαν στο κράτος, ενώ η διακοπή των αραβικών επιδρομών επέτρεψε την ειρηνική καλλιέργεια της γης. Έτσι πολλαπλασιάστηκαν η παραγωγή και τα νομισματικά αποθέματα του Βυζαντινού Κράτους. Ο πλούτος έφερε ευμάρεια και χλιδή, ενίσχυσε τις δυνατότητες και το διεθνές κύρος της αυτοκρατορίας και γέννησε αισθήματα αυτοπεποίθησης και περηφάνιας στους υπηκόους της.

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

Τσάρος: τίτλος των ηγεμόνων  Βουλγαρίας,  Σερβίας και Ρωσίας.

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 15 Ιανουαρίου 2019 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ENOTHTA 3 ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ, ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

Ενότητα 3η   Το χρέος του ιστορικού

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Ἐν μὲν οὖν τῷ λοι­πῷ βί­ῳ Για τον υπόλοιπο, λοιπόν, βίο
τὴν τοι­αύ­την ἐ­πι­εί­κει­αν ἴ­σως οὒκ ἂν τις ἐκ­βάλ­λοι· δε θα μπορούσε κάποιος να αποβάλει αυτού του είδους την εύνοια (προς γνωστούς και φίλους)·
καὶ γὰρ φι­λό­φι­λον εἶ­ναι δεῖ τὸν ἀ­γα­θὸν ἄν­δρα καὶ φι­λό­πα­τριν γιατί, πράγματι, ο αγαθός άντρας πρέπει να αγαπάει τους φίλους του και την πατρίδα του
καὶ συμ­μι­σεῖν τοῖς φί­λοις τοὺς ἐ­χθροὺς και να μισεί τους ίδιους εχθρούς που μισούν και οι φίλοι του
καὶ συ­να­γα­πᾶν τοὺς φί­λους· και να αγαπά τους ίδιους φίλους (που αγαπούν και οι φίλοι του)·
ὅ­ταν δὲ τὸ τῆς ἱ­στο­ρί­ας ἦ­θος ἀ­να­λαμ­βά­νῃ τις, όταν, όμως, κάποιος υιοθετεί το χαρακτήρα του ιστορικού
ἐ­πι­λα­θέ­σθαι χρή πάν­των τῶν τοι­ού­των πρέπει να τα ξεχάσει όλα αυτά
καὶ πολ­λά­κις μὲν εὐ­λο­γεῖν καὶ κο­σμεῖν τοῖς με­γί­στοις ἐ­παί­νοις τοὺς ἐ­χθρούς, και πολλές φορές πρέπει να επαινεί και να τιμά με τους μεγαλύτερους επαίνους τους εχθρούς,
ὅ­ταν αἱ πρά­ξεις ἀ­παι­τῶ­σι τοῦ­το, όταν οι πράξεις το απαιτούν,
πολ­λά­κις δ’ἐ­λέγ­χειν καὶ ψέ­γειν ἐ­πο­νει­δί­στως τοὺς ἀ­ναγ­και­ο­τά­τους, και πολλές φορές θα χρειαστεί να κατακρίνει και να κατηγορεί κατά τρόπο που ντροπιάζει τους στενούς συγγενείς,
ὅ­ταν αἱ τῶν ἐ­πι­τη­δευ­μά­των ἁ­μαρ­τί­αι τοῦθ’ ὑ­πο­δει­κνύ­ω­σιν. όταν τα σφάλματα στις πράξεις τους αυτό υποδεικνύουν.
Ὥ­σπερ γὰρ ζῴ­ου τῶν ὄ­ψε­ων ἀ­φαι­ρε­θει­σῶν Όπως ακριβώς όταν ένας ζωντανός οργανισμός χάσει τα μάτια του
ἀ­χρει­οῦ­ται τὸ ὅ­λον, αχρηστεύεται ολόκληρος,
οὕ­τως ἐξ ἱ­στο­ρί­ας ἀ­ναι­ρε­θεί­σης τῆς ἀ­λη­θεί­ας έτσι κι από την ιστορία αν αφαιρεθεί η αλήθεια
τὸ κα­τα­λει­πό­με­νον αὐ­τῆς ἀ­νω­φε­λὲς γί­νε­ται δι­ή­γη­μα. ό,τι απομένει από αυτήν γίνεται ανώφελο (ασήμαντο) διήγημα.

Πολύβιος, Ἱστορίαι 1.14.4-

 

Γ΄ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Ημιφωνόληκτα

Τα ημιφωνόληκτα τριτόκλιτα ουσιαστικά κατά το χαρακτήρα είναι:

α) ενρινόληκτα (δηλ. με χαρακτήρα ν)

β) υγρόληκτα (δηλ. με χαρακτήρα λ, ρ)

γ) σιγμόληκτα (δηλ. με χαρακτήρα σ).

  1. Ενρινόληκτα (χαρακτ. ν)

α) Μονόθεμα: καταληκτικά σε-ις (γεν. -ῖνος) και ακατάληκτα σε -αν (γεν.

-ᾶνος), -ην (γεν. -ηνος) και -ων (γεν. -ωνος)

(θ. ἀκτιν-) (θ. Τιταν-) (θ. Ἑλλην-) (θ. χειμων-)
Ενικός αριθμός
ον. ἀκτὶς Τιτὰν Ἕλλην χειμὼν
γεν. τῆς ἀκτῖν-ος τοῦ Τιτᾶν-ος Ἕλλην-ος χειμῶν-ος
δοτ. τῇ ἀκτῖν-ι τῷ Τιτᾶν-ι Ἕλλην-ι χειμῶν-ι
αιτ. τὴν ἀκτῖν-α τὸν Τιτᾶν-α Ἕλλην-α χειμῶν-α
κλ. (ὦ) ἀκτὶς (ὦ) Τιτὰν Ἕλλην χειμὼν
Πληθυντικός αριθμός
ον. αἱ ἀκτῖν-ες oἱ Τιτᾶν-ες Ἕλλην-ες χειμῶν-ες
γεν. τῶν ἀκτίν-ων τῶν Τιτάν-ων Ἑλλήν-ων χειμών-ων
δοτ. ταῖς ἀκτῖ-σι(ν) τοῖς Τιτᾶ-σι(ν Ἕλλη-σι(ν) χειμῶ-σι(ν)
αιτ. τὰς ἀκτῖν-ας τοὺς Τιτᾶν-ας Ἕλληνας χειμῶν-ας
κλ. (ὦ) ἀκτῖν-ες (ὦ) Τιτᾶν-ες Ἕλλην-ες χειμῶν-ες

Τριτόκλιτα με χαρακτήρα μ δεν υπάρχουν.

β) Διπλόθεμα: ακατάληκτα σε -ην (γεν. -ενος) και -ων (γεν. -ονος)

. ποιμην-, ποιμεν-) (θ. ἡγεμων-, ἡγεμον-) (θ. γειτων-, γειτον-)

Ενικός αριθμός
ον. ποιμὴν ἡγεμὼν γείτων
γεν. τοῦ ποιμέν-ος ἡγεμόν-ος γείτον-ος
δοτ. τῷ ποιμέν-ι ἡγεμόν-ι γείτον-ι
αιτ. τὸν ποιμέν-α ἡγεμόν-α γείτον-α
κλ. (ὦ) ποιμὴν ἡγεμὼν γεῖτον
Πληθυντικός αριθμός
ον. oἱ ποιμέν-ες ἡγεμόν-ες γείτον-ες
γεν. τῶν ποιμέν-ων ἡγεμόν-ων γειτόν-ων
δοτ. τοῖς ποιμέ-σι(ν) ἡγεμό-σι(ν) γείτο-σι(ν)
αιτ. τοὺς ποιμέν-ας ἡγεμόν-ας γείτον-ας
κλ. (ὦ) ποιμέν-ες ἡγεμόν-ες γείτον-ες

 

ΙΙ. Υγρόληκτα (χαρακτ. λ, ρ)

α) Μονόθεμα: ακατάληκτα σε -ηρ (γεν. -ηρος), -ωρ (γεν. -ωρος)

και ουδέτερα σε -αρ (γεν. -αρος)

(θ. κλητηρ-)             (θ. ἰχωρ-)

Ενικός αριθμός
ον. κλητὴρ ἰχὼρ
γεν. τοῦ κλητῆρ-ος ἰχῶρ-ος
δοτ. τῷ κλητῆρ-ι ἰχῶρ-ι
αιτ. τὸν κλητῆρ-α ἰχῶρ-α
κλ. (ὦ) κλητὴρ ἰχὼρ
Πληθυντικός αριθμός
ον. oἱ κλητῆρ-ες ἰχῶρ-ες
γεν. τῶν κλητήρ-ων ἰχώρ-ων
δοτ. τοῖς κλητῆρ-σι(ν) ἰχῶρ-σι(ν)
αιτ. τοὺς κλητῆρ-ας ἰχῶρ-ας
κλ. (ὦ) κλητῆρ-ες ἰχῶρ-ες

Ο ἰχώρ = το αίμα που ρέει στις φλέβες των θεών

β) Διπλόθεμα: ακατάληκτα σε -ὴρ (γεν. -έρος) και -ωρ (γεν. -ορος)

(θ. ἀθηρ-, ἀθερ-) (θ. ῥητωρ-, ῥητορ-)

Ενικός αριθμός Πληθυντικός αριθμός
ον. ἀθὴρ ῥήτωρ oἱ ἀθέρ-ες ῥήτορ-ες
γεν. τοῦ ἀθέρ-ος ῥήτορ-ος τῶν ἀθέρ-ων ῥητόρ-ων
δοτ. τῷ ἀθέρ-ι ῥήτορ-ι τοῖς ἀθέρ-σι(ν) ῥήτορ-σι(ν)
αιτ. τὸν ἀθέρ-α ῥήτορ-α τοὺς ἀθέρ-ας ῥήτορ-ας
κλ. (ὦ) ἀθὴρ ῥῆτορ (ὦ) ἀθέρ-ες ῥήτορ-ες

 

ὁ ἀθὴρ = η λεπτότατη άκρη στα στάχυα, αθέρας

γ) Συγκοπτόμενα διπλόθεμα: ακατάληκτα σε -ηρ (γεν. -ρος)

Από τα υγρόληκτα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης τα διπλόθεμα ὁ πατήρ, ἡ μήτηρ, ἡ θυγάτηρ, ἡ γαστὴρ (= κοιλιά), ἡ Δημήτηρ και ὁ ἀνὴρ συγκόπτουν (δηλ. αποβάλλουν) σε ορισμένες πτώσεις το  ε  του αδύνατου θέματος και γι’ αυτό λέγονται συγκοπτόμενα.

Παραδείγματα

(θ. πατήρ-, πάτερ-)     (θ. ἀνηρ-, ἀνερ-) (θ. Δημητηρ-, Δημητερ-)

Ενικός αριθμός
ον. πατὴρ ἀνὴρ Δημήτηρ
γεν. τοῦ πατρ-ὸς ἀνδρ-ὸς τῆς Δήμητρ-ος
δοτ. τῷ πατρ-ὶ ἀνδρ-ὶ τῇ Δήμητρ
αιτ. τὸν πατέρ-α ἄνδρ τὴν Δήμητρ
κλ. (ὦ) πάτερ ἄνερ (ὦ) Δήμητερ
Πληθυντικός αριθμός
ον. oἱ πατέρ-ες ἄνδρ-ες
γεν. τῶν πατέρ-ων ἀνδρ-ῶν
δοτ. τοῖς πατρ-ά-σι(ν) ἀνδρ-ά-σι(ν)
αιτ. τοὺς πατέρ-ας ἄνδρ-ας
κλ. (ὦ) πατέρ-ες ἄνδρ-ες

ΙΙ. Σιγμόληκτα (χαρακτήρας σ)

1α) Αρσενικά ακατάληκτα σε -ης (γεν. -ους)

ή -κλῆς (γεν. -κλέους)

(θ. Σωκρατεσ-, Περικλεεσ)

Ενικός αριθμός Πληθυντικός αριθμός
ον. Σωκράτης Περικλῆς oἱ Σωκράται Περικλεῖς
γεν. τοῦ Σωκράτους Περικλέους τῶν Σωκρατῶν Περικλέων
δοτ. τῷ Σωκράτει Περικλεῖ τοῖς Σωκράταις
αιτ. τὸν Σωκράτη Περικλέα τοὺς Σωκράτας Περικλεῖς
κλ. (ὦ) Σώκρατες Περίκλεις (ὦ) Σωκράται Περικλεῖς

ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ σελίδες74-78, και 82

ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ Ή ΟΡΩΝ

Οι προτάσεις (ή οι όροι των προτάσεων) μπορούν να συνδέονται με τους εξής τρόπους:

Α. ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ Η ΚΑΤΑ ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΣΥΝΔΕΣΗ

Όπως και στη ν.ε., πρόκειται για τη σύνδεση που γίνεται με τους συμπλεκτικούς, αντιθετικούς και διαζευκτικούς (αλλά και με παρατακτικούς αιτιολογικούς και συμπερασματικούς) συνδέσμους. Οι σύνδεσμοι αυτοί συνδέουν όμοιες προτάσεις (κύριες η δευτερεύουσες), όμοιους όρους ή όμοιους προσδιορισμούς.
π.χ. Μανθάνετε καὶ λέγετε.
Εἶτα ἀπέπλευσεν εἰς Αἴγυπτον καὶ εἰς Κύπρον.

Β. ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ Η ΚΑΘ’ ΥΠΟΤΑΞΗ ΣΥΝΔΕΣΗ

Όπως και στη ν.ε., πρόκειται για τη σύνδεση που γίνεται με τους υποτακτικούς συνδέσμους (π.χ. ειδικούς, χρονικούς, αιτιολογικούς κ.λπ.), καθώς και με αναφορικές και ερωτηματικές αντωνυμίες και με τα αντίστοιχα επιρρήματα.

π.χ. Λέγω ταῦτα, ἵνα ὑμεῖς ἀκούητε.
Ὃταν τὸ τῆς ἱστορίας ἦθος ἀναλαμβάνῃ τις, ἐπιλαθέσθαι χρὴ πάντων τῶν τοιούτων.

Με υποτακτικούς συνδέσμους εισάγονται στον λόγο οι δευτερεύουσες προτάσεις· η σύνδεση ονομάζεται «υποτακτική», γιατί η δευτερεύουσα πρόταση δεν μπορεί να σταθεί μόνη της στον λόγο, αλλά υποτάσσεται σε μια άλλη πρόταση.

ΠΡΟΣΟΧΗ:

Σε μία περίοδο ή ημιπερίοδο πρέπει οπωσδηποτε να υπάρχει (ή να εννοείται) τουλάχιστον μία κύρια πρόταση.

Γ. ΑΣΥΝΔΕΤΟ ΣΧΗΜΑ

Σύμφωνα με το σχήμα αυτό οι προτάσεις (ή οι όροι) που συνδέονται μεταξύ τους απλώς παρατίθενται χωρίς συνδετικό μέσο, παρά μόνο με κόμμα. Έτσι επιτυγχάνεται ζωντανό, παραστατικό ύφος.
π.χ. Συμβαλόντες τὰς ἀσπίδας ἐωθοῦντο (= σπρώχνονταν), ἐμάχοντο, ἀπέκτεινον, ἀπέθνησκον.

 ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ

  1. Συμπλεκτικοί: τέ, καί, οὔτε, μήτε, οὐδέ, μηδέ
  2. Αντιθετικοί: μέν, δέ, ἀλλά, ὅμως, καίτοι, μήν (=όμως), καὶ μὴν, ἀλλά μην
  3. Διαχωριστικοί ή διαζευκτικοί: ἤ, ἤτοι, εἴτε, ἐάντε, ἄντε, ἤντε
  4. Συμπερασματικοί: οὖν, ἄρα, δή, γοῦν, τοίνυν, οὔκουν, οὐκοῦν
  5. Αιτιολογικοί: γάρ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΤΗΣ ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ

  1. Ειδικοί: ὅτι, ὡς
  2. Ενδοιαστικοί: μἠ, μἠ οὐ
  3. Αιτιολογικοί: ὡς, ὅτι, διότι, ἐπεί, ἐπειδή
  4. Τελικοί: ἵνα, ὅπως, ὡς
  5. Παραχωρητικοί: εἰ καί, ἂν καί, καί εἰ, καὶ ἄν, οὐδ΄ ἐάν, μηδ΄ ἐάν
  6. Υποθετικοί: εἰ, ἐάν, ἄν, ἤν
  7. Χρονικοί: ὡς, ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή, ἄχρι, μέχρι, ἕως, ἔστε, ἠνίκα, πρίν

ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Πρώτο παράλληλο κείμενοἍννα Κομνηνή, Ἀλεξιάς, Πρόλογος 2.3ΕΙΣΑΓΩΓΗΗ Άννα Κομνηνή (1083-1153/4), κόρη του αυτοκράτορα τουΒυζαντίου Αλέξιου Α′ Κομνηνού, έγραψε σε δεκαπέντε βιβλία το ιστορικό έργο της Ἀλεξιάς. Στο έργο αυτό πρωταγωνιστικό ρόλο έχει ο πατέρας της και περιγράφονται τα γεγονότα της περιόδου 1069-1148. Στο παρακάτω απόσπασμα η συγγραφέας εκφράζει τις απόψεις της σχετικά με το χρέος του ιστοριογράφου.ΚΕΙΜΕΝΟ
Ὅταν γάρ τις τὸ τῆς ἱστορίας ἦθος ἀναλαμβάνῃ, ἐπιλαθέσθαι χρὴ εὐνοίας καὶ μίσους καὶ πολλάκις κοσμεῖν τοὺς ἐχθροὺς τοῖς μεγίστοις ἐπαίνοις, ὅταν αἱ πράξεις ἀπαιτῶσι τοῦτο, πολλάκις δὲ ἐλέγχειν τοὺς ἀναγκαιοτάτους, ὅταν αἱ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἁμαρτίαι τοῦθ´ ὑποδεικνύωσι. Διόπερ οὔτε τῶν φίλων καθάπτεσθαι οὔτε τοὺς ἐχθροὺς ἐπαινεῖν ὀκνητέον.ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΠράγματι, όταν κανείς αναλαμβάνει το έργο του ιστοριογράφου, οφείλει να ξεχάσει την αγάπη και το μίσος: συχνά πρέπει να στολίζει τους εχθρούς του με τους μεγαλύτερους επαίνους, όταν τα γεγονότα το επιβάλλουν, κι επίσης να ελέγχει τους πιο αγαπητούς, όταν αυτό υποδεικνύουν οι λανθασμένες πράξεις τους. Γι’ αυτό ακριβώς δεν πρέπει να διστάζει ούτε τους φίλους να κατηγορεί ούτε και τους εχθρούς να εγκωμιάζει.Δεύτερο παράλληλο κείμενοΠροκόπιος, Ὑπέρ τῶν πολέμων λόγοι 1.1.4-5

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ο Προκόπιος (490/507 – περ. 562) έγραψε σε οκτώ βιβλία το ιστορικό έργο του Ὑπὲρ τῶν πολέμων λόγοι, το οποίο αποτελεί την κυριότερη πηγή για την ιστορία της εποχής. Στο παρακάτω απόσπασμα ο συγγραφέας εκθέτει τις απόψεις του για το χρέος του ιστοριογράφου.

ΚΕΙΜΕΝΟ
Πρέπειν τε ἡγεῖτο ῥητορικῇ μὲν δεινότητα, ποιητικῇ δὲ μυθοποιΐαν, ξυγγραφῇ δὲ ἀλήθειαν. Ταῦτά τοι οὐδέ του τῶν οἱ ἐς ἄγαν ἐπιτηδείων τὰ μοχθηρὰ ἀπεκρύψατο, ἀλλὰ τὰ πᾶσι ξυνενεχθέντα ἕκαστα ἀκριβολογούμενος ξυνεγράψατο, εἴτε εὖ εἴτε πη ἄλλῃ αὐτοῖς εἰργάσθαι ξυνέβη.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Και πιστεύει ότι, όπως η ευστροφία είναι απαραίτητη στη ρητορική και η μυθοπλασία στην ποίηση, έτσι ακριβώς απαιτείται και η αλήθεια για την ιστορική συγγραφή. Γι’ αυτό, με βάση αυτή την αρχή, δεν απέκρυψε τα σφάλματα και τις αποτυχίες ακόμα και των πιο οικείων του, αλλά έγραψε τα πάντα με κάθε ακρίβεια, όπως πράγματι έγιναν, είτε καλά είτε κακά

Τρίτο παράλληλο κείμενο

Λουκιανός, Πῶς δεῖ ἱστορίαν συγγράφειν 41

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο Λουκιανός στο παρακάτω απόσπασμα από το έργο του Πῶς δεῖ ἱστορίαν συγγράφειν εκφράζει την άποψή του σχετικά με τις αρετές που πρέπει να διαθέτει ένας ιστορικός.

ΚΕΙΜΕΝΟ

Τοιοῦτος οὖν μοι ὁ συγγραφεὺς ἔστω, ἄφοβος, ἀδέκαστος, ἐλεύθερος, παρρησίας καὶ ἀληθείας φίλος, ὡς ὁ κωμικός φησι, τὰ σῦκα σῦκα, τὴν σκάφην δὲ σκάφην ὀνομάσων, οὐ μίσει οὐδὲ φιλίᾳ τι νέμων οὐδὲ φειδόμενος ἢ ἐλεῶν ἢ αἰσχυνόμενος ἢ δυσωπούμενος, ἴσος δικαστής, εὔνους ἅπασιν ἄχρι τοῦ μὴ θατέρῳ ἀπονεῖμαι πλεῖον τοῦ δέοντος, ξένος ἐν τοῖς βιβλίοις καὶ ἄπολις, αὐτόνομος, ἀβασίλευτος, οὐ τί τῷδε ἢ τῷδε δόξει λογιζόμενος, ἀλλὰ τί πέπρακται λέγων.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Τέτοιν λοιπόν θέλω τὸν συγγραφέα, ἄφοβον, ἀνώτερον ἀμοιβῶν καὶ δώρων, ἐλεύθερον, φίλον τῆς εἰλικρινείας καὶ τῆς ἀληθείας, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὸν κωμικόν, νὰ λέει τὰ σῦκα σῦκα καὶ τὴν σκάφην σκάφῃν· οὔτε στὸ μῖσος οὔτε στὴν φιλίαν νὰ χαρίζεται· νὰ μὴ τσιγγουνεύεται ἢ νὰ λυπῆται ἢ νὰ ντρέπεται νὰ γράψῃ τὴν ἀλήθειαν ἢ νὰ τήν κρύβει, γιὰ νὰ περιποιηθῇ· νὰ εἶνε ἴσος πρὸς ὅλους δικαστὴς καὶ ἐξ ἴσου φίλος πρὸς ὅλους, ὥστε νὰ μὴ ἀπονέμῃ σε κανένα περισσότερον ἀπ᾽ ὅ,τι τοῦ ἀνήκει· νὰ είναι ξένος πρὸς τὰ βιβλία του καὶ νὰ μὴ θεωρῇ πατρίδα καμμίαν πόλιν, ἀνεξάρτητος καὶ μὴ ελεγχόμενος από κανένα βασιλέα· νὰ μὴ σκέπτεται δὲ πῶς θὰ φανοῦν στον τάδε καὶ τὸν τάδε ὅσα γράφει, ἀλλὰ νὰ γράφῃ ὅ,τι ἔγιναν.

ΠΗΓΗ

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 14 Ιανουαρίου 2019 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΥΧΕΣ

ΟΙ  ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΑΣ ΕΥΧΟΝΤΑΙ

ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΜΕ ΥΓΕΙΑ ΧΑΡΑ ΚΑΙ…..

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ!!!!

  

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ 21 Δεκεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Η ΙΔΡΥΣΗ, Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ Ο ΕΚΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ (ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)

Α. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΤΩΝ ΡΩΣΩΝ

Πότε εμφανίστηκαν και ποια ήταν η  προέλευση των Ρως;

Οι Βάραγγοι (= θαλασσοπόροι), τους οποίους οι ανατολικοί Σλάβοι ονόμαζαν Ρώς ήταν σκανδιναβικά φύλα που εμφανίστηκαν στο ιστορικό προσκήνιο τον 9ο αι. Συνδύαζαν εμπορικές με πειρατικές δραστηριότητες και έγιναν γνωστοί στους λαούς της Δύσης με τα ονόματα Βίκιγκς (=πολεμιστές) και Νορμανδοί (=άνθρωποι του Βορρά). Στο χώρο της σημερινής Ρωσίας αξιοποίησαν για εμπορικές δραστηριότητες τους υδάτινους δρόμους και ιδίως το δρόμο από τους Βαράγγους στους Έλληνες, μέσω του οποίου έφταναν στον Εύξεινο και τη Βασιλεύουσα.

Ποιοι λαοί ενώθηκαν και δημιούργησαν το ρωσικό κράτος;

Οι Βάραγγοι ή Ρως αναμείχθηκαν με τους ανατολικούς Σλάβους και δημιούργησαν βαθμιαία ένα νέο λαό. Στο λαό αυτό οι ίδιοι έδωσαν το όνομα και την κρατική οργάνωση, που δεν είχαν τα σλαβικά φύλα, και οι Σλάβοι τη γλώσσα και τη λαϊκή βάση.  Έτσι, σχηματίστηκε η  ηγεμονία του Κιέβου.

Β. ΙΔΡΥΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ-ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Πότε σχηματίζεται η Ηγεμονία του Κιέβου; Ποιες ήταν οι οικονομικές δραστηριότητές της;

Στα μέσα του 9ου αι. σχηματίστηκε το πρώτο σημαντικό ρωσικό κράτος. Ήταν η ηγεμονία του Κιέβου, η οποία έλεγχε το δρόμο του ποταμού Ντον και έκανε εμπόριο με το Βυζάντιο και το Χαλιφάτο.

Πώς εξελίχθηκαν οι σχέσεις της Ηγεμονίας του Κιέβου με το Βυζάντιο;

Μετά από δύο αποτυχημένες εκστρατείες κατά της Κωνσταντινούπολης, οι Ρώσοι στη διάρκεια του 10ου αι. υπέγραψαν δύο σημαντικές εμπορικές συνθήκες με το Βυζάντιο (911 και 944). Οι συνθήκες αυτές επέτρεπαν στους Ρώσους να ταξιδεύουν και να εμπορεύονται στην Κωνσταντινούπολη.

Τι αποτέλεσμα είχε η επαφή των Ρώσων εμπόρων με τους Βυζαντινούς;

Οι έμποροι και οι διπλωμάτες που ταξίδευαν μεταξύ Κιέβου και Βυζαντίου ήταν φορείς ιδεών και πεποιθήσεων. Έτσι οι εμπορικές σχέσεις των δύο κρατών προετοίμασαν τον εκχριστιανισμό των Ρώσων που άρχισε στα μέσα και ολοκληρώθηκε στα τέλη του 10ου αι.

Γ. ΕΚΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΡΩΣΩΝ

Ποια ιδιαίτερα γεγονότα συνδέθηκαν με τον εκχριστιανισμό των Ρώσων;

Για να συντρίψει την εξέγερση της μικρασιατικής αριστοκρατίας, ο αυτοκράτορας Βασίλειος Β΄ ζήτησε τη βοήθεια του ρώσου ηγεμόνα Βλαδιμήρου, υποσχόμενος να του δώσει ως σύζυγο την αδελφή του Άννα. Το επικουρικό (βοηθητικό) στρατιωτικό σώμα που έστειλαν οι Ρώσοι συνέτριψε την ανταρσία των βυζαντινών γαιοκτημόνων (δυνατών), αλλά ο Βασίλειος λησμόνησε την υπόσχεσή του.

Μόνο όταν ο Βλαδίμηρος κατέλαβε τη Χερσώνα, ο αυτοκράτορας συναίνεσε στο γάμο, με την πρόσθετη προϋπόθεση ότι ο Βλαδίμηρος θα ασπαζόταν το Χριστιανισμό. Η νύφη ταξίδεψε στη Χερσώνα, όπου έγιναν η βάπτιση του Βλαδιμήρου και ο βασιλικός γάμος. Επακολούθησε η ομαδική βάπτιση των Ρώσων στα νερά του Δνειπέρου (989).

Ποια ήταν η σημασία του εκχριστιανισμού των Ρώσων τόσο για το Βυζάντιο όσο και τους Ρώσους;

Α)Με τον εκχριστιανισμό των Ρώσων μια τεράστια έκταση εντάχθηκε στη σφαίρα επιρροής της Ορθοδοξίας και του βυζαντινού πολιτισμού.

Β) Η μεταβολή αυτή επηρέασε καθοριστικά τη νοοτροπία και τον πνευματικό και υλικό πολιτισμό των Ρώσων. Οι εμπορικές ανταλλαγές με το Βυζάντιο εντατικοποιήθηκαν, ενώ αυξήθηκε κατά πολύ ο αριθμός των Βαράγγων και Ρώσων μισθοφόρων που υπηρετούσαν στην αυτοκρατορική φρουρά και το βυζαντινό στρατό.

Πατήστε εδώ   και εδώ για να βρείτε πληροφορίες και να ξεναγηθείτε στην Αγία Σοφία του Κιέβου.

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Δεκεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Α 494-612 ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟ

 

ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΟ ΣΚΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ:

Α) 494-533:Δέηση Θέτιδας στον Δία και υπόσχεση Δία για δικαίωση Αχιλλέα  (Όλυμπος, συμμετέχουν μόνο οι δυο τους)

Β) Α534-537: Η  είσοδος Δία στην αίθουσα του θρόνου (πρωταγωνιστεί ο Δίας και συμμετέχουν όλοι οι άλλοι  θεοί).

Γ) 537-571:Ο έντονος διάλογος Δία –Ήρας (πρωταγωνιστούν ο Δίας και η Ήρα, ενώ οι άλλοι θεοί παρακολουθούν)

Δ) 572-595:Συμφιλιωτική παρέμβαση Ηφαίστου (κεντρικό πρόσωπο ο Ήφαιστος, σε δεύτερο πλάνο ο Δίας και η Ήρα και σε τρίτο πλάνο οι άλλοι θεοί).

Ε) 596-612:Συμφιλιωτικό συμπόσιο θεών(πρωταγωνιστεί ο Ήφαιστος ως οινοχόος, ο Απόλλωνας με τις μούσες και συμμετέχουν όλοι οι άλλοι θεοί ως συνδαιτημόνες).

ΙΚΕΣΙΑ ΘΕΤΙΔΑΣ (494-517)

ΤΥΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:

 Στάση: Γονατίζει, ακουμπά αριστερό χέρι στα γόνατα και δεξί στην  άκρη της γενειάδας.

Δομή: προσφώνηση, υπαινιγμός στην ευεργεσία, αίτημα.

ΔΙΝΕΙ ΕΜΦΑΣΗ:

Στη διπλή αδικία που έχει υποστεί ως θεά, αφού παντρεύτηκε θνητό και ως μητέρα, αφού ο γιος της θα ζήσει λίγο.

Στην αποκατάσταση της τιμής του γιου της και τη δικαίωσή του. (506-511 τίμησε, ατίμασε, δικαίωσε, δικαιώσουν)

ΕΠΙΜΕΝΕΙ ΣΤΗΝ ΙΚΕΣΙΑ: Ο Δίας διστάζει γι΄ αυτό του υπενθυμίζει την αδικία.

ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΔΙΑ (518-531):

Το δίλημμα του Δία: από τη μια  είναι η υποχρέωση που έχει  απέναντι στη Θέτιδα και από την άλλη ο φόβος για τις αντιδράσεις της Ήρας (προσήμανση) που προστατεύει τους Αχαιούς και  ζηλεύει τη Θέτιδα. Τελικά συγκατανεύει με το κεφάλι  για να μη νιώσει η Θέτιδα ακόμα πιο μειωμένη ως θεά.

ΠΡΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΗΡΑΣ  ΜΕ ΣΥΓΚΡΑΤΗΜΕΝΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ (537-544) 

Η Ήρα καχύποπτη, ζηλιάρα, κατασκοπεύει τον Δία. Αρχικά του μιλάει πειραχτικά. Ωστόσο, είναι φανερή η εριστική της διάθεση, εκφράζει παράπονα και κατηγορίες (δολιότητα, πανουργία). Μιλά με διπλωματικό και ίσως υποκριτικό τρόπο (προσποιείται ότι δεν ξέρει ποια θεά συνάντησε ο Δίας).

ΠΡΩΤΗ ΝΗΦΑΛΙΑ -ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΔΙΑ (546-551) 

Ο Δίας προσπαθεί να συγκρατηθεί και να φανεί ήρεμος με ήπιους τόνους και ευγενικά. Επειδή δεν μπορεί να διαψεύσει την Ήρα, επικαλείται το δικαίωμά του να κρατά για τον εαυτό του κάποιες σκέψεις. Τέλος, για να την κολακεύσει, της τονίζει ότι πρώτη θα μαθαίνει όσα πρέπει να γίνουν γνωστά.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΗΡΑΣ ΜΕ ΘΑΡΡΟΣ  (553-560)

ΔΙΑΒΕΒΑΙΩΣΗ: Καλόβολη και ανεκτική δεν του υποβάλλει ερωτήσεις (η πραγματικότητα, βέβαια , την διαψεύδει).

ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ: Λέει ανοιχτά και απερίφραστα ότι είδε τη Θέτιδα να τον ικετεύει.

ΥΠΟΨΙΕΣ – ΦΟΒΟΙ: Φοβάται μήπως η Θέτιδα παρασύρει τον Δία και χάνουν οι Αχαιοί. Τονίζει πως στόχος της είναι να προστατέψει τον Δία που πάντα ήταν με το μέρος των Αχαιών. Στην πραγματικότητα, αυτό θα δυσκόλευε τη θέση της ίδιας η οποία προστατεύει και κάνει τα πάντα για τους Αχαιούς.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΠΕΙΛΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ  ΚΑΙ ΑΥΤΑΡΧΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΔΙΑ (562-568)

Η Ήρα έβγαλε τον Δία από τα όρια αυτοσυγκράτησης. Τώρα ορθώνεται ένας πανίσχυρος θεός, αυταρχικός και απειλητικός.  Την κατηγορεί για καχυποψία, που  του προκαλεί  το μίσος, επιβεβαιώνει το φόβο της λέγοντας ότι θα κάνει ό, τι του αρέσει, της υποδεικνύει τη σιωπή και την υποταγή απειλώντας τη με ξυλοκόπημα.

Ο Δίας βρίσκεται σε αδιέξοδο αφού δεν μπορεί να τη διαψεύσει και  από ψύχραιμη άμυνα περνάει στην επίθεση με όπλα τη σωματική δύναμη ως άνδρας και την παντοδυναμία ως θεός. Κάνει δηλαδή επίδειξη δύναμης.

Η απειλή του ξυλοδαρμού δίνει γραφικότητα στη σκηνή αλλά δείχνει και το ρόλο του Δία: αυταρχικός μονάρχης που τον τρέμουν ακόμα και οι θεοί, αλλά  και αυταρχικός σύζυγος που απαιτεί συμμόρφωση.

Η ΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΚΑΙ Η ΠΛΟΚΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Η πορεία των γεγονότων τώρα θα αλλάξει. Από εδώ και πέρα  ο μύθος θα εξελίσσεται  σύμφωνα με την υπόσχεση του Δία στην Θέτιδα. Αυτό είναι προοικονομία για όσα θα ακολουθήσουν: οι Αχαιοί θα υποστούν τις συνέπειες καθώς θα πιεστούν από τους Τρώες. Βέβαια ο πόλεμος τελικά θα λήξει με ήττα των Τρώων γιατί αυτό είναι το σχέδιο του ποιητή (επική οικονομία).

Από εδώ και πέρα οι θεοί σύζυγοι θα είναι αντίπαλοι.

Φαίνεται η ιεραρχία  στη ζωή των ολύμπιων θεών.

ΣΥΜΦΙΛΙΩΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΗΦΑΙΣΤΟΥ (574-595):

Ο Ήφαιστος παίζει τον ρόλο του διαμεσολαβητή και με λεπτούς χειρισμούς επαναφέρει τους θεούς στη μακαριότητά τους:

Α) Επιπλήττει με διακριτικότητα και τους δύο θεούς-γονείς που μαλώνουν και ταράζουν τη χαρά του θεϊκού γεύματος.

Β) Συμβουλεύει τη μητέρα του να μη χαλά την καρδιά του πατέρα, να τον καλοπιάνει και να κάνει υπομονή.

Γ) Υπενθυμίζει τι έπαθε ο ίδιος από τον Δία στο παρελθόν (αναδρομική αφήγηση επιβράδυνση).

Είναι εύρημα του ποιητή   το ότι ο Δίας πέταξε τον Ήφαιστο από τον Όλυμπο. Στην πραγματικότητα η Ήρα τον είχε πετάξει επειδή ντρεπόταν γι΄ αυτόν,  μιας και γεννήθηκε κουτσός.

ΚΩΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΝ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ

Η μικρή παρέκβαση  με το προσωπικό του παράδειγμα, χαλαρώνει την ένταση της ατμόσφαιρας και φέρνει την εύθυμη διάθεση στο τραπέζι των θεών.

Το κωμικό στοιχείο το περιέχουν οι  δύο κινητικές εικόνες  (του Δία που εκσφενδονίζει τον γιο του και του Ηφαίστου που διαγράφει τον ουρανό).

Κωμική είναι και η εικόνα του Ήφαιστου ως  οινοχόου, γιατί δεν ταιριάζει σε έναν θεό να κάνει τον υπηρέτη. Επίσης πρέπει να ήταν αστείο και το βάδισμά του ( αφού είναι κουτσός).

ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

Σήμερα αντιμετωπίζονται με σεβασμό από την πολιτεία και την κοινωνία και θεσπίζονται νόμοι για τα δικαιώματά τους.  Σε άλλες εποχές  (και στην ομηρική) αντιμετωπίζονταν περιφρονητικά, περιπαικτικά και ειρωνικά και χρησιμοποιούνταν για αυτά προσβλητικοί χαρακτηρισμοί.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΗΦΑΙΣΤΟΥ

Αποκαταστάθηκε η μακαριότητα (ευτυχία των θεών).  Η χαλάρωση επισφραγίστηκε με το χαρούμενο συμπόσιο. Άρα η ανεμελιά και η μακαριότητα (=ευτυχία) είναι πάγια (σταθερή) για τους θεούς.

ΣΤΑΣΗ ΗΦΑΙΣΤΟΥ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΔΙΑ

Δεν τολμά να του μιλήσει, τον κολακεύει, φοβάται την οργή του, αναγνωρίζει την παντοδυναμία του, αναγνωρίζει το δικαίωμά του να φέρεται με βία, και την υποχρέωση των άλλων να τον υπομένουν. Πρόκειται για στάση υποταγής. Επιπλέον ο Ήφαιστος δείχνει ότι δεν αξίζει οι θεοί να ασχολούνται με τα ανθρώπινα θέματα.

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ –ΑΧΙΛΛΕΑ (ΚΟΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ) ΚΑΙ ΔΙΑ –ΗΡΑΣ (ΚΟΣΜΟΣ ΘΕΩΝ)

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΘΕΟΙ
Ικεσία Χρύση στον Αγαμέμνονα Ικεσία Θέτιδας στον Δία
Συγκρούονται δύο ισχυροί (Αγαμέμνονας-Αχιλλέας) Συγκρούονται δύο ισχυροί (Δίας-Ήρα)
Οι Αχαιοί έμειναν αμέτοχοι στη σύγκρουση, από φόβο. Οι άλλοι θεοί αν και πικράθηκαν έμειναν κι αυτοί αμέτοχοι από φόβο.
Οι ανώτεροι επικρατούν και οι κατώτεροι υποχωρούν. Οι ανώτεροι επικρατούν και οι κατώτεροι υποχωρούν.
Κεντρικό θέμα η τιμή. Κεντρικό θέμα η τιμή.
Υπάρχει μεσολαβητής ο Νέστορας Υπάρχει μεσολαβητής ο Ήφαιστος.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ

ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΘΕΟΙ
Συνέλευση ύστερα από πρόταση του Αχιλλέα. Συνηθισμένη συνεστίαση θεών.
Ο Αχιλλέας ορθώνει το ανάστημά του στην εξουσία του Αγαμέμνονα Η Ήρα υποτάσσεται στην εξουσία του Δία.
Οι θνητοί συγκρούονται για δικές τους υποθέσεις. Οι θεοί συγκρούονται για υποθέσεις των ανθρώπων.
Η σύγκρουση  τελείωσε με οριστική διάσταση των πρωταγωνιστών Η σύγκρουση τελείωσε με την αποκατάσταση της γαλήνης.
Η παρέμβαση του Νέστορα δεν ήταν αποτελεσματική. Η παρέμβαση του Ηφαίστου ήταν αποτελεσματική
Η σύγκρουση των θνητών είχε μεγάλη διάρκεια Σύγκρουση των θεώνήταν σύντομη

ΑΝΘΡΩΠΟΜΟΡΦΙΣΜΟΣ ΘΕΩΝ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΘΕΩΝ-ΑΝΘΡΩΠΩΝ

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ: αυταρχικότητα εξουσίας, σεβασμός στους ανώτερους, κοινά τραπέζια, συζήτηση, καβγάδες, καχυποψία, χειροδικία, δεν γνωρίζουν τα πάντα (π/χ. η Ήρα τις σκέψεις του Δία), συζυγικοί καβγάδες, ανάγκη για φαγητό και ποτό. Οι θεοί ζούσαν όπως  οι βασιλικές οικογένειες της εποχής.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ: Οι θεοί ζουν μέσα στη μακαριότητα (ευτυχία), έχουν υπερφυσικές ικανότητες, πίνουν νέκταρ κ.λ.π.

 

Η ΙΚΕΣΙΑ

Η Ικεσία ήταν θεσμός στην Αρχαία Ελλάδα και οι ικέτες προστατεύονταν από έναν άγραφο νόμο. Προστάτης των ικετών θεωρούνταν ο Ικέσιος Δίας.  Ο ικέτης είχε διαπράξει συνήθως έγκλημα ή σοβαρό αδίκημα, είχε παραβιάσει πολιτικό ή ηθικό νόμο. Για ασυλία προσέτρεχε στον βωμό ενός ναού ή στην εστία της οικίας ενός ισχυρού άνδρα. Στο χέρι του κρατούσε σύμβολο της δυστυχούς του θέσης, ένα κλαδί ελιάς περιτυλιγμένο με άσπρο μαλλί προβάτου, την Ικετηρία.

Η Ικεσία στην Ιλιάδα συνδέεται με το ευρύτερο θέμα του θανάτου. Ο ικέτης παρακαλά άμεσα ή έμμεσα τον άνθρωπο από τον οποίο εξαρτάται η ζωή του ή το θεό να τον βοηθήσει να αποφύγει το θάνατο.

Τυπικό σχήμα της ικεσίας στην Ιλιάδα :

α. σωματικές εκφράσεις

γονάτισμα του ικέτη και άγγιγμα των γονάτων του ικετευόμενου και της γενειάδας του, αν πρόκειται για άνδρα,

προσφορά δώρων και υπόσχεση μελλοντικών.

β. λεκτικό σχήμα

  • επίκληση
  • χαρακτηριστικά επίθετα – αρμοδιότητες του θεού
  • υπενθύμιση παλαιότερων προσφορών του θνητού
  • αίτημα

Το τυπικό αυτό σχήμα δεν τηρείται πάντοτε και η παράβασή του εξυπηρετεί κάθε φορά το σκοπό του ποιητή που ξέρει να ποικίλει για να αποφεύγει τη μονοτονία της επανάληψης.

H ικεσία παρουσιάζεται θεοποιημένη στην Ιλιάδα: εκπροσωπείται από τις Παράκλησες  («Λιταί») και η προσβολή τους (= η άρνηση του ικέτη) επιφέρει τιμωρία στον άνθρωπο που δε σέβεται τη θεϊκή τους υπόσταση.

ΘΕΤΙΔΑ

Θεότητα της θάλασσας, η πανέμορφη κόρη του Νηρέα και της Δωρίδας, η Θέτιδα ήταν η ομορφότερη και η πιο καλοσυνάτη από τις πενήντα Νηρηίδες.

Τη Θέτιδα τη μεγάλωσε η Ήρα προορίζοντάς τη για γυναίκα του Πηλέα του γενναίου βασιλιά των Μυρμιδόνων. Η Θέτιδα όμως με κανένα λόγο δε δεχόταν να πάρει θνητό σύζυγο, αλλά όταν η προφητική θεά αποκάλυψε σ’ ένα συνέδριο των αθανάτων, ότι ο γιος που έμελλε να γεννηθεί από τη Θέτιδα θα γινόταν μεγαλύτερος και δυνατότερος από το Δία, οι θεοί αποφάσισαν να την παντρέψουν με θνητό.

Ο Πηλέας καταδίωκε παντού την όμορφη θεά που του ξέφευγε, αλλάζοντας διαρκώς μορφές. Άλλοτε γινόταν φωτιά και νερό, άλλοτε λιοντάρι και φίδι. Αλλά ο Πηλέας δεν το βάζει κάτω. Εξημερώνει το ένα μετά το άλλο καθένα από τα θηρία και βγαίνει νικητής κερδίζοντας με το θάρρος του την ωραία Θέτιδα.

Οι γάμοι του Πηλέα και της Θέτιδας έγιναν στην κορυφή του Πηλίου μέσα στη σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα και παραβρέθηκαν όλοι οι θεοί από τον Όλυμπο.

Ο Ποσειδώνας προσφέρει στον Πηλέα ένα ζευγάρι αθάνατα άλογα, άλλοι θεοί του δίνουν λαμπρά και ανίκητα όπλα, που τα κληρονόμησε ο γιος του ο Αχιλλέας, ενώ ο Κένταυρος του έδωσε ένα περίφημο δόρυ, που στον τρωικό πόλεμο έκανε περίφημα κατορθώματα. Τη χαρά της γιορτής τη ζωογονεί η κιθάρα του Απόλλωνα και τα τραγούδια των μουσών κι οι Μοίρες προφητεύουν την ένδοξη τύχη του παιδιού που θα γεννηθεί.

Η Θέτιδα για να κάνει το γιο της άτρωτο, τον βύθισε μέσα στα νερά της Στύγας, που έκαναν το σώμα του άτρωτο, εκτός από τις φτέρνες που απ’ αυτές τον κρατούσε η μητέρα του. Ο Πηλέας, νομίζοντας ότι η Θέτιδα ήθελε να πνίξει το παιδί, την έδιωξε από το παλάτι του. Παρόλα αυτά η Θέτιδα αγρυπνά διαρκώς για το γιο της από τη θαλάσσια κατοικία της.

Οι αγαθοεργίες της Θέτιδας είναι πολλές, όπως η βοήθεια που πρόσφερε στους Αργοναύτες που κινδύνευαν, η διάσωση της Δανάης, η σωτηρία του Ήφαιστου, όταν τον έριξε η μητέρα του στη θάλασσα από τον Όλυμπο.

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΑΠΟΔΟΣΗΣ
Στην ομηρική εποχή οι θεοί δεν ενεργούν με γνώμονα την ηθική ούτε παρουσιάζονται ως φύλακες του νόμου και υπερασπιστές του δικαίου. Όταν ο Χρύσης, πληγωμένος από την προσβλητική συμπεριφορά του Αγαμέμνονα, ζήτησε από τον Απόλλωνα να σκορπίσει θανατικό στους Αχαιούς, δεν επικαλέστηκε την αδικία που έγινε σε βάρος του αλλά τη συνολική προσφορά του στο θεό. Έτσι και ο Αχιλλέας που ζητάει μέσω της Θέτιδας από το Δία να φέρει καταστροφή στους Αχαιούς, δεν προβάλλει κανέναν ηθικό κανόνα και το αίτημα του δε στηρίζεται στο δίκιο του. Αυτό που θα ζητήσει η Θέτιδα από το Δία είναι να της ξεπληρώσει μια παλιά μεγάλη υποχρέωση του, την αποτελεσματική βοήθεια που του πρόσφερε κάποτε, όταν ο αρχηγός των θεών είχε βρεθεί σε πολύ δύσκολη θέση. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι στις σχέσεις ανθρώπων και θεών (αλλά και στις μεταξύ των θεών σχέσεις), ισχύει η αρχή της προσφοράς και της ανταπόδοσης, η οποία δημιουργεί υποχρεώσεις και στα δύο μέρη και παραπέμπει σε συμφεροντολογική συναλλαγή.

 Ο ΑΝΘΡΩΠΟΜΟΡΦΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

Ομοιότητες θεών και ανθρώπων
Οι θεοί διοικούνται όπως οι άνθρωποι της ομηρικής εποχής: κάποιος ασκεί την εξουσία αυταρχικά και οι άλλοι υποτάσσονται σ’ αυτόν.
Σέβονται τους ιεραρχικά ανωτέρους τους (εμπρός εις τον πατέρα όλοι θεοί σηκώθηκαν)
Και οι θεοί συγκεντρώνονται γύρω από κοινά τραπέζια, συζητούν, σκέφτονται κτλ.
Έχουν και οι θεοί συναισθηματικό κόσμο: ζηλεύουν, εκνευρίζονται, οργίζονται, φοβούνται, στενοχωριούνται, χαίρονται έχουν  αδυναμίες και κακίες σαν εκείνες των ανθρώπων δηλαδή καβγαδίζουν, γίνονται καχύποπτοι, απειλούν, χειροδικούν.
Οι θεοί δεν είναι παντογνώστες, όπως και οι άνθρωποι (η Ήρα, αν και θεά, δε γνωρίζει τους στοχασμούς του Δία).
Ο συζυγικός τους βίος είναι όπως εκείνος των ανθρώπων: τα αντρόγυνα δε ζουν πάντοτε αρμονικά, οι γυναίκες υποπτεύονται τους άντρες τους και τους κάνουν συζυγικές σκηνές, ενώ εκείνοι συμπεριφέρονται σ’ αυτές αυταρχικά, φτάνοντας ως το βίαιο ξυλοδαρμό.
΄Εχουν και οι θεοί ανάγκη από πιοτό. Οι θεοί στον Όλυμπο ζουν και συμπεριφέρονται όπως οι βασιλικές οικογένειες της εποχής.
Διαφορές των θεών από τους ανθρώπους
Οι θεοί ζουν μέσα στην ευδαιμονία, ανέμελοι, απαλλαγμένοι από βιοτικές μέριμνες (η απασχόληση τους με τις έγνοιες των ανθρώπων δεν τους βγάζει για πολύ από την ευδαιμονία τους).
Έχουν υπερφυσικές ικανότητες,
Οι θεοί δεν πίνουν νερό ή κρασί παρά μόνο νέκταρ.

ΠΗΓΕΣ

Ομηρικά Έπη:Ιλιάδα (Ο.Ε.Δ.Β.)

Το βιβλίο του Εκπαιδετικού

http://efivoidimosiografoi.pbworks.com/f/valia1.jpg

http://filologies.blogspot.gr/2008/11/blog-post_25.html

http://www.livepedia.gr/index.php/%CE%98%CE%AD%CF%84%CE%B9%CE%B4%CE%B1

http://www.hellinon.net/Aneotera/Ikesia.htm

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΛΙΑΔΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 17 Δεκεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ (ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΕΙΔΗ, ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ)

Τι είναι το απαρέμφατο;

Είναι ένας ονοματικός τύπος του ρήματος.

Γιατί ονομάζεται έτσι;

Το απαρέμφατο λέγεται έτσι, γιατί η κατάληξή του δε δηλώνει συγκεκριμένο πρόσωπο του λόγου(στερητικό ἀ- + παρεμφαίνω). Είναι άκλιτος ρηματικός τύπος που, όταν είναι έναρθρο, ισοδυναμεί με αφηρημένο ουσιαστικό (βλ. παρακάτω στον συντακτικό ρόλο).

 Καταλήξεις απαρεμφάτων βαρύτονων ρημάτων στην ενεργητική φωνή

  ενεστώτας μέλλοντας αόριστος παρακείμενος
φωνηεντόληκτα -ειν
τοξεύειν
-σειν
τοξεύσειν
-σαι
τοξεῦσαι
-κέναι
τετοξευκέναι
ουρανικόληκτα -ειν
πράττειν
-ξειν
πράξειν
-ξαι
πρᾶξαι
-χέναι
πεπραχέναι
χειλικόληκτα -ειν
γράφειν
-ψειν
γράψειν
-ψαι
γράψαι
-φέναι
γεγραφέναι
οδοντικόληκτα -ειν
πείθειν
-σειν
πείσειν
-σαι
πεῖσαι
-κέναι
πεπεικέναι


Παρατηρήσεις

  1. Το απαρέμφατο του αορίστου δεν παίρνει αύξηση (όπως και οι εγκλίσεις του ίδιου χρόνου πλην της οριστικής).
  2. Το απαρέμφατο του παρακειμένου διατηρεί τον αναδιπλασιασμό, π.χ. βε-βουλευκέναι,τε-θαυμακέναιἐ-σκευακέναι.
  3. Το απαρέμφατο ενεστώτα του ρ. εἰμὶ είναι: εἶναι.

Καταλήξεις απαρεμφάτων βαρύτονων ρημάτων στη μέση φωνή

  ενεστώτας μέλλοντας αόριστος παρακείμενος
φωνηεντόληκτα -εσθαι
βουλεύεσθαι
-σεσθαι
βουλεύσεσθαι
-σασθαι
βουλεύσασθαι
-σθαι
βε-βουλεῦ-σθαι
ουρανικόληκτα -εσθαι
πράττεσθαι
-ξεσθαι
πράξεσθαι
-ξασθαι
πράξασθαι
-χθαι
πεπρᾶχθαι
χειλικόληκτα -εσθαι
γράφεσθαι
-ψεσθαι
γράψεσθαι
-ψασθαι
γράψασθαι
-φθαι
γεγράφθαι
οδοντικόληκτα -εσθαι
πείθεσθαι
-σεσθαι
πείσεσθαι
-σασθαι
πείσασθαι
-σθαι
πεπεῖσθαι

Παρατηρήσεις

  1. Όπως και στην ενεργητική φωνή, το απαρέμφατο του αορίστου δεν έχει αύξηση.
  2. Το απαρέμφατο του παρακειμένου διατηρεί τον αναδιπλασιασμό (π.χ. βεβουλεῦσθαιθελῆσθαι).
  3. Το -αι στην κατάληξη των απαρεμφάτων είναι βραχύ.
  4. Το απαρέμφατο του παρακειμένου της μέσης φωνής τονίζεται πάντοτε στην παραλήγουσα.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟΥ

Η ονοματική φύση του απαρεμφάτου φαίνεται από το ότι μπορεί να έχει άρθρο (ουδετέρου γένους, ενικού αριθμού) σε όλες τις πτώσεις, π.χ. τὸ πράττειν, τοῦ πράττειν. Λέγεται τότε έναρθρο απαρέμφατο και παρουσιάζει τις συντακτικές χρήσεις ενός ουσιαστικού (δέχεται άρνηση μή), π.χ. Τὸ λακωνίζειν ἐστὶ φιλοσοφεῖν(το έναρθρο απαρέμφατο τὸ λακωνίζειν είναι υποκείμενο του ρήματος ἐστί).

Το άναρθρο απαρέμφατο (ειδικό και τελικό) είναι πιο συχνό και έχει πολλές συντακτικές χρήσεις, οι κυριότερες από τις οποίες είναι: αντικείμενο σε προσωπικά ρήματα και υποκείμενο σε απρόσωπα ρήματα ή απρόσωπες εκφράσεις.

Τα είδη του άναρθρου απαρεμφάτου
                    Ειδικό:

  • μεταφράζεται με τις λέξεις «ότι», «πως»,
  • εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν «λέω», «νομίζω», «γνωρίζω», «αντιλαμβάνομαι» κ.ά.,
  • δέχεται άρνηση οὐ:
     π.χ.Ἐκείνους λύειν φημὶ τὴν εἰρήνην.
              Τελικό:

  • μεταφράζεται με τη λέξη «να»,
  • εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν «θέλω», «μπορώ», «προτρέπω», «απαγορεύω» κ.ά.,
  • δέχεται άρνηση μή:
    π.χ.Τὰς συνθήκας λύειν ἐπιχειροῦσιν.

Βασικές συντακτικές χρήσεις του απαρεμφάτου

Αντικείμενο σε προσωπικά ρήματα, δηλ. στα ρήματα που κλίνονται σε όλα τα πρόσωπα και έχουν ως υποκείμενο κάποιο  πρόσωπο, ζώο ή πράγμα.
π.χ Ἔφησε δώσειν ἐγγυητὴν ἕνα τῶν φίλων.

Υποκείμενο σε απρόσωπα ρήματα, δηλ. ρήματα που απαντούν μόνο στο γ΄ εν. πρόσωπο και δεν έχουν ως υποκείμενο κάποιο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα. Είναι παρόμοια με τα ν.ε. «πρέπει», «λέγεται», «ενδέχεται» κ.ά.· συνηθέστερα στην α.ε. είναι τα δεῖ, χρή (= πρέπει), προσήκει (= αρμόζει). Την ίδια συντακτική θέση παίρνει το απαρέμφατο και με απρόσωπες εκφράσεις, δηλ. φράσεις που αποτελούνται από ένα επίθετο ή ένα επίρρημα και το γ΄ ενικό πρόσωπο των ρημάτωνεἰμὶ και ἔχω, π.χ. δίκαιόν ἐστι (= είναι δίκαιο / είναι σωστό), καλόν ἐστι (= είναι όμορφο / είναι καλό), καλῶς ἔχει (= καλόν ἐστι):
π.χ. Προσήκει ὑμῖν τοὺς προγόνους μιμεῖσθαι.
     Δίκαιόν ἐστιν ὑπὲρ μεγάλων ἐγκλημάτων δεινὰς ποιεῖσθαι τὰς τιμωρίας

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 14 Δεκεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Η ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ ΣΤΟΥΣ ΜΟΡΑΒΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΒΟΥΛΓΑΡΟΥΣ (ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ -ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)

Α. Ο ΕΚΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΟΡΑΒΩΝ

Με ποια αφορμή το Βυζάντιο αναλαμβάνει τον εκχριστιανισμό των Σλάβων; Πώς ερμηνεύεται διπλωματικά τόσο από την πλευρά των Μοραβών όσο και από την πλευρά των Βυζαντινών;

Ο εκχριστιανισμός των Σλάβων, ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα του βυζαντινού πολιτισμού, ξεκίνησε από τη Μοραβία. Ο ηγεμόνας αυτής της χώρας Ραστισλάβος ζήτησε από το Βυζάντιο ιεραποστόλους, για να διδάξουν στο λαό του τον Χριστιανισμό (862/3).

Επιθυμούσε να στηριχτεί στο Βυζάντιο, για να αντισταθμίσει την απειλή των Γερμανών και των Βουλγάρων. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Γ΄ και ο πατριάρχης Φώτιος αντιλήφθηκαν τα οφέλη της πρότασης του Ραστισλάβου. Το Βυζάντιο θα μπορούσε να επεκτείνει την επιρροή και την πνευματική του ακτινοβολία στην κεντρική Ευρώπη.

Ποιο ήταν το έργο των αδελφών Μεθοδίου και Κωνσταντίνου (Κυρίλλου);

Η αποστολή του εκχριστιανισμού των Σλάβων ανατέθηκε στους δύο αδελφούς από τη Θεσσαλονίκη, Μεθόδιο και Κωνσταντίνο (που αργότερα πήρε το μοναστικό όνομα Κύριλλος). Ήταν έμπειροι διπλωμάτες και γνωστοί λόγιοι και γνώριζαν άριστα τη σλαβική και άλλες γλώσσες.

Οι δύο αδελφοί έφτασαν στη Μοραβία το θέρος του 863.Ο Κωνσταντίνος δημιούργησε ένα σλαβικό αλφάβητο που απέδιδε όλες τις φωνητικές ιδιαιτερότητες της σλαβικής.Ο Κωνσταντίνος δεν αρκέστηκε σ’ αυτό, αλλά απέδωσε στα σλαβικά τη Θεία Λειτουργία και τα ιερά βιβλία.

Η χρήση της σλαβικής διευκόλυνε τους Μοραβούς να κατανοήσουν το κήρυγμα και τη λειτουργία και εξασφάλισε τεράστια επιτυχία στο ιεραποστολικό έργο.

Οι δύο αδελφοί οργάνωσαν τη σλαβική εκκλησία (863-866) και μύησαν τους Σλάβους στο πολιτιστικό σύστημα των Ελλήνων και του Χριστιανισμού

Β. ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΚΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ

Ποια ήταν η σημασία του εκχριστιανισμού για τους Σλάβους;

  • Η χρήση της σλαβικής διευκόλυνε τους Μοραβούς να κατανοήσουν το κήρυγμα και τη λειτουργία και εξασφάλισε τεράστια επιτυχία στο ιεραποστολικό έργο.
  • Οι δύο αδελφοί οργάνωσαν τη σλαβική εκκλησία (863-866) και μύησαν τους Σλάβους στο πολιτιστικό σύστημα των Ελλήνων και του Χριστιανισμού.
  • Ο εκχριστιανισμός συντέλεσε επίσης στην ενότητα των Σλάβων, καθώς ενίσχυσε την κοινότητα της φυλής με την κοινότητα της πίστης.

Γ. Ο ΕΚΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ

Ποια διπλωματικά γεγονότα σημάδεψαν τον εκχριστιανισμό των Βουλγάρων; Ποια γεγονότα συντέλεσαν στην αποξένωση των δύο μεγάλων εκκλησιών (Ρώμης-Κωνσταντινούπολης);

Στο ζήτημα του εκχριστιανισμού των Βουλγάρων η βυζαντινή εκκλησία συγκρούστηκε με τον πάπα, ο οποίος επιδίωκε την επέκταση της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας στην άμεση γειτονιά του Βυζαντίου. Ο βυζαντινός στρατός υποχρέωσε το βούλγαρο ηγεμόνα Βόρη να δεχτεί τον Χριστιανισμό από την Κωνσταντινούπολη και να βαπτιστεί μάλιστα ο ίδιος με ανάδοχο (=νονό)   τον αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ΄ (864).

Ωστόσο, λίγο αργότερα με πρόσκληση του Βόρη, ο πάπας έκανε νέα επέμβαση στα ζητήματα της Βουλγαρικής Εκκλησίας. Τότε ο πατριάρχης Φώτιος, υπερασπιζόμενος την ανεξαρτησία της βυζαντινής εκκλησίας και τα ζωτικά συμφέροντα του Βυζαντινού Κράτους, κατήγγειλε την επέμβαση της Ρώμης στη Βουλγαρία και κατηγόρησε τη ρωμαϊκή εκκλησία για λειτουργικά και δογματικά λάθη.

Η σύνοδος του έτους 867 αναθεμάτισε τον πάπα, απέρριψε το δόγμα περί εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος και εκ του Υιού (filioque) και καταδίκασε την επέμβαση της Ρώμης στη Βουλγαρία. Με απόφαση της συνόδου του 870 η εκκλησία της Βουλγαρίας υπάχθηκε οριστικά στη δικαιοδοσία του πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης.

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

Μία από τις βασικές διαφορές μεταξύ των Ορθοδόξων και των Φραγκολατίνων είναι η διδασκαλία περί του Αγίου Πνεύματος, το λεγόμενο Filioque. Οι Φραγκολατίνοι προσέθεσαν στο Σύμβολο της Πίστεως την φράση αυτή, ότι δηλαδή το Άγιον Πνεύμα εκπορεύεται από τον Πατέρα και τον Υιόν (Filioque), αλλοιώνοντας έτσι τον λόγο του Χριστού και την διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας, σύμφωνα με την οποία το Άγιον Πνεύμα εκπορεύεται μόνο από τον Πατέρα.

Πάτα τον επόμενο σύνδεσμο για να εντοπίσεις τις διαφορές των δύο εκκλησιών.

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9641

Πατήστε εδώ να μάθετε την ιστορία ενός καλόγερου από το Βυζάντιο.

http://www.fhw.gr/projects/theodoros/gr/index.html

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 13 Δεκεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΕΣΗ ΦΩΝΗ: ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ

 ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΕΣΤΩΤΑ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΑ ΜΕΣΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ

Στη μέση φωνή το α΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα (όπως και στη ν.ε.) και του μέλλοντα λήγουν σε -μαι. Οι καταλήξεις της οριστικής ενεστώτα της μ.φ. στην α.ε. είναι περίπου οι ίδιες με τη ν.ε. (εκτός από το β΄ ενικό πρόσωπο).

Ο μέλλοντας έχει τις ίδιες καταλήξεις με τον ενεστώτα, μόνο που προστίθεται, όπως και στην ενεργητική φωνή, ο χρονικός χαρακτήρας -σ- πριν από τις καταλήξεις.

ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΕΣΤΩΤΑ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΛΟΝΤΑ
βουλεύ-ομαι
βουλεύ- (ή –ει)
βουλεύ-εται
βουλευ-όμεθα
βουλεύ-εσθε
βουλεύ-ονται
βουλεύ-σ-ομαι
βουλεύ-σ-η(ή ει)
βουλεύ-σ-εται
βουλευ-σ-όμεθα
βουλεύ-σ-εσθε
βουλεύ-σ-ονται
  1. Η μέση φωνή του ενεστώτα και του μέλλοντα στην α.ε. δηλώνουν τόσο τη μέση όσο και την παθητική διάθεση. Στην α.ε. η μέση διάθεση δε δηλώνει απλώς ότι το υποκείμενο ενεργεί και ότι η ενέργεια γυρίζει στον εαυτό του (όπως στη ν.ε., π.χ. ντύνομαι), αλλά και ότι το υποκείμενο ενεργεί με αυξημένη προσωπική συμμετοχή ή ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ενέργειά του αυτή. Έτσι, πολλές φορές τύποι μέσης φωνής ενεστώτα και μέλλοντα αποδίδονται στη ν.ε. ενεργητικά:
    Οἱ Ἀθηναῖοι λύονται τὰς σπονδάς (= οι Αθηναίοι παραβιάζουν τη συνθήκη) καὶ προαιροῦνται μᾶλλον οὕτω κερδαίνειν (= προτιμούν περισσότερο έτσι να κερδίζουν).
    Ὁ παῖς λούεται.
  2. Για τα αφωνόληκτα ρήματα ισχύουν όσα γνωρίζετε σχετικά με τον σχηματισμό της οριστικής του μέλλοντα της ενεργητικής φωνής.

ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΟΡΙΣΤΟΥ ΜΕΣΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ

Η οριστική παρατατικού και αορίστου μέσης φωνής σχηματίζεται όπως και στην ενεργητική φωνή, με διαφορετικές όμως καταλήξεις:

ΚΛΙΣΗ

ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ
ἐ-βουλευ-όμην
ἐ-βουλεύ-ου
ἐ-βουλεύ-ετο
ἐ-βουλευ-όμεθα
ἐ-βουλεύ-εσθε
ἐ-βουλεύ-οντο
ἐ-βουλευ-σ-άμην
ἐ-βουλεύ-σ-ω
ἐ-βουλεύ-σ-ατο
ἐ-βουλευ-σ-άμεθα
ἐ-βουλεύ-σ-ασθε
ἐ-βουλεύ-σ-αντο

Στα αφωνόληκτα ρήματα για τον σχηματισμό της οριστικής αορίστου μέσης φωνής ισχύουν όσα γνωρίζετε σχετικά με τον σχηματισμό της οριστικής αορίστου της ενεργητικής φωνής.

ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΥΠΕΡΣΥΝΤΕΛΙΚΟΥ ΜΕΣΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ

Η οριστική παρακειμένου και υπερσυντελίκου μέσης φωνής σχηματίζεται όπως και στην ενεργητική φωνή , με διαφορετικές όμως καταλήξεις:

ΚΛΙΣΗ

ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΥ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΥΠΕΡΣΥΝΤΕΛΙΚΟΥ
βε-βούλευ-μαι
βε-βούλευ-σαι
βε-βούλευ-ται
βε-βουλεύ-μεθα
βε-βούλευ-σθε
βε-βούλευ-νται
ἐ-βε-βουλεύ-μην
ἐ-βε-βούλευ-σο
ἐ-βε-βούλευ-το
ἐ-βε-βουλεύ-μεθα
ἐ-βε-βούλευ-σθε
ἐ-βε-βούλευ-ντο

ΠΗΓΗ: Αρχαία Ελληνική Γλώσσα  Α΄Γυμνασίου (ΟΕΔΒ)

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 12 Δεκεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ  ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ  ΣΟΛΩΜΟΣ  (ΣΧΟΛΙΑ)

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΣΧΟΛΗ» ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Σχολή ονομάζεται ένα σύνολο καλλιτεχνών οι οποίοι παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά στα θέματα και στην τεχνοτροπία.

ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ

Οι Επτανήσιοι λογοτέχνες του 19ου αιώνα που παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά στα θέματα και στην τεχνοτροπία αποτελούν την Επτανησιακή  Σχολή.

ΑΙΤΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ  ΣΤΑ ΕΠΤΑΝΗΣΑ  ΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ

  • Τα Επτάνησα δεν γνώρισαν τουρκική κατοχή.
  • Ήταν σε επαφή με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό γιατί γνώρισαν βενετική, γαλλική και αγγλική κατοχή.
  • Δέχτηκαν μεγάλη επίδραση από την Κρητική λογοτεχνία, διότι πολλοί λογοτέχνες  από την Κρήτη, μετά την κατάκτηση της  από τους Τούρκους (1669), κατέφυγαν στα Επτάνησα.

ΟΜΑΔΕΣ ΕΠΤΑΝΗΣΙΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ

  • Προσολωμικοί: προηγούνται της εμφάνισης του Σολωμού.
  • Σολωμικοί: οι σύγχρονους και μεταγενέστεροι του Σολωμού, που επηρεάζονται απ’ αυτόν.
  • Εξωσολωμικοί: όσοι δεν επηρεάζονται από τον Σολωμό, αν και είναι σύγχρονοί του.

ΚΟΡΥΦΑΙΟΙ ΕΠΤΑΝΗΣΙΟΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΕΣ

  • Διονύσιος Σολωμός
  • Ανδρέας Κάλβος
  • Αριστοτέλης Βαλαωρίτης

ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ

  • Πατρίδα
  • Φύση
  • Γυναίκα
  • Έρωτας

ΤΕΧΝΟΤΡΟΠΙΑ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ

  • Η χρήση της δημοτικής γλώσσας.
  • Η ιδιαίτερη φροντίδα στη μορφή των έργων, με επιδίωξη την τελειότητα του στίχου και της μορφής.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ

 ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ  ΣΟΛΩΜΟΣ  (1798-1857)

Υπήρξε κορυφαίος ποιητής, ηγέτης της Επτανησιακής σχολής και μια από τις σημαντικότερες πνευματικές φυσιογνωμίες  του νεότερου ελληνισμού. Η πατρίδα  και οι αγώνες της, η φύση, ο έρωτας υπήρξαν οι βασικοί τομείς πάνω στους οποίους εργάστηκε και συνέθεσε μοναδικά έργα. Η ποιητική του δημιουργία επηρεάστηκε από τα δημοτικά τραγούδια, την Κρητική Λογοτεχνία,  τους προγενέστερους ποιητές,  τα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης και τον τιτάνιο αγώνα της πατρίδας του.

Κυρίαρχες ιδέες στο έργο του είναι η πατρίδα, η θρησκεία, η ελευθερία και η πολιτική ισότητα.

Μεγάλη προσφορά του ήταν η σύνθεση του «Ύμνου εις την ελευθερία» (1823) που μετουσιώνει ποιητικά  τα σημαντικότερα γεγονότα της επανάστασης, καταγγέλλει τον δόλιο ρόλο των μεγάλων δυνάμεων και στηλιτεύει (=κατηγορεί έντονα) τη διχόνοια των Ελλήνων. Ο Ύμνος μελοποιήθηκε από τον Κερκυραίο μουσικό  Νικόλαο Μάντζαρο  (1828) και,  αργότερα, (1865) οι δύο πρώτες στροφές του καθιερώθηκαν ως εθνικό ύμνος του ελληνικού κράτους.

Η σκέψη του Σολωμού είναι προσανατολισμένη σε δύο αξίες, την ελευθερία και την ομιλούμενη γλώσσα που τη θεωρεί αξία ισοδύναμη με την ελευθερία και την πατρίδα.

Για τη ζωή και το έργο του Διονύσιου Σολωμού (1798-1857) παράλληλα με τις ιστορικές εξελίξεις της εποχής του, πατήστε εδώ.

Για να παρακολουθήσετε βίντεο από το ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ για τον Διονύσιο Σολωμό, πατήστε εδώ και για το έργο του «Ύμνος εις την ελευθερία» εδώ.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ  ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ

Οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» αναφέρονται στη δωδεκάμηνη δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου (Απρίλιος 1825- Απρίλιος 1826) από τους Τούρκους με τον Κιουταχή και στη συνέχεια  από τους Αιγύπτιους με τον Ιμπραήμ και, ειδικότερα, των 15 τελευταίων ημερών πριν την ηρωική έξοδο.

Η σύνθεση περιλαμβάνει τρία Σχεδιάσματα όπου υμνείται η ηρωική υπερπήδηση όλων των υλικών και ψυχικών εμποδίων από τους πολιορκημένους και η υπέρτατη απόφασή τους να προτιμήσουν τον θάνατο παρά την ταπεινωτική παράδοση. Υπήρξε «έργο ζωής» του Διονύσιου Σολωμού, και παρόλο που δεν ολοκληρώθηκε, ανέδειξε την ποιητική ιδιοφυία του.

Τα συγκεκριμένα αποσπάσματα προέρχονται από το Β΄ Σχεδίασμα, όπου στο μεν πρώτο αποτυπώνεται η τραγική κατάσταση των κατοίκων και των υπερασπιστών του Μεσολογγίου, που υποφέρουν από την πείνα και την έλλειψη πολεμοφοδίων, ενώ στο δεύτερο υμνείται η χαρά της φύσης του Απρίλη που λειτουργεί ως «πειρασμός» για τους πολιορκημένους, τον οποίο τελικά υπερνικούν με τον εκούσιο (=με τη θέλησή τους) θάνατο. Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας, ο ποιητής βρισκόταν  στο απέναντι μέρος, στην πατρίδα του τη Ζάκυνθο και συμμετείχε ψυχικά στο δράμα των Μεσολογγιτών.

Ο ΤΙΤΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ

Ο τίτλος (Ελεύθεροι πολιορκημένοι) περιέχει μια αντίθεση (οξύμωρο σχήμα) που στοχεύει να αποδώσει την αντίθεση της πολιορκίας των Μεσολογγιτών ως ανθρώπων (ως ύλης) και της ψυχικής δύναμης, της γενναιότητας και της θέλησης που τους διέθεταν. Ως «ύλη», λοιπόν, ήταν πολιορκημένοι, αλλά ως πνεύμα και ψυχές, ήταν ελεύθεροι και το απέδειξαν με τον ηρωικό τους θάνατο για να αποφύγουν τη σκλαβιάς.

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

Η πείνα και η απόγνωση των υπερασπιστών του Μεσολογγίου.

Η φύση, η άνοιξη και ο έρωτας.

Η χαρά της ζωής και ο πειρασμός.

Ο εσωτερικός διχασμός των πολιορκημένων.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ 1

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

1η ΕΝΟΤΗΤΑ «Άκρα …. Μνέει»,  στίχοι 1-3: Η εικόνα της μάνας.

2η ΕΝΟΤΗΤΑ «στέκει …ξέρει», στίχοι 4-6: Η εικόνα του Σουλιώτη πολεμιστή.

ΘΕΜΑ

Η πείνα και η συνακόλουθη εξάντληση του άμαχου πληθυσμού και των πολεμιστών που πολιορκούνται.

ΕΙΚΟΝΕΣ

Ο κάμπος με τη νεκρική σιγή, το πουλί που τρώει αμέριμνο, η μάνα με τους μαύρι=ους κύκλους, ο Σουλιώτης που κλαίει παράμερα και μιλά στο τουφέκι του

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ  1ου  ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ

Η πείνα έχει εξαθλιώσει τους πολιορκούμενους και ο ποιητής την περιγράφει σε όλο της το μέγεθος μέσα από  παραστατικές εικόνες όπου συμμετέχει η φύση και ο άνθρωπος.

Ο 1ος στίχος είναι το σκηνικό του δράματος. Η κατάσταση που επικρατεί στον κάμπο του Μεσολογγίου είναι η απόλυτη σιωπή, η ερημιά και η ακινησία.  Η σιωπή είναι νεκρική (του τάφου), αφού παραμονεύει ο θάνατος από  την πείνα, τις αρρώστιες, τις μάχες και φανερώνει την εξάντληση. Η νεκρική σιγή σε αντίθεση με το θόρυβο της μάχης: α) ίσως να είναι το προμήνυμα  της σφαγής των Μεσολογγιτών στην Έξοδο (γαλήνη πριν τη θύελλα), β) ίσως να έρχεται σε αντίθεση  με τη φασαρία που θα επικρατούσε στον κάμπο από τις γεωργικές δουλείες που  θα γίνονταν την άνοιξη.

Ο 2ος  στίχος παρουσιάζει τα έμψυχα με τη δράση τριών ρημάτων. Τα δύο από αυτά  εκφράζουν την ξεγνοιασιά και την ελευθερία του πουλιού (λαλεί –παίρνει σπυρί) και το τρίτο τη συναισθηματική κατάσταση της μάνας απέναντι στο χορτάτο πουλί (το ζηλεύει). Η μάνα πεινάει και ζηλεύει το πουλί που είναι ελεύθερο  βρίσκει τροφή, ενώ εκείνη δεν μπορεί να εξασφαλίσει τροφή για το παιδί της (χάνει τον βασικό της ρόλο ως τροφός). Υπάρχει αντίθεση  ανάμεσα στη φύση που ζει σε φυσιολογικούς ρυθμούς και στους πολιορκημένους που είναι κατώτεροι κι από το πουλί.

Στον 3ο στίχο αισθητοποιείται (γίνεται κατανοητό) και αιτιολογείται το συναίσθημα της μάνας με μια ζωντανή εικόνα: μαύροι κύκλοι στα μάτια της μαρτυρούν την πείνα, την εξάντληση και γενικά την τραγική της θέση. Υπάρχει αντίθεση ανάμεσα στο χορτάτο πουλί και στην πεινασμένη μάνα. Η φράση «στα μάτια η μάνα μνέει (ορκίζεται)», ίσως δηλώνει ότι η πείνα, η σημαντικότερη βιολογική στέρηση του ανθρώπου, αποτυπώνεται στα μάτια που είναι πολύτιμα και γι’ αυτό ορκίζεται σε αυτά. (λέμε «στο φως μου»). Ίσως έτσι επιβεβαιώνεται η αποφασιστική στάση της μάνας και του Σουλιώτη πολεμιστή.

Στον 4ο στίχο ο Σουλιώτης  ο καλός  δηλαδή αυτός που έχει πολλά προτερήματα, στέκει παράμερα, δηλαδή από την πείνα και την αδυναμία έχει παροπλιστεί-αχρηστευθεί και βρίσκεται στο περιθώριο του αγώνα (παράμερα) πράγμα που τον κάνει να ντρέπεται. Κλαίει, όχι από φόβο ή δειλία, αλλά από φιλότιμο, πίκρα και παράπονο. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη γενναιότητα και τη σκληρότητα ενός πολεμιστή. Φαίνεται έτσι το δράμα  του πολεμιστή.

Στον 5ο στίχο ο Σουλιώτης απευθύνεται στο τουφέκι του σαν να είναι έμψυχο, αποκαλώντας το έρμο και σκοτεινό (παρατημένο και δύστυχο), αφού είναι μάταιη η ύπαρξή του.

Στον 6ο στίχο αιτιολογείται το περιεχόμενο των δύο προηγούμενων και μεγαλώνει η απελπισία του Σουλιώτη πολεμιστή, επειδή γνωρίζει καλά πως οι εχθροί, δηλαδή οι Μωαμεθανοί γενικά, ξέρουν την εξάντληση και την αδυναμία του, εξαιτίας της οποίας δεν μπορεί να σηκώσει το τουφέκι. Η εικόνα αυτή μας δημιουργεί θλίψη και συμπόνια.

ΟΙ ΣΟΥΛΙΩΤΕΣ

Κατά την πολιορκία του Μεσολογγίου, βρίσκονταν μέσα σε αυτό και πολλοί Σουλιώτες, που είχαν καταφύγει εδώ, ύστερα από τους αγώνες του Σουλίου κατά του Αλή Πασά και την ηρωική πτώση του.

ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Μεταφορά (του τάφου, βασιλεύει, έρμο, σκοτεινό)

Υπερβατό (άκρα του τάφου σιωπή)

Παρήχηση του λ  (λαλεί πουλί)

Ομοιοτέλευτο (λαλεί πουλί)

Προσωποποίηση του τουφεκιού

Επανάληψη (τα μάτια η πείνα εμαύρισε, στα μάτια η μάνα μνέει)

ΕΚΦΡΑΣΙΚΑ ΜΕΣΑ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΝ ΤΗΝ ΤΡΑΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΙΣΤΗ

Προσωποποίηση του τουφεκιού

Διάλογος με τη χρήση  β΄προσώπου

Ερώτηση (στ.5)

Μεταφορά (έρμο, σκοτεινό, βαρύ)

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ

Άλλα προβάλλονται ξεκάθαρα και άλλα υπονοούνται. Δηλώνονται η ζήλια που νιώθει η μάνα για το πουλί και η θλίψη του Σουλιώτη. Υποδηλώνονται (υπονοούνται) η πικρία και η απογοήτευση που φτάνει ως την απελπισία στον διάλογο του Σουλιώτη με το  τουφέκι του.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ 2

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΟΛΟ ΜΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ: η ομορφιά της ανοιξιάτικης φύσης

ΘΕΜΑ

Η ομορφιά της ανοιξιάτικης φύσης, που καλεί τους Μεσολογγίτες να απολαύσουν τη ζωή εγκαταλείποντας τον αγώνα τους.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Η φύση λειτουργεί ως πειρασμός και απειλεί την ανδρεία και το φρόνημα των πολιορκημένων, έτσι ώστε αργότερα ο ποιητής  να τους εξυψώσει ακόμη περισσότερο ηθικά και ψυχικά, εφόσον κατορθώνουν να υπερνικήσουν αυτόν τον πειρασμό. Ο ποιητής παραθέτει μια σειρά από λυρικές και γεμάτες ζωντάνια εικόνες.

Στίχος 1

Ξεκινά από την  προσωποποίηση του Απρίλη και του Έρωτα, που βρίσκονται σε κατάσταση γλεντιού και χαράς. Ο Απρίλης, ο μήνας που η φύση ντύνεται με όλες τις ομορφιές συνταιριάζεται με τον έρωτα που είναι μια από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές στη ζωή του ανθρώπου. Αυτό από τη μια είναι πειρασμός που μπορεί να κάμψει την ανδρεία των πολιορκημένων κι από την άλλη προκαλεί λύπη για τις ομορφιές που δεν μπορούν να γευτούν.

Στίχος 2

Η τραγική κατάσταση δίνεται από την εικόνα της μεγάλης ανοιξιάτικη ανθοφορίας και καρποφορίας της φύσης που βρίσκεται σε αντίθεση  με τη μεγάλη εχθρική δύναμη γύρω από τους Μεσολογγίτες. Χαρά και ελευθερία έξω, κλοιός πολιορκίας μέσα στο Μεσολόγγι.

Στίχοι 3-11

Ο ποιητής εξυμνεί τις ομορφιές της φύσης με λεπτομερείς περιγραφές, με εικόνες όμορφες (κινητικές, ηχητικές κ.λπ.) γεμάτες ζωντάνια. Όλα τα στοιχεία της φύσης, η θάλασσα, η γη και ο ουρανός, καθώς και τα ζώα που ζουν και κινούνται μέσα σε αυτά, συντελούν με την ομορφιά και την ξεγνοιασιά τους  στο να κάμψουν τη θέληση των πολιορκημένων.

  • Ένα κοπάδι πρόβατα, που βόσκει ανέμελο βελάζοντας, καθρεφτίζεται στη θάλασσα και αναμειγνύεται με τα χρώματα του ουρανού. Έτσι το κοπάδι απλώνεται σε όλη την πλάση, δημιουργώντας μια μεγάλη εικόνα ομορφιάς και ηρεμίας (στ.3-5)
  • Η ομορφιά της φύσης συνεχίζεται με την εικόνα της γαλάζιας πεταλούδας που έφτασε βιαστικά , έπαιξε με το είδωλό της  που καθρεφτίζονταν στα ήρεμα νερά της λίμνης και συνέχισε με έναν ευωδιαστό ύπνο μέσα  στον άγριο κρίνο (στ. 6-8).
  • Η ομορφιά της φύσης παρουσιάζεται ακόμη και στο σκουληκάκι, που βρίσκεται και εκελινο σε μια γλυκιά ευτυχισμένη στιγμή (στ.9).
  • Μια μαγεία είναι η φύση και ένα όνειρο με αυτές τις ομορφιές. Ακόμη και τα πιο ασήμαντα όντα ζουν ευτυχισμένες στιγμές. Ξεφεύγει από τα όρια του πραγματικού και γίνεται όνειρο αφού τα άσχημα και τα αδύνατα πράγματα γίνονται όμορφα και δυνατά, όπως η μαύρη πέτρα ολόχρυση και το ξερό χορτάρι χλωρό (στ.10-11). Τα πιο απλά και ασήμαντα όπως το σκουλήκι που ανήκει στους κατώτερους ζωικούς οργανισμούς ακόμη και τα ανόργανα (μαύρη πέτρα) και τα ξερά χόρτα, τώρα την άνοιξη παίρνουν εξαιρετική ομορφιά και τονίζουν την αξία της ζωής.

Στίχοι 12-13

Η φύση κλείνει μέσα της τη δύναμη της ζωής. Προσωποποιείται και γίνεται πειρασμός, που από μέσα της ξεχειλίζει η ομορφιά και καλεί τους πολιορκημένους να ζήσουν και να χαρούν τη ζωή. Έτσι όμως εμποδίζει το ηθικό χρέος των Μεσολογγιτών να υπερασπιστούν την πατρίδα τους μέχρι θανάτου, γιατί ο θάνατος, σε μια τέτοια μαγευτική στιγμή με τόση φυσική ομορφιά πολλαπλασιάζεται και γίνεται δυσβάσταχτος. Γι’ αυτό, όποιος πεθαίνει σε μια τέτοια ονειρεμένη εποχή είναι σα να πεθαίνει χίλιες φορές.

ΚΛΙΜΑΚΩΤΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

Οι εικόνες δίνονται με φθίνουσα κλιμάκωση, δηλαδή από τη μια στην άλλη μικραίνουν και τα στοιχεία τους λιγοστεύουν :το οπτικό πεδίο της πρώτης εικόνας είναι ευρύτατο (γη, θάλασσα, ουρανός) με χρώμα, ήχο και κίνηση.  Στη δεύτερη εικόνα το οπτικό πεδίο μικραίνει, τα επιμέρους πράγματα λιγοστεύουν  παραμένουν, όμως, στοιχεία οπτικά, κινητικά και οσφρητικά (πεταλούδα). Η Τρίτη εικόνα περιορίζεται σε ένα στίχο με μόνο το κεντρικό της θέμα, το σκουληκάκι με μέγεθος μικρό (υποκοριστικό) και μόνο οπτικό στοιχείο. Η τέταρτη εικόνα , είναι ακόμα πιο περιορισμένη και μόνο οπτική (μαύρη πέτρα, ξερό χορτάρι).

ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΣΤΗ ΨΥΧΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΥ

Η ψυχή του Μεσολογγίτη αμφιταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο επιλογές: αγώνας και ηρωική έξοδος ή παράδοση και απόλαυση της ομορφιάς της φύσης και της ζωής.

ΟΜΟΡΦΙΑ

Φορείς ομορφιάς γίνονται:

  • η θάλασσα με τη λίμνη, η γη και ο ουρανός
  • το σύνολο των ζώων: όσα πετούν, όσα περπατούν και όσα έρπουν (πρόβατα, πεταλούδα, σκουληκάκι)
  • τα φυτά (άνθια, καρποί, κρίνος, χορτάρι)
  • πράγματα που δεν έχουν ζωή (πέτρα, βρύσες)

 ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Κάνουν τον λόγο πιο ζωηρό, εκφραστικό, λυρικό στην παρουσίαση των στοιχείων της φύσης:

Αντίθεση (άνθια- άρματα)

Μεταφορά (βουνάκι=κοπάδι, ξαναπετιέται(=ξαναεμφανίζεται), ώρα γλυκιά (= ευχάριστη) κ.α.

Προσωποποίηση (Ο Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν και γελούνε)

Υπερβολή( στ. 2, 12 και 13)

Επανάληψη (στ.12-13, χίλιες, πεθαίνει)

Η ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΔΥΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

Η γλώσσα είναι  δημοτική με κάποιους ιδιωματισμούς των Επτανήσων. Είναι πλούσια ως προς το λεξιλόγιο  και την ποικιλία των μερών του λόγου. Κυριαρχεί το ρήμα που δίνει τα κύρια νοήματα. Υπάρχουν πολλά σχήματα λόγου και χρησιμοποιείται συχνά ο δραματικός ενεστώτας (βασιλεύει, λαλεί, παίρνει κλπ) που δίνει ζωντάνια και παραστατικότητα.

ΤΟ ΥΦΟΣ  ΚΑΙ ΣΤΑ ΔΥΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

Το ύφος είναι:

  • ζωντανό λόγω του διαλόγου δραματικού ενεστώτα,
  • γλαφυρό (=λογοτεχνικό, κομψό) λόγω  των πολλών σχημάτων λόγου και του λυρισμού,
  • παραστατικό, λόγω των εικόνων

ΣΤΙΧΟΥΡΓΙΚΗ

Οι στίχοι είναι ιαμβικοί δεκαπεντασύλλαβοι και η ομοιοκαταληξία ζευγαρωτή.

ΠΗΓΕΣ

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Γυμνασίου  εμπλουτισμένο ψηφιακό βιβλίο

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C113/351/2365,8989/

Το Βιβλίο του Εκπαιδευτικού (ΟΕΔΒ)

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Γυμνασίου ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Γυμνασίου ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/timeline.html?cnd_id=10

http://filolologikamathhmata.blogspot.com/2013/04/blog-post_14.html

 

 

 

Υποβολή σχολίου Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 11 Δεκεμβρίου 2018 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Προηγούμενα άρθρα


Πρόσφατα άρθρα

Πρόσφατα σχόλια

Αρχείο

Kατηγορίες

Μεταστοιχεία